Bijlage: Programmabegroting 2027
Tekst van het document
6.4 Wat gaat het programma kosten? Krachtig organiseren en samenwerken (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 lasten per taakveld: 0.1 bestuur | -973 | -899 | -893 | -903 0.4 overhad | -3.426 | -3.407 | -3.305 | -3.319 0.5 treasury | -933 | -269 | -340 | -420 0.61 OZB woningen | -484 | -483 | -483 | -483 0.62 OZB niet-woningen | -117 | -117 | -117 | -117 0.7 algemene uitkering gemeentefonds | - | - | - | - 0.8 overige baten en lasten | -1.900 | -2.953 | -2.635 | -2.521 totale lasten | -7.833 | -8.128 | -7.772 | -7.763 baten per taakveld: 0.1 bestuur | 254 | 254 | 254 | 254 0.4 overhad | 114 | 114 | 114 | 114 0.5 treasury | 1.009 | 781 | 780 | 779 0.61 OZB woningen | 7.279 | 7.279 | 7.279 | 7.279 0.62 OZB niet-woningen | 2.205 | 2.205 | 2.205 | 2.205 0.64 belastingen overig | - | - | - | - 0.7 algemene uitkering gemeentefonds | 80.323 | 76.108 | 74.410 | 75.130 0.8 overige baten en lasten | 41 | 41 | 41 | 41 totale baten | 91.225 | 86.783 | 85.085 | 85.803 Saldo van baten en lasten bestaand beleid | 83.392 | 78.655 | 77.313 | 78.040 Resultaatbestemming: 0.10 Toevoeging reserves | -743 | - | - | - 0.10 Onttrekking reserves | 1.287 | 1.093 | 411 | 63 Saldo resultaatbestemming | 545 | 1.093 | 411 | 63 Resultaat programma | 83.937 | 79.748 | 77.724 | 78.103 87 | Begroting 2027 88 Begroting 2027 6.5 Het programma in beeld
89 Begroting 2027 7. (Verplichte) paragrafen 90 Begroting 2027 7.1 Inleiding paragrafen Intro Naast de programma’s zijn gemeenten verplicht om zeven programma-overstijgende paragrafen in de begroting op te nemen. Dat is vastgelegd in de financiële spelregels waar gemeenten zich aan moeten houden (het besluit begroting en verantwoording BBV). De onderwerpen die zijn beschreven in de paragrafen laten zich vaak niet vangen in een enkel programma. De paragrafen zijn belangrijk voor een verbetering van het inzicht in de financiën en het beleid van de gemeente. De paragrafen zijn om verschillende redenen opgenomen: • Het onderwerp heeft een grote financiële impact. • Het onderwerp heeft een grote politieke betekenis. • Het onderwerp is van belang voor de uitvoering van de programma’s. Naast de verplichte zeven programma-overstijgende paragrafen is de paragraaf duurzaamheid in deze begroting opgenomen. Dat onderwerp heeft immers grote (financiële) impact en is maatschappelijk en politiek van belang. 91 Begroting 2027 7.2 Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk, die van belang is voor de integrale afweging tussen beleidswensen enerzijds en de daarvoor te verwerven inkomsten anderzijds.
Deze paragraaf bevat tevens het beleid van de gemeente over de lokale heffingen en kwijtschelding. Overzicht van de lokale belastingen Onroerende-zaakbelastingen In 2025 zijn diverse inkomstenverhogende maatregelen getroffen om te komen tot een structureel sluitende begroting. De ozb-opbrengsten worden, verdeeld over drie jaar (2025-2027), extra verhoogd met in totaal 10%. In 2027 vindt de derde extra verhoging plaats. Afvalstoffenheffing en rioolheffing De opbrengsten van de afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn gebaseerd op de verwachte kosten. De afvalstoffenheffing is vanaf 2025 gebaseerd op volledige kostendekkendheid. Om de stijging van het vaste deel van de afvalstoffenheffing in 2027 te dempen, wordt gebruikgemaakt van de voorziening afvalstoffenheffing. Voor de rioolheffing wordt toegewerkt naar volledige kostendekkendheid. Het tarief wordt jaarlijks verhoogd met € 15 om in 2036 volledig kostendekkend te zijn. Zolang een kostendekkendheid van 100% nog niet is bereikt, worden de jaarlijkse tekorten gedekt vanuit de voorziening rioleringen. Leges De combinatie van de hoofdstukken 1 tot en met 3 van de bij de legesverordening behorende tarieventabel heeft een kostendekkendheid van 75%. Bij de vaststelling van de begroting 2025 heeft de raad ingestemd met een kostendekkendheid van 75% voor de leges.
Voor hoofdstuk 2 is bij de raming van de opbrengsten uitgegaan van het gemiddelde aantal aanvragen en de gemiddelde bouwkosten over de jaren 2027 tot en met 2030. Dit leidt tot een stabielere raming van de opbrengsten. Het aantal aanvragen binnen hoofdstuk 2 kan per jaar sterk fluctueren. Met name de planning en realisatie van grotere bouwprojecten kunnen leiden tot aanzienlijke verschillen in de jaarlijkse opbrengsten. Door gebruik te maken van meerjarige gemiddelden wordt het effect van deze fluctuaties op de begrotingsraming van de opbrengsten beperkt. Deze systematiek is niet toegepast op de hoofdstukken 1 en 3. De aard en omvang van de aanvragen en de daarmee samenhangende opbrengsten verschillen van die van hoofdstuk 2. De ontwikkelingen binnen deze hoofdstukken zijn voldoende voorspelbaar om de opbrengsten op de gebruikelijke wijze te ramen. Toeristenbelasting De geraamde opbrengst van de toeristenbelasting is gebaseerd op het verwachte aantal overnachtingen, waarbij de gerealiseerde aantallen over 2025 als uitgangspunt zijn gehanteerd. Lijkbezorgingsrechten Het gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen neemt af, terwijl een groot deel van de beheer- en onderhoudskosten structureel blijft bestaan. Een verhoging van de tarieven om de kostendekkendheid te vergroten, zou leiden tot een forse tariefstijging en een relatief hoge regionale tariefpositie.
Bij de raming van de opbrengsten van de lijkbezorgingsrechten is daarom rekening gehouden met deze ontwikkeling. De opbrengsten zijn gebaseerd op de gerealiseerde cijfers over 2024 tot en met 2026, waarbij rekening is gehouden met de verwachte verdere afname van het gebruik. In onderstaande tabel is een specificatie opgenomen van de opbouw van de in de begroting geraamde lokale belastingen, heffingen en retributies (bedragen in duizenden euro's). Overzicht lokale heffingen (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Ozb eigenaren woningen | 7.254 | 7.254 | 7.254 | 7.254 Ozb eigenaren niet-woningen | 1.257 | 1.257 | 1.257 | 1.257 Ozb gebruikers niet-woningen | 949 | 949 | 949 | 949 Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten | 6.150 | 6.179 | 6.479 | 6.479 Rioolheffing | 6.789 | 7.042 | 7.294 | 7.547 Leges bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen | 1.084 | 1.084 | 1.084 | 1.084 Secretarieleges | 1.011 | 1.011 | 1.011 | 1.011 Aansluiting riolering | 12 | 12 | 12 | 12 Aanleg inritten | 21 | 21 | 21 | 21 Marktgelden | 4 | 4 | 4 | 4 Toeristenbelasting | 365 | 369 | 379 | 389 Lijkbezorgingsrechten | 104 | 104 | 104 | 104 Totaal | 24.998 | 25.285 | 25.847 | 26.110 Opbouw lokale belastingen en heffingen Uit onderstaande tabel blijkt dat het grootste deel van de inkomsten uit lokale heffingen afkomstig is uit de onroerendezaakbelastingen (37,9%), de afvalstoffenheffing (24,6%) en de
rioolheffing (27,1%). Belastingsoort | % | bedrag x 1.000) Onroerende-zaakbelastingen | 37,8% | 9.460 Afvalstoffenheffing | 24,6% | 6.150 Rioolheffing | 27,2% | 6.789 Bouwleges | 4,3% | 1.084 Secretarieleges | 4,0% | 1.011 Overige | 2,0% | 505 Totaal | 100,0% | 24.998 92 | Begroting 2027 Ontwikkeling van lokale lasten In onderstaande tabel worden de woonlasten van een gemiddeld huishouden in 2027 vergeleken met de woonlasten in 2026. De woonlasten stijgen in 2027 met € 56,46 ten opzichte van 2026. Dit komt overeen met een stijging van 4,87%. Woonlasten | 2026 | 2027 OZB | 415,91 | 437,51 Afvalstoffenheffing | 367,21 | 378,91 Rioolheffing | 374,76 | 397,92 Totale woonlasten | 1.157,88 | 1.214,34 In het vervolg van deze paragraaf worden de ontwikkelingen van de lokale lasten toegelicht. Onroerendezaakbelastingen (OZB) De onroerende-zaakbelasting (ozb) is een belasting die wordt geheven over onroerende zaken. De ozb is de grootste inkomstenbron binnen de lokale heffingen. Met de opbrengst van de ozb kan de gemeente onder andere uitgaven op het gebied van veiligheid, onderhoud van het openbaar groen en voorzieningen bekostigen. Daarmee draagt de ozb bij aan het voorzieningenniveau binnen de gemeente. Er zijn drie groepen die een aanslag ozb ontvangen: • | eigenaren van woningen; • | eigenaren van niet-woningen (bijvoorbeeld een bedrijfspand); • | gebruikers van niet-woningen.
Gebruikers van woningen, zoals huurders, ontvangen geen aanslag ozb. De te betalen ozb wordt berekend als een percentage van de WOZ-waarde van de woning of niet-woning. De WOZ-waarde (waardering onroerende zaken) wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld. Om het ozb-tarief voor het komende belastingjaar te bepalen, wordt de verwachte ozb-opbrengst gedeeld door de totale WOZ-waarde van alle onroerende zaken binnen de gemeente Beekdaelen. De raad kan ervoor kiezen om de ozb-opbrengst, naast de inflatiecorrectie, extra te verhogen. Bij de vaststelling van de begroting 2025 is besloten om de ozb-opbrengst, naast de gebruikelijke indexering, verdeeld over drie jaar met in totaal 10% te verhogen. In 2027 wordt deze extra verhoging voor het derde jaar toegepast. Deze extra verhoging draagt bij aan de inkomstenverhogende maatregelen die de komende jaren noodzakelijk zijn om te komen tot een structureel sluitende begroting. 93 | Begroting 2027 Afvalstoffenheffing De gemeente is wettelijk verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. De dienstverlening op het gebied van afvalinzameling wordt uitgevoerd door de GR Rd4. De kosten die gemoeid zijn met de inzameling en verwerking van afval worden gedekt uit de opbrengst van de afvalstoffenheffing. Voor de opbrengst afvalstoffenheffing geldt het uitgangspunt van maximale kostendekkendheid.
Dit betekent dat de opbrengst van de afvalstoffenheffing niet hoger mag zijn dan de kosten die samenhangen met de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval. Als na afloop van het dienstjaar blijkt dat de opbrengsten hoger zijn dan de kosten, wordt het verschil toegevoegd aan de voorziening afvalstoffenheffing. Deze voorziening kan worden ingezet wanneer de kosten in een bepaald jaar hoger zijn dan de opbrengsten, of om een tariefstijging in een volgend jaar te dempen. Bij de vaststelling van de begroting 2025 is besloten de tarieven van de afvalstoffenheffing volledig kostendekkend te maken. Voor 2027 kan een deel van de tariefstijging worden gedempt door inzet van de voorziening afvalstoffenheffing. Hiervoor wordt in 2027 € 330.000 aan de voorziening onttrokken. Het vaste deel van de afvalstoffenheffing bedraagt in 2027 € 309,84 per aansluiting. In 2026 bedroeg dit € 295,08. Dit betekent een stijging van € 14,76 per aansluiting, oftewel 5%. Het diftar-tarief per lediging blijft in 2027 ongewijzigd. Ook de poorttarieven van het grondstoffenpark blijven ongewijzigd, met uitzondering van het tarief voor GFT- en/of restafval en ongesorteerd afval per 50-literzak. Dit tarief stijgt van € 1,70 in 2026 naar € 1,80 in 2027.
Belastingsoort | tarief 2026 | tarief 2027 Vastrecht | 295,08 | 309,84 Diftar aanbieden container restafval 40 lt | 2,00 | 2,00 Diftar aanbieden container restafval 140 lt | 7,00 | 7,00 Diftar aanbieden container restafval 240 lt | 10,00 | 10,00 Diftar aanbieden container gft-afval 20 lt | - | - Diftar aanbieden container gft-afval 40 lt | - | - Diftar aanbieden container gft-afval 140 lt | - | - Diftar aanbieden container gft-afval 240 lt | - | - Onderstaande tabel geeft inzicht in de kostendekkendheid van afval: 94 | Begroting 2027 95 Begroting 2027 Kostendekkendheid afvalstoffenheffing begroting 2027 Kosten taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer -66.585 6.3 Inkomensregelingen -198.558 7.3 Afval -4.814.551 Inkomsten taakveld(en), excl heffingen 141.100 Netto kosten taakvelden -4.938.594 Toe te rekenen kosten: Overhead -300.043 BTW -910.951 Totale lasten -6.149.588 Opbrengst heffingen 6.149.588 Dekkingspercentage 100,0% Uit bovenstaande tabel blijkt dat het dekkingspercentage van de afvalstoffenheffing in 2027 100% bedraagt. Om de stijging van het tarief in 2027 te dempen, wordt gebruikgemaakt van de mogelijkheid om de voorziening afvalstoffenheffing in te zetten. Rioolheffing De gemeente heeft bij wet een zorgplicht voor drie beleidsvelden op het gebied van water.
Doel van de rioolheffing is om geld vrij te maken voor onder meer: • de afvoer van afvalwater; • de afvoer van regenwater (ook wel hemelwater genoemd); • het voorkomen of beperken van structurele grondwaterproblemen. De rioolheffing is een bestemmingsheffing. Dit betekent dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is de verplichting om een gemeentelijk rioleringsplan (GRP) op te stellen vervallen. In de memorie van toelichting bij deze wet is echter wel aangegeven dat het opstellen van een omgevingsprogramma voor riolering en water belangrijk is. Op 31 oktober 2023 is daarom het Water- en rioleringsprogramma Beekdaelen 2024-2027 door de raad vastgesteld. Dit programma geeft inzicht in de kosten van de invulling van de gemeentelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater en vormt de basis voor de berekening van het tarief rioolheffing. De belasting wordt geheven naar een vast bedrag per perceel (€ 257,64), verhoogd met een bedrag dat afhankelijk is van het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel wordt afgevoerd.
Voor het bedrag per m³ afgevoerd water geldt onderstaande staffeling: Van 1 m3 tot en met | € 140,28 300m3 Van 301 m3 | € 140,28 basistarief, vermeerderd met € 126,24 per eenheid tot en met | van 300m3, waarmee de hoeveelheid van 300m3 wordt 3.000 m3 | overschreden Van 3.001 m3 | € 1.276,44 basistarief, vermeerderd met € 98,16 per tot en met | eenheid van 300m3, waarmee de hoeveelheid van 3.000m3 6.000 m3 | wordt overschreden Boven de | € 2.258,04 basistarief, vermeerderd met € 69,96 per 6.000 m3 | eenheid van 300m3, waarmee de hoeveelheid van 6.000m3 wordt overschreden Voor een huishouden of bedrijf met een waterverbruik tot en met 300 m³ bedraagt de aanslag € 397,92. Dit bedrag bestaat uit € 257,64 aan vastrecht en € 140,28 op basis van het waterverbruik. Dit betekent een stijging van € 23,16 (6,18%) ten opzichte van het tarief in 2026.
In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de mate van kostendekkendheid van de rioolheffing: Kostendekkendheid rioolheffing | begroting 2027 Kosten taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer | -110.975 6.3 Inkomensregelingen | -208.488 7.2 Rioleringen | -5.114.988 7.4 milieubeheer | -14.000 Inkomsten taakveld(en), excl heffingen | 58.069 Netto kosten taakvelden | -5.390.382 Toe te rekenen kosten: Overhead | -671.352 BTW | -727.024 Totale lasten | -6.788.758 Opbrengst heffingen | 6.788.758 Dekkingspercentage | 100,0% 96 | Begroting 2027 Toeristenbelasting De verhoging van de tarieven voor de toeristenbelasting in 2025 maakte onderdeel uit van de inkomstenverhogende maatregelen om te komen tot een structureel sluitende begroting. De tarieven voor de toeristenbelasting zijn daarbij gelijkgetrokken met de gemiddelde tarieven in Zuid-Limburg in 2024. In 2027 is de Verordening toeristenbelasting gemeente Beekdaelen vastgesteld voor de periode 2027-2030. De tarieven zijn voor deze periode meerjarig geïndexeerd op basis van de indexeringen uit de Meicirculaire 2026.
In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de tarieven voor de periode 2024-2030 weergegeven: Soort | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Mobiele onderkomens: per persoon/per overnachting | € 0,90 € 1,55 | € 1,60 € 1,65 | € 1,65 € 1,70 | € 1,75 Overige accommodaties: per persoon/per overnachting | € 1,45 € 2,00 | € 2,05 € 2,10 | € 2,15 € 2,20 | € 2,25 Leges Gemeenten zijn verantwoordelijk voor een groot aantal taken. Een deel van deze taken wordt in de vorm van een dienst door inwoners of bedrijven individueel afgenomen. Wie de leges betalen, is afhankelijk van het type dienst dat wordt afgenomen. In veel voorkomende gevallen zijn het inwoners die betalen voor een paspoort, een rijbewijs of een uittreksel uit de gemeentelijke basisregistratie. Het kunnen echter ook projectontwikkelaars zijn die een aanvraag indienen voor een omgevingsvergunning. De tarieven voor de verschillende diensten zijn opgenomen in de bij de legesverordening behorende tarieventabel. De legesverordening en de bijbehorende tarieventabel worden jaarlijks door de raad vastgesteld. Om de gemeentelijke diensten en de bijbehorende tarieven overzichtelijk weer te geven, is de tarieventabel ingedeeld in drie hoofdstukken, die zijn onderverdeeld in paragrafen. De totale opbrengst uit de leges mag niet hoger zijn dan de totale kosten van de dienstverlening.
Het is wel mogelijk dat een opbrengst voor een dienst hoger is dan de kosten voor deze dienst, maar dat deze opbrengst een verlies op een andere dienst compenseert (waar dus de opbrengst lager is dan de kosten voor de dienst). Dit wordt kruissubsidiëring genoemd. Kruissubsidiering tussen de diverse paragrafen binnen één hoofdstuk is toegestaan. Ook tussen de drie hoofdstukken vindt kruissubsidiëring plaats. Bij de vaststelling van de legesverordening 2025 is besloten de legestarieven te verhogen tot 75% kostendekkendheid. Een minimale wijziging van de tijdsbesteding aan of het toevoegen van een product aan de hoofdstukken leidt uiteraard tot een wijziging van het kostendekkingspercentage en kan tot (ongewenste) schommelingen in de tarieven leiden omdat het om een relatief klein bedrag van de tarieven/omzet gaat waarover de raad zelf kan beslissen. De tarieven voor 2027 zijn, waar van toepassing, aangepast op basis van de indexering uit 97 | Begroting 2027 de Kadernota 2027 (2,1%), de RUD-tarieven en de landelijke tarieven en maximumtarieven. De kostendekkendheid van de leges is beoordeeld over alle hoofdstukken van de tarieventabel gezamenlijk en bedraagt in totaal afgerond 75%.
In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de mate van kostendekkendheid leges: Kostendekkendheid leges begroting 2027 | kosten | opbrengsten | kostendekking hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening Burgerlijke stand | 98.728 | 50.586 | 51,24% Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart | 766.092 | 619.243 | 80,83% Rijbewijzen | 329.307 | 248.200 | 75,37% Verstrekkingen uit de basisregistratie personen | 23.932 | 20.928 | 87,45% Overige publiekszaken | 16.331 | 11.779 | 72,13% Bijzondere wetten | 81.286 | 32.825 | 40,38% Diversen | 16.194 | 24.924 | 153,91% totaal titel 1 | 1.331.870 | 1.008.485 | 75,72% hoofdstuk 2 Omgevingswet voorfase | 479.208 | 87.711 | 18,30% activiteiten met betrekking tot bouwwerken | 699.348 | 890.107 | 127,28% activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed | 18.700 | 4.351 | 23,27% aanlegactiviteiten | 67.906 | 16.306 | 24,01% overige | 180.247 | 85.089 | 47,21% totaal titel 2 | 1.445.409 | 1.083.564 | 74,97% hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn Horeca | 21.817 | 14.655 | 67,17% Winkeltijdenwet | 737 | 224 | 30,39% In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking | 0 | 0 | 0,00% totaal titel 3 | 22.554 | 14.879 | 65,97% totaal kostendekkendheid | 2.799.833 | 2.106.928 | 75,25% Kwijtscheldingsbeleid Burgers die niet in staat zijn de gemeentelijke belastingen te betalen, kunnen in aanmerking komen voor
kwijtschelding. De gemeenteraad bepaalt voor welke belastingen kwijtschelding mogelijk is en onder welke voorwaarden kwijtschelding wordt verleend. De gemeenteraad is hierbij gebonden aan wettelijk voorgeschreven regels. Op enkele onderdelen kan de raad binnen de wettelijke kaders eigen keuzes maken. De raad kan bepalen: • | voor welke gemeentelijke belastingen kwijtschelding wordt verleend; • | of volledige of gedeeltelijke kwijtschelding wordt verleend. Bij gedeeltelijke kwijtschelding komt slechts een deel van de aanslag voor kwijtschelding in aanmerking, bijvoorbeeld 50%; • | welke kwijtscheldingsnorm wordt toegepast; • | welke vermogensnorm wordt gehanteerd. 98 | Begroting 2027 99 Begroting 2027 Kwijtschelding 2027 Rioolheffing 100% Afvalstoffenheffing (vast bedrag per perceel) 100% Afvalstoffenheffing (diftar) max. € 55 per jaar Bij het vaststellen van het recht op kwijtschelding worden de kosten van levensonderhoud op 100% van de bijstandsnorm gesteld. Voor de vermogensnorm geldt dat hiervoor de maximaal toegestane norm wordt gehanteerd. Lijkbezorgingsrechten De gemeente brengt lijkbezorgingsrechten in rekening voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen en voor de diensten die daarmee samenhangen. Uit een recente beleidsnotitie blijkt dat het gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen afneemt, terwijl een groot deel van de kosten structureel blijft bestaan.
Hierdoor staat de kostendekkendheid onder druk. Voor 2027 zijn de tarieven voor de lijkbezorgingsrechten verhoogd met 2,1%, conform de indexering uit de Meicirculaire 2026. 100 Begroting 2027 7.3 Weerstandsvermogen Inleiding Het weerstandsvermogen geeft antwoord op de vraag in hoeverre een gemeente in staat is om nog niet afgedekte risico’s op te vangen door het vormen van een risicobuffer (weerstandscapaciteit). Om een goede inschatting te kunnen maken van het weerstandsvermogen is het van belang dat een vorm van risicomanagement wordt toegepast. Risicomanagement betekent dat risico’s die spelen in de organisatie continu en systematisch worden doorlopen met als doel een balans te vinden tussen het nemen en het beheersen van risico’s. In het eerste jaar na de fusie is de gemeente gestart met risicomanagement. Het beleid is vastgesteld en vormt de basis voor de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en het jaarverslag. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten die onverwacht en substantieel zijn op te vangen c.q. de risico´s in financiële zin af te dekken. Het betreft kosten die onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar zijn. In het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) is niet voorgeschreven welke bestanddelen behoren tot de weerstandscapaciteit.
De gemeente Beekdaelen hanteert de volgende bestanddelen: N r Bestanddeel Incidentele weerstandscapacitei t Structurele weerstandscapacitei t 1. Algemene reserve € 4.738.750 0 2. Stille reserves pm 0 3. Begrotingsruimte 2027 0 € 1.300.000 4. Onvoorzien 0 € 50.000 5. Onbenutte belastingcapacitei t 0 € 2.022.000 Totaal € 4.738.750 € 3.372.000 101 Begroting 2027 In de tabel maken wij onderscheid in een structurele en een incidentele component van de weerstandscapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit betreft het vermogen van de gemeente om onverwachte tegenvallers in de begroting op te vangen, zonder dat dit gevolgen heeft voor de voortzetting van gemeentelijke taken. De incidentele weerstandscapaciteit is de ruimte die de gemeente heeft om onverwachte eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat deze invloed hebben op de voortzetting van gemeentelijke taken. 1. Algemene reserve De algemene reserve is het deel van de reserves waar geen claim op ligt. De omvang van die algemene reserve bedraagt voor de gemeente Beekdaelen afgerond € 4,7 miljoen. Daarnaast beschikt de gemeente nog over een ‘reserve nog te bestemmen’. Die reserve wordt door de gemeente niet gerekend tot het weerstandsvermogen. Toch is ook die reserve ‘claimvrij’. Het bedrag in die reserve bedraagt ruim € 18,5 miljoen euro. 2.
Stille reserves Als activa onder de opbrengstwaarde of niet zijn gewaardeerd is sprake van een stille reserve. Voor de bepaling van de weerstandscapaciteit is van belang dat de activa waarin een stille reserve besloten ligt direct verkoopbaar zijn. Niet direct verkoopbare activa blijven voor de berekening van de weerstandscapaciteit buiten beeld. Bij verkoop ontstaan winsten die eenmalig vrij inzetbaar zijn. Gemeenten kennen twee soorten stille reserves. Dit zijn stille reserves in financiële vaste activa (deelnemingen, aandelen) en stille reserves in de materiële vaste activa (bijv. gronden niet ingebracht in de grondexploitatie, panden etc.). 3. Begrotingsruimte Als de begroting en meerjarenraming sluiten met een positief saldo, is sprake van begrotingsruimte. Die ruimte bedraagt in deze begroting ruim € 1,3 miljoen in het jaar 2030. 4. De post onvoorziene uitgaven Het totaalbedrag van de post onvoorzien bedraagt € 50.000 en is naar rato van de lasten verdeeld over de verschillende programma´s. Gezien de geringe omvang van het bedrag draagt deze post niet substantieel bij aan de weerstandscapaciteit. 5. Onbenutte belastingcapaciteit Hieronder wordt verstaan de mogelijkheid die de gemeente heeft om de belastingen te verhogen.
Bij tarieven waar kostendekking een rol speelt is van onbenutte belastingcapaciteit sprake voor zover nog geen volledige kostendekking wordt gerealiseerd. Aan de hoogte van de overige tarieven is theoretisch geen bovengrens gesteld. De gemeente kan deze echter niet tot in het oneindige verhogen. Bij deze heffingen zal de raad zelf een grens moeten aangeven. Risico's In deze paragraaf worden de geïnventariseerde risico’s beschreven. Het betreft risico’s die als meest belangrijk worden ervaren. Van ieder risico is becijferd welk bedrag voor dat risico moet worden toegevoegd aan de weerstandscapaciteit. Dat bedrag wordt berekend aan de hand van de formule kans * impact. Onderstaande tabel treft u een overzicht aan van de betreffende risico’s: Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen | incidenteel = Nr. | Risicothema | Risicobeschrijving | Risicocategorie | Was | Wordt | Mutatie | (risico*kans)*1, structureel | Toelichting 1 | Eenmansfunctie in | Gezien het feit dat de gemeente | Financieel, Organisatorisch | - | - | - | = (risico*kans)*3 = | nvt Het risico wegens het feit dat in organisatie | 'middelgroot' is, is nog steeds op een | onvoldoende mate sprake is van aantal plekken sprake van | functiescheiding is niet te 'eenmansfunctie'. Dat vormt een risico | kwantificeren.
Het risico op gebrek voor wat betreft de continuiteit, maar | aan continuiteit wordt ingeschat op vormt ook een risico voor zover het | structureel 1,5 fte (€ 130.000). De gaat om processen die om | kans op 50%. Betreffende kosten functiescheiding vragen | kunnen worden geput uit de reserve die in het leven is geroepen voor personele aangelegenheden. De uiteindelijke impact voor de weerstandscapaciteit is derhalve nihil. 2 | Cybercriminaliteit | Hierbij kan worden gedacht aan | Financieel, Organisatorisch, | 100.000 | 100.000 | - | (500.000*20%)*1 | Geschat wordt dat de impact groot hackers die systemen platleggen of | Politiek/ maatschappelijk | is (€ 500.000), maar dat de kans dat data stelen, phishing of ransomware | het zich voordoet niet zo groot is etc | (20%). 3 | Datalekken | bijv. als gevolg van verlies, diefstal, | Politiek/ maatschappelijk | - | - | - | Het bedrag dat met het risico is onbewust handelen/nalatigheid of | gemoeid is niet te kwantificeren. handelen met onvoldoende kennis. 4 | Uitval ICT | Door een regionale of landelijke | Financieel, Organisatorisch | 80.000 | 40.000 | 40.000 | (80.000*50%)*1 | De impact wordt ingeschat op een stroomstoring valt de reguliere | bedrag van € 80.000. De mutatie elektriciteitsvoorziening uit. | wordt veroorzaakt doordat de gemeente op de locatie Schinnen een noodaggregaat heeft aangeschaft waardoor de impact afneemt.
5 | Afhankelijkheid externe ICT- | De volledige ICT-omgeving, | Financieel, Organisatorisch | - | 40.000 | -40.000 | (80.000*50%)*1 | De impact wordt ingeschat op een dienstverlening | infrastructuur en het beheer hiervan | bedrag van € 80.000. De kans wordt zijn ondergebracht bij een | ingeschat op 50%. gemeenschappelijke regeling. Bij uitval, beveiligingsincidenten, capaciteitsproblemen of onvoldoende crisisbeheersing binnen de gemeenschappelijke regeling kan de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening en bedrijfsvoering in het gedrang komen. 6 | Mislopen of lager | Het risico bestaat dat voor projecten | Financieel, Politiek/ | 310.094 | 310.094 | - | ((10.300.000*30%)*10%)*1 | Het totaal geraamde bedrag aan vaststellen van subsidies | geen of geen volledige | maatschappelijk | subsidies bedraagt € 10,3 mln. subsidieaanvraag wordt ingediend. | Ingeschat wordt dat het risico 30% Ook kan het voorkomen dat een | is dat 10% van de subsidie niet subsidie lager uitvalt dan van tevoren | wordt ontvangen. verondersteld.
7 | Gebrek aan medewerking | Het komt regelmatig voor dat de | Financieel, Organisatorisch, | 40.000 | 40.000 | - | ((40.000.000*1%)*10%)*1 | Het totale bedrag dat in de stakeholders in projecten | gemeente projecten opstart die alleen | Politiek/ maatschappelijk | begroting voor het jaar 2026 is kunnen slagen als derde partijen | opgenomen voor projecten bedraagt participteren. Dat zorgt ervoor dat de | ruim 40 miljoen euro. Ingeschat gemeente (deels) afhankelijk is van de | wordt dat de kans 10% is dat 1% medewerking die dergelijke partijen | van de projecten in gevaar komt. leveren. 102 | Begroting 2027 Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen incidenteel = Nr. | Risicothema | Risicobeschrijving | Risicocategorie | Was | Wordt | Mutatie | (risico*kans)*1, structureel | Toelichting 8 | Lagere SPUK- uitkering sport | Bij de realisatie van | Financieel, Politiek/ | 24.550 | 24.550 | - | ((491.000*10%)*50%)*1= (risico*kans)*3 = De totale SPUK- aanvraag bedraagt € beleidsontwikkelingen op het gebied | maatschappelijk | 491.000. Ingeschat wordt dat de van sport wordt veelal rekening | kans 50% is dat 10% niet wordt gehouden met een zogenaamde SPUK- | ontvangen. uitkering van het rijk. De gemeente loopt het risico dat betreffende uitkeringen lager uitvallen.
9 | Grondexploitatie | Binnen de grondexploitatie spelen | Financieel, Politiek/ | - | - | - | Het bedrag is niet te kwantificeren diverse risico's. Twee keer per jaar (bij | maatschappelijk het opstellen van de jaarrekening en de begroting) worden risicoanalyses geactualiseerd. 10 | Procedures en claims | Het risico dat de gemeente met | Financieel, Organisatorisch, | 18.000 | 18.000 | - | (30.000*20%)*3 | Ingeschat wordt dat het bedrag dat (gerechtelijke) procedures en claims | Politiek/ maatschappelijk | is gemoeid met het risico structureel wordt geconfronteerd, neemt met | € 30.000 is. De kans wordt ingeschat name door algemene economische en | op 20% maatschappelijke ontwikkelingen toe. Los van de grotere procedeerbereidheid van burgers is ook de laagdrempelige rechtsbescherming tegen hen onwelgevallige besluiten of tegen het nalaten bepaalde besluiten te nemen een aspect dat ertoe leidt dat gemeenten meer gerechtelijke procedures zullen moeten doorlopen. In geval dat beleidsmatig juridische stappen worden ondernomen kan de uitkomst hiervan zijn dat de gemeente niet in het gelijk wordt gesteld en dat er een claim of claims volgen. Ook valt te denken aan grote incidenten c.q. calamiteiten, crisissen of rampen waarbij de gemeente in gebreke wordt gesteld.
11 | Bevolkingszorg | In tijden van incidenten (met een grote | Financieel, Organisatorisch, | - | - | - | Het betreffende risico is niet te impact op de samenleving), crisissen | Politiek/ maatschappelijk | kwantificeren of rampen worden de gemeentelijke processen Bevolkingszorg genoemd. Aan deze processen, denk bijvoorbeeld aan het opvangen van burgers, zijn kosten verbonden. 12 | Integriteitsschending | Het risico op een procedure met | Fraude, Organisatorisch | - | - | - | Het betreffende risico is niet te betrekking tot integriteit schendingen. | kwantificeren Deze dienen conform landelijke richtlijnen worden gemeld. De Wet Huis voor Klokkenluider (WHvk) is ter zake leidend. Het uitgangspunt van de WHvk is dat een werknemer eerst intern melding doet van een vermoeden van een misstand. Wordt naar aanleiding hiervan niet naar behoren gehandeld dan kan hij of zij bij het huis van de klokkenluiders (Hvk)melding doen. De wet bepaalt dat de adviestaken en de onderzoekstaken in de bedrijfsvoering van het Hvk zorgvuldig gescheiden zijn. De kosten van een dergelijk onderzoek komen voor rekening van de gemeente. De hoogte van de kosten is afhankelijk van het aantal onderzoeken.
13 | Hervormingsagenda jeugd | Het is op dit moment onduidelijk | Financieel, Organisatorisch | 50.000 | 50.000 | - | (100.000*50%)*1 | Ingeschat wordt dat de kans dat de hoeveel extra kosten moeten worden | kosten € 100.000 bedragen en de gemaakt door gemeenten om de | kans 50% is. 103 | Begroting 2027hervormingsagenda te implementeren. Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen | incidenteel = Nr. | Risicothema | Risicobeschrijving | Risicocategorie | Was | Wordt | Mutatie | (risico*kans)*1, structureel | Toelichting 14 | Klimaatveranderingen | Vanwege toename van | Financieel, Politiek/ | 234.000 | 234.000 | - | = (risico*kans)*3 = (2.600.000*3%)*3Het risico wordt ingeschat op 3% broeistofgassen (zoals CO2) in de | maatschappelijk | van het structurele bedrag voor atmosfeer stijgt de temperatuur op | wegen ad € 2,6 miljoen jaar. aarde en hebben we te maken met | Stijgende kosten van rioleringen extreme weersomstandigheden. | worden, volgens de door de raad Door de huidige klimaatveranderingen | vastgestelde systematiek, bestaat het risico dat de geplande | verdiconteerd in de rioolheffing. kosten van onderhoud van gemeentelijke eigendommen toeneemt. Hevige regenval in korte tijd kan met name in het Heuvelland zorgen voor schade aan (holle) wegen, watergangen, taluds en afwatersystemen in de vorm van uitspoeling, verstoppingen.
Vaak is acuut ingrijpen door de gemeente noodzakelijk om vervolgschade te voorkomen. 15 | Stikstofproblematiek | In het kader van de | Financieel, Politiek/ | 45.600 | 45.600 | - | ((608.000*0,25)*30%)*1 | Voor de periode 2025 – 2028 is stikstofproblematiek nemen de | maatschappelijk | uitgegaan van 76 projecten die op voorbereidingskosten en | voorhand niet kunnen worden uitvoeringskosten van | geschaard onder “onderhoud” c.q. reconstructieprojecten toe, afhankelijk | ongewijzigde functie volgens de van de aard, omvang en locatie van de | handleiding m.b.t. de stikstof. Bij werkzaamheden ten opzichte van | een deel van die projecten dient Natura 2000 gebieden. | meer te gebeuren dan een globaal Tijdens de voorbereidingsfase bestaat | vooronderzoek. Uitgegaan wordt de kans op aanvullende advies en | van 25% van die projecten. De vergunning trajecten om de uitvoering | kosten hiervan zijn in orde van van projecten mogelijk te maken. | grootte van € 8.000 per project. De totale impact bedraagt dan € 608.000 (€ 8.000*76) De kans wordt ingeschat op 30% 16 | Nadeelcompensatie regeling | De kans is aanwezig dat steeds meer | Juridisch, Organisatorisch | 160.000 | 160.000 | - | (200.000*80%)*1 | Gelet op de aard en omvang van de projecten | ondernemers zich gaan melden en een | geplande projecten wordt het risico beroep doen op nadeel compensatie.
| ingeschat op een bedrag van € Zowel bij reguliere onderhoudswerken | 200.000,-. Gerekend wordt met een als reconstructies in de openbare | kans van 80% ruimte. In het geval dat een aanvraag positief wordt beschikt zullen de financiële consequenties via de reguliere burap met uw raad worden gedeeld. 17 | Laagconjunctuur en | Een daling van de conjunctuur brengt | Financieel, Politiek/ | 90.000 | 90.000 | - | (100.000*30%)*3 | Een stijging van 0,5% van de renteontwikkeling | risico's mee voor Beekdaelen, doordat | maatschappelijk | kapitaalmarktrente leidt tot een onder meer de bedrijvigheid afneemt, | stijging van de rentelasten met werkloosheid stijgt met als gevolg | ongeveer 100.000 euro. De kans daling van inkomsten voor de | wordt ingeschat op 30%. gemeente dalen en grotere (financiële) druk, waardoor de gemeentelijke doelstellingen onvoldoende worden gerealiseerd. Ook speelt het risico op een stijging van de rente bij het afsluiten van leningen. De gemeente gaat er bij de bepaling van de te betalen rente vanuit dat een deel van de gevoteerde kredieten later wordt gerealiseerd. Op basis van ervaringscijfers over de afgelopen drie jaren wordt ongeveer 30% van de openstaande kredieten uitgegeven.
104 | Begroting 2027 18 | Open einderegelingen | Op het gebied van de sociale zekerheid | Financieel | 607.500 | 765.000 | -157.500 | (510.000*50%)*3 | Het totale bedrag dat is gemoeid zoals bijstandsuitkeringen, bijzondere | met de open einderegelingen bijstand en uitkeringen als gevolg van | bedraagt ruim 34 miljoen euro. de Wet maatschappelijke | Indien de regelingen, bovenop de ondersteuning en Jeugdzorg loopt de | reguliere index, voor de helft stijgen gemeente Beekdaelen het risico dat in | met 3% is daar een bedrag mee verband met de open einderegelingen | gemoeid van 510 duizend euro. Wij de ontvangen rijksbijdragen | achten de kans dat zich dat onvoldoende zijn. Indien tekorten | voordoet 50%. De mutatie wordt ontstaan zal de gemeente uit eigen | veroorzaakt doordat het bedrag dat middelen moeten bijpassen. Tevens | is gemoeid met de open einde toepasbaar op andere domeinen. | regelinge de afgelopen jaren is toegenomen. 19 | Gegevensbescherming | Het risico dat de gemeente Beekdaelen Fraude, Organisatorisch | 400.000 | 200.000 | 200.000 | (4.000.000*5%)*1 | De omvang van de dwangsom die de regels voor gegevensbescherming | door de Autoriteit overtreedt. In dit geval kan de | Persoonsgegevens aan gemeenten Autoriteit Persoonsgegevens de | maximaal wordt opgelegd bedraagt gemeente een last onder dwangsom | 4% van de jaaromzet. Voor opleggen.
Of het risico op het verlies | Beekdaelen betekent dat een bedrag van gegevens, uitval van ICT, of het | van afgerond € 4,0 miljoen euro. De door onbevoegden kennisnemen of | kans dat het zich voordoet is relatief manipuleren van bepaalde informatie, | klein (5%). De mutatie wordt welke ernstige gevolgen kan hebben | veroorzaakt doordat wordt voor de bedrijfsvoering, maar ook kan | ingeschat dat de kans eerder te leiden tot imagoschade. | hoog was ingeschat, en om die reden een onevenredig grote impact had op het risicoprofiel van de 20 | WMO | Het risico op een financieel nadeel | Financieel | 17.500 | 19.850 | -2.350 | (39.700*50%)*1 | Het totale bedrag aan geraamde voor de gemeente met betrekking tot | eigen bijdrage is 397 duizend euro. de eigen bijdrage. | De kans dat die eigen bijdrage 10% lager wordt dan geraamd schatten wij in op 50%. De mutatie wordt veroorzaakt doordat de geraamde van de eigen bijdrage in de gemeentebegroting is verhoogd. 21 | Inkoop en aanbesteding | Het risico dat de gemeente Beekdaelen Financieel, Politiek/ | 100.000 | 100.000 | - | (1.000.000*10%)*1 | Als de gemeente schadeclaims dient loopt op inkoop- en | maatschappelijk, | te betalen dan gaat het om grote aanbestedingstrajecten, omdat | Organisatorisch, Juridisch, | bedragen. We schatten de impact op vereiste kennis en vaardigheid op dit | Fraude | 1 miljoen euro.
De kans is relatief vlak noodzakelijk is. | klein dat een dergelijke claim dient te worden betaald. Het risico schatten wij in op 10%. 22 | Burgers | Het risico dat burgers zich | Politiek/ maatschappelijk | pm | pm | - | n.v.t Dit risico is slechts beperkt onvoldoende gekend en minder | materieel. Het betreft vooral een dichtbij voelen met de gemeente en er | imagorisico. minder aandacht is voor de burger. 23 | Informatievoorziening | Niet beschikbaar zijn en/of | Financieel, Organisatorisch, | 90.000 | 90.000 | - | (100.000*30%)*3 | We schatten in dat met het onvoldoende effectief gebruik van | Politiek/ maatschappelijk | betreffende risico een bedrag is bestuurs/managementinformatie, | gemoeid van jaarlijks 100 duizend waardoor sturing op doelstellingen | euro. De kans dat het zich voordoet wordt belemmerd (van bestuurlijk tot | schatten wij op 30%. operationeel niveau). 24 | Vergrijzing | Het risico op onvoldoende capaciteit | Financieel, Organisatorisch | 77.700 | 77.700 | - | (111.000*70%)*1 | Wij schatten in dat de kans of de medewerkersbestand/ | (kennis en omvang) in huis voor | impact niet wezenlijk afwijken ten arbeidsmarktkrapte | uitvoering van de taken over 5 tot 6 | opzichte van de inschatting die is jaar als gevolg van de vergrijzing van | gegeven in de vorige begroting. het medewerkersbestand, mede in relatie tot de arbeidsmarktkrapte.
25 | Verbonden partijen | Het risico dat participatie in | Financieel, Organisatorisch, | 146.250 | 146.250 | - | (292.500*50%)*1 | De totale gemeentelijke bijdrage aan verbonden partijen niet alleen | Politiek/ maatschappelijk | verbonden partijen bedraagt 19,5 voordelen oplevert, maar ook | miljoen euro. Wij schatten de kans financiële en bestuurlijke risico’s en | 50% dat die bijdragen bij de helft onvoldoende grip op verbonden | van de verbonden partijen 3% hoger partijen. | uitvalt. 105 | Begroting 2027 Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen | incidenteel = Nr. | Risicothema | Risicobeschrijving | Risicocategorie | Was | Wordt | Mutatie | (risico*kans)*1, structureel | Toelichting 26 | Illegale dumpingen | Het risico en de daarbij behorende | Financieel | 41.250 | 41.250 | - | = (risico*kans)*3 = (27.500*50%)*3Het bedrag dat de gemeente (opruim- en sanerings-) kosten van | gemiddeld besteed aan zwerfafval illegaal gedumpte partijen drugs- en | bedraagt € 27.500. De kans op meer asbesthoudend afval. | illegale stortingen schatten wij op 50%. 27 | Ondermijning | Aanpak op ondermijning kan risico's | Financieel, Organisatorisch, | pm | pm | - | n.v.t Dit risico kan niet worden opleveren doordat dit leidt tot hogere | Politiek/ maatschappelijk | gekwantificeerd. kosten.
28 | Prijsstijgingen | Het risico dat de hoge indexeringen bij | Financieel, Organisatorisch, | 300.000 | 300.000 | - | Schatting | Het risico wordt ingeschat op € structurele infrastructurele werken | Politiek/ maatschappelijk | 300.000 aanhouden en werken hoger worden aanbesteed. 29 | Energiekosten | De markt voor gas en elektriciteit is | Financieel | 110.000 | 110.000 | - | (550.000*20%)*1 | De geraamde kosten voor energie nog steeds flink in beweging met name | bedragen € 550.000. We schatten als gevolg van de oorlogen in Oekraïne | de kans op 20%. en het Midden Oosten. Dit brengt onzekerheid over de prijzen met zich mee die de gemeente ook raken 30 | Risico's Nuinhofwijk | Het risico dat de gemeentelijke kosten | Financieel, Politiek/ | 525.000 | 600.000 | -75.000 | (750.000*80%)*1 | Ingeschat wordt dat de kans 80% is voor de Nuinhofwijk hoger uitvallen | maatschappelijk | dat het tekort op het poject 750.000 dan vooraf gedacht | of minder bedraagt. De mutatie wordt veroorzaakt doordat de kans groter wordt ingeschat dan voorheen.
31 | Risico's Masterplan | Het risico dat de gemeentelijke kosten | Financieel, Politiek/ | 141.000 | 141.000 | - | (470.000*30%)*1 | Ingeschat wordt dat de kans 30% is Schinveld | voor het masterplan Schinveld hoger | maatschappelijk | dat het tekort 10% bedraagt van het uitvallen dan vooraf gedacht | aandeel van de gemeente in het project (€ 4,7 miljoen) 32 | Extra bijdrage zorgaanbieder | Het risico dat de gemeente een | Financieel, Politiek/ | 205.906 | 205.906 | 0 | (228.000*90%) | Het bedrag ontstaat doordat een financiele impuls dient te geven in de | maatschappelijk | lening is verstrekt aan de exploitatie van een zorgaanbieder | Mutsaersstichting waarvan de kans bestaat dat deze niet wordt terugbetaald. De raad heeft over de lening besloten in de raadsvergadering van 24 februari 2026. Los van de lening aan de Mutsaersstinchting kunnen ook andere zorgaanbieders in de problemen komen. De omvang van dat risico kan nu niet woren ingeschat. 33 | Uitstel doordecentralisatie | Door de val van het kabinet is de | Financieel | 170.400 | 170.400 | - | (852.000*20%)*1 | Inmiddels is bekend dat de datum beschermd wonen | besluitvorming omtrent de | van 1 januari 2027 niet wordt doordecentralisatie beschermd wonen | gehaald. De budgettaire gevolgen doorgeschoven naar het nieuwe | daarvan wordt verwerkt in de 2e kabinet. | burap.
Mocht de invoering van de nieuwe regeling per 1 januari 2028 niet haalbaar zijn (maar wel per 1 januari 2029) dan leidt dit voor onze gemeente tot een financieel nadeel van in totaal € 852.000 over de periode 2029-2033. Ingeschat wordt dat de kans 20% bedraagt dat het risico zich voordoet. 106 | Begroting 2027 Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen | incidenteel = Nr. | Risicothema | Risicobeschrijving | Risicocategorie | Was | Wordt | Mutatie | (risico*kans)*1, structureel | Toelichting 34 | Stelpost onderschrijding | In de begroting wordt er vanuit gegaan | Financieel | 55.000 | 30.000 | 25.000 | = (risico*kans)*3 = (110.000*50%)*1Het bedrag van de stelpost is € btw- compensatiefonds | dat het bedrag dat de gemeente in | 300.000. We schatten de kans op 2024 extra heeft ontvangen omdat | 50% dat de gemeente hier 20% gemeenten landelijk minder declareren | minder van krijgt. De mutatie wordt uit het btw- compensatiefonds | veroorzaakt doordat het bedrag van structureel ook vanaf het jaar 2026 | de stelpost lager is dan vorig jaar. extra wordt ontvangen. 35 | Schommelingen in algemene | Een groot deel van de inkomsten van | Financieel | - | 100.000 | -100.000 | (500.000*20%) uitkering | de gemeente wordt ontvangen van het | Wij schatten de kans op 20% dat rijk in de vorm van een uitkering uit | de schommeling meer dan € het gemeentefonds.
Schommelingen in | 500.000 bedraagt. De mutatie de uitkering hebben onmiddellijk | wordt veroorzaakt doordat dit gevolgen voor de financiele positie van | risico voorheen niet de de de gemeente. | risicoparagraaf was opgenomen. 39 | Overbrengen specifieke | Het rijk is voornemens om de SPUKS | Financieel | 600.000 | 600.000 | - | (1.000.000 * 20%) * 3 | Het totaal aangevraagde bedrag aan uitkeringen (SPUKS) naar | voortaan grotendeels te laten landen | SPUKS bedraagt in het jaar 2025 algemene uitkering | in de algemene uitkering van het | afgerond € 12,5 miljoen. We gemeentefonds | gemeentefonds. Bij effectuering daalt | schatten dat 80% van de SPUKS de verantwoordingsdruk bij | overgaat naar de algemene gemeenten. Om die reden is het rijk | uitkering. Een korting van 10% op voornemens om de overheveling van | die SPUKS betekent voor de de SPUKS vergezeld te laten gaan met | gemeente een bedrag van 1,0 een korting van 10%. Onderzoek van | miljoen. We schatten de kans dat de Raad van Openbaar Bestuur (ROB) | dat gebeurt op 20%. wijst uit dat die korting niet in verhouding staat tot het bedrag dat gemeenten kunnen besparen.
40 | Effecten nieuw | De druk op huishoudelijke | Financieel | - | 180.900 | -180.900 | ((670.000 * 30%)*30%) * 3 | Het totaal van de stelpost invoering normenkader hulp bij | ondersteuning (verder HBH) neemt toe | normenkader in de begroting 2027 huishouding. | door vergrijzing, langer zelfstandig | bedraagt vanaf het jaar 2027 € wonen, | 670.000). We schatten de kans op complexere zorgvragen en | 30% dat de gemeente hier 30% personeelstekorten. De gemeente | minder effect van behaald. heeft hierop geanticipeerd door per 1- 3-26 het HHM-normenkader huishoudelijke ondersteuning in te voeren. Met dit nieuwe normenkader gebruiken we normtijden die beter passen bij deze tijd en beter aansluiten op de manier van werken in de regio. We verwachten hierdoor een daling van de kosten. 41 | Korting in de | Het rijk heeft een korting toegepast | Financieel | - | 104.021 | -104.021 | ((577.897 * 20%) *30%)* 3 | Het totaal van de stelpost invoering jeugdbudgetten m.b.t. de | voor jeugd m.b.t. de invoering van een | eigen bijdrage jeugd en verkorting invoering van een eigen | eigen bijdrage en de verkorting van | zorgduurtrajecten in de begroting bijdrage en de verkorting | zorgduurtrajecten. Er is nog geen | 2028 bedraagt € 577.897. We van zorgduurtrajecten.
| beleid dat een dergelijk stijging in de | schatten de kans op 20% dat de inkomsten, respectievelijk een daling | gemeente deze stelpost maar voor in de kosten voor een gelijk bedrag | 30% kan realiseren in het ondersteund. | betreffende begrotingsjaar. 107 | Begroting 2027 Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen | incidenteel = Nr. | Risicothema | Risicobeschrijving | Risicocategorie | Was | Wordt | Mutatie | (risico*kans)*1, structureel | Toelichting 42 | Korting in de WMO | Het Rijk heeft het voornemen om de | Financieel | - | 58.118 | -58.118 | ((1.937.725 * 10%) *10%)* 3= (risico*kans)*3 = Het totaal van de stelpost bedraagt budgetten m.b.t. afschaffing | huishoudelijke hulp vanaf 2029 af te | € 1.937.275. We schatten de kans huishoudelijke hulp met | schaffen. In de landelijke plannen | op 10% dat de gemeente deze ingang van 2029. | wordt uitgegaan van een | stelpost maar voor 90% kan vangnetregeling van 30%. Omdat | realiseren in het betreffende nadere beleidsuitwerking en | begrotingsjaar. onderbouwing van de beoogde korting momenteel ontbreken, bestaat het risico dat de geraamde besparing niet of slechts gedeeltelijk wordt gerealiseerd.
43 | Met ingang van 2028 voert | De gemeente is gekort in de algemene | Financieel | - | 150.000 | -150.000 | ((250.000 * 40%) *50%)* 3 | Het totaal van de stelpost invoering het Rijk een | uitkering wegens de invoering van de | inkomensafhankelijke eigen bijdrage inkomensafhankelijke eigen | inkomensafhankelijke eigen bijdrage. | in de begroting 2028 bedraagt € bijdrage binnen de Wmo in. | Die korting is als voordeel bijgeraamd | 250.000. We schatten de kans op Vooruitlopend hierop heeft | op de eigen bijdrage. De beleidsmatige | 50% dat de gemeente deze stelpost het Rijk reeds een korting | en financiële onderbouwing van deze | maar voor 40% kan realiseren in het verwerkt in de | aanname is echter nog onvoldoende | betreffende begrotingsjaar. gemeentelijke Wmo- | uitgewerkt. Hierdoor bestaat budgetten. Deze korting is | onzekerheid over de mate waarin de gebaseerd op de | verwachte opbrengsten daadwerkelijk veronderstelling dat de | worden gerealiseerd. Indien de invoering van de eigen | inkomsten uit eigen bijdragen bijdrage leidt tot hogere | achterblijven, kan dit leiden tot een eigen bijdragen. | financieel nadeel voor de gemeente. TOTAAL | 4.739.750 | 5.342.639 | -602.889 108 | Begroting 2027 In de tabel is voor een aantal risico’s becijferd welk bedrag in de weerstandscapaciteit moet worden gestort om het risico te ondervangen.
Daartoe is gebruik gemaakt van de formule ‘kans * omvang’. Hierna vindt een korte toelichting plaats op de begrippen kans en omvang. Kans Voor de beoordeling van de kans van optreden van het risico worden 5 klassen gebruikt. Het referentiebeeld dat erbij genoemd staat kan worden gebruikt als hulpmiddel bij het bepalen van de kans. Aan deze referentiebeelden zijn kanspercentages gekoppeld. Bijvoorbeeld als een risico zich eenmaal in de tien jaar voordoet is de kans op optreden 10%. Hetzelfde geldt als een risico zich eenmaal per jaar kan voordoen, dan wordt de kans vastgesteld op 90% (bij 100% is het immers geen risico meer). Klasse | Referentiebeelden | Kwantitatief 1 | < of 1 keer per 10 jaar | 10% 2 | 1 keer per 5-10 jaar | 30% 3 | 1 keer per 2-5 jaar | 50% 4 | 1 keer per 1-2 jaar | 70% 5 | 1 keer per jaar of > | 90% Risicomanagement Naar de huidige inzichten is de beschikbare weerstandscapaciteit in de begroting niet toereikend om de risico’s te kunnen opvangen. Op basis van berekeningen die hebben plaatsgevonden bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit afgerond € 5.342.639. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt afgerond € 4.739.750. De weerstandsratio (die wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit) bedraagt daarmee meer dan 1,0.
In de nota weerstandsvermogen en risicomanagement is, voor wat betreft de weerstandsratio, als beleidsuitgangspunt vermeld dat het weerstandsvermogen in ieder geval een ratio dient te hebben tussen 1,0 en 1,4 (oordeel ‘voldoende’). Uitgaande van een ratio van 1,0 dient een bedrag van ruim € 600.000 te worden bijgestort. Dat bedrag wordt toegevoegd vanuit de reserve nog te bestemmen. 109 | Begroting 2027 Kengetallen Geprognosticeerde balans per 01-01 ( bedragen x € 1.000) ACTIVA | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | PASSIVA | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 VASTE ACTIVA | VASTE PASSIVA Immateriële vaste | 1.382 | 1.259 | 1.147 | 1.040 | Eigen vermogen | 99.354 | 94.902 | 91.367 | 88.599 activa Begrote resultaat | 2.431 | 579 | 663 | 765 Materiële vaste | 127.554 | 162.017 | 177.433 | 188.432 activa Totaal eigen | 101.785 | 95.481 | 92.030 | 89.364 vermogen Financiele vaste | 4.743 | 4.457 | 4.171 | 3.883 | Vreemd vermogen activa Voorzieningen | 16.914 | 18.759 | 18.971 | 18.614 Lange vreemd | 32.868 | 47.576 | 66.134 | 81.310 vermogen Totaal vaste | 133.679 | 167.732 | 182.751 | 193.355 | Totaal vaste | 49.782 | 66.335 | 85.105 | 99.924 activa | passiva VLOTTENDE | VLOTTENDE ACTIVA | PASSIVA Voorraden | -1.297 | -1.477 | -1.177 | 372 Uitzettingen < | 32.852 | 9.227 | 9.227 | 9.227 | Korte schulden | 10.078 | 10.078 | 10.078 | 10.078 1jaar Liquide middelen | 4.050 | 4.050 | 4.050 | 4.050 |
Overlopende passiva | 21.242 | 21.242 | 21.242 | 21.242 Overlopende activa | 13.604 | 13.604 | 13.604 | 13.604 Totaal vlottende | 49.209 | 25.404 | 25.704 | 27.253 | Totaal vlottende | 31.320 | 31.320 | 31.320 | 31.320 activa | passiva Totaal activa | 182.887 | 193.136 | 208.455 | 220.608 | Totaal passiva | 182.887 | 193.136 | 208.455 | 220.608 Bij de vernieuwing van het BBV is, op basis van advies van de commissie Depla, voorgeschreven dat er in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen in de begroting. Het betreft de volgende kengetallen: 1A Netto schuldquote 1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2 Solvabiliteitsratio 3 Grondexploitatie 4 Structurele exploitatieruimte 5 Belastingcapaciteit 110 | Begroting 2027 In de onderstaande tabel zijn de ratio’s gepresenteerd voor de jaren 2027 tot en met 2030. Vervolgens worden deze nader toegelicht.
Omschrijving | rekening | begroting mrj 2028 | mrj 2029 | mrj 2030 2025 | 2027 1A Netto schuldquote | -1,81% | 7,53% | 20,04% | 35,76% | 67,50% 1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte | -6,43% | 4,15% | 16,88% | 32,85% | 64,88% geldleningen 2 Solvabiliteitsratio | 56,47% | 55,65% | 49,44% | 44,15% | 40,51% 3 Structurele exploitatieruimte | 10,65% | 4,81% | 3,13% | 2,70% | 2,23% 4 Grondexploitatie | 1,89% | 2,47% | 2,46% | 2,74% | 3,97% 5 Belastingcapaciteit | 104,78% | 111,00% | 111,00% | 111,00% | 111,00% 111 | Begroting 2027 112 Begroting 2027 1A Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. 1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te krijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote weergegeven (netto schuld gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. 2 Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.
De formule die wordt gehanteerd om deze ratio te berekenen is als volgt: eigen vermogen/ vreemd vermogen. 3 Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting OZB. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. 4 Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten in de begroting. 5 Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde.
Met belastingcapaciteit wordt bedoeld de woonlasten van een meerpersoonshuishouden in het begrotingsjaar ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar uitgedrukt in een percentage. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde waarde in de gemeente. Op basis van de cijfers van Coelo bedraagt het landelijk gemiddelde van de woonlasten in Nederland in 2026 van vergelijkbare gemeenten op basis van inwoneraantal € 1.094. De cijfers over 2027 zijn nog niet bekend. Uitgedrukt in een percentage ten opzichte van 2026 is dit 111 %. Dit betekent dat de woonlastendruk in de gemeente Beekdaelen ruim 11 % hoger zijn ten opzichte van het landelijk gemiddelde 2026. Beoordeling onderlinge verhouding tussen de kengetallen Het is niet mogelijk een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Daarom dienen ze te worden voorzien van een adequate toelichting. De waarden van de kengetallen kunnen worden ingedeeld in drie categorieën: categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest, en categorie B is neutraal.
Op basis van onderstaand overzicht en op basis van het weerstandsvermogen kan worden geconcludeerd dat de gemeente Beekdaelen in het jaar 2026 een stabiele financiële positie heeft. Er bevinden zich 5 onderdelen in de categorie A (minst risicovol) en 1 onderdeel in de categorie C (risicovol). Kengetal | Categorie | Categorie | Categorie | Gemeente A | B | C | Beekdaelen 1A Netto schuldquote | <90% | 90-130% | >130% | 7,53% | A 1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte | <90% | 90-130% | >130% | 4,15% | A geldleningen 2 Solvabiliteitsratio | >50% | 20-50% | <20% | 55,65% | A 3 Structurele exploitatieruimte begroting | >0% | 0 | <0% | 4,81% | A 4 Grondexploitatie | <20% | 20-35% | >35% | 2,47% | A 5 Belastingcapaciteit | <95% | 95-105% | >105% | 111,00% | C 113 | Begroting 2027 7.4 Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding onderhoud kapitaalgoederen Een groot deel van het gemeentelijk vermogen zit in wegen, bruggen, riolering, groen, openbare verlichting en gebouwen. Goed beheer en onderhoud van deze kapitaalgoederen is belangrijk om waardeverlies te voorkomen en de veiligheid te waarborgen. Bij het beheer en onderhoud werken we volgens de principes van risicogestuurd assetmanagement. Dat betekent dat we onze inzet afstemmen op de risico’s en de staat van de voorzieningen. Onze focus ligt vooral op planmatig onderhoud en het herstellen van schade wanneer dat nodig is.
Daarnaast nemen we waar mogelijk preventieve maatregelen om slijtage te beperken en toekomstige beheerkosten te verlagen. Het beheer en onderhoud van wegen, civiele kunstwerken, riolering, openbaar groen, openbare verlichting en gemeentelijke gebouwen vraagt veel inzet en financiële middelen. De kosten hiervan zijn opgenomen in verschillende programma’s van de begroting. In deze paragraaf geven we een integraal overzicht van de beleidskaders, ontwikkelingen, onderhoudsopgaven en kosten van deze kapitaalgoederen. Wegen Gemeente Beekdaelen beheert in totaal 2.583.908 m2 aan verhard oppervlak, dit is ten opzichte van de weginspectie en beheerrapportage 2023 een toename van 2%. Deze gegevens wijzigen in principe niet, tenzij deze ontstaan als gevolg van een herinrichting, wegverbreding, reconstructie of uitbreiding van het wegennet. De beheerrapportage 2027-2030 vormt de basis voor het bepalen van de gemiddelde kosten voor het onderhouden van wegen voor de komende onderhoudsperiode van 4 jaar. Daarnaast wordt in deze rapportage inzichtelijk gemaakt wat de huidige kwaliteit van het wegenareaal is op basis van de visuele inspectie, uitgevoerd in het eerste kwartaal van 2027.