CConstaterende datBeekdaelen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Programmabegroting 2027

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente BeekdaelenBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028 – 203054.504 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 7

Daarin zetten we de financiële effecten, gevolgen voor de dienstverlening en de voor- en nadelen van een kostendekkend bezorgtarief zorgvuldig op een rij. 3.4 Wat gaat het programma kosten? Samen besturen en veilig samenleven (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 lasten per taakveld: 0.1 bestuur | -1.928 | -1.734 | -1.734 | -1.734 0.2 burgerzaken | -1.777 | -1.637 | -1.548 | -1.251 0.4 overhead | -9.541 | -9.557 | -9.528 | -9.678 1.1 crisisbeheersing en brandweer | -3.330 | -3.352 | -3.363 | -3.384 1.2 openbare veiligheid | -2.648 | -2.644 | -2.720 | -2.720 totale lasten | -19.224 | -18.925 | -18.894 | -18.768 baten per taakveld: 0.2 burgerzaken | 981 | 901 | 803 | 413 0.4 overhead | 29 | 29 | 29 | 1.800 1.1 crisisbeheersing en brandweer | 159 | 159 | 159 | 159 1.2 openbare veiligheid | 471 | 471 | 471 | 471 totale baten | 1.640 | 1.560 | 1.462 | 2.843 Saldo van baten en lasten bestaand beleid | -17.584 | -17.365 | -17.433 | -15.925 Resultaatbestemming: 0.10 Toevoeging reserves | -83 | - | - | -1.800 0.10 Onttrekking reserves | 354 | 157 | 63 | 63 Saldo resultaatbestemming | 271 | 157 | 63 | -1.737 Resultaat programma | -17.314 | -17.208 | -17.370 | -17.662 35 | Begroting 2027 36 Begroting 2027 3.5 Het programma in beeld

37 Begroting 2027 4. Programma 2 | Sterke gemeenschappen en gelijke kansen 38 Begroting 2027 4.1 Inleiding Inleiding In dit programma werken we samen met inwoners, verenigingen, maatschappelijke organisaties, onderwijs, zorg- en welzijnspartners aan sterke, vitale en inclusieve gemeenschappen. We willen dat inwoners zich thuis en gezien voelen, naar elkaar omkijken en volwaardig kunnen meedoen. Daarom investeren we in ontmoeting, gezondheid, ontwikkeling, bestaanszekerheid en een sterke sociale basis dicht bij huis. Daarbij sluiten we aan bij de koers van het coalitieprogramma en de Visie Sociaal Domein 2025–2028. De opgaven bestaanszekerheid, meedoen, ondersteuning, leven en wonen en veilig en gezond opgroeien vormen een samenhangend geheel. We kiezen voor preventie, positieve gezondheid en het versterken van eigen regie en samenredzaamheid. Inwoners benutten waar mogelijk hun eigen mogelijkheden en netwerk; als ondersteuning nodig is, bieden we die tijdig, toegankelijk en passend, met oog voor de menselijke maat. We werken integraal en gebiedsgericht, over de grenzen van afzonderlijke beleidsterreinen heen. Wonen, zorg, welzijn, onderwijs, werk en inkomen, sport, cultuur en leefbaarheid versterken elkaar.

Samen met onze partners sluiten we aan bij wat in iedere kern nodig is, signaleren we problemen vroeg en voorkomen we waar mogelijk dat lichte vragen uitgroeien tot zware zorg. Zo vergroten we de veerkracht van inwoners en gemeenschappen, verkleinen we kansenongelijkheid en houden we ondersteuning ook op langere termijn beschikbaar voor wie die echt nodig heeft. Gezond Beekdaelen Gezondheid gaat over meer dan het voorkomen van ziekte. Vanuit positieve gezondheid zetten we in op een gezonde leefstijl, mentale veerkracht, ontmoeting en een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en meedoen. Samen met inwoners en partners werken we preventief en dichtbij, met extra aandacht voor het verkleinen van gezondheidsverschillen en tijdige, passende ondersteuning. Zo versterken we de eigen regie van inwoners en bouwen we aan gezonde, vitale gemeenschappen. Decentrale taken: participatie - jeugd - Wmo We willen dat kinderen en jongeren gezond en kansrijk opgroeien, inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen leven en iedereen naar vermogen kan meedoen. Daarom verbinden we jeugd, Wmo en participatie en zetten we in op preventie, bestaanszekerheid, ontwikkeling, eigen regie en een sterke sociale basis. Ondersteuning is dichtbij, toegankelijk en passend, met oog voor de menselijke maat.

Samen met inwoners en partners signaleren we vragen vroeg, versterken we gezinnen en gemeenschappen en bieden we hulp wanneer dat nodig is. Vitale kernen: onderwijs - cultuur - sport - verenigingen Vitale kernen bieden ruimte om te leren, ontwikkelen, bewegen, ontmoeten en mee te doen. Onderwijs, cultuur, sport en verenigingen versterken de gezondheid, talentontwikkeling en verbondenheid van inwoners. Daarom ondersteunen we toegankelijke voorzieningen en activiteiten, stimuleren we samenwerking en vrijwilligerswerk en sluiten we aan bij de eigen 39 Begroting 2027 kracht en behoeften van iedere kern. Zo bouwen we samen aan levendige, inclusieve gemeenschappen waarin iedereen kan deelnemen. Nieuwkomers: inburgering - vluchtelingen - statushouders We bieden vluchtelingen en statushouders een veilige en passende plek en begeleiden nieuwkomers naar een zelfstandig bestaan in Beekdaelen. Daarbij zetten we in op tijdige huisvesting, inburgering, taalontwikkeling, onderwijs, werk en deelname aan de samenleving. Samen met onze partners bieden we toegankelijke en persoonlijke ondersteuning, met aandacht voor bestaanszekerheid, gezondheid en de eigen mogelijkheden van mensen. Zo krijgen nieuwkomers de kans om mee te doen en zich verbonden te voelen met hun nieuwe omgeving.

40 Begroting 2027 4.2 Wat willen we bereiken? In het coalitieprogramma ‘Groeien in Groen’ zijn de onderstaande ambities opgenomen voor dit programma • We stimuleren meer activiteiten, bewonersinitiatieven en ontmoetingsplekken in alle kernen van Beekdaelen om het ‘samen leven’ verder te versterken. • We zetten in op gemeenschappen waar inwoners zich gezien en ondersteund voelen, waar onderlinge verbondenheid vanzelfsprekend is en waar iedereen kan meedoen. • We kijken niet naar losse thema’s, maar naar de samenhang tussen wonen, zorg, welzijn, (vrijwilligers)werk, onderwijs, sport en cultuur. Deze versterken elkaar en dragen gezamenlijk bij aan kernen die sterk zijn en ook mogen verschillen in aanpak van eigen problematieken. • We zorgen voor een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot beweging, ontmoeting en culturele ontwikkeling. • We willen dat inwoners snel de juiste ondersteuning krijgen, dichtbij huis en zonder onnodige drempels. Daarom versterken we de samenwerking tussen gemeenten, zorg, onderwijs en lokale partners, zodat ondersteuning beter aansluit op de leefwereld van inwoners. • Een veilige, gezonde en kansrijke jeugd is de basis voor een sterke en veerkrachtige samenleving. In Beekdaelen zetten we ons ervoor in dat kinderen en jongeren kunnen opgroeien in een omgeving die ondersteunt, beschermt en stimuleert.

4.3 Wat gaan we daarvoor doen? 4.3.1 Beleidsontwikkelingen uit het coalitieprogramma waarvoor middelen worden gevraagd in deze begroting Inleiding In het coalitieprogramma zijn diverse beleidsontwikkelingen beschreven die financiële gevolgen hebben. Deze zijn opgenomen in de onderstaande tabel. Structurele ruimtevraag coalitieprogramma programma 2 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Uitbreiden van het aantal dorpscoördinatoren van 2 naar 3 | 100 | 100 | 100 | 100 Verhogen van de jaarlijkse evenementensubsidie van 55k naar 100k, | 45 | 45 | 45 | 45 Uitvoeren vernieuwde cultuurvisie en een Lokaal Cultuurakkoord | 30 | 30 | 30 | 30 175 | 175 | 175 | 175 Uitbreiden van het aantal dorpscoördinatoren van 2 naar 3 De inzet van de dorpscoördinatoren als spil in de wijk heeft zich de afgelopen jaren bewezen. Om nog beter in te kunnen spelen op wat er speelt in de kernen, breiden we het aantal dorpscoördinatoren eind 2026 uit van 2 naar 3. Hierdoor ontstaat er meer ruimte om signalen op te vangen, initiatieven te begeleiden en de samenwerking te versterken. Uitvoeren vernieuwde cultuurvisie en een Lokaal Cultuurakkoord De afgelopen jaren is volop uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma behorende bij de kadernota De kracht van cultuur en kunst in Beekdaelen.

Voorbeelden zijn de vele laagdrempelige voorstellingen in het kader van de Bloeiende Zondagen, de inventarisatie van onze binnen- en buitenkunst en de uitvoering van de voorstelling Carmen door Opera Compact op het Equinepark in Hulsberg. De vaststelling van de cultuurvisie en het Lokaal Cultuurakkoord vormt in 2027 de basis voor de verdere ontwikkeling van het culturele domein. De inzet richt zich op het stimuleren van cultuurparticipatie, het versterken van samenwerking tussen partners en het scheppen van voorwaarden voor een breed, toegankelijk en toekomstbestendig cultureel aanbod. Daarbij wordt aandacht besteed aan het behoud van cultureel erfgoed, de Limburgse taal en de regionale identiteit. In 2028 wordt de ingezette lijn voortgezet en verder uitgewerkt, waarbij blijvende aandacht bestaat voor de maatschappelijke waarde van cultuur voor inwoners en gemeenschappen. Verhogen van de jaarlijkse evenementensubsidie Evenementen en activiteiten leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid, sociale samenhang en vitaliteit van de kernen binnen Beekdaelen. Zij brengen inwoners samen, versterken gemeenschapszin en dragen bij aan een aantrekkelijk woon- en leefklimaat. Daarom blijft de gemeente investeren in het stimuleren van activiteiten en evenementen in 41 | Begroting 2027 42 Begroting 2027 alle kernen.

Om verenigingen, stichtingen en vrijwilligers hierin optimaal te ondersteunen, wordt het budget voor evenementensubsidies vanaf 2027 structureel verhoogd naar € 100.000 per jaar. Daarnaast wordt de uitvoeringsregel voor evenementensubsidies geactualiseerd. Daarbij wordt verkend of en op welke wijze de regeling beter kan aansluiten bij de behoeften van initiatiefnemers en ruimte kan bieden voor de ondersteuning van kleinschalige maatschappelijke activiteiten die bijdragen aan de leefbaarheid en sociale samenhang in onze kernen. 4.3.2 Algemene ontwikkelingen zonder financiële gevolgen Centrale toegang sociaal domein De doorontwikkeling van de huidige toegang tot zorg en ondersteuning richt zich op het versterken van de toegankelijkheid, samenhang en effectiviteit van ondersteuning en zorg. De huidige toegang wordt bemenst door Wmo- en jeugdconsulenten en de administratie Sociaal. Vanuit de visie op het sociaal domein wordt in 2027 verder toegewerkt naar één integraal en herkenbaar toegangspunt dat laagdrempelig en dichtbij inwoners is. Daarbij wordt de verbinding gelegd met participatie, maatschappelijk werk en de wijkteams. Stevige lokale teams en versterken van de sociale basis Binnen de gemeente zijn momenteel twee wijkteams operationeel, in Schinveld en Nuth. Deze teams vervullen een rol in het vroegtijdig signaleren van hulpvragen en het bieden van passende ondersteuning.

De ontwikkeling van stevige lokale teams sluit aan bij de Hervormingsagenda Jeugd, de IZA-transformatieplannen, het AZWA-akkoord en de Visie sociaal domein. In 2027 ligt de nadruk op het verder doorontwikkelen van de lokale teams, het versterken van de samenhang met de PlusWIJken en het verder ontwikkelen van een gezamenlijke en integrale werkwijze rondom inhoudelijke thema’s. De wijkteams worden zo steeds meer een herkenbaar, laagdrempelig en toegankelijk aanspreekpunt voor inwoners en samenwerkingspartners. De teams werken vanuit een brede, integrale en wijkgerichte blik, waarbij professionals domein overstijgend samenwerken en snel kunnen schakelen tussen zorg, welzijn, participatie en veiligheid. Het versterken van de eigen regie en het netwerk van inwoners staat hierbij centraal. Ook wordt de samenwerking met huisartsen en maatschappelijke organisaties, verder geïntensiveerd. Zo kan ondersteuning beter op elkaar worden afgestemd, wordt versnippering voorkomen en kunnen hulpvragen eerder en dichter bij de inwoner worden opgepakt. Verbinding sociaal-medisch domein/PlusWIJken De verbinding tussen het sociaal en medisch domein wordt steeds belangrijker, mede onder invloed van ontwikkelingen vanuit IZA, GALA, AZWA en de Hervormingsagenda Jeugd.

De toenemende complexiteit van hulpvragen, de aanhoudende druk op de GGZ, de vergrijzing en de ontwikkeling dat inwoners langer zelfstandig thuis wonen, maken een intensievere samenwerking tussen het sociaal en medisch domein noodzakelijk. Ook binnen de PlusWIJken wordt hieraan invulling gegeven door de samenwerking tussen huisartsenpraktijken, wijkmanagers vanuit het medisch domein ende gemeente verder te versterken. Deze samenwerking draagt bij aan korte lijnen, een gezamenlijke focus en een betere afstemming van ondersteuning rondom inwoners. In 2027 wordt ingezet op het verder ontwikkelen en verduurzamen van deze samenwerking. 43 Begroting 2027 Een belangrijke ontwikkeling hierin is de inzet van een medisch verbinder vanuit de uitvoering. Deze inzet is momenteel als pilot gestart. De medisch verbinder fungeert als vast aanspreekpunt voor huisartsenpraktijken richting de gemeente, en denkt mee op casusniveau. De ervaringen uit de pilot worden in 2027 geëvalueerd. Op basis van de eerste ervaringen wordt beoordeeld in hoeverre deze functie bijdraagt aan de samenwerking tussen het sociaal en medisch domein en of, en op welke wijze, voortzetting en structurele inbedding van deze inzet wenselijk en noodzakelijk is. Doorbraakmethode In 2026 is verder invulling gegeven aan de toepassing van de doorbraakmethode voor inwoners met vastgelopen complexe en meervoudige problematiek.

Bij toepassing van de Doorbraakmethode wordt gekeken naar wat een huishouden acuut nodig heeft in plaats van streng vast te houden aan bureaucratische regels en systemen die de oplossing blokkeren. Om passende ondersteuning tijdig en effectief te kunnen bieden, wordt in 2027 ingezet op de verdere ontwikkeling en structurele borging van deze werkwijze binnen de gemeentelijke organisatie. De inzet richt zich op het versterken van maatwerk, het bevorderen van integrale samenwerking en het voorkomen van escalatie van problematiek. De beschikbare middelen uit het IZA-transformatieplan en de ontvangen rijksmiddelen voor de aanpak van energiearmoede dragen bij aan het verder verankeren van de aanpak. Hiermee blijft ondersteuning mogelijk voor huishoudens die te maken hebben met samenhangende uitdagingen op verschillende leefgebieden. In 2028 wordt de ingezette lijn voortgezet en verder doorontwikkeld, met blijvende aandacht voor vroegtijdige ondersteuning, het vergroten van zelfredzaamheid en het beperken van maatschappelijke en financiële gevolgen van complexe problematiek. Gezondheidsbeleid Beekdaelen werkt intensief samen met alle Zuid-Limburgse gemeenten aan het verbeteren van de gezondheid van inwoners, een complexe en omvangrijke, langdurige opgave. Met de nota Gezondheid nu, voor later! (vastgesteld in 2025) geven de gemeenten hier invulling aan voor de periode 2025-2030.

In 2030 willen zij de gezondheidsachterstanden met 25% hebben teruggedrongen ten opzichte van de rest van Nederland en bouwen aan gezonde en kansrijke generaties. Binnen het programma Trendbreuk ligt de focus op het jongste kind. In de nota vormt dit de pijler Gezond Opgroeien. Daarnaast wordt de aanpak verbreed met drie aanvullende pijlers: Gezond Blijven, Gezonde Geest en Gezonde Leefomgeving. De regionale en lokale inspanningen sluiten hiermee aan bij de landelijke zorgakkoorden. Sinds 2023 zijn op initiatief van de Rijksoverheid op landelijk niveau verschillende zorgakkoorden afgesloten om gezondheid te bevorderen en de zorg toekomstbestendig te maken. Na het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA, gericht op preventie) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA, gericht op toegankelijke en betaalbare zorg voor iedereen) start in 2027 het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit akkoord versterkt de samenwerking tussen zorg, welzijn en gemeenten en maakt succesvolle preventieve aanpakken structureel in de vorm van basisfunctionaliteiten. Beekdaelen is in 2026 gestart met investeren in en intensiveren van contact tussen gemeente, zorg en medische wereld. Het uitgangspunt daarbij is: aansluiten bij hetgeen er 44 Begroting 2027 al is aan voorzieningen en netwerken, het voorkomen van extra overlegstructuren en het werken vanuit het gedachtengoed van Positieve Gezondheid.

Mandaatgemeente Sittard-Geleen en de zorgverzekeraar CZ hebben samen een regionale AZWA werkagenda gemaakt waarmee alle Zuid-Limburgse colleges moeten instemmen om vanaf 2027 in aanmerking te komen voor AZWA rijksmiddelen. Gemeenten moeten de komende 3 jaar aan de slag met de twee samenhangende onderdelen: • Basisfunctionaliteiten, de voortzetting van succesvolle preventieve aanpakken uit GALA op vier leefgebieden: Mentale gezondheid (steunpunten voor inwoners met psychische problematiek/Welzijn op Recept), Kansrijk opgroeien (Kansrijke Start/Nu niet Zwanger), Gezonde leefstijl (aanpak overgewicht) en Vitaal ouder worden (valpreventie). • Gezonde en sociale basisinfrastructuur, een lokaal netwerk dat inwoners, vrijwilligers, welzijnsorganisaties, zorgverleners en gemeenten met elkaar verbindt. Doel is het versterken van leefbaarheid, preventie en samenwerking dicht bij inwoners. Suïcidepreventie Sinds 1 januari 2026 zijn gemeenten wettelijk verplicht aandacht te besteden aan suïcidepreventie. Alle Zuid-Limburgse gemeenten geven hier gezamenlijk invulling aan via het Actienetwerk Preventie Zelfdoding Zuid-Limburg. Dit netwerk brengt gemeenten en maatschappelijke partners samen, versterkt de samenwerking, vergroot de deskundigheid van professionals, stimuleert bewustwording over suïcidaliteit en ondersteunt risicogroepen.

Sleutelfiguren, mensen die in hun werk vaak met kwetsbare mensen in aanraking komen, krijgen training in herkennen en het gesprek aangaan. De regio heeft een regionaal actieplan 2027-2030 opgesteld met concrete acties, rollen en afspraken over monitoring. Het Actienetwerk sluit aan bij de bestaande netwerken in Noord- en Midden Limburg. Hierdoor groeit de landelijke dekking van regionale netwerken, wat de zichtbaarheid en impact ervan vergroot. Verordening jeugd In 2027 wordt de nieuwe Jeugdverordening verder voorbereid. Hierbij wordt samengewerkt met de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek. De landelijke ontwikkelingen rondom de Reikwijdte van de Jeugdwet en het normenkader voor normaliseren worden hierbij nauwlettend gevolgd en waar mogelijk verwerkt in de verordening. Vaststelling van de nieuwe verordening wordt in 2027 voorzien. Nieuw normenkader hulp in de huishouding (HBH) De vraag naar Hulp bij het Huishouden (HbH) blijft toenemen door vergrijzing, langer zelfstandig wonen en complexere zorgvragen. Tegelijkertijd staan betaalbaarheid en beschikbaarheid van personeel onder druk. In 2027 wordt de stapsgewijze invoering van het HHM-normenkader voortgezet. Het HHM- normenkader is landelijk ontwikkeld door Bureau HHM, een onafhankelijk zorg- en adviesbureau in het sociaal domein, en wordt door een grote groep gemeenten gebruikt als richtlijn.

Het normenkader biedt een objectieve en onderbouwde basis voor het zorgvuldig 45 Begroting 2027 en op maat indiceren van huishoudelijke ondersteuning. Naar verwachting leidt de nieuwe methodiek op termijn tot minder geïndiceerde uren en daarmee tot een gematigder kostenontwikkeling. De mogelijke invoering van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage is nog onzeker. Project Automaatje Momenteel wordt onderzocht of het project ANWB Automaatje in Beekdaelen kan worden ingezet als aanvulling op het bestaande vervoersaanbod zoals de Omnibuzz en de Wensbus. Automaatje is een vervoersdienst vóór en dóór inwoners, waarbij vrijwilligers deelnemers op afspraak vervoeren. De mogelijkheden voor invoering in Beekdaelen worden nog in kaart gebracht. Daarom zijn de eventuele financiële consequenties nog niet bekend. Als de uitkomsten aanleiding geven tot invoering van het Automaatje, wordt hierover een afzonderlijk college- en raadsvoorstel ingediend. Uitvoeringsprogramma Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang De regionale visie Opvang en Beschermd Wonen Parkstad 2026-2035: De kracht van samen is in januari 2026 vastgesteld. Het eerste uitvoeringsplan Opvang en Beschermd Wonen 2026-2029 is inmiddels in concept gereed, maar heeft de beoogde oplevering in het tweede kwartaal van 2026 niet gehaald en wordt in december 2026 aan het college voorgelegd.

Onderdeel van het uitvoeringsplan zijn de resultaten van de ETHOS-telling, een Europees gehanteerde telmethode om het aantal dak- en thuisloze mensen in een gemeente of regio in kaart te brengen. Inmiddels heeft Levanto de plannen voor verbouwing van de huidige locatie van het Zorgpension aan de Stationsweg 10 te Nuth gepresenteerd. Deze worden in 2027 verder geconcretiseerd. Participatiewet in balans De voorgenomen herziening van de Participatiewet, zoals uitgewerkt in het programma Participatiewet in Balans, vraagt de komende jaren om een verdere ontwikkeling van de gemeentelijke uitvoeringspraktijk. De beoogde veranderingen richten zich op een meer mensgerichte benadering, waarbij vertrouwen, eenvoud, maatwerk en participatie centraal staan. Daarbij wordt participatie breder beschouwd dan uitsluitend betaald werk en is er tevens aandacht voor maatschappelijke deelname, ontwikkeling, vrijwilligerswerk, mantelzorg en andere passende vormen van participatie. In 2027 wordt, binnen de geldende landelijke kaders en in samenwerking met ISD-Kompas, verder gewerkt aan de voorbereiding en implementatie van deze veranderingen. Dit vraagt om aanpassing van werkprocessen, actualisatie van gemeentelijke verordeningen en beleidsregels, verdere professionalisering van medewerkers en versterking van de samenwerking met regionale partners.

Tegelijkertijd wordt ingezet op het vereenvoudigen van dienstverlening en het bieden van passende ondersteuning aan inwoners. Eventuele financiële en organisatorische gevolgen zijn mede afhankelijk van de definitieve wettelijke uitwerking en de daarbij behorende rijksmiddelen. Onderzoek uitvoering participatiewet 46 Begroting 2027 In 2027 wordt uitvoering gegeven aan de bestuurlijke keuzes die voortvloeien uit het onderzoek naar de aan ISD Kompas opgedragen uitvoeringstaken. Daarbij wordt ingezet op een toekomstbestendige inrichting van de uitvoering, waarbij kwaliteit van dienstverlening, regie, integraliteit en doelmatigheid centraal staan. De gekozen uitvoeringsvariant heeft gevolgen voor de organisatie, de bedrijfsvoering en de financiële kaders. Deze worden in de verdere uitwerking vertaald naar concrete maatregelen en meerjarige budgettaire effecten. Regionale werkhubs infrastructuur voor participatie, ontwikkeling en arbeidsmarkttoeleiding. De werkhubs bieden toegankelijke ontmoetings- en ontwikkelplekken waar inwoners, werkgevers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties samenwerken aan het versterken van de aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt.

Hierbij wordt ingezet op het activeren van onbenut arbeidspotentieel, het versterken van werknemersvaardigheden en het bieden van maatwerkondersteuning aan inwoners voor wie participatie of arbeid niet vanzelfsprekend is. Vanuit het principe van integrale dienstverlening en nauwe regionale samenwerking worden trajecten flexibel en vraaggericht ingericht. De werkhubs dragen daarmee bij aan een inclusieve arbeidsmarkt en aan het vergroten van maatschappelijke participatie van inwoners. In 2027 ligt de focus op de verdere doorontwikkeling en verduurzaming van de Regionale Werkhubs, waarbij de opgebouwde regionale samenwerking wordt bestendigd en waar mogelijk verder wordt versterkt. De gezamenlijke inzet van de Parkstadgemeenten wordt ondersteund door regionale middelen, waaronder bijdragen vanuit het Parkstad Participatiefonds en Stadsregio Parkstad Limburg. Een deel van de gemeentelijke cofinanciering bestaat uit de inzet van ambtelijke capaciteit voor beleid, uitvoering, monitoring en regionale afstemming. De Regionale Werkhubs leveren hiermee een bijdrage aan de regionale opgaven op het gebied van arbeidsparticipatie, talentontwikkeling, inclusie en een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Ontwikkelingen Nieuw Beschut Inwoners met een indicatie voor Nieuw Beschut ontvangen momenteel een arbeidsovereenkomst via ISD Kompas.

Naar aanleiding van het onderzoek naar kwaliteit, integraliteit en kostenbeheersing wordt bezien op welke wijze het werkgeverschap voor Nieuw Beschut het meest effectief en efficiënt kan worden georganiseerd. Hierbij vormt de mogelijke aanwijzing van een centrumgemeente één van de onderzochte varianten, gericht op het bundelen van expertise en het doelmatig organiseren van ondersteunende processen. In 2027 wordt verdere uitvoering gegeven aan de bestuurlijke besluitvorming hierover. Uitgangspunt daarbij is het waarborgen van kwalitatief goede begeleiding, een uniforme uitvoering en een toekomstbestendige inrichting van Nieuw Beschut binnen de regio. Uitvoeringsprogramma accommodatiebeleid Het uitvoeringsprogramma van het accommodatiebeleid, dat oorspronkelijk voor het eerste kwartaal van 2026 was gepland, wordt eind 2026 aan het college van B&W voorgelegd. Met 47 Begroting 2027 name de uitwerking en financiële onderbouwing van de structurele onderhoudsbijdrage hebben een uitgebreid en zorgvuldig traject doorlopen, waar meer tijd mee gemoeid was dan initieel voorzien. Daarnaast biedt het programma inzicht in de ontwikkelingen en investeringen die voor de komende jaren op de planning staan. Na besluitvorming door het college wordt het rapport ter kennisname aangeboden aan de gemeenteraad.

Park de Oirsprong In februari 2026 stelde de gemeenteraad van Beekdaelen een krediet van 7,5 miljoen euro beschikbaar voor de ontwikkeling van Park de Oirsprong. In de afgelopen maanden is gewerkt aan de definitieve planvorming en planning. Het voornemen is om het definitief ontwerp en planning in Q4 2026 te presenteren. Gelijktijdig wordt de komende maanden het aanbestedingstraject vormgegeven, zodat het park stapsgewijs gerealiseerd kan worden. Belangrijke factor waar de gemeente rekening mee houdt met betrekking tot de realisatie van het park is de organisatie van het ZLF door de schutterij van Oirsbeek in juli 2027. Sport- en beweegbeleid In 2026 is een start gemaakt met het opstellen van nieuw sport- en beweegbeleid. Als alles volgens planning verloopt, wordt het beleid in het eerste kwartaal van 2027 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Daarnaast vindt een juridische verkenning plaats naar de vraag hoe Beekdaelen de uitvoering van het sport- en beweegbeleid het beste kan contracteren of subsidiëren. Naar verwachting kan de aanbesteding/opdrachtverlening in april 2027 worden gestart. Het streven is om uiterlijk in september 2027 één uitvoerende partij te contracteren. In 2028 wordt verder invulling gegeven aan de uitvoering van het sport- en beweegbeleid. Regiodeal Same veur elkaar Dit project richt zich op de ontwikkeling van de kern Nuth.

De gemeente ondersteunt en stimuleert de ontwikkeling van een netwerk van inwoners, verenigingen, professionele organisaties en de gemeente zelf. Actieve betrokkenheid van inwoners draagt bij aan gemeenschapszin en aan het verbeteren van de sociale en fysieke leefomgeving. Same Veur Elkaar heeft zich de afgelopen periode stevig ontwikkeld. De dorpscoördinator en de opbouwwerker werken in Nuth aan een steeds breder netwerk. Daarnaast is gestart met een wijklunch en wordt aangesloten vanuit het wijkteam Nuth. Steeds meer activiteiten krijgen vorm en een groeiend aantal inwoners levert een actieve bijdrage. Ook is er een actieve samenwerking tussen de verschillende vrijwilligersinitiatieven door een gezamenlijke activiteitenkalender. Verder wordt ook hier actief ingezet op een betere samenwerking tussen het medisch en sociaal domein. Project Vrijwillige Energie Parkstad speelt een rol door financiële en administratieve ondersteuning te bieden aan vrijwilligersprojecten. Elk kwartaal verschijnt een kalender waarin zichtbaar wordt welke partijen waarmee bezig zijn in Nuth. In 2027 zal het project volledig operationeel zijn. Same Veur Elkaar wordt gefinancierd vanuit Parkstad Regiodealmiddelen met gemeentelijke cofinanciering. 48 Begroting 2027 Lokale Inclusie agenda Het startdocument van de Lokale Inclusieagenda (LIA) is in 2026 vastgesteld.

Dit vormt het startpunt voor het verder vormgeven van een inclusieve gemeente. Uitgangspunt blijft dat iedere inwoner volwaardig moet kunnen deelnemen aan de samenleving. Inclusie raakt vrijwel alle gemeentelijke beleidsterreinen, variërend van sport en onderwijs tot de inrichting van de openbare ruimte en dienstverlening. De komende periode wordt de LIA verder uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Dit zal in Q1 van 2027 aan de raad worden voorgelegd. Interreg Europe - Sociaal Beekdaelen participeert in Interreg Europe, het Europese programma waarin 36 landen samenwerken om regionaal beleid te verbeteren via kennisuitwisseling, peer learning en gevalideerde good practices. Beekdaelen neemt deel aan twee projecten: TAAS (duurzaam toerisme, data en digitalisering) en SMARTFORM (energietransitie en energiearmoede). De opgebouwde Europese contacten en ervaringen bieden daarnaast ook kansen voor nieuwe samenwerkingsprojecten. Mede naar aanleiding van deze samenwerking heeft Beekdaelen recent een nieuwe projectaanvraag ingediend binnen het Europese programma URBACT. Deze aanvraag richt zich op het uitwisselen van kennis en goede voorbeelden over hoe we jonge gezinnen kunnen behouden voor een landelijke gemeente als Beekdaelen. We verwijzen ook graag naar paragraaf 6.3.2.

Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie Wonen, Welzijn, Zorg Begin 2025 is de Toekomstvisie Wonen, Welzijn en Zorg Parkstad Limburg door de raad vastgesteld. Naar aanleiding hiervan wordt momenteel gewerkt aan een regionaal uitvoeringsprogramma, dat naar verwachting uiterlijk eind 2026 gereed is. In 2027 volgt de implementatie op zowel regionaal als lokaal niveau. Monitoring en evaluatie vormen vervolgens de basis voor de verdere ontwikkeling en bijstelling van het uitvoeringsprogramma. De Parkstadgemeenten, betrokken zorg- en welzijnsorganisaties en woningcorporaties dragen naar rato bij aan de kosten voor de projectleiding. Beekdaelen draagt in totaal 27K bij aan de regionale projectleiding, verdeeld over de jaren 2026 en 2027. Asielopvang en begeleiding Wij blijven voor een aanzienlijke opgave staan op het gebied van de opvang van vluchtelingen. Een belangrijk onderdeel hiervan betreft de huisvesting van statushouders. Gemeenten hebben hiervoor jaarlijks een door het Rijk vastgestelde taakstelling. Met de woningcorporaties zijn afspraken gemaakt om invulling te geven aan deze opgave. Door de aanhoudend hoge instroom van vluchtelingen neemt het aantal te huisvesten statushouders nog steeds toe, wat een toenemende druk legt op de beschikbare sociale woningvoorraad.

In 2027 geven wij invulling aan het besluit van de gemeenteraad om medewerking te verlenen aan de structurele uitbreiding van het asielzoekerscentrum in Sweikhuizen met 150 opvangplaatsen. Sinds 2022 bieden wij tevens opvang aan vluchtelingen uit Oekraïne. Deze opgave blijft ook in 2027 actueel. Daarbij geven wij de voorkeur aan kleinschalige opvangvoorzieningen, verspreid over de verschillende kernen, bijvoorbeeld in leegstaande schoolgebouwen of 49 Begroting 2027 ander gemeentelijk vastgoed. Op dit moment hebben we zeven opvanglocaties. Tegelijkertijd blijven wij actief zoeken naar aanvullende mogelijkheden om in de opvangbehoefte te voorzien. De uitvoering van de Wet inburgering, waaronder het begeleiden van statushouders tijdens hun inburgeringstraject en het bieden van maatschappelijke begeleiding aan nieuw gevestigde statushouders, is belegd bij ISD Kompas. Een succesvolle en duurzame integratie begint bij taalbeheersing. Het spreken van de Nederlandse taal vergroot de kansen op werk en bevordert actieve deelname aan de samenleving. Daarom zetten wij onze inzet op taalontwikkeling onverminderd voort, onder meer via het Taalhuis in samenwerking met de bibliotheken en diverse maatschappelijke partners.

Op deze manier bieden wij nieuwkomers, net als alle andere inwoners van onze gemeente, de best mogelijke voorwaarden om zelfstandig en volwaardig mee te doen in de samenleving. Plan van aanpak huisvesting statushouders Vanwege de grote stroom vluchtelingen de afgelopen jaren vanuit diverse delen van de wereld en de steeds krapper wordende woningmarkt, wordt de doorstroom van statushouders vanuit het AZC naar reguliere woningen steeds lastiger. Als gevolg hiervan laat de huisvesting van statushouders een stagnatie zien en is een achterstand ontstaan in onze huisvestingstaakstelling, waardoor de gemeente Beekdaelen zich momenteel in trede 3 bevindt van de bestuurlijke interventieladder waarin afspraken worden gemaakt met de provincie over acties, termijnen en vervolg. We hebben daarom een plan van aanpak huisvesting statushouders opgesteld, dat in oktober naar de provincie Limburg is gestuurd. Dit plan omhelst diverse maatregelen om de achterstand in te lopen, zoals het verder intensiveren van de afspraken met woningcorporaties, onderzoek naar de verdere inzet van gemeentelijke en particulier vastgoed en onderzoek naar de vraag of het plaatsen van flexwoningen mogelijk is. Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) Beekdaelen voert een actief onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Alle kinderen verdienen een goede start van hun schoolcarrière.

Deze vormt immers een belangrijke basis voor een gezond en gelukkig leven. De afgelopen jaren hebben we steeds gerapporteerd over het project Hard voor Taal. Dit project is afgerond en de leerkrachten zijn in staat om de werkwijze zelfstandig voort te zetten. De samenwerking met onderwijs, jeugdgezondheidszorg, peuter- en kinderopvangorganisaties is geïntensiveerd en verankerd en ook de samenwerking in de Westelijke Mijnstreek en Parkstad vindt periodiek plaats. Uit de monitoring blijkt dat er vooruitgang is geboekt in de warme overdracht tussen peuteropvang en basisschool en zijn de groeigegevens van VVE-peuters en kleuters goed in beeld. Opvallend is dat bij peuters die bij het eerste registratiemoment een beneden gemiddeld niveau hadden, twee derde een bovengemiddelde groei laat zien gedurende de VVE-periode. We zien dus een positieve tendens en blijven ons inzetten voor een actief onderwijsachterstandenbeleid. 4.3.3 Algemene ontwikkelingen waarvan de middelen worden gevraagd in deze begroting 50 Begroting 2027 SES Nuinhofwijk Het project SES Nuinhof wordt uiterlijk in de eerste helft van 2027 afgerond en verantwoord. De activiteiten en initiatieven in en rondom het Nuinhofhuisje zijn inmiddels structureel geborgd via een Hoeskamersubsidie, waarbij ook Vrijwillige Energie een belangrijke ondersteunende rol vervult.

Wonen Zuid stelt het Nuinhofhuisje de komende jaren kosteloos ter beschikking. De gemeente draagt zorg voor de exploitatiekosten, waaronder nutsvoorzieningen, verzekeringen en wifi. Hiervoor wordt een structureel budget van € 7.000 per jaar gevraagd. Pilot ontwikkelbedrijf statushouders In 2026 wordt uitvoering gegeven aan de voorbereiding van de pilot met de werktitel Ontwikkelbedrijf Statushouders Zuid-Limburg, een regionale samenwerking gericht op het versnellen van participatie, inburgering, scholing en uitstroom naar werk van statushouders. Beekdaelen vervult hierbij de rol van penvoerder en gastgemeente namens de deelnemende Zuid-Limburgse gemeenten. Voor deze pilot is een provinciale subsidie van € 300.000 ontvangen tot en met december 2027. Uitgangspunt is dat alle kosten voor voorbereiding, uitvoering, personele inzet, monitoring, evaluatie en verantwoording volledig vanuit deze subsidie worden bekostigd. De gemeente neemt uitsluitend deel onder de voorwaarde dat hieruit geen structurele financiële lasten of personele risico’s voor Beekdaelen voortvloeien en dat eventuele frictiekosten volledig worden afgedekt. De pilot heeft een experimenteel karakter en dient inzicht te geven in de effectiviteit van een regionale aanpak voor de begeleiding van statushouders.

4.3.4 Ontwikkelingen waarvoor de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel Onderwijshuisvesting school Merkelbeek De omgevingsvergunning voor het nieuwe kindcentrum in Merkelbeek is verleend. Op basis van een doorrekening door een extern bureau blijkt dat de geraamde investeringskosten hoger uitvallen dan eerder voorzien. Momenteel worden diverse optimalisatie- en bezuinigingsmaatregelen uitgewerkt om de kosten te beheersen. Aansluitend wordt een aanbestedingsprocedure doorlopen, waaruit de feitelijke stichtingskosten zullen blijken. Naar verwachting kan in het eerste kwartaal van 2027 een uitgewerkt plan, inclusief de resultaten van de aanbesteding en een kredietaanvraag, ter besluitvorming aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Parallel hieraan werken Movare en de speeltuinstichting aan een plan voor de inrichting van de buitenruimte rondom het kindcentrum. Voor dit onderwerp verwijzen wij eveneens naar de gebiedsontwikkeling bij hoofdstuk 5.3.4. Onderwijshuisvesting school Puth De architect heeft een schetsontwerp voor het nieuwe kindcentrum in Puth opgesteld. Daarbij is uitgegaan van behoud van de kerk, zonder concessies te doen aan het beoogde moderne onderwijsconcept. Tevens is zoveel mogelijk rekening gehouden met de belangen van de directe omgeving. In de verdere planuitwerking wordt onderzocht of aanvullende gronden kunnen worden betrokken.

De komende periode wordt een kostencalculatie opgesteld en wordt de bouwkundige staat van de kerk opnieuw beoordeeld. Naar verwachting wordt de gemeenteraad begin 2027 geïnformeerd over de voortgang en wordt 51 Begroting 2027 een kredietaanvraag voor de verdere uitwerking van de plannen ter besluitvorming voorgelegd. Gemeenschapsvoorziening Sweikhuizen In juni 2024 heeft de gemeenteraad besloten een voorbereidingskrediet toe te kennen voor het in procedure brengen van een wijziging van het omgevingsplan. Het doel is om op een stedenbouwkundig verantwoorde manier, passend binnen de kern Sweikhuizen, woonfuncties te combineren met een maatschappelijke ontmoetingsruimte op de locatie van het huidige Rector Raevenhuis. Door de vaststelling van het omgevingsplan in juni 2026 (dat inmiddels onherroepelijk is) kan de verdere ontwikkeling van het plangebied met ontmoetingsruimte plaatsvinden. Deze wordt afgestemd met de uitkomst van de verkenningsfase, waarin de kerk als mogelijke alternatieve locatie voor een gemeenschapsvoorziening wordt onderzocht. Momenteel is er nog geen budget beschikbaar voor de stichtingskosten voor de ontmoetingsruimte in het inbreidingsplan. Zodra de plannen zijn uitgewerkt, kan de raad een voorstel verwachten voor de benodigde middelen voor een gemeenschapsvoorziening in het inbreidingsplan of integratie hiervan in de kerk.

Gemeenschapsvoorziening Schinveld In Schinveld zijn we als onderdeel van het Masterplan 2.0 centrum Schinveld bezig met het realiseren van een nieuwe, toekomstbestendige gemeenschapsvoorziening. Onder begeleiding van stichting VKKL Limburg zijn projectgroep en werkgroep, gevormd door mensen uit het dorp, aan de slag gegaan met het schrijven van een plan voor hun nieuwe voorziening. Dit plan is recent gereedgekomen en zal in de raadsvergadering van december ingebracht worden. Meerkosten gemeenschapshuis Puth In juni 2024 heeft de gemeenteraad van Beekdaelen het bestemmingsplan ‘Gemeenschapshuis Puth’ vastgesteld. Daarmee zijn, samen met het eerder beschikbaar gestelde krediet, de twee essentiële randvoorwaarden voor realisatie van het project ingevuld. Op basis van het schetsontwerp dat ten grondslag lag aan het gewijzigde bestemmingsplan, is vervolgens in nauwe samenwerking met de toekomstige gebruikers gewerkt aan een breed gedragen Voorlopig Ontwerp. Doel is de realisatie van een toekomstbestendig gemeenschapshuis dat aansluit bij de behoeften van de gebruikers en de gemeenschap van Puth. Het project bevindt zich momenteel in een cruciale fase waarin de verdere planuitwerking en voorbereiding van de uitvoering centraal staan. Op basis van de meest actuele inzichten moet echter rekening worden gehouden met een mogelijke overschrijding van het beschikbare uitvoeringskrediet.

Deze ontwikkeling wordt veroorzaakt door prijsindexeringen, noodzakelijke scopewijzigingen en aanvullende kosten als gevolg van het niet tijdig kunnen verkrijgen van een grootverbruikaansluiting voor elektriciteit. Om de financiële risico’s zoveel mogelijk te beperken en beheersbaar te houden, wordt het project uitgevoerd in bouwteamverband. Binnen deze samenwerking worden ontwerpoptimalisaties en slimme uitvoeringskeuzes onderzocht om eventuele tekorten te minimaliseren. Voordat wordt overgegaan tot de uitvoeringsfase (fase 2 van de bouwteamovereenkomst), zal helder zijn of sprake is van een tekort en wat de omvang 52 Begroting 2027 daarvan is. Indien aanvullende besluitvorming noodzakelijk blijkt, wordt uw raad hierover tijdig en via de daarvoor bestemde bestuurlijke kanalen geïnformeerd, zodat passende keuzes kunnen worden gemaakt. Herijken Integraal Huisvestingsplan Onderwijs In 2027 wordt gestart met de actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Deze actualisatie sluit aan bij het coalitieprogramma, waarin wordt ingezet op toekomstbestendige brede kindcentra waar opvang, onderwijs, zorg en ondersteuning samenkomen. Het IHP wordt verbreed naar een integrale visie op onderwijs, huisvesting en kindvoorzieningen, met nadrukkelijke aandacht voor samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang.

Daarbij worden actuele leerlingenprognoses, capaciteit, verduurzaming, de kwaliteit van de schoolomgeving en de toekomstbestendigheid van locaties betrokken. Actualisatie is noodzakelijk, omdat het huidige IHP uit 2020 dateert en uitgangspunten, normbedragen en bouwkosten niet meer volledig aansluiten bij de huidige praktijk en marktontwikkelingen. De prioritering en fasering uit het IHP 2020 vormen hierbij een belangrijk vertrekpunt; de daarin opgenomen huisvestingsopgaven zijn conform planning uitgevoerd. Op basis van actuele ontwikkelingen en prognoses wordt een nieuwe prioritering voor de komende tien jaar vastgesteld. Het geactualiseerde IHP biedt de kaders voor toekomstige investeringen in onderwijs- en kindvoorzieningen en wordt naar verwachting in de tweede helft van 2027 ter besluitvorming aangeboden. Afhankelijk van de actualisatie van het Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) kan het zo zijn dat de school in Wijnandsrade in het kader van de zorgplicht als casus opgenomen gaat worden. In samenhang met Innovo, de school in Nuth en de school in Wijnandsrade zal strategie bepaald worden hoe het onderwijs in dit deelgebied van Beekdaelen op een goede manier geborgd blijft.

4.3.5 Potentiële besparingen Uitvoeringskosten participatiewet Naar aanleiding van het onderzoek naar de uitvoering van de aan ISD Kompas opgedragen taken wordt in 2027 verdere invulling gegeven aan de bestuurlijke afweging over de toekomstige organisatie van deze taken. Daarbij worden de uitkomsten ten aanzien van kwaliteit, integraliteit, dienstverlening, organisatie en financiën betrokken. Hoewel de gemeenten Voerendaal en Simpelveld niet als medeopdrachtgever aan het onderzoek hebben deelgenomen, zijn zij gedurende het proces nauw betrokken geweest door het beantwoorden van inhoudelijke vragen en het delen van relevante informatie. De uitkomsten van het onderzoek vormen een belangrijke basis voor de verdere besluitvorming en de eventuele uitwerking van een gekozen uitvoeringsrichting. Afhankelijk van de bestuurlijke keuzes die worden gemaakt, wordt in 2027 verdere invulling gegeven aan de organisatorische, personele en financiële consequenties. Uitgangspunt is een doelmatige en toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet, waarbij de kwaliteit van dienstverlening aan inwoners behouden blijft of wordt versterkt. De financiële effecten van de gekozen uitvoeringsrichting worden gemonitord en waar nodig betrokken bij toekomstige begrotingsactualisaties.

4.4 Wat gaat het programma kosten? Sterke gemeenschappen en gelijke kansen (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 lasten per taakveld: 4.2 onderwijshuisvesting | -788 | -729 | -775 | -810 4.3 onderwijsbeleid en leerlingenzaken | -2.389 | -2.307 | -2.226 | -2.226 5.1 sportbeleid en activering | -842 | -842 | -842 | -782 5.2 sportaccommodaties | -3.634 | -3.518 | -3.513 | -3.438 5.3 cultuurpresentatie, -presenatie, - participatie | -306 | -306 | -306 | -306 5.4 musea | -1.023 | -1.023 | -1.023 | -1.023 5.5 cultureel erfgoed | -66 | -60 | -60 | -60 5.6 media | -3 | -5 | -6 | -7 6.1 samenkracht en burgerparticipatie | -5.852 | -5.282 | -5.302 | -5.345 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO | -439 | -439 | -439 | -439 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | -852 | -852 | -852 | -852 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | -52 | -52 | -52 | -52 6.3 inkomensregelingen | -13.102 | -13.102 | -13.102 | -13.102 6.4 wsw en beschut werk | -5.088 | -4.893 | -4.820 | -4.753 6.5 arbeidsparticipatie | -1.147 | -1.147 | -1.147 | -1.147 6.60 hulpdiddelen en diensten (WMO) | -1.486 | -1.486 | -1.486 | -1.486 6.711 huishoudelijke hulp (WMO) | -6.827 | -6.577 | -4.640 | -4.617 6.712 Begeleiding (WMO) | -1.774 | -1.774 | -1.774 | -1.774 6.713 dagbesteding (WMO) | -869 | -869 | -869 | -869 6.714 overige maatwerkarrangementen (WMO) | -183 | -183 | -183 | -183

6.751 jeugdhulp ambulant lokaal | -399 | -399 | -399 | -399 6.752 jeugdhulp ambulant regionaal | -9.868 | -9.848 | -9.848 | -9.848 6.753 jeugdhulp ambulant landelijk | -156 | -156 | -156 | -156 6.761 jeugdhulp met verblijf lokaal | -372 | -372 | -372 | -372 6.762 jeugdhulp met verblijf regionaal | -3.318 | -3.318 | -3.318 | -3.318 6.792 PGB jeugd | -256 | -256 | -256 | -256 6.811 beschermd wonen | -450 | - | - | - 6.812 maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) | -31 | -31 | -31 | -31 6.821 jeugdbescherming | -524 | -524 | -524 | -524 6.822 jeugdreclassering | -11 | -11 | -11 | -11 6.91 coördinatie en beleid WMO | -993 | -993 | -993 | -993 6.92 coördinatie en beleid Jeugd | -1.848 | -1.848 | -1.848 | -1.848 7.1 volksgezondheid | -3.159 | -3.152 | -3.151 | -3.146 totale lasten | -68.109 | -66.356 | -64.325 | -64.175 baten per taakveld: 4.2 onderwijshuisvesting | 915 | 190 | 190 | 190 4.3 onderwijsbeleid en leerlingenzaken | 663 | 663 | 663 | 663 5.1 sportbeleid en activering | - | - | - | - 5.2 sportaccommodaties | 761 | 739 | 741 | 741 5.6 media | 53 | 53 | 53 | 53 6.1 samenkracht en burgerparticipatie | 690 | 390 | 390 | 390 6.3 inkomensregelingen | 8.752 | 8.752 | 8.752 | 8.752 6.4 wsw en beschut werk 53 | Begroting 2027 Sterke gemeenschappen en gelijke kansen (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 6.5 arbeidsparticipatie | 725 | 725 | 725 | 725 6.60 hulpdiddelen en

diensten (WMO) | 24 | 24 | 24 | 24 6.711 huishoudelijke hulp (WMO) | 1.317 | 1.317 | 1.317 | 1.317 6.714 overige maatwerkarrangementen (WMO) | 0 | 0 | 0 | 0 6.752 jeugdhulp ambulant regionaal | - | 558 | 561 | 561 6.812 maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) | - | 227 | 738 | 853 6.92 coördinatie en beleid Jeugd | 187 | 187 | 187 | 187 7.1 volksgezondheid | 8 | 8 | 8 | 8 totale baten | 14.095 | 13.832 | 14.350 | 14.464 Saldo van baten en lasten bestaand beleid | -54.014 | -52.524 | -49.976 | -49.711 Resultaatbestemming: 0.10 Toevoeging reserves | -173 | - | - | - 0.10 Onttrekking reserves | 2.307 | 1.210 | 1.119 | 1.023 Saldo resultaatbestemming | 2.133 | 1.210 | 1.119 | 1.023 Resultaat programma | -51.880 | -51.314 | -48.856 | -48.688 54 | Begroting 2027 55 Begroting 2027 4.5 Het programma in beeld

56 Begroting 2027 5. Programma 3 | Kwaliteit van wonen, werken en leven in een groene gemeente 57 Begroting 2027 5.1 Inleiding Inleiding Binnen dit programma werken we aan een veerkrachtig, groen en cultuurrijk landschap, waar ruimte is om te wonen, te werken, te genieten en te ondernemen, waar vitale dorpen en groene omgeving elkaar versterken en waar balans en samenhang zorgen voor een leefbare en beleefbare gemeente. Nu en in de toekomst. Hierbij werken we samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke partijen, verenigingen en veiligheidspartners en sluiten we aan bij het coalitieprogramma 2026-2030. Deze inleiding beschrijft de belangrijkste ontwikkelingen die samen de basis vormen voor de ambities in paragraaf 5.2. Daarbij gaat het om een passend en gevarieerd woningaanbod voor alle doelgroepen, het versterken van onze groene en cultuurhistorische identiteit, onze opgaven binnen de energietransitie, klimaatadaptatie en duurzaamheid, lokaal ondernemerschap en een veilige en duurzame inrichting van de openbare ruimte. Wonen en herstructurering Beekdaelen is meer dan een plek om te wonen; het is ons thuis. Een thuis is een plek waar je jezelf kunt zijn en die aansluit bij de fase van het leven waarin je je bevindt. Daarom zetten we ons in voor een gevarieerd woningaanbod dat past bij de wensen en behoeften van huidige en toekomstige inwoners.

De uitdagingen op de woningmarkt, zoals herstructurering, nieuwbouw, leefbaarheid en duurzaamheid, vragen om een sterke samenwerking tussen gemeente, woningcorporaties en marktpartijen. Op basis van het woonbehoefteonderzoek (STEC, geactualiseerd in 2026) en de Woondeal zetten we in op een versnelling van de woningbouw voor onder meer jongeren, gezinnen en ouderen. De Woondeal, ondertekend in maart 2023, bevat voor Beekdaelen de opgave om uiterlijk in 2030 in totaal 900 woningen toe te voegen. De Regionale en Lokale Woonvisies 2023-2028 geven hierbij richting aan thema’s als leefbaarheid, betaalbaarheid, wonen met zorg, duurzaamheid en aandacht voor kwetsbare doelgroepen. Daarnaast zijn via de Regio Deal en het Volkshuisvestingsfonds de afgelopen jaren verschillende herstructureringsprojecten gestart. In de eerste helft van 2027 wordt (op initiatief van de provincie) de Woondeal geactualiseerd op basis van de nieuwe woningbehoefteonderzoeken en nieuw beleid. De druk op de woningmarkt is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. Inmiddels zijn tientallen woningen gerealiseerd en zijn er diverse projecten vergund die momenteel worden ontwikkeld. In de komende jaren gaan we stevig versnellen. In meerdere kernen wordt gewerkt aan woningbouw, herontwikkeling of gebiedsontwikkeling. Daarbij kijken we per kern wat passend en haalbaar is.

In de grotere kernen Schimmert, Doenrade, Schinveld en Hulsberg lopen grote woningbouwprojecten, aangevuld met kleinere initiatieven. Ook in andere kernen werken we aan onze woningbouwopgave, waarbij leefbaarheid en toekomstbestendigheid van iedere kern centraal staat. Wij verwachten dat wij de opgave tot 2030 kunnen halen, aangezien meerdere woningbouwlocaties in onderzoek en ontwikkeling zijn. 58 Begroting 2027 Voor de regionale woonzorgvisie wordt in 2027 gewerkt aan een uitvoeringsprogramma. Daarbij zoeken we een goede balans tussen onze maatschappelijke verantwoordelijkheid voor verschillende doelgroepen en de draagkracht van de gemeenschap. Samen met woningcorporaties maken we zowel eenjarige als meerjarige prestatieafspraken. Daarbij richten we ons onder meer op het beschikbaar houden van sociale en betaalbare huurwoningen voor de inwoners die daarop zijn aangewezen. Ook bieden we corporaties ruimte om locaties te ontwikkelen of te herontwikkelen, passend binnen de gemeentelijke ambities. Buitengebied en groenbeleid - natuur en landschap De gemeente Beekdaelen vormt vanwege haar ligging letterlijk èn figuurlijk de groene verbinding tussen de stedelijke gebieden van Parkstad Limburg, de Westelijke Mijnstreek en het Heuvelland.

Bestuurlijk, beleidsmatig en via projecten zetten wij ons daarom nadrukkelijk in om voortdurend verbindingen te leggen tussen de gemeenten in Westelijk Zuid-Limburg en de gemeenten in Stadsregio Parkstad Limburg. Beekdaelen heeft een karakteristiek landschap en in de gemeente is veel cultuurhistorisch en hooggewaardeerd erfgoed aanwezig. De verscheidenheid in het landschap maakt het aantrekkelijk voor zowel de eigen inwoners als voor de groeiende groep toeristen en recreanten. De kwaliteiten van het landschap en het daarbij horende verdienvermogen blijven evenwel niet vanzelf in stand. Daar zijn inspanning en samenwerking tussen private en publieke partijen voor nodig. De agrarische sector speelt hierbij een belangrijke rol, evenals onder meer particuliere grondeigenaren, terreinbeherende organisaties en Waterschap Limburg. Bij de verdere ontwikkeling van het landschap vormt het Landschapskader Beekdaelen handvatten als visie- en inspiratiedocument, welke ook de inhoudelijke lading vormt voor de Gemeentelijke Omgevingsvisie. Steeds meer maatschappelijke opgaven zullen moeten landen in het landschap.

Denk hierbij aan het voorkomen of verminderen van wateroverlast, het reduceren van stikstof, het verbeteren van landschaps- en natuurkwaliteit en het zorgen voor schoon grond- en oppervlaktewater, maar ook het behouden en waar mogelijk versterken van de toeristische aantrekkelijkheid, de woningbouwopgave en de circulaire economie. Hierbij gaat het dus niet alleen om doelen waar het landelijk gebied baat bij heeft. Zeker waar het betreft de stikstofproblematiek ligt in het landelijk gebied de sleutel voor de oplossing van stagnerende ontwikkelingen in het bebouwd gebied. Speciale aandacht verdient de biobased economie, waarbij veel van voorgenoemde doelen kunnen worden gecombineerd, mits hiervoor een rendabele businesscase kan worden ontwikkeld. Samenwerking en afstemming tussen partijen op Zuid-Limburgs niveau is hierbij cruciaal. Om evenwicht te bereiken tussen de diverse functies en doelen in het landschap is een gebalanceerde ruimtelijke ordening nodig. Daarbij zijn heldere keuzes nodig, onder meer via de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan.

Evenwicht is nodig tussen behoud van het open en groene karakter van het buitengebied, natuur- en landschapswaarden, de recreatieve aantrekkelijkheid van het landschap, een duurzame en gezonde bedrijfsvoering en toekomstperspectief voor agrariërs, het voorkomen van leegstand van (agrarisch) vastgoed en invulling van maatschappelijke opgaven op het gebied van bijvoorbeeld water en energie. Deze opgaven worden bezien in samenhang met de landelijke ruimtelijke koers uit de NOVI 59 Begroting 2027 en de uitwerking daarvan in LOS en POVI, waarbij wordt gestuurd op een toekomstbestendig landelijk gebied en een zorgvuldige inrichting van de schaarse ruimte. Ons hart voor het groene karakter van Beekdaelen zien we ook terug in de inrichting èn het behoud van het groene karakter van onze kernen. Via het programma ‘Beekdaelen b(l)oeit!’ worden onze inwoners hierbij betrokken. Daarnaast wordt bij nieuw te ontwikkelen locaties nadrukkelijk aandacht besteed aan de aspecten hittestress, water en groen. Ruimte en mobiliteit Het areaal aan openbare wegen, fiets- en voetpaden is voor onze gemeente met een oppervlakte van 7,8 ha relatief groot. Dat vraagt om een grote inzet van onze beheerteams en de buitendienst. Vanuit het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) wordt hier uitvoering aan gegeven, waardoor de kwaliteit van de buitenruimte integraal wordt benaderd.

Hiermee voldoen wij aan de kwaliteitseisen voor de openbare ruimte, rekening houdend met de gebruiksmogelijkheden, beeldkwaliteit, veiligheid en verzorgingsgraad en daarmee de leefbaarheid van de wijken en dorpen. Daarbij willen wij zoveel mogelijk deelnemen aan initiatieven vanuit de wijken en dorpen (eigen kracht) en deze zoveel mogelijk ondersteunen. We vinden het belangrijk om daar waar mogelijk te stimuleren dat onze inwoners voor korte afstanden, zoals verkeersbewegingen binnen de bebouwde kom, de auto laten staan. We hanteren als uitgangspunt dat de doorstroming voor het verkeer goed moet zijn op de hoofdroutes, waarbij geldt dat leefbaarheid voor bereikbaarheid gaat. In de straten binnen de bebouwde kom willen we door snelheidsbeperking tot maximaal 30 km/u en door een passende inrichting de inwoners uitnodigen om vooral te gaan wandelen en fietsen. Dit maakt deel uit van het opgestelde uitvoeringsplan. Samen zorgen we ervoor dat onze straten, buurten en buitengebied veilig zijn en blijven. Dit doen we door met elkaar in gesprek te blijven over verkeersveiligheid en voortdurend op zoek te gaan naar duurzame oplossingen die bijdragen aan een leefbare en veilige woonomgeving. In dat kader blijven wij ook aandacht eisen bij andere overheden voor de schadelijke gevolgen van vliegverkeer boven kernen in onze gemeente.

We continueren onze verzoeken richting landelijke overheid om naar de toekomst toe rekening te houden en te bevorderen dat nieuwe ontwikkelingen niet tot voortzetting en zeker niet tot verdere aantasting van ons leefklimaat zullen leiden. Het AWACS-dossier heeft al velen jaren aandacht. Hierin zijn de afgelopen jaren op basis van afspraken op hoofdlijnen met de betrokken partners in het dossier stappen gezet. Actuele thema’s in dit dossier blijven de aandacht houden door de contacten met het ministerie van Defensie, de provincie en de gemeente Brunssum en door middel van participatie in de commissie AWACS Limburg waarbij onze inzet is en blijft de hinder van het vliegveld zoveel mogelijk te bespreken en zoveel mogelijk te verminderen. In 2027 zal voor het vliegveld Maastricht Aachen Airport een ontwerp Luchthavenbesluit in procedure zijn. Voor burgers en (overheids) instanties bestaat de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen tegen een ontwerp-luchthavenbesluit. Als wij dit naar aanleiding van het ontwerp overwegen, betrekken wij uw raad hierbij. 60 Begroting 2027 Klimaatadaptatie en circulaire economie Klimaatverandering De klimaatverandering stelt nieuwe eisen aan het beheer van de openbare ruimte. Zo hebben we vaker te maken met zeer intensieve regenbuien en langdurig droge periodes. Dit heeft invloed op het ontwerp en beheer van de openbare ruimte.

In (boven)regionaal verband wordt samengewerkt aan het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA), waarin ambities zijn opgenomen om te zorgen dat Nederland in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig is ingericht. Met Waterschap Limburg blijven we samenwerken binnen de aanpak ‘Water in balans’. In Beekdaelen is het Water- en rioleringsprogramma 2024-2027 van kracht. Als onderdeel hiervan zetten we in op het afkoppelen van regenwater, het verwerken van water op eigen terrein en het verminderen van verhard oppervlak. Circulariteit In een circulaire economie stappen we af van ‘produceren, consumeren en weggooien’. We gebruiken grondstoffen en materialen zo lang mogelijk en geven ze waar mogelijk een tweede leven. In Beekdaelen doen we dit bijvoorbeeld door bij projecten in de openbare ruimte te kijken naar hergebruik van bestrating, straatmeubilair en groenmaterialen. Ook bij gemeentelijke gebouwen, maatschappelijke voorzieningen, inkoop en aanbestedingen nemen we circulaire keuzes steeds vaker mee. Samen met inwoners, verenigingen en ondernemers stimuleren we minder afval, reparatie, delen en hergebruik. Zo beperken we verspilling, verminderen we milieubelasting en houden we materialen langer waardevol voor onze gemeente..

Daarmee sparen we behalve onze grondstoffen ook het milieu, verminderen we onze CO2-uitstoot en stimuleren we innovatie, nieuwe bedrijvigheid en werkgelegenheid. Voor ons huishoudelijk afval is het Grondstoffenplan de leidraad. Verder is er het Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair 2024-2030. De regio Parkstad en de daarin samenwerkende gemeenten omarmen de landelijke doelstelling van het Rijk: Een volledig circulaire economie in 2050. Voor 2030 streven we naar 50% minder gebruikt van mineralen, fossiele brandstoffen en metalen. Circulariteit heeft invloed op vrijwel alle gemeentelijke beleidsvelden. Een kennisprogramma voor gemeentelijke medewerkers bevordert kennisvermeerdering op al die velden. De woningbouw, de rest van de gebouwde omgeving, een circulaire en regionale landbouwproductie van bijvoorbeeld biobased bouwmaterialen zijn belangrijke voorbeelden van beleidsvelden waar circulariteit invloed op heeft. 61 Begroting 2027 Economie en toerisme Economie Wij bieden ondernemers ruimte om te ondernemen, vanuit een positieve grondhouding en met duidelijke kaders. Onze bedrijfscontactfunctionarissen zijn zichtbaar, proactief en uitnodigend. Het succesvolle eerste Ondernemersgala in november 2025 krijgt daarom in 2027 een vervolg.

De economische visie van Beekdaelen, vastgesteld in 2025, geeft richting aan de ontwikkeling van bedrijventerreinen, winkelclusters en vitale kernen. Op basis hiervan werken we aan een uitvoeringsprogramma voor 2027–2031, dat eind 2026 gereed is. Het komende jaar werken we onder meer aan de bewegwijzering van de bedrijventerreinen, onderzoeken we de mogelijkheden voor het oprichten van een ondernemersfonds. Ook staat in 2027 de organisatie van het Ondernemersgala weer op het programma. De resultaten uit de GROS Haalbaarheidsstudie met Kreis Heinsberg worden eind 2027 gepresenteerd. De verwachting is dat de resultaten een goede basis vormen voor grensoverschrijdende samenwerking. Daarnaast krijgt bedrijventerrein De Horsel een kwalitatieve en duurzame impuls. De groene corridor en natuurlijke waarden blijven daarbij leidend. Bedrijven die niet passen in de kernen stimuleren we om te verhuizen naar geschikte bedrijventerreinen. Zo ontstaat ruimte voor woningbouw en versterken we tegelijkertijd de economie en leefbaarheid van onze kernen. In onze winkelclusters stimuleren we innovatief ondernemerschap en geven we voormalige aanloopstraten, zoals de Stationstraat in Nuth en de Beekstraat in Schinveld, een nieuwe toekomst. We blijven investeren in een sterke winkelstructuur en een aantrekkelijk voorzieningenniveau.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://beekdaelen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7c12571c-38cd-45c0-b55f-b01fb6216bc1?agendaItemId=dfa33ba0-6581-44a5-9fea-291084f96462