CConstaterende datBeekdaelen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Programmabegroting 2027

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente BeekdaelenBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028 – 203054.504 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 7

Programmabegroting 2027 2 Begroting 2027 Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................2 1. Welkom ...............................................................................................................5 1.1 Inleiding ......................................................................................................6 1.2 Kerngegevens ...............................................................................................8 1.3 Leeswijzer ..................................................................................................10 2.

Begrotingsresultaat en vermogen .....................................................................11 2.1 Inleiding .....................................................................................................12 2.2 Financiële samenvatting en leeswijzer ............................................................13 2.3 Actualisatie begrotingsbeeld ..........................................................................15 2.4 Toekomstige raadsvoorstellen en bezuinigingsopties .........................................20 2.5 Reëel en structureel evenwicht ......................................................................22 2.6 Reserves en voorzieningen ............................................................................23 3.

Programma 1 | Samen besturen en veilig samenleven ......................................27 3.1 Inleiding .....................................................................................................28 3.2 Wat willen we bereiken? ...............................................................................31 3.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................32 3.3.1 Beleidsontwikkelingen uit het coalitieprogramma waarvoor middelen worden gevraagd in deze begroting ............................................................................32 3.3.2 Ontwikkelingen zonder financiële gevolgen ..............................................33 3.3.3 Ontwikkelingen waarvoor de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel ...............................................................................................34 3.3.4 Potentiële besparingen ..........................................................................34 3.4 Wat gaat het programma kosten? ..................................................................35 3.5 Het programma in beeld ...............................................................................36 4.

Programma 2 | Sterke gemeenschappen en gelijke kansen ...............................37 4.1 Inleiding .....................................................................................................38 4.2 Wat willen we bereiken? ...............................................................................40 4.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................41 4.3.1 Beleidsontwikkelingen uit het coalitieprogramma waarvoor middelen worden gevraagd in deze begroting ............................................................................41 4.3.2 Algemene ontwikkelingen zonder financiële gevolgen ................................42 4.3.3 Algemene ontwikkelingen waarvan de middelen worden gevraagd in deze begroting ....................................................................................................49 4.3.4 Ontwikkelingen waarvoor de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel ...............................................................................................50 3 Begroting 2027 4.3.5 Potentiële besparingen ..........................................................................52 4.4 Wat gaat het programma kosten? ..................................................................53 4.5 Het programma in beeld

...............................................................................55 5. Programma 3 | Kwaliteit van wonen, werken en leven in een groene gemeente ..............................................................................................................................56 5.1 Inleiding .....................................................................................................57 5.2 Wat willen we bereiken .................................................................................62 5.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................63 5.3.1 Beleidsontwikkelingen uit het coalitieprogramma waarvoor middelen worden gevraagd in deze begroting ............................................................................63 5.3.2 Algemene ontwikkelingen zonder financiële gevolgen ................................64 5.3.3 Algemene ontwikkelingen waarvan de middelen worden gevraagd in deze begroting ....................................................................................................68 5.3.4 Ontwikkelingen waarvan de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel ...............................................................................................69 5.3.5 Potentiële besparingen ..........................................................................73 5.4 Wat gaat het

programma kosten? ..................................................................76 5.5 Het programma in beeld ...............................................................................77 6. Programma 4 | Krachtig organiseren en samenwerken .....................................78 6.1 Inleiding .....................................................................................................79 6.2 Wat willen we bereiken? ...............................................................................81 6.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................82 6.3.1 Beleidsontwikkelingen uit het coalitieprogramma waarvoor middelen worden gevraagd in deze begroting ............................................................................82 6.3.2 Algemene ontwikkelingen zonder financiële gevolgen ................................82 6.3.3 Algemene ontwikkelingen waarvan de middelen worden gevraagd in deze begroting ....................................................................................................84 6.3.4 Potentiële besparingen ..........................................................................85 6.4 Wat gaat het programma kosten? ..................................................................87 6.5 Het programma in beeld

...............................................................................88 7. (Verplichte) paragrafen .....................................................................................89 7.1 Inleiding paragrafen .....................................................................................90 7.2 Lokale heffingen ..........................................................................................91 7.3 Weerstandsvermogen .................................................................................100 7.4 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................114 7.5 Financiering ..............................................................................................122 7.6 Verbonden partijen ....................................................................................127 7.7 Grondbeleid ..............................................................................................131 4 Begroting 2027 7.8 Bedrijfsvoering ..........................................................................................134 7.9 Wet open overheid .....................................................................................138 7.10 Duurzaamheid .........................................................................................139 8 Bijlagen

............................................................................................................142 8.1 Begroting in één oogopslag .........................................................................143 8.2 Begroting per taakveld ...............................................................................144 8.3 Overzicht baten en lasten cf. BBV ................................................................147 8.4 Specificatie algemene uitkering gemeentefonds (septembercirculaire 2026) .......148 8.5 Toelichting op Verbonden Partijen ................................................................151 8.6 Overzicht van incidentele baten en lasten ......................................................160 8.7 Overzicht structureel en reëel evenwicht inclusief specificatie algemeen dekkingsmiddel ...............................................................................................165 8.8 Overzicht investeringen economisch en maatschappelijk nut ............................167 8.9 Overzicht reserves en voorzieningen .............................................................168 8.10 Rente-overzicht .......................................................................................171 8.11 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ...............................172 8.12 Meerjaren investeringsplan

........................................................................173 8.13 Beleidsindicatoren ....................................................................................174 5 Begroting 2027 1. Welkom 6 Begroting 2027 1.1 Inleiding Woord vooraf Geachte leden van de gemeenteraad, Voor u ligt de Programmabegroting 2027 van de gemeente Beekdaelen. Met deze begroting geven we uitvoering aan de ambities uit het coalitieprogramma Groeien in Groen 2026-2030. We bouwen verder aan een sociale, veilige en groene gemeente, met vitale kernen waarin inwoners zich thuis, betrokken en gehoord voelen. De kracht van Beekdaelen ligt in de vijftien kernen, ieder met een eigen identiteit en eigen kwaliteiten. Samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke partners werken we aan de leefbaarheid en vitaliteit van onze dorpen. Dat krijgt onder meer vorm via dorpsontwikkelingsplannen, het digitale participatieplatform en de uitbreiding van het aantal dorpscoördinatoren. Met 'Beekdaelen in je Broekzak' willen we bovendien de gemeentelijke dienstverlening eenvoudiger, persoonlijker en meer rondom de behoeften van inwoners organiseren. Ook veiligheid en weerbaarheid blijven belangrijke aandachtspunten. We versterken de samenwerking tussen gemeente, politie, boa’s, straatcoaches en maatschappelijke partners.

Met de voortzetting van het ACT! Interventieteam Parkstad investeren we in de regionale aanpak van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast bereiden we onze gemeente en kernen beter voor op digitale kwetsbaarheden, maatschappelijke onrust en mogelijke crisissituaties. We willen dat iedereen in Beekdaelen kan meedoen en gelijke kansen krijgt. Daarom investeren we in sterke gemeenschappen, gezondheid, onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting. Concrete voorbeelden zijn de ontwikkeling van gemeenschapsvoorzieningen in Puth, Sweikhuizen en Schinveld, de investeringen in onderwijshuisvesting in Merkelbeek en Puth en de uitvoering van een vernieuwde cultuurvisie en een Lokaal Cultuurakkoord. Ook verhogen we de evenementensubsidie en werken we verder aan sterke lokale teams en een herkenbare, integrale toegang tot zorg en ondersteuning. Daarnaast werken we aan voldoende en passende woningen en versnellen we woningbouw en gebiedsontwikkelingen. Voorbeelden hiervan zijn de gebiedsontwikkeling in Doenrade, het maatschappelijk hart in Merkelbeek, het centrumplan Nuth en de verdere ontwikkeling van de Nuinhofwijk. We investeren ook in een aantrekkelijke en goed onderhouden leefomgeving.

Met projecten voor energiebesparing bij huishoudens die te maken hebben met energiearmoede en een subsidieregeling voor groene daken en gevels verbinden we sociale doelstellingen aan duurzaamheid en klimaatadaptatie. De financiële uitgangspositie van Beekdaelen is redelijk positief. De begroting laat voor 2027 een resultaat zien van € 2,4 miljoen en ook in de daaropvolgende jaren blijft het begrotingssaldo positief. Tegelijkertijd neemt de financiële ruimte af. Dit komt onder meer door stijgende kosten voor Wmo en jeugdhulp en door de investeringen die nodig zijn voor onderwijshuisvesting, gemeenschapsvoorzieningen, gemeentelijke gebouwen, groenbeheer en de openbare ruimte. Een deel van deze opgaven wordt nog via afzonderlijke raadsvoorstellen aan de gemeenteraad voorgelegd. Dit vraagt om duidelijke keuzes en een zorgvuldige afweging tussen onze ambities, de beschikbare financiële middelen en de uitvoeringskracht van de organisatie. Niet alles kan tegelijkertijd. We blijven daarom scherp sturen op prioriteiten, fasering en doelmatigheid. 7 Begroting 2027 Met deze begroting investeren we gericht in onze inwoners, kernen en leefomgeving, terwijl we blijven werken aan een structureel gezonde financiële positie. Zo bouwen we samen verder aan een toekomstbestendig Beekdaelen.

1.2 Kerngegevens Kerngegevens per 1 januari 2027 Kerngegevens per 1 januari gemeente Beekdaelen Omschrijving | aantal A. Sociale structuur Aantal inwoners | 35.711 · 0 tot en met 18 jaar | 5.961 · 19 tot en met 64 jaar | 19.331 · 65 jaar en ouder | 10.419 Aantal periodieke bijstandsgerechtigden | 509 · personen jonger dan 21 jaar | 20 · personen van 21 tot en met 64 jaar | 460 · personen van 65 jaar en ouder | 29 · uitkeringsgerechtigden ingevolge de IOAW | 3 IOAZ | 0 Aantal tewerkgestelden in de sociale werkvoorziening (in arbeidsjaren) | 91,0 Aantal personen tewerkgestelden in de sociale werkvoorziening | 118 B. Fysieke structuur Oppervlakte land (hectare) | 7.831 Oppervlakte binnenwater (hectare) | 19 Aantal woonruimten | 16.915 Lengte van de wegen (kilometers) | 379 Openbaar groen (hectare) | 99 C. Financiële structuur (x € 1.000) Uitgaven gewone dienst | 126.726 Opbrengst belastingen en recht | 24.998 Algemene uitkering uit het Gemeentefonds | 80.323 Boekwaarde investeringen | 133.679 Vaste schuld · langlopende leningen | 32.868 Reserves en voorzieningen: · algemene reserve | 24.428 · reserves | 74.926 · voorzieningen | 22.668 D.

Financiële structuur per inwoner 8 | Begroting 2027 9 Begroting 2027 Kerngegevens per 1 januari gemeente Beekdaelen Per inwoner: Uitgaven gewone dienst 3.549 Opbrengst belastingen en recht 700 Algemene uitkering uit het Gemeentefonds 2.249 Boekwaarde investeringen 3.743 Langlopende leningen 920 Algemene reserve 684 Bestemmingsreserves 2.098 Voorzieningen 635 10 Begroting 2027 1.3 Leeswijzer Deze begroting beschrijft allereerst de financiële positie van de gemeente. Eerst wordt ingegaan op de ontwikkeling van het structurele resultaat van de gemeente: de exploitatie. Daarna wordt ingegaan op de eenmalige middelen: het vermogen en de voorzieningen. Na het financiële deel worden de programma's beschreven. De informatie die daarin staat heeft een meer beleidsinhoudelijk karakter. De gemeente heeft vier programma's die zijn gevormd op basis van de hoofdstukindeling van het coalitieprogramma: Programma 1: Samen besturen en veilig samenleven Programma 2: Sterke gemeenschappen en gelijke kansen Programma 3: Kwaliteit van wonen, werken en leven in een groene gemeente Programma 4: Krachtig organiseren en samenwerken Per programma zijn de doelstellingen beschreven die zijn verankerd in het coalitieprogramma 'Groeien in groen 2026-2030. Dat document vormt immers de kapstok voor het beleid dat de komende jaren wordt gevoerd.

De doelstellingen zijn toegelicht in het programmaonderdeel 'Wat willen we bereiken'. In het programmaonderdeel 'Wat gaan we daarvoor doen' zijn de beleidsinitiatieven vermeld die voor een groot deel al via de kadernota 2027 zijn aangekondigd. Die beleidsinitiatieven dragen bij aan de doelstellingen die in het coalitieprogramma zijn vermeld. Tenslotte wordt in deze begroting ingegaan op de zogenaamde 'paragrafen'. Naast de programma’s zijn gemeenten namelijk verplicht om zeven programma-overstijgende paragrafen in de begroting op te nemen. De paragrafen beschrijven onderwerpen die zich vaak niet laten vangen in een enkel programma. 11 Begroting 2027 2. Begrotingsresultaat en vermogen 12 Begroting 2027 2.1 Inleiding Met deze begroting actualiseert Beekdaelen het financiële meerjarenperspectief voor 2027 tot en met 2030. Uitgangspunt is de eerste bestuursrapportage 2026, aangevuld met de ontwikkelingen die zich sindsdien hebben voorgedaan. Na verwerking van de bijstellingen van de lopende begroting, de financiële gevolgen van het coalitieprogramma 2026-2030 en het in deze begroting voorgestelde nieuwe beleid, resteert voor alle jaren een positief begrotingsresultaat. Het financiële beeld is daarmee structureel positief, maar de beschikbare ruimte neemt ten opzichte van de eerste bestuursrapportage 2026 en de kadernota 2027 af.

De mei- en septembercirculaire 2026 en de actualisatie van rente en afschrijvingen zorgen voor voordelen. Daartegenover staan onder meer hogere lasten voor Wmo en jeugdhulp en een stijging van de personeelslasten als gevolg van de cao-ontwikkeling. Daarnaast komt de komende jaren een aantal omvangrijke opgaven op de gemeente af, waarvan de financiële gevolgen nog niet volledig in de begroting zijn verwerkt. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging van ambities, investeringen en mogelijke besparingen. In de volgende paragrafen wordt het financiële beeld stapsgewijs toegelicht. Eerst volgt een samenvatting en leeswijzer. Daarna worden de actualisatie van de lopende begroting, de beleidsontwikkelingen met financiële gevolgen en de verwachte toekomstige raadsvoorstellen en bezuinigingsopties nader uitgewerkt. 2.2 Financiële samenvatting en leeswijzer Als startpunt voor de presentatie van het meerjarig perspectief van de gemeente wordt de eerste bestuursrapportage 2026 genomen. Vanaf het moment van de vaststelling van de eerste burap 2026 hebben zich ontwikkelingen voorgedaan die het noodzakelijk maken het perspectief te actualiseren. Deze ontwikkelingen zijn samengevat in de onderstaande tabel. Onderstaand treft u een samenvatting aan van de opbouw en de financiële uitkomst van de begroting 2027. Per regel wordt verwezen naar een hoofdstuk.

In dat hoofdstuk treft u een uitgebreide toelichting aan. Een verkorte toelichting volgt na de onderstaande tabel (+ = positief voor het resultaat, -/- = negatief voor het resultaat). Verwachte ontwikkeling resultaat 2027-2030 (in duizenden €) | § | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Resultaat na eerste burap 2026 | 2.3 3.085,9 1.931,2 2.220,0 | 2.614,2 Bijstellingen lopende budgetten | 2.3.1 | -175,2 | -869,3 -971,2 -1.263,4 Beleidsontwikkelingen coalitieprogramma 2026-2030 met financiele gevolgen | 2.3.2 | -397,1 | -397,1 -463,5 | -463,5 Algemene beleidsontwikkelingen met financiele gevolgen | 2.3.3 | -83,0 | -86,1 -122,1 | -122,1 Resultaat begroting 2027 | 2.3 2.430,6 | 578,8 | 663,2 | 765,3 Indicatief toekomstig verloop resultaat door: Toekomstige raadsvoorstellen | 2.4 | -80,9 | -483,3 -565,6 | -843,6 Resultaat begroting na toekomstige raadsvoorstellen | 2.349,7 | 95,6 | 97,6 | -78,3 Geinventariseerde bezuinigingen | 2.4 | 0,0 | 23,5 | 60,5 | 60,5 Resultaat als alle bezuinigingen worden doorgevoerd | 2.349,7 | 119,1 | 158,1 | -17,8 In paragraaf 2.3 wordt het begrotingsbeeld geactualiseerd. De meicirculaire en de septembercirculaire 2026 worden daarin onder andere meegenomen alsmede het nieuwe beleid dat wordt gevraagd in de begroting 2027. Het begrotingsbeeld laat in alle jaren positieve bedragen zien.

Die positieve bedragen zijn echter aanmerkelijk lager dan vermeld in de eerste bestuursrapportage 2026 en in de kadernota 2027. Dat komt onder andere doordat de uitgaven die verband houden met de Wmo en de jeugdhulp stijgen. Kortheidshalve wordt hier verwezen naar paragraaf 2.3.1 van deze begroting. Daarnaast komt de komende jaren een aantal grotere opgaven op de gemeente af. Die hebben eveneens invloed op het begrotingsresultaat. Om die reden is in paragraaf 2.4 inzichtelijk gemaakt welke raadsvoorstellen de komende periode nog gaan komen, waarvan we weten dat deze financiële gevolgen hebben. Diezelfde paragraaf beschrijft welke aanvullende bezuinigingen kunnen worden doorgevoerd om het begrotingsresultaat te verbeteren. Zowel de toekomstige raadsvoorstellen alsook de inventarisatie van mogelijke bezuinigingen zijn puur informatief opgenomen in deze begroting. Hierover wordt (nu nog) geen besluitvorming gevraagd. Voordat de financiële positie verder wordt toegelicht treft u onderstaand een infographic aan die laat zien hoe de financiën van de gemeente zijn opgebouwd. 13 | Begroting 2027 14 Begroting 2027

2.3 Actualisatie begrotingsbeeld Algemeen Dit hoofdstuk is onderverdeeld in drie paragrafen. De eerste paragraaf gaat nader in op de bijstelling van de lopende begroting. Gedacht kan hierbij worden aan de effecten van de circulaires die we in 2026 van de beheerders van het gemeentefonds hebben ontvangen of aan de indexering van budgetten en lokale lasten. De tweede paragraaf beschrijft de beleidsontwikkelingen die zijn vermeld in het coalitieprogramma 2026-2030 en die gevolgen hebben voor het financieel beeld voor de jaren 2027 en verdere jaren. Paragraaf drie tenslotte beschrijft het nieuwe beleid met financiële gevolgen dat in deze begroting wordt gevraagd. 2.3.1 Bijstelling lopende begroting Als startpunt voor het meerjarig perspectief van de begroting 2027 geldt de eerste bestuursrapportage 2026. Die burap laat in het jaar 2027 een positief saldo zien van afgerond € 3,1 miljoen. In deze begroting wordt het jaar 2030 toegevoegd. Dat jaar laat een positief resultaat zien van € 2,6 miljoen. Nu het startpunt helder is, wordt bekeken welke ontwikkelingen het begrotingsbeeld beïnvloeden. Die ontwikkelingen zijn in de onderstaande tabel samengevat. Na de tabel worden de ontwikkelingen nader toegelicht.

Nr Bijstelling lopende begroting (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Resultaat 1e burap 2026 | 3.085,9 | 1.931,2 | 2.220,0 | 2.614,2 Bijstelling lopende begroting 1 Begrotingswijziging raadsvergaderingen | -27,7 | -27,7 | -27,7 | -27,7 2 Bijdrage gemeenschappelijke regelingen | -15,1 | -20,3 | 47,9 | 34,0 3 Indexering belastingen | 324,0 | 318,9 | 318,9 | 318,9 4 Gevolgen mei- en septembercirculaire 2026 | 831,1 | 10,9 | -129,2 | -75,0 5 Bijstelling rente en afschrijving op basis van liquiditeitenprognose | 535,7 | 653,7 | 268,9 | -8,8 6 Kosten voor WMO en jeugdzorg | -981,9 | -1.223,6 | -826,4 | -711,8 7 Bijstelling legesopbrengsten agv mutaties in aantallen | 55,0 | 144,2 | 92,4 | -94,1 8 Personeelslasten | -822,7 | -688,0 | -688,7 | -689,2 9 Overige bijstellingen | -73,6 | -37,3 | -27,4 | -9,7 Resultaat begroting na bijstelling van lopende budgetten | 2.910,7 | 1.062,0 | 1.248,7 | 1.350,8 15 | Begroting 2027 16 Begroting 2027 1. Begrotingswijzigingen startersleningen Zoals aangegeven is het startpunt voor de toelichting van het meerjarig perspectief de eerste bestuursrapportage 2026. Deze is vastgesteld in de raadsvergadering van juli 2026. Sindsdien heeft de raad een voorstel aangenomen dat verband houdt de aanvulling van het budget van startersleningen met € 750.000. De rentelasten van dat bedrag bedragen afgerond € 28.000.￿ 2.

Bijdrage gemeenschappelijke regelingen In de raadsvergadering van 9 juni jl. heeft de raad begrotingen aangenomen van diverse gemeenschappelijke regelingen. De financiële vertaling van die begroting bedragen in 2027 € 15.000 negatief, en slaan daarna om in een voordeel van € 34.000 in het jaar 2030. 3. Indexering belastingen De belastingopbrengsten worden, zoals gebruikelijk, geïndexeerd. Daarvoor is een indexpercentage gehanteerd van 2,1%. 4 . Gevolgen mei- en septembercirculaire 2026 In het jaar 2027 is sprake van een voordeel van ruim € 830.000. Het voordeel wordt voor een bedrag van € 460.000 veroorzaakt doordat de invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de WMO (ter vervanging van het abonnementstarief) is uitgesteld van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028. Gemeenten waren hier eerder voor gekort in de algemene uitkering. Die korting wordt in het jaar 2027 teruggedraaid. Tegenover dit voordeel staat een nadeel omdat de geraamde eigen bijdrage in 2027 vervalt. Dat nadeel was echter al eerder meegenomen in de eerste burap 2026. Het resterende voordeel wordt vooral veroorzaakt doordat de eenheden die ten grondslag liggen aan de berekening van de algemene uitkering uit het gemeentefonds zijn gewijzigd. In meerjarig perspectief is de bijstelling relatief beperkt.

Daar waar in de meicirculaire vanaf het jaar 2028 nog sprake was van negatieve bijstellingen worden die nagenoeg teniet gedaan door de voordelige mutaties van de septembercirculaire. 5. Bijstelling rente en afschrijvingen op basis van actualisatie van de liquiditeitsprognose Het verloop van toekomstige investeringen in de tijd (de zogenaamde liquiditeitsprognose) leidt tot een verwachte latere uitvoering van de projecten dan eerder verondersteld. Dat nieuwe inzicht leidt tot voordelen in de rente en in de afschrijvingen. 6. Kosten voor WMO en jeugdzorg De totale bijstelling op de kosten voor jeugdzorg en WMO bedraagt € 1,1 miljoen. De bijstelling voor WMO bedraagt afgerond € 500.000. In die bijstelling is voor het jaar 2027 en verder rekening gehouden met een voordeel van afgerond € 700.000 door toepassing van het normenkader (zie paragraaf 4.3.2 van deze begroting). Daarbij wordt uitgegaan van daling van de uren die zijn gemoeid met een gemiddelde indicatie met ongeveer 20 minuten . Het is nog onzeker of dat voordeel ook daadwerkelijk kan worden behaald. Om die reden is het opnemen van de stelpost vermeld in de risicoparagraaf van deze begroting (in paragraaf 7.3). De negatieve bijstellingen op de budgetten hebben te maken met indexeringen en met volumegroei.

Daarnaast is in de bijstelling WMO het nadelige effect verwerkt van het uitstellen van de doordecentralisatie beschermd wonen ter hoogte van €227.000 in 2027. De bijramingen op de budgetten voor de jeugd ad € 600.000 komen door de toepassing van een voorlopige indexatie van 3,59%, een volumeontwikkeling, de ombouw van vier leefhuizen van acht naar zes plaatsen, en hogere tarieven voor de segmenten Crisis en 17 Begroting 2027 Intensief Klinische Jeugdhulp (IK-J). 7. Bijstelling leges op basis van aantallen De verwachte legesopbrengsten zijn bijgesteld op basis van de verwachte verstrekkingen. De eerste jaren is sprake van een voordelige ontwikkeling die vooral komt doordat meer vergunningen worden verstrekt. Vanaf het jaar 2030 slaat het voordeel om in een nadeel. Dat komt doordat vanaf dat jaar de zogenaamde paspoortpiek afloopt. Die piek is ontstaan doordat paspoorten en identiteitskaarten voor volwassenen sinds 2014 tien jaar geldig zijn. Veel documenten die in de periode 2014-2019 zijn uitgegeven moeten worden vervangen. 8. Personeelslasten In de begroting 2026 waren de financiële effecten van de CAO met als peildatum 1 januari 2026 verwerkt. In de begroting wordt de CAO stijging van juli 2026 (1,25%) en 1 januari 2027 (1,6%) verwerkt. Dat leidt tot een negatieve bijstelling van afgerond € 700.000.

2.3.2 Beleidsontwikkelingen uit het coalitieprogramma 2026-2030 ‘Groeien in groen' met financiële gevolgen In de onderstaande tabel is samengevat welke effecten de beleidsontwikkelingen van het coalitieprogramma 'Groeien in Groen' hebben op de financiële positie van de gemeente. Structurele ruimtevraag | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 coalitieprogramma § | Programma 1 5. Samen besturen en | 72,1 | 72,1 138,5 | 138,5 veilig samenleven 3.3.1 | Continueren digitaal participatieplatform | 65,0 | 65,0 | 65,0 | 65,0 3.3.1 | Geven van een structureel vervolg aan het | 7,1 | 7,1 | 73,5 | 73,5 ACT Preventiebeleid 3.3.3 | Beekdaelen in je broekzak | Apart raadsvoorstel § | Programma 2 Sterke gemeenschappen | 175,0 | 175,0 | 175,0 | 175,0 en gelijke kansen 4.3.1 | Uitbreiden van het aantal dorpscoördinatoren | 100,0 | 100,0 | 100,0 | 100,0 van 2 naar 3 4.3.1 | Verhogen van de jaarlijkse | 45,0 | 45,0 | 45,0 | 45,0 evenementensubsidie van 55k naar 100k, 4.3.1 | Uitvoeren vernieuwde cultuurvisie en een | 30,0 | 30,0 | 30,0 | 30,0 Lokaal Cultuurakkoord 4.3.4 | Realiseren nieuwe | Apart raadsvoorstel gemeenschapsvoorzieningen in de kernen | Sweikhuizen/Schinveld Puth, Sweikhuizen en Schinveld 4.3.4 | Actualiseren MeerJarenOnderhoudsPlan | Apart raadsvoorstel inclusief het DMJOP 4.3.4 | Herijken Integraal Huisvestingsplan | Apart raadsvoorstel Onderwijs (IHP) § | Programma 3 Kwaliteit van wonen, |

150,0 | 150,0 | 150,0 | 150,0 werken en leven in een groene gemeente 5.3.1 | Uitbreiding capaciteit om de | 100,0 | 100,0 | 100,0 | 100,0 gebiedsontwikkelingen en woningbouw te versnellen 5.3.1 | Onderhoud kerkhoven | 50,0 | 50,0 | 50,0 | 50,0 5.3.4 | Voorleggen voorstel toekomstig | Apart raadsvoorstel groenonderhoud in Beekdaelen 5.3.4 | Actualiseren IBOR, WRP en MIP | Apart raadsvoorstel § | Programma 4 Krachtig organiseren en | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 samenwerken Geen aanvullende middelen nodig Totale kosten coalitieprogramma | 397,1 | 397,1 | 463,5 | 463,5 2.3.3 Algemene beleidsontwikkelingen met financiële gevolgen Er is geïnventariseerd welk nieuw beleid de komende jaren op ons afkomt. In de onderstaande tabel zijn deze vermeld (bedragen in duizenden euro's). Het ongedekte deel van de eenmalige kosten van het beleid ad € 696.800 worden gedekt door inzet van de geclaimde reserve die wordt aangevuld vanuit de reserve nog te bestemmen. In deze begroting wordt de raad gevraagd in te stemmen met het betreffende nieuwe beleid.

18 | Begroting 2027 Nieuw beleid begroting 2027 | § | Eenmalig | Dekking | Saldo | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 SES Nuinhofwijk | 4.3.3 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 7,0 | 7,0 | 7,0 | 7,0 Pilot ontwikkelbedrijf statushouders | 4.3.3 | 300,0 | 300,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 Aanvullen middelen strategische grondaankopen | 5.3.3 | 74,1 | 0,0 | 74,1 | 0,0 | 3,1 | 3,1 | 3,1 Verhogen onderhoudsbijdrage twee rijksmonumentale windmolens | 5.3.3 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 20,0 | 20,0 | 20,0 | 20,0 Energiearmoede in isolatieproject | 5.3.3 | 300,0 | 0,0 | 300,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 Subisidieregeling Groene daken en gevels | 5.3.3 | 100,0 | 0,0 | 100,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 Bijdrage aan Stichting Samenwerking Zuid- Limburg | 6.3.3 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 36,0 | 36,0 | 72,0 | 72,0 Organisatieontwikkeling: hybride werken | 6.3.3 | 140,0 | 0,0 | 140,0 | 20,0 | 20,0 | 20,0 | 20,0 Kandidaatstelling Heerlen-Parkstad voor Europese Culturele | 6.3.3 | 82,7 | 0,0 | 82,7 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 Hoofdstad 2033 Totaal eenmalig nieuw beleid | 996,8 | 300,0 | 696,8 | 83,0 | 86,1 | 122,1 | 122,1 19 | Begroting 2027 2.4 Toekomstige raadsvoorstellen en bezuinigingsopties 2.4.1 Toekomstige raadsvoorstellen Onderstaande tabel bevat een opsomming van de beleidsinitiatieven die binnenkort worden verwacht en die een relatief grote financiële impact hebben.

In de tabel is bij ieder beleidsinitiatief vermeld in welke paragraaf van deze begroting een nadere toelichting is opgenomen. De bedragen in de tabel zijn in duizenden euro's. Toekomstige ontwikkelingen met financiele impact | § Jaar | Eenmalig | Dekking | Netto | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (D) | (E) Beekdaelen in je broekzak (CP) | 3.3.3 2027 | 500,0 | 0,0 | 500,0 | 80,9 | 134,5 | 126,8 | 112,5 Onderwijshuisvesting school Merkelbeek (rente) | 4.3.4 2027 | 7.300,0 | 7.300,0 | 0,0 | 0,0 | 301,5 | 301,5 | 301,5 Onderwijshuisvesting school Puth (rente) | 4.3.4 2029 | 4.900,0 | 4.900,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 202,4 Onderwijshuisvesting school Nuth (rente) | 4.3.4 2031 | 8.400,0 | 8.400,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 Gemeenschapsvoorziening Sweikhuizen (CP) | 4.3.4 2027 | 825,0 | 0,0 | 825,0 | 0,0 | 34,1 | 34,1 | 34,1 Gemeenschapsvoorziening Schinveld (CP) | 4.3.4 2028 | pm | pm | pm | 0,0 | 0,0 | pm | pm Meerkosten gemeenschapshuis Puth | 4.3.4 2027 | pm | pm | pm | 0,0 | pm | pm | pm Herijken Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) 4.3.4 | 2028 | pm | pm | pm | 0,0 | 0,0 | 0,0 | pm (CP) Actualiseren OnderhoudsPlan gemeentelijke | 5.3.4 2027 | pm | pm | pm | 0,0 | pm | pm | pm gebouwen (CP) Meerjarig onderhoudsplan gebouwen duurzaamheid | 5.3.4 2027 | pm | pm | pm | 0,0 | 0,0 | 90,0 180,0 (CP) Uitbreiding standplaatsen woonwagens | 5.3.4 2027 | 320,0 | 0,0 | 320,0 | 0,0 | 13,2

| 13,2 | 13,2 Overdracht woonwagenlocaties Beekdaelen aan | 5.3.4 2027 | pm | pm | pm | 0,0 | pm | pm | pm corporatie Gebiedsontwikkeling Doenrade | 5.3.4 2027 | pm | pm | pm | 0,0 | pm | pm | pm 5.3.4 2027 | pm | pm | pm | 0,0 | pm | pm | pm Gebiedsontwikkeling Maatschappelijke hart Merkelbeek Toekomstig groenonderhoud in Beekdaelen (CP) | 5.3.4 2027 | pm | pm | pm | 0,0 | pm | pm | pm Actualiseren IBOR, WRP en MIP (CP) | 5.3.4 2027 | pm | pm | pm | 0,0 | pm | pm | pm Totalen | 22.245,0 | 20.600,0 | 1.645,0 | 80,9 | 483,3 | 565,6 | 843,6 2.4.2 Potentiële besparingen Zoals in de kadernota 2027 aangegeven kunnen nog aanvullende bezuinigingen worden getroffen om ervoor te zorgen dat de financiële positie verbetert. In de onderstaande tabel treft u een overzicht aan van die aanvullende bezuinigingsopties. In de vermelde paragrafen is een nadere toelichting opgenomen.

20 | Begroting 2027 Overzicht bezuinigingsmogelijkheden | § | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Kostendekkend tarief bezorging reisdocumenten | 3.3.4 | 0,0 | 0,0 | 37,0 | 37,0 Uitvoeringskosten participatiewet | 4.3.5 | 0,0 | pm | pm | pm Onderhoud terreinmeubilair op C-niveau | 5.3.5 | 0,0 | 14,8 | 14,8 | 14,8 Beëindiging beheeractiviteiten op terreinen derden | 5.3.5 | 0,0 | 8,7 | 8,7 | 8,7 Kostendekkend maken begraafrechten | 5.3.5 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 Verlagen bijdrage gemeenschappelijke regelingen met 5% | 6.3.4 | 0,0 | pm | pm | pm Totaal effect bezuinigingen | 0,0 | 23,5 | 60,5 | 60,5 21 | Begroting 2027 2.5 Reëel en structureel evenwicht Berekening Om vast te kunnen stellen dat er sprake is van structureel evenwicht dient het begrotingsresultaat gecorrigeerd te worden voor incidentele lasten en baten. Voor een specificatie van de incidentele lasten baten wordt verwezen naar de bijlage 8.6 "Overzicht van incidentele baten en lasten".

Structureel evenwicht (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingsresultaat | 2.430,6 | 578,7 | 663,2 | 765,3 Correctie incidentele lasten en baten | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 Resultaat na correctie incidentele lasten en baten | 2.430,6 | 578,7 | 663,2 | 765,3 22 | Begroting 2027 2.6 Reserves en voorzieningen Inleiding In deze paragraaf wordt ingegaan op de reserves en voorzieningen van de gemeente Beekdaelen voor het begrotingsjaar 2027. Voor het jaar 2027 worden de mutaties beschreven van achtereenvolgens de algemene reserve, de bestemmingsreserves en de voorzieningen. Voor een meerjarig overzicht wordt verwezen naar bijlage 8.9 ‘staat van reserves en voorzieningen’. Het deel van de reserves waar de gemeente nog vrij over kan beschikken bedraagt naar de huidige inzichten afgerond € 18,5 miljoen ultimo 2027. Algemene reserve De algemene reserves van de gemeente bestaat uit de reserve weerstandcapaciteit en de reserve nog te bestemmen. De algemene reserves worden nu toegelicht. • | Reserve weerstandscapaciteit Beleid over de omvang van de reserve weerstandscapaciteit ligt vast in de nota integraal risicomanagement en weerstandsvermogen. De omvang van deze reserve is gekoppeld aan de noodzakelijke omvang van het weerstandsvermogen.

• | Reserve nog te bestemmen Deze reserve kent weliswaar een bufferfunctie maar hoeft bij een toereikende reserve weerstandscapaciteit niet als zodanig te functioneren. De reserve is daarom vrij besteedbaar. Algemene reserve (bedragen x € 1.000) | begin 2027 | bij 2027 | af 2027 | eind 2027 Reserve weerstandscapaciteit | 4.739,8 | 602,9 | - | 5.342,6 Reserve nog te bestemmen | 19.687,9 | 25,6 | 1.225,6 | 18.487,9 Totaal algemene reserve | 24.427,6 | 628,5 | 1.225,6 | 23.830,6 Hierna worden de belangrijkste toevoegingen en onttrekkingen toegelicht: Toevoegingen: In de paragraaf weerstandsvermogen is becijferd welk bedrag in de reserve weerstandscapaciteit moet worden gestort om de in de genoemde paragraaf onderkende risico's te kunnen ondervangen. Op grond van de meest actuele berekeningen wordt een bedrag van € 602.900 toegevoegd aan de reserve weerstandscapaciteit vanuit de reserve nog te bestemmen. Onttrekkingen: De reserve nog te bestemmen neemt af met € 1,2 miljoen. Naast de hierboven genoemde toevoeging aan de reserve weerstandcapaciteit wordt de middelen voor een viertal nieuwe beleidsontwikkelingen overgeboekt van de reserve nog te bestemmen naar de geclaimde reserve.

Het betreft een subsidieregeling groene daken en gevels ad € 100.000, energiearmoede in isolatie ad € 300.000, kandidaatstelling Heerlen-parkstad voor Europese Culturele Hoofdstad 2023 ad € 72.720 en hybride werken ad € 140.000. Meer informatie 23 | Begroting 2027 over dat nieuwe beleid is respectievelijk terug te vinden in de paragrafen 5.3.3 en 6.3.3 van de voorliggende begroting. Bestemmingsreserves Het totaal van de bestemmingsreserves bedraagt per 1 januari 2027 € 74,9 miljoen. Bestemmingsreserve (bedragen x € 1.000) | begin 2027 | bij 2027 | af 2027 | eind 2027 Bruteringsreserve | 51.979,3 | 346,1 | 3.758,1 | 48.567,3 Reserve niet bestede middelen voorg.dienstjaren | 2.455,3 | - | 374,0 | 2.081,3 Reserve organisatie ontwikkeling | 300,0 | - | - | 300,0 Reserve landschapsfonds | 315,8 | - | - | 315,8 Geclaimde reserve | 68,6 | 622,7 | 653,8 | 37,5 Reserve onderwijshuisvesting asielzoekerskinderen | 464,2 | - | 48,0 | 416,2 Reserve prijsstijging projecten | 1.300,0 | - | - | 1.300,0 Reserve onderwijshuisvesting | 17.623,0 | 378,9 | 97,0 | 17.904,9 Reserve onderhoud gebouwen niet in MJOP | 173,5 | 173,5 | 200,0 | 147,0 Reserve accomodatiebeleid | 245,7 | - | 245,7 | - Totaal bestemmingsreserves | 74.925,4 | 1.521,2 | 5.376,6 | 71.069,9 Gedurende 2027 nemen de bestemmingsreserves per saldo af met € 3,9 miljoen.

De geraamde aanwendingen zijn dus hoger dan de geraamde toevoegingen. De belangrijkste toevoegingen en aanwendingen worden hieronder toegelicht. Grootste toevoegingen Bruteringsreserve De bruteringsreserve wordt verhoogd met € 346.100. Dit betreft de geraamde verkoopopbrengst van de kerklocatie in Nuth en de verkoopopbrengst van het bouwrijp opleveren van de huidige schoollocatie in Puth. Geclaimde reserve Vanuit de reserve nog te bestemmen wordt de geclaimde reserve aangevuld voor de financiering van een viertal nieuwe beleidsontwikkelingen. Het betreft een subsidieregeling groene daken en gevels ad € 100.0000, energiearmoede in isolatie ad € 300.000, kandidaatstelling Heerlen-parkstad voor Europese Culturele Hoofdstad 2023 ad € 72.720 en hybride werken ad € 140.000. Meer informatie over dat nieuwe beleid is respectievelijk terug te vinden in de paragrafen 5.3.3 en 6.3.3 van de voorliggende begroting. Reserve onderwijshuisvesting De verkoopopbrengst van de basisschool in Puth wordt toegevoegd aan de reserve onderwijshuisvesting (raad 24 februari 2026). Grootste onttrekkingen Bruteringsreserve Om kapitaallasten te dekken wordt de bruteringsreserve voor een bedrag van ruim € 3,7 miljoen aangewend. 24 | Begroting 2027 Geclaimde reserve De geclaimde reserve wordt voor € 653,8 duizend aangewend om de uitgaven van de nieuwe beleidsontwikkelingen te dekken.

Reserve accommodatiebeleid In de raadsvergadering van 21 oktober 2021 heeft de raad besloten om € 800.000 toe te voegen aan de reserve accommodatiebeleid om het transitie accommodatiebeleid gemeenschapshuizen te bekostigen. In 2027 wordt het restantbedrag van € 245,7 aangewend. Voorzieningen Onderstaand treft u een overzicht aan van de voorzieningen. Voorzieningen (bedragen x € 1.000) | begin 2027 | bij 2027 | af 2027 | eind 2027 Voorziening pensioenen wethouders | 3.857,1 | - | - | 3.857,1 Voorziening openbare verlichting | 808,9 | 215,0 | - | 1.023,9 Voorziening onderhoud gebouwen MOP | 2.318,7 | 833,1 | 845,5 | 2.306,3 Voorziening riolen | 4.950,0 | 719,3 | - | 5.669,3 Voorziening onderhoud wegen | 3.144,9 | 1.848,9 | 2.228,6 | 2.765,3 Voorziening civiele kunstwerken | 54,6 | 6,0 | 6,0 | 54,6 Voorziening asbestsanering | 27,2 | - | - | 27,2 Voorziening oninbare debiteuren BsGW | 475,2 | 103,0 | - | 578,2 Voorziening oninbare debiteuren privaat/publiekrechtelijk | 437,7 | - | - | 437,7 Voorziening spaarverlof | 225,2 | - | - | 225,2 Voorziening afvalverwerking | 872,0 | - | 330,0 | 542,0 Voorziening masterplan 2.0 Schinveld | 4.700,0 | - | - | 4.700,0 Voorziening BP centrum III Schimmert | 250,0 | - | - | 250,0 Leefbaarheidsfonds AWACS | 2.500,0 | - | - | 2.500,0 Totaal voorzieningen | 24.621,7 | 3.725,2 | 3.410,1 | 24.936,8 Hierna worden de belangrijkste toevoegingen en

onttrekkingen toegelicht: Toevoegingen Aan diverse voorzieningen worden bedragen toegevoegd die, op grond van onderhoudsplannen, de komende jaren nodig zijn om onderhoud te kunnen plegen aan kapitaalgoederen. Het gaat om de voorziening openbare verlichting, de voorzieningen onderhoud gebouwen, de voorziening civiele kunstwerken en de voorziening wegen. Voor oninbaarbaarheid van belastingdebiteuren wordt € 103.000 toegevoegd. Onttrekkingen Voor onderhoud gebouwen, wegen en civiele kunstwerken wordt respectievelijk € 845.500, € 2.228.600 en € 6.000 aangewend. De aanwendingen stroken met de onderhoudsplannen die voor de kapitaalgoederen zijn opgesteld. Om de lastenstijging van de afvalstoffenheffing te dempen wordt de voorziening afvalverwerking voor € 330.000 aangewend. 25 | Begroting 2027 26 Begroting 2027 Het saldo op de exploitatiebudgetten voor riolering wordt geëgaliseerd door aan de voorziening riolen een bedrag van € 719.300 toe te voegen. Het verloop van toekomstige investeringen in de tijd leidt tot een verwachte latere uitvoering van de projecten dan eerder verondersteld. Dat nieuwe inzicht leidt tot voordelen in de rente en in de afschrijvingen. 27 Begroting 2027 3.

Programma 1 | Samen besturen en veilig samenleven 28 Begroting 2027 3.1 Inleiding Inleiding In dit programma staat centraal hoe we samen met inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en veiligheidspartners werken aan een gemeente waarin mensen zich betrokken, veilig en gehoord voelen. Beekdaelen bestaat uit verschillende kernen met ieder een eigen identiteit. Juist die verscheidenheid maakt onze gemeente sterk. Daarom geven we ruimte aan initiatieven uit de samenleving, investeren we in goede participatie en werken we aan een overheid die zichtbaar, benaderbaar en betrouwbaar is. Deze inleiding beschrijft de belangrijkste ontwikkelingen die samen de basis vormen voor de ambities in paragraaf 3.2. Daarbij gaat het om leefbare en vitale kernen, betrokken inwoners, heldere en integere communicatie, verantwoord gebruik van data en kunstmatige intelligentie, veiligheid en weerbaarheid. Leefbaarheid en vitaliteit in onze kernen Leefbaarheid en vitaliteit beginnen in de kernen zelf. Inwoners, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke partners weten goed wat er speelt in hun omgeving en wat nodig is om hun kern sterk en toekomstbestendig te houden. Als gemeente willen we die kracht ondersteunen en versterken. Dat doen we door ruimte te geven aan lokale initiatieven, verbindingen te leggen en gebiedsgericht te werken.

In Beekdaelen gebeurt dat op verschillende manieren. We investeren bijvoorbeeld in dorpsontwikkelingsplannen, waarbij inwoners samen met de gemeente werken aan de toekomst van hun kern. Zo werken we in Wijnandsrade aan een dorpsontwikkelingsplan waarin thematafels en een data-dashboard worden ingezet om aandachtspunten per kern of deelgebied beter zichtbaar te maken. Ook bij gebiedsontwikkelingen zoals het masterplan Schinveld, de gebiedsontwikkeling De Gijselaar, het centrumplan Nuth en de Nuinhofwijk zijn inwoners en ondernemers actief betrokken en zo zijn er nog veel meer voorbeelden in andere kernen te noemen. Daarbij kijken we zowel naar voorzieningen of fysieke ontwikkelingen, als ook naar sociale samenhang, ontmoeting en betrokkenheid. Een leefbare kern is een plek waar inwoners elkaar kennen, zich thuis voelen en kunnen meedoen. Dit sluit aan bij onze ambitie om iedere kern de ruimte te geven om de eigen identiteit, leefbaarheid en vitaliteit verder te versterken. Betrokkenheid, participatie en dienstverlening We willen inwoners en belanghebbenden vroegtijdig betrekken bij plannen, ontwikkelingen en beleid. Participatie helpt om betere keuzes te maken, draagvlak te vergroten en gebruik te maken van de kennis en ervaring in de samenleving. Dat vraagt om een luisterende houding, duidelijke verwachtingen en een goede terugkoppeling over wat er met inbreng wordt gedaan.

De participatieverordening vormt hiervoor de basis. Daarnaast zetten we verschillende instrumenten in, zoals Beekdaelen B(l)oeit, het uitdaagrecht, de burgerinitiatieftafel en de duurzaamheidstafel. Ook onze dorpscoördinatoren spelen hierin een belangrijke rol. Zij zijn de ogen en oren in de kernen, werken samen met inwoners en ketenpartners zoals 29 Begroting 2027 maatschappelijk werk, welzijnswerk, jeugd- en jongerenwerk, boa’s en straatcoaches, en ondersteunen initiatieven van inwoners. Onze dienstverlening moet bij deze manier van werken passen. Inwoners moeten de gemeente eenvoudig kunnen bereiken en goed geholpen worden, via het kanaal dat past bij hun vraag. Daarom zorgen we dat de basis op orde is via telefonie, e-mail, balie en website. We werken digitaal waar dat kan en persoonlijk waar dat nodig is. Zo blijven we een klantgerichte, duidelijke en transparante gemeente die ook dichtbij voelt. Integer, helder en met vertrouwen besturen Een betrouwbare gemeente vraagt om een open bestuurscultuur, duidelijke communicatie en respect voor ieders rol en verantwoordelijkheid. In Beekdaelen werken raad, college en organisatie vanuit verschillende posities aan hetzelfde doel: het belang van onze gemeente en haar inwoners. We communiceren helder over wat wel en niet mogelijk is, zodat inwoners, ondernemers en partners weten waar zij aan toe zijn.

Daarbij bouwen we verder aan een cultuur van collegiaal bestuur, samenwerking en gezamenlijk leren. Het college wil toegankelijk, zichtbaar en goed geïnformeerd zijn. We werken vanuit gelijkwaardigheid en vertrouwen, luisteren naar elkaar en denken mee waar dat kan. We behouden wat goed werkt en staan open voor vernieuwing, zonder de verschillende rollen en verantwoordelijkheden uit het oog te verliezen. Ook binnen de organisatie blijft cultuur en leiderschap een belangrijk thema. De organisatievisie geeft hiervoor richting: “Met lef en vertrouwen bouwen we aan een wendbare gemeente, die in verbinding staat met de samenleving. Samen maken wij Beekdaelen.” De afgelopen jaren is gewerkt vanuit de beweging van ‘regels en moeten’ naar ‘regelen en ontmoeten’. De opgave voor de komende jaren is om die beweging vast te houden, bevoegdheden dicht bij professionals te leggen en te blijven investeren in werkplezier, vitaliteit, kernwaarden en een veilig werkklimaat. Verantwoord gebruik van data en kunstmatige intelligentie Digitalisering, data en kunstmatige intelligentie bieden kansen om onze dienstverlening te verbeteren, processen slimmer in te richten en beleid beter te onderbouwen. In Beekdaelen gebruiken we data bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van dorpsplannen, zodat aandachtspunten per kern of deelgebied beter zichtbaar worden en interventies gerichter kunnen worden ingezet.

Ook binnen onze dienstverlening en organisatie neemt digitalisering een steeds belangrijkere plaats in. Digitale mogelijkheden kunnen administratieve lasten verminderen, processen versnellen en medewerkers ondersteunen in hun werk. Denk aan het beter benutten van informatie, het verbeteren van monitoring en het verkennen van kunstmatige intelligentie en digitale assistenten die professionals kunnen helpen bij terugkerende werkzaamheden. Tegelijkertijd vraagt dit om zorgvuldigheid. We zijn ons bewust van risico’s zoals desinformatie, privacy verlies en onvoldoende uitlegbaarheid van digitale keuzes. Daarom gebruiken we data en AI verantwoord, binnen wet- en regelgeving en onze eigen beleidskaders. We investeren in AI-geletterdheid van medewerkers en zorgen voor privacybescherming, transparantie, uitlegbaarheid en een passende menselijke toets. Technologie is ondersteunend; de menselijke maat en professionele afweging blijven leidend. 30 Begroting 2027 Veilig samenleven in Beekdaelen Veiligheid is een belangrijke voorwaarde om prettig te kunnen wonen, werken en samenleven. We blijven investeren in een veilig Beekdaelen. Dat doen we onder meer door de samenwerking tussen politie, boa’s, straatcoaches, jongerenwerk, maatschappelijke partners en andere betrokken partijen verder te versterken.

Zij hebben ieder een eigen rol, maar werken samen aan zichtbaarheid, preventie, signalering en handhaving. De aanpak van ondermijning blijft daarbij een belangrijk speerpunt. Ondermijnende criminaliteit raakt niet alleen de openbare orde, maar ook het vertrouwen in de overheid en de veiligheid in wijken en kernen. Daarom blijven we lokaal en regionaal samenwerken, signalen serieus nemen en kennis bundelen. Een concreet voorbeeld hiervan is ACT! Parkstad, dat een belangrijke bijdrage levert aan de bestuurlijke aanpak van ondermijning in de regio. Door deze samenwerking verder te borgen, behouden we opgebouwde expertise en versterken we de regionale uitvoeringskracht. Weerbare gemeente Naast dagelijkse veiligheid wordt ook maatschappelijke weerbaarheid steeds belangrijker. Geopolitieke spanningen, desinformatie, digitale kwetsbaarheden, maatschappelijke onrust en mogelijke crisissituaties laten zien dat gemeenten en gemeenschappen voorbereid moeten zijn op verstoringen en ontwrichting. We willen werken aan een gemeente die veerkrachtig is en snel kan schakelen wanneer dat nodig is. Voor Beekdaelen betekent dit dat we de basis op orde houden, de samenwerking met veiligheidspartners versterken en investeren in sterke netwerken in de kernen. Dorpscoördinatoren, maatschappelijke partners, verenigingen, vrijwilligers en inwoners spelen hierin een belangrijke rol.

Wie elkaar kent en weet te vinden, kan in moeilijke situaties sneller helpen, signaleren en herstellen. Daarmee bouwen we aan een Beekdaelen dat niet alleen betrokken en veilig is, maar ook voorbereid op de toekomst. De gemeente Beekdaelen werkt zowel lokaal als regionaal actief aan het versterken van de weerbaarheid. Daarbij heeft het vergroten van de eigen continuïteit het afgelopen jaar nadrukkelijk prioriteit gekregen. Dit heeft onder meer geleid tot de realisatie van een noodstroomaggregaat (NSA) voor het gemeentehuis in Schinnen, waarmee de gemeentelijke dienstverlening en crisisorganisatie ook tijdens langdurige stroomuitval beter kunnen worden voortgezet. Daarnaast participeert de gemeente in de regionale stuurgroep en diverse werkgroepen, is een lokaal handelingskader ontwikkeld voor langdurige uitval van vitale voorzieningen. Verder neemt Beekdaelen deel aan de regionale pilot Noodsteunpunten, waarbij ervaringen uit praktijkdagen en oefeningen worden benut voor de verdere ontwikkeling van deze voorziening. Hiermee wordt stapsgewijs gewerkt aan een weerbare organisatie en samenleving. De verdere ontwikkeling van noodsteunpunten en de bredere weerbaarheidsopgave kunnen in de komende jaren leiden tot een aanvullende behoefte aan financiële middelen en capaciteit.

Zodra meer duidelijkheid bestaat over de omvang en aard van deze opgave, zal hierover zo nodig een afzonderlijk voorstel aan uw raad worden voorgelegd. 31 Begroting 2027 3.2 Wat willen we bereiken? In het coalitieprogramma 'Groeien in Groen' zijn de onderstaande ambities opgenomen voor dit programma: • We vinden het belangrijk dat iedere kern in Beekdaelen de ruimte krijgt om de eigen identiteit, leefbaarheid en vitaliteit verder te versterken, onder meer via dorpsontwikkelingsplannen. • We verbeteren de participatie en betrokkenheid van inwoners. Dit doen we door duidelijker te communiceren waarover, wanneer en op welke manier inwoners kunnen meeluisteren, meedenken en meebeslissen. • Raadsleden, collegeleden en ambtenaren van Beekdaelen zijn integer en helder in hun communicatie. • We veranderen mee met de wereld om ons heen en maken verantwoord gebruik van data en kunstmatige intelligentie in onze monitoring, besluitvorming en evaluatie. • Voor een veilig Beekdaelen wordt de samenwerking tussen politie, straatcoaches en BOA’s verder versterkt en de aanpak van ondermijning blijft één van de speerpunten. • We versterken de weerbaarheid van onze gemeente en kernen, zodat Beekdaelen beter voorbereid is op maatschappelijke ontwrichting, geopolitieke spanningen en crisissituaties.

3.3 Wat gaan we daarvoor doen? 3.3.1 Beleidsontwikkelingen uit het coalitieprogramma waarvoor middelen worden gevraagd in deze begroting Algemeen In het coalitieprogramma zijn diverse beleidsontwikkelingen beschreven die financiële gevolgen hebben. Deze zijn opgenomen in de onderstaande tabel. Structurele ruimtevraag coalitieprogramma programma 1 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Continueren digitaal participatieplatform | 65 | 65 | 65 | 65 Geven van een structureel vervolg aan het ACT Preventiebeleid | 7 | 7 | 73 | 73 72 | 72 | 138 | 138 Continueren digitaal participatieplatform Met het digitaal participatieplatform betrekken we inwoners eerder en eenvoudiger bij plannen en projecten die hun eigen leefomgeving raken. Inwoners zien op één herkenbare plek waarover de gemeente hun mening vraagt, hoe zij kunnen meedenken en wat er met hun inbreng gebeurt. Inwoners zijn hierdoor niet uitsluitend afhankelijk van een informatieavond, maar krijgen ook op andere momenten de gelegenheid om te reageren. De mogelijkheden om mee te denken en invloed uit te oefenen zijn daarbij afhankelijk van de betreffende projectfase, de wettelijke kaders en de vooraf vastgestelde mate van invloed. Het platform helpt ons om reacties overzichtelijk te verzamelen, goed terug te koppelen en mee te nemen in beleid en projecten.

Daarmee draagt het bij aan betere participatie, meer transparantie en meer vertrouwen in de besluitvorming. Daarom zetten we in op verlenging van de pilot en investeren we in de benodigde personele capaciteit. Bij een positieve evaluatie zijn vanaf 2027 aanvullende middelen nodig om het platform structureel te financieren. Geven van een structureel vervolg aan het ACT! interventieteam 32 | Begroting 2027 33 Begroting 2027 In 2024 is het ACT! Interventieteam Parkstad in het leven geroepen met als doel het ondersteunen, ontzorgen en aanjagen van de bestuurlijke aanpak van de ondermijnende criminaliteit in Parkstad. Inmiddels is het ACT! actief binnen alle zeven Parkstad-gemeenten met het uitvoeren van controles en de aanpak van misstanden binnen de regionaal benoemde aandachtsgebieden. Het ACT! levert inmiddels een belangrijke bijdrage aan de aanpak van ondermijning. De huidige vorm van financiering van het ACT! loopt af per 31 december 2026 en voor de periode daarna is slechts gedeeltelijk en incidenteel budget beschikbaar. We werken aan een stabiel meerjarenperspectief door middel van het scheppen van duidelijke randvoorwaarden, het maken van eenduidige bestuurlijke afspraken en het borgen van structurele, meerjarige financiering op regionaal niveau.

De Driehoek Parkstad heeft in juni 2026 positief besloten over de continuïteit van het ACT! Parkstad tot en met 2028 en stemt in met de verdere organisatorische inbedding van het ACT! Parkstad binnen de Gemeente Beekdaelen. Hiermee wordt geborgd dat de regionale aanpak van ondermijning binnen Parkstad wordt voortgezet, de opgebouwde expertise behouden blijft en de samenwerking tussen de Parkstadgemeenten structureel wordt verankerd. Deze lijn sluit aan bij het uitgangspunt dat het ACT! Parkstad geen tijdelijk project is, maar een regionale voorziening die past bij de structurele aard van ondermijning in Parkstad. In het kader van een stabiel meerjarenperspectief, spreken de Parkstadgemeenten uit dat - indien het ACT! vanaf 2029 niet of niet in de huidige vorm wordt voortgezet - de zeven Parkstadgemeenten gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor een zorgvuldige personele afwikkeling. Dit betekent dat de Parkstadgemeenten zich gezamenlijk inspannen om de medewerkers van het kernteam passend te plaatsen binnen één of meerdere gemeenten en dat zij, waar nodig, gezamenlijk de financiële verantwoordelijkheid dragen voor de verplichtingen die hieruit voortvloeien. Hiermee is geborgd dat het een gezamenlijke verantwoordelijkheid betreft en onze gemeente als werkgever niet disproportioneel wordt geraakt ingeval ACT! Parkstad vanaf 2029 niet in bovenstaande vorm wordt gecontinueerd.

De Driehoek Parkstad benadrukt daarbij het belang van goed werkgeverschap, continuïteit van regionale uitvoeringskracht en een zorgvuldige borging van de opgebouwde kennis, ervaring en samenwerkingsstructuren binnen de aanpak van ondermijning in Parkstad. 3.3.2 Ontwikkelingen zonder financiële gevolgen Artificial Intelligence (AI) In de komende jaren benutten we AI vooral om de werkdruk (administratieve last) te verlagen, de dienstverlening te verbeteren en de kwaliteit van besluitvorming te verbeteren. We zijn ons terdege bewust van de gevaren van AI zoals desinformatie, privacyverlies en de dreiging van autonoom misbruik. Wij volgen wet- en regelgeving en onze eigen beleidskaders. Daarnaast zetten we de AI-trainingen voor medewerkers voort om AI- geletterdheid op peil te brengen en te houden. De menselijke maat blijft leidend: we zorgen voor privacybescherming, uitlegbaarheid, transparantie en een passende menselijke toets. De inzet groeit stapsgewijs en vraagt om geleidelijke organisatie-aanpassingen (afspraken over verantwoordelijkheid, vaardigheden en procesinrichting). Naast generatieve AI verkennen we ook AI-agents: digitale assistenten die taken en werkprocessen ondersteunen.

34 Begroting 2027 3.3.3 Ontwikkelingen waarvoor de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel Beekdaelen in je broekzak Beekdaelen in je Broekzak (BIB) is het project waar we als Beekdaelen gaan inzetten op een Overheids Brede Dienstverlening. De BIB moet het verschil gaan maken voor inwoners en medewerkers: dienstverlening wordt eenvoudiger, sneller en persoonlijker en meer integraal. Door deze aanpak krijgen medewerkers meer ruimte voor zaken die vakmanschap vragen en kunnen ze invulling geven aan meer betekenisvol contact. Door inzet van dit hulpmiddel willen we als Beekdaelen de omslag gaan maken van "de inwoner zoekt het uit" naar "de overheid organiseert het". Inwoners ervaren de overheid nog te vaak als versnipperd: ze moeten zelf uitzoeken welke regeling van toepassing is, bij welk loket ze moeten zijn en welke informatie nodig is. Ook moeten zij dit vaak zelf samenbrengen. Medewerkers werken in verschillende systemen met als gevolg dubbel werk, hoge administratieve lasten en een gebrekkige samenhang. Voor Beekdaelen betekent dit een omslag van "product- en loketgericht werken" naar "dienstverlening rondom levensgebeurtenissen". Bij een geboorte, verhuizing, start van een onderneming of zorgvraag hoeft een inwoner niet langer zelf alle regelingen te zoeken.

De gemeente biedt overzicht, organiseert samenhang en ondersteunt proactief met één integraal overzicht dat inzicht geeft in status en vervolgacties. Digitaal waar het kan en persoonlijk waar het nodig is. Zo wordt de gemeentelijke dienstverlening eenvoudig toegankelijk gemaakt, o.a. via de telefoon, tablet of laptop: Beekdaelen binnen handbereik van iedere inwoner of ondernemer. Hierbij blijft digitale inclusie essentieel: alle inwoners moeten kunnen meedoen. 3.3.4 Potentiële besparingen Kostendekkend tarief bezorging reisdocumenten Op dit moment worden reisdocumenten gratis bij inwoners bezorgd. Er kan voor worden gekozen om hiervoor een kostendekkend tarief in rekening te brengen. Dit lijkt op het eerste gezicht een mogelijke besparing op te leveren, maar het effect is onzeker. Uit ervaringen en onderzoek bij andere gemeenten blijkt dat de vraag naar bezorging fors afneemt zodra inwoners hiervoor moeten betalen. Wanneer meer inwoners hun reisdocument weer zelf komen afhalen, leidt dit tot meer baliebezoeken. Om deze extra drukte op te vangen, is mogelijk extra personele inzet nodig. Daardoor kan de beoogde besparing geheel of gedeeltelijk wegvallen. De financiële opbrengst is dus afhankelijk van het gedrag van inwoners en van de extra capaciteit die nodig is aan de balie. In de loop van 2027 werken we een notitie voor de gemeenteraad uit.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://beekdaelen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7c12571c-38cd-45c0-b55f-b01fb6216bc1?agendaItemId=dfa33ba0-6581-44a5-9fea-291084f96462