Programmabegroting 2023.pdf
Tekst van het document
Programmabegroting 2023
Inhoudsopgave 1
Inleiding
6
1.1
Inleiding / Algemeen
7
1.2
Inleiding / Leeswijzer
9
1.3
Inleiding / Beek in cijfers
11
Financiële samenvatting
14
2 2.1
Financiële samenvatting / Uitgangspunten
15
2.2
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
17
2.3
Financiële samenvatting / Per programma
29
3
Programma 1 Werk en economie
32
3.1
Werk en economie / Samenvatting
33
3.2
Werk en economie / Wat willen we bereiken?
35
3.3
Werk en economie / Wat doen we daarvoor?
37
3.4
Werk en economie / Wat kost dit programma?
40
4
Programma 2 Zorg en inkomen
42
4.1
Zorg en inkomen / Samenvatting
43
4.2
Zorg en inkomen / Wat willen we bereiken?
46
4.3
Zorg en inkomen / Wat doen we daarvoor?
48
4.4
Zorg en inkomen / Wat kost dit programma?
53
5
Programma 3 Maatschappelijke ontwikkeling
60
5.1
Maatschappelijke ontwikkeling / Samenvatting
61
5.2
Maatschappelijke ontwikkeling / Wat willen we bereiken?
63
5.3
Maatschappelijke ontwikkeling / Wat doen we daarvoor?
65
5.4
Maatschappelijke ontwikkeling / Wat kost dit programma?
68
6
Programma 4 Ruimtelijk ontwikkelen
72
6.1
Ruimtelijk ontwikkelen / Samenvatting
73
6.2
Ruimtelijk ontwikkelen / Wat willen we bereiken?
75
6.3
Ruimtelijk ontwikkelen / Wat doen we daarvoor?
77
6.4
Ruimtelijk ontwikkelen / Wat kost dit programma?
81
7
Programma 5 Openbare ruimte
84
7.1
Openbare ruimte / Samenvatting
85
7.2
Openbare ruimte / Wat willen we bereiken?
87
1.1
Inleiding / Algemeen
7.3
Openbare ruimte / Wat doen we daarvoor?
89
7.4
Openbare ruimte / Wat kost dit programma?
92
8
Programma 6 Bestuur en organisatie
96
8.1
Bestuur en organisatie / Samenvatting
97
8.2
Bestuur en organisatie / Wat willen we bereiken?
99
8.3
Bestuur en organisatie / Wat doen we hiervoor?
100
8.4
Bestuur en organisatie / Wat kost dit programma?
107
9
Paragrafen
114
9.1
Paragraaf 1 / Weerstandsvermogen en risicobeheersing
115
9.2
Paragraaf 2 / Onderhoud kapitaalgoederen
124
9.3
Paragraaf 3 / Financiering
131
9.4
Paragraaf 4 / Bedrijfsvoering
136
9.5
Paragraaf 5 / Verbonden partijen
141
9.6
Paragraaf 6 / Grondbeleid
158
9.7
Paragraaf 7 / Lokale heffingen
160
9.8
Paragraaf 8 / Taakstellingen en stelposten
170
10 10.1 11
Investeringen
176
Meerjarig investeringsprogramma
177
Meerjarenraming 2023-2026
178
11.1
Meerjarenraming 2023-2026
179
Bijlage 1:
Samenstelling College / portefeuilleverdeling
183
Bijlage 2:
Overzicht geactiveerde kapitaaluitgaven
190
Bijlage 3:
Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld
198
Bijlage 4:
Overzicht reserves en voorzieningen
200
Bijlage 5:
Toelichting doel en aard van reserves en voorzieningen
202
Bijlage 6:
Recapitulatie begrotingsevenwicht
213
Bijlage 7:
Begrippenlijst
219
Bijlage 8:
Lijst met afkortingen
241
Programmabegroting 2023
4
Inleiding / Algemeen
Programmabegroting 2023
1.1
5
1
Inleiding
Programmabegroting 2017
6
Inleiding / Algemeen
1.1
1.1 Inleiding / Algemeen Daadkrachtig, wendbaar en trots in de praktijk Passend bij de steeds sneller veranderende en complexe wereld waarin wij op dit moment leven, heeft onze gemeente bewust gekozen voor de kernwoorden daadkrachtig, wendbaar en trots als adagium van haar Bestuursakkoord 2022-2026. Kernwoorden die ertoe doen en die passen bij deze tijd. De gevolgen van inflatie, stijgende energiekosten, de oorlog in Oekraïne maar ook zorgen rondom ons klimaat en bestaanszekerheid leiden immers onmiskenbaar tot onzekerheid. Samen met onze medeoverheden, maatschappelijke partners en bedrijven zijn wij als lokale overheid aan zet zijn om hier - met oog voor de toekomst - een antwoord op te geven. Het college voegt daar in het collegeprogramma ‘Trots’ aan toe. Omdat we ondanks alle uitdagingen van deze tijd, in Beek samen bouwen aan onze toekomst. Robuuste begroting Ook deze Beekse begroting 2023-2026 inclusief vertaling van de Septembercirculaire is vanuit die insteek tot stand gekomen, met als resultaat een sluitende meerjarenbegroting die met recht als robuuste begroting mag worden betiteld.
Totaal begroting 2023 en meerjarenraming
2023
2024
2025
2026
24.300
114.100
1.142.600
28.400
Dit doen wij door belangrijke impulsen te geven aan de raad brede wens om zoveel mogelijk budgetten te actualiseren en solide te begroten. De toevoeging ‘zo veel mogelijk’ is hierbij niet zomaar gekozen omdat alle gemeentelijke begrotingen nog steeds te kampen hebben met uitgaven waarvan intussen meermaals is aangetoond dat de financiering vanuit het Rijk fors achterblijft. En hoewel het robuust begroten hierdoor zeer lastig wordt gemaakt, kiezen wij er desondanks voor om openeinderegelingen zoals Jeugdzorg en WMO via ingroei financieel meer lucht te geven. In aansluiting op de wensen geuit in de gemeenteraad kiezen wij voor een trendbreuk door te anticiperen op een nog te sluiten CAO voor ons personeel en hier nu reeds middelen voor te reserveren. Daarnaast bevat deze begroting een breed palet aan overige voorstellen om tot een meer robuuste begroting te komen. Zonder uitputtend te zijn geldt dat rekening is gehouden met noodzakelijke investeringen om de dienstverlening/bedrijfsvoering en het onderhoud van de openbare ruimte op peil te houden. Ook zijn de financiële consequenties van bijstellingen bij onze verbonden partijen verwerkt. Energiekosten De gevolgen van stijgende energiekosten raken naast huishoudens ook verenigingen en bedrijven rechtstreeks, zo ook de gemeentelijke begroting.
Wij kiezen er bewust voor om die discussie op dit moment niet het begrotingsdebat te laten domineren. De effecten van aangekondigd en nog te ontwikkelen beleid uit Brussel/Den Haag vragen onbetwistbaar om een nadere uitwerking waarvan onze inschatting is dat die tot op zekere hoogte tot normalisering zal leiden. De komende tijd zal hier meer duidelijkheid in komen. Vandaar dat wij in navolging van meerdere gemeenten binnen onze regio, voor 2023 het effect opvangen via de risicoparagraaf/ algemene reserve. Nieuw beleid Het mag duidelijk zijn dat deze begroting veel van onze wendbaarheid vraagt om het hoofd te bieden aan het onzekere gesternte waaronder wij ons op dit moment begeven.
Programmabegroting 2023
7
1.1
Inleiding / Algemeen
De focus voor 2023 ligt wat dat betreft bovenal op het aanbieden van een robuuste begroting die geen boven trendmatige OZB-bijdrage verlangt en waarbinnen ook manoeuvreerruimte is gevonden om enkele belangrijke impulsen vanuit het bestuursakkoord te kunnen realiseren. Qua nieuw beleid is onze eerste aandacht uitgegaan naar voornamelijk mensgerichte impulsen waaronder aandacht voor mantelzorg, het realiseren van een volwassenenfonds en het uitbreiden van de succesvolle wensbus. Daarnaast wordt vanuit het omgevingsbeleidsplan Klimaat en Energie ingezet op de verdere verduurzaming van woningen, wordt verder geïnvesteerd in verkeer en mobiliteit en is er aandacht voor de transformatie van de woningmarkt en de omgeving rond Maastricht Aachen Airport. Planning In het vergaderschema 2022 zijn de volgende data opgenomen voor de begrotingsbehandeling: 2 november 2022 10 november 2022
Gecombineerde commissievergadering; Gemeenteraad.
College van Burgemeester & Wethouders Beek, 11 oktober 2022
Programmabegroting 2023
8
Inleiding / Leeswijzer
1.2
1.2 Inleiding / Leeswijzer Samen met de raadswerkgroep P&C heeft er een doorontwikkeling van de P&C-cyclus plaatsgevonden waarvan deze begroting de eerste vertaling is. Zo zijn o.a. indicatoren geactualiseerd en zijn zowel de inhoudelijke als financiële toelichting op taakveldniveau toegelicht waardoor er meer inzicht is ontstaan. Bovenaan elke pagina staat een gekleurde balk die vermeldt in welk hoofdstuk u zich bevindt en met welke paragraaf de pagina begint. Op deze manier kunt u, al bladerend door het document, steeds in één oogopslag zien waar u zich bevindt. Deze begroting bestaat achtereenvolgens uit de volgende onderdelen:
Hoofdstuk 2 Financiële samenvatting In deze samenvatting treft u het budgettaire kader inclusief dekkingsplan van deze begroting aan.
Hoofdstuk 3 t/m 8 Programma’s De hoofdstukken zijn als volgt ingedeeld: • Hoofdstuk 3 Programma 1 Werk en economie • Hoofdstuk 4 Programma 2 Zorg en inkomen • Hoofdstuk 5 Programma 3 Maatschappelijke ontwikkeling • Hoofdstuk 6 Programma 4 Ruimtelijk ontwikkelen • Hoofdstuk 7 Programma 5 Openbare ruimte • Hoofdstuk 8 Programma 6 Bestuur en organisatie De programma’s zijn vervolgens verder onderverdeeld naar: • Samenvatting: elk programma start met een samenvatting waarin wordt aangegeven waar ons beleid is geformuleerd en welke ontwikkelingen er op het programmaonderdeel spelen, aangevuld met cijfermatige trends. • Wat willen we bereiken?: onder dit kopje worden de toekomstplannen en doelen geformuleerd, waarbij ook indicatoren worden gegeven op grond waarvan de effectiviteit kan worden beoordeeld. Let wel dit zijn vaste teksten die zijn afgeleid uit het bestuursakkoord. • Wat doen we daarvoor?: onder dit kopje worden de activiteiten beschreven die in 2023 worden opgepakt en uitgevoerd. • Wat kost dit programma?: elk programma sluit met een financiële samenvatting op taakveldniveau van het totale programma, waarna een toelichting volgt op de nieuwe onderdelen.
Hoofdstuk 9 Paragrafen In dit hoofdstuk zijn de paragrafen opgenomen. De paragrafen zijn als het ware een dwarsdoorsnede van onze begroting, waarmee vanuit een andere, programma overstijgende invalshoek de ontwikkelingen worden belicht. Hierin worden de beleidslijnen met betrekking tot beheersmatige aspecten en de lokale heffingen vastgelegd, waarbij sprake kan zijn van een grote financiële of politieke betekenis of een aanzienlijk belang bij de realisatie van programma’s.
Programmabegroting 2023
9
1.2
Inleiding / Leeswijzer
Hoofdstuk 10
Meerjarig Investeringsprogramma
In dit hoofdstuk wordt per programma inzicht gegeven in investeringen waarvan de realisatie start in 2023 of daarna. Voor een nadere toelichting op deze en alle andere projecten wordt verwezen naar de betreffende projectformulieren in de separate bijlage: Projectenlijst bij de Begroting 2023.
Hoofdstuk 11
Meerjarenraming 2023 – 2026
Per programma worden hier de inkomsten en uitgaven in meerjarig perspectief geplaatst. Daarnaast treft u de mutaties in de reserves aan, zodat u in de saldi een volledig inzicht wordt geboden over hoe de gemeente Beek zich financieel verhoudt tot en met 2026.
Bijlagen Tot slot zijn de bijlagen bij deze begroting opgenomen. De indeling van de bijlagen is als volgt: Bijlage 1: Samenstelling College / portefeuilleverdeling Bijlage 2: Overzicht geactiveerde kapitaaluitgaven Bijlage 3: Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld Bijlage 4: Overzicht reserves en voorzieningen Bijlage 5: Toelichting doel en aard van reserves en voorzieningen Bijlage 6: Recapitulatie begrotingsevenwicht Bijlage 7: Begrippenlijst Bijlage 8: Lijst van afkortingen
Programmabegroting 2023
10
Inleiding / Beek in cijfers
1.3
1.3 Inleiding / Beek in cijfers Bron
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Aantal inwoners
2
15.895
15.9291
15.865
15.875
15.817
n.n.b.
Aantal 0 t/m 3-jarigen
2
520
531
n.n.b.
2
473 1.139
502
Aantal 4 t/m 12-jarigen
471 1.134
1.139
1.173
1.150
n.n.b.
2
1.084
1.025
963
894
882
n.n.b.
Aantal 19 t/m 64-jarigen
2
9.226
9.217
9.155
9.095
8.988
n.n.b.
Aantal 65-plussers
2
3.980
4.075
4.106
4.193
4.266
n.n.b.
483
479
471
n.n.b.
Omschrijving A. Sociale structuur (per 1 januari)
Aantal 13 t/m 18-jarigen
Aantal niet Nederlandse nationaliteit
2
438
4721
Aantal mannen
2
7.752
7.774
7.749
7.738
7.699
n.n.b.
Aantal vrouwen
2
8.143
8.155
8.116
8.137
8.118
n.n.b.
Beroepsbevolking (15 t/m 66 jaar)
2
10.463
10.620
10.273
10.216
10.100
n.n.b.
Werkloosheid
2
595
595
575
620
588
n.n.b.
5,7%
5,6%
5,0%
6,1%
5,8%
n.n.b.
% niet werkende werkzoekenden
B. Fysieke structuur (per 1 januari) Aantal woningen
3
7.448
7.507
7.515
7.525
7.535
n.n.b.
Aantal bedrijven
3
1.755
1.751
1.759
1.810
1.925
n.n.b.
C: Financiële structuur (per 31 december) (x € 1.000)
(t/m 2021 rekeningcijfers; 2022 t/m 1e Berap 2022, 2023 begroting 2023)
Lasten
1
48.325
47.995
49.580
49.966
49.186
47.750
Gecorrigeerde lasten
1
43.3882
47.8662
49.5512
49.8182
48.7962
47.750
Opbrengsten belastingen en heffingen
1
7.879
9.309
9.417
10.227
9.877
10.362
4.427
4.844
4.945
5.009
5.217
5.426
waarvan: •
alg.belastingen (OZB, honden-toeristenbelasting, BIZ)
1
•
milieuheffingen (riool, afval)
1
2.892
3.462
3.605
3.868
3.982
4.229
•
overige heffingen en leges
1
560
1.003
867
1.350
678
707
Algemene uitkering “oud”
1
13.904
20.251
21.237
23.140
25.726
27.227
Integratie-uitkering sociaal domein
1
7.047
1.845
1.767
1.817
1.770
1.098
Totaal Algemene uitkering
1
20.951
22.096
23.004
24.957
27.496
28.325
Overige inkomensoverdrachten Rijk
1
3.833
4.257
4.210
6.318
6.441
3.270
Overige baten
1
13.714
15.722
13.392
8.337
6.327
5.818
Totale baten
1
46.377
51.384
50.023
49.839
50.141
47.775
Programmabegroting 2023
11
1.3
Inleiding / Beek in cijfers
Omschrijving
Bron
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Vaste schuld:
1
0
10.000
5.000
11.190
11.190
10.933
waarvan voor woningbouw
1
0
0
0
0
0
0
Lasten
1
3.040
3.013
3.125
3.147
3.110
3.019
Gecorrigeerde lasten
1
2.730
3.005
3.123
3.138
3.085
3.019
Opbrengsten belastingen en heffingen
1
496
584
594
645
625
655
279
304
312
316
330
343
per inwoner: 3
waarvan: •
alg.belastingen (OZB, honden-toeristenbelasting, BIZ)
1
•
milieuheffingen (riool, afval)
1
182
217
227
244
252
267
•
overige heffingen en leges
1
35
63
55
85
43
45
Algemene uitkering “oud”
1
875
1.271
1.339
1.458
1.626
1.721
Integratie-uitkering sociaal domein
1
443
116
111
114
112
69
Totaal Algemene uitkering
1
1.318
1.387
1.450
1.572
1.738
1.791
Overige inkomensoverdrachten Rijk
1
241
267
265
398
407
207
Overige baten
1
863
987
844
525
400
368
Totale baten
1
2.918
3.225
3.153
3.139
3.170
3.020
Vaste schuld:
1
0
628
315
705
707
691
waarvan voor woningbouw
1
0
0
0
0
0
0
Bron: 1 = Gemeente, 2 = CBS, 3 = Algemene Uitkering
1.
De toename met 34 inwoners ten opzichte van 2018 wordt veroorzaakt door de stijging van het aantal inwoners met een niet-Nederlandse nationaliteit (huisvestiging statushouders). Daarnaast is vergrijzing zichtbaar.
2. 3.
In verband met technische verwerking van investeringen via de reserve dekking kapitaallasten. Voor 2023 inwoneraantal 1-1-2022 als deler gehanteerd.
Programmabegroting 2023
12
Inleiding / Beek in cijfers
1.3
Baten 2023
Lasten 2023
1 Werk en economie 1% 2 Zorg en inkomen 9% 3 Maatschappelijke ontwikkeling 2% 4 Ruimtelijk ontwikkelen 2% 5 Openbare ruimte 10%
1 Werk en economie 7%
6 Bestuur en organisatie 23%
5 Openbare ruimte 17%
4 Ruimtelijk ontwikkelen 6%
2 Zorg en inkomen 38% 6 Bestuur en organisatie 76%
3 Maatschappelijke ontwikkeling 9%
Programma (bedragen x € 1.000)
Lasten
Percentage
Baten
Percentage
1 Werk en economie
-3.403
7,13%
424
0,89%
2 Zorg en inkomen
-18.327
38,38%
4.044
8,46%
3 Maatschappelijke ontwikkeling
-4.008
8,39%
1.005
2,10%
4 Ruimtelijk ontwikkelen
-2.965
6,21%
917
1,92%
5 Openbare ruimte
-8.000
16,75%
4.923
10,30%
6 Bestuur en organisatie
-11.047
23,14%
36.461
76,33%
Totaal
-47.750
100,00%
47.774
100,00%
Programmabegroting 2023
13
2
Financiële samenvatting
Programmabegroting 2023
14
Financiële samenvatting / Uitgangspunten
2.1
2.1 Financiële samenvatting / Uitgangspunten Naast de basisdocumenten die aan deze programmabegroting ten grondslag liggen zijn enkele financiële uitgangspunten van toepassing, gebaseerd op landelijke en/of provinciale richtlijnen. Het betreft het percentage van 2,3% voor prijsontwikkeling zoals opgenomen in de Meicirculaire 2022. De huidige CAO loopt tot 1 januari 2023 terwijl de onderhandeling voor een nieuwe CAO lopen. Voor de loonontwikkeling is uitgegaan van een stelpost van € 371.000 die is afgeleid van de 3,7% die het CPB raamt qua ontwikkeling CAO-lonen. Daarnaast is bij de opstelling van de begroting uitgegaan van het volgende: • de OZB voor zowel woningen als niet-woningen stijgt enkel met de prijsindex 2,3%. • de rioolheffing wordt slechts verhoogd met de index van 2,3%, conform de door de gemeenteraad op 17 februari 2022 vastgestelde Kostendekkingsplan Water en klimaatadaptatie 2022-2025. De tarieven rioolheffing worden vastgesteld door het college en ter kennisname voorgelegd aan de raad. • de afvalstoffenheffing wordt kostendekkend bepaald, mede op basis van de begroting van RWM (Regionaal afvalbedrijf Westelijke Mijnstreek). Dit leidt tot een stijging van het vast tarief afvalstoffenheffing 2023 met € 28,30 ten opzichte van 2022, zijnde 14%. De tarieven afvalstoffenheffing worden vastgesteld door het college en ter kennisname voorgelegd aan de raad.
• opbrengststijging: 2,3% hondenbelasting en begrafenisrechten; • de toeristenbelasting (die in 2022 varieert van € 0,43 tot € 1,08 per overnachting) wordt verdubbeld ter dekking van het korte- en middellange termijn projecten van het toeristisch Actieplan “Licht op Beek”. • stijging opbrengst in rekening te brengen privaatrechtelijke tarieven, zoals huur van accommodaties (gymzalen, sporthal, sportcomplexen e.d.): 2,3%; • subsidies aan verenigingen en gesubsidieerde instellingen te verhogen met prijsontwikkeling (2,3%), behoudens andere specifieke afspraken; • tariefstijging leges voor producten en diensten van Publiekszaken: - stijging van eventuele landelijke leges worden geheel doorberekend; - gemeentelijke leges worden geïndexeerd met 2,3%, m.u.v. tarieven voor rijbewijs en persoonsdocumenten. Van de totale baten inclusief reserves in deze programmabegroting (€ 47.774.000) is een aantal baten verbonden aan de inhoud van de eerste 5 programma’s. Daarnaast beschikt de gemeente over inkomstenbronnen die naar eigen inzicht kunnen worden ingezet, de zogenaamde algemene dekkingsmiddelen. De belangrijkste algemene dekkingsmiddelen zijn de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds en de onroerende zaakbelasting. Andere algemene dekkingsmiddelen zijn ontvangen dividenden en de hondenbelasting.
Tot de algemene dekkingsmiddelen behoren niet de rioolheffing en de afvalstoffenheffing, die immers een vastgesteld bestedingsdoel hebben. Ook de leges worden niet als algemene dekkingsmiddelen beschouwd, omdat deze qua heffing en hoogte nadrukkelijk verbonden zijn aan specifieke prestaties.
Programmabegroting 2023
15
2.1
Financiële samenvatting / Uitgangspunten
Algemene dekkingsmiddelen Taakveld 0.5 Treasury
Baten 2023 Ontvangen rente verstrekte geldleningen
99.400
Dividenden
174.800
Overige baten taakveld treasury
42.700
Taakveld 0.61 OZB woningen
Baten OZB
2.691.100
Taakveld 0.62 OZB niet-woningen
Baten OZB
2.464.900
Taakveld 0.64 Belastingen overig
Baten hondenbelasting
Taakveld 0.7 Algemene uitkering
Algemene uitkering gemeentefonds
26.861.600
Decentralisatie uitkering sociaal domein
1.098.100
Totaal algemene dekkingsmiddelen
Programmabegroting 2023
121.800
33.554.400
16
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
2.2
2.2 Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief 1e Bestuursrapportage 2022
2023
2024
2025
2026
2.078.500
2.278.700
2.923.000
1.089.100
-287.400
-285.500
-168.500
-408.500
a
Saldo na
b1
Consequenties doortrekken bestaand beleid en administratieve mutaties
b2
Autonome ontwikkelingen incl. mutaties onder de € 10.000
-1.487.300
-1.571.900
-908.500
-673.100
b3
Mutaties o.b.v. eerdere besluitvorming raad/college
-298.200
-325.900
-722.100
2.200
Saldo
5.600
95.400
1.123.900
9.700
c
Overige maatregelen
18.700
18.700
18.700
18.700
d
Totaal begroting 2023 en meerjarenraming
24.300
114.100
1.142.600
28.400
Elke afzonderlijke post wordt nader toegelicht: Bij a: Deze saldi komen overeen met de meerjarige begrotingssaldi van de 1e Bestuursrapportage 2022. Bij b1: Hierin komen de consequenties van het doortrekken van bestaand beleid tot uitdrukking waaronder indexering, kapitaallasten en personele lasten. De uitsplitsing hiervan is als volgt: Bestaand beleid en administratieve mutaties
2023
2024
2025
2026
1
Indexering
-340.100
-336.200
-331.200
-328.500
2
Kostenverdeelstaat totaal, bestaande uit: a. Overige salarislasten
-418.400
-420.400
-46.200
-288.900
b. Stelpost salarislasten
453.700
453.700
191.500
191.500
c. Overige kleine wijzigingen
17.400
17.400
17.400
17.400
-287.400
-285.500
-168.500
-408.500
Totaal bestaand beleid 1.
Indexering: Pfh: R. Diederen Zoals gebruikelijk zijn de gemeentelijke budgetten (baten en lasten) geïndexeerd met 2,3%. Deze indexering is bepaald op basis van de Meicirculaire 2022.
2.
Kostenverdeelstaat: Pfh: R. Diederen a. Overige salarislasten Hieronder vallen o.a. de stijging van de anciënniteit (doordat medewerkers een trede stijgen in hun salarisschaal en werkgeverslasten).
Programmabegroting 2023
17
2.2
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
b. Stelpost salarislasten Jaarlijks wordt een bedrag gereserveerd voor o.a. anciëniteiten. Deze dekt deels de werkelijke verhoging van de salarissen, zodat er geen aanspraak op extra middelen gedaan hoeft te worden. Er zou een inverdieneffect per 2026 ten opzichte van 2025 van € 243.000 moeten ontstaan door de inzet van de gelden voor strategische personeelsplanning ad € 750.000. c. Overige kleine wijzigingen Dit betreft diverse kleine wijzigingen. Bij b2: Autonome ontwikkelingen inclusief mutaties onder de € 10.000: Autonome ontwikkelingen incl. mutaties onder de € 10.000
2023
2024
2025
2026
2 Zorg en inkomen
-990.700
-1.038.800
-665.800
-450.300
A
Bijgestelde begroting P-bedrijf 2023 e.v.
67.300
99.600
91.100
306.600
B
OZB BMV-Spaubeek
-42.800
-42.800
-42.800
-42.800
C
Zorgkosten WMO - HBH & Begeleiding
-306.800
-347.600
-255.600
-255.600
D
Zorgkosten WMO - Hulpmiddelen
-60.400
-60.400
-60.400
-60.400
E
Zorgkosten Jeugdzorg - ZIN
-608.100
-720.100
-720.100
-720.100
F
Zorgkosten Jeugdzorg - Geëscaleerde zorg
-39.900
-39.900
-39.900
-39.900
G
Stelpost zorgkosten Jeugdzorg
0
72.400
361.900
361.900
3 Maatschappelijke ontwikkeling
-58.300
-58.300
-58.300
-58.300
A
Muziekonderwijs
40.000
40.000
40.000
40.000
B
OZB BMV-Spaubeek
-23.000
-23.000
-23.000
-23.000
C
MOP Buitensport
-75.000
-75.000
-75.000
-75.000
Mutaties < 10.000
-300
-300
-300
-300
4 Ruimtelijk ontwikkelen
0
0
0
0
Mutaties < 10.000
0
0
0
0
5 Openbare ruimte
-112.900
-130.800
-132.200
-135.200
Bijdrage BsGW
-13.200
-8.100
-9.500
-11.000
Rioolvoorziening
13.200
8.100
9.500
11.000
B
Onderhoud bomen
-48.000
-60.000
-60.000
-60.000
C
Onderhoud verhardingen
-45.600
-57.000
-57.000
-57.000
D
Onderhoudsbestekken groen
-8.000
-10.000
-10.000
-10.000
Mutaties < 10.000
-11.300
-3.800
-5.200
-8.200
6 Bestuur en organisatie, incl. KVS
-325.400
-344.000
-52.200
-29.300
A
A
Bijstelling leges Publiekszaken 2023 e.v.
30.900
5.600
90.600
115.600
B
Aframing Essent gelden
-14.400
-14.400
-14.400
-14.400
C
Areaaluitbreiding OZB
66.600
66.600
275.200
275.200
Mutaties < 10.000
-17.500
-10.800
-12.600
-14.700
Transportverzekering
-13.000
-13.000
-13.000
-13.000
Energiekosten
-700.000
0
0
0
Algemene reserve
700.000
0
0
0
Kostenverdeelstaat D E
Programmabegroting 2023
18
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
F
2.2
Autonome ontwikkelingen incl. mutaties onder de € 10.000
2023
2024
2025
2026
CAO-ontwikkelingen
-371.000
-371.000
-371.000
-371.000
Mutaties < 10.000
-7.000
-7.000
-7.000
-7.000
-1.487.300
-1.571.900
-908.500
-673.100
Totaal autonome ontwikkelingen
Toelichting op de autonome ontwikkelingen vanuit de begroting 2023: 2A Bijgestelde begroting P-bedrijf 2023 e.v. Pfh: T. van Es Het aantal werkenden met inzet loonkostensubsidie stijgt en daarmee is een daling van bijstandsuitkeringen voorzien, waardoor de participatiegraad stijgt omdat meer arbeid beperkten een baan krijgen. De participatiegraad stijgt ook door initiatieven als Vidar in de wijk, sociale activering op weg naar werk of vrijwilligerswerk. Daarmee een stijging van sociale veerkracht, economisch en maatschappelijk rendement vanuit Vidar in de samenleving. De daling van de toegevoegde waarde van Sw-ers zet door, hetgeen slechts deels wordt getemperd door instroom P-wetters. De uitvoeringskosten stijgen door autonome ontwikkeling van huisvestingskosten en prijsindexering. Door de integrale benadering van de centrumregeling wordt de BV niet meer als aparte entiteit gepresenteerd. Het resultaat van de GR Vidar Wsw wordt apart gepresenteerd maar moet in samenhang beschouwd worden. 2B OZB BMV Spaubeek . Zie toelichting programma 6 bij 8.4 punt I (pagina 109).
Pfh: R. Schwillens
2C Zorgkosten WMO – HbH & Begeleiding Pfh: T. van Es De afgelopen jaren zijn de kosten voor Huishoudelijke Ondersteuning fors gestegen. Dit wordt deels veroorzaakt door een toename in het aantal cliënten. Deze toename is het gevolg van het invoeren van het abonnementstarief, de vergrijzing en Corona. Daarnaast zijn de prijzen fors gestegen a.g.v. de AMvB reële kostprijsberekening. De verwachting is dat in 2025 weer een inkomensafhankelijke eigen bijdrage wordt ingevoerd, specifiek voor de Huishoudelijke Ondersteuning. Het aantal cliënten Begeleiding is daarentegen afgenomen en daarnaast is er vanaf 2022 gekozen voor een nieuwe werkwijze (nieuw normenkader met uren en minuten i.p.v. arrangementen), waardoor deze kosten zijn gedaald. 2D Zorgkosten WMO – Hulpmiddelen Pfh: T. van Es Het totaal aantal hulpmiddelen laat een licht stijgende lijn zien, waardoor de (huur)kosten langzaamaan stijgen. Daarnaast worden jaarlijks Pgb’s toegekend voor duurdere hulpmiddelen, die niet in het huurassortiment zijn opgenomen. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan specifieke op maat gemaakte elektrische rolstoelen, waarvan de prijzen momenteel steeds hoger worden. In het kader van robuust budgetteren resulteert dit in een structurele aanpassing van de begroting 2023 en de daarop volgende jaren. 2E Zorgkosten Jeugdzorg – ZIN Pfh: T.
van Es De afgelopen jaren was er een stijging te zien in het jeugdhulpgebruik, voornamelijk in de zwaarte van de ingezette jeugdhulp. Daarnaast speelt ook mee dat gemeenten gehouden zijn om reële tarieven voor jeugdhulp te betalen. Gemeente Beek hanteert het principe van robuust begroten. In dit kader is er sprake van monitoring in combinatie met prognoses voor de verwachte uitgaven. Dit heeft geresulteerd in een structurele aanpassing voor 2023 en de daarop volgende jaren in de programmabegroting 2023 waarmee meer recht gedaan wordt aan de realiteit.
Programmabegroting 2023
19
2.2
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
2F Zorgkosten Jeugdzorg – Geëscaleerde zorg Pfh: T. van Es In lijn met de ontwikkeling rondom Zorg in Natura was ook hierbij te zien dat de kosten de afgelopen jaren stegen. Vanuit het principe van robuust begroten heeft deze bijstelling van de post geëscaleerde zorg plaatsgevonden die meer recht doet aan de realiteit. 2G Stelpost zorgkosten Jeugdzorg Pfh: T. van Es Rijk en VNG werken op dit moment aan de Hervormingagenda Jeugdzorg. Deze zal naar verwachting dit najaar worden afgerond. Vooruitlopend hierop zijn voor de jaren 2022 en 2023 reeds aanvullende, incidentele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds, in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van de Commissie van Wijzen (CvW). Naast de besparingsopgave die volgt uit de uitspraak van de Commissie van Wijzen heeft het kabinet besloten tot het realiseren van de aanvullende besparing van structureel € 511 miljoen, welke een Rijksverantwoordelijkheid is gemaakt. Concreet betekent dit dat het aan de Rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het gaat daarbij om maatregelen waardoor gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden (bv door middel van de invoering van een eigen bijdrage). Ook draagt het Rijk het budgettaire risico ingeval (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang vinden.
Gemeenten mogen in hun begroting rekening houden met een besparing van €100 miljoen in 2024, € 500 miljoen in 2025, € 500 miljoen in 2026 en vanaf 2027 € 511 miljoen structureel als gevolg van maatregelen die het Rijk zal uitwerken. Voor de gemeente Beek komt dit neer op bovengenoemde bedragen. 3A Muziekonderwijs Pfh: T. van Es Het aantal leerlingen dat zich bij Stichting Myouthic meldt voor (gesubsidieerde) muzieklessen, blijft tot dusver achter bij de verwachtingen (mogelijke oorzaken: corona, oud-Artamuse leerlingen zijn privé met hun voormalige docent mee gegaan, de leerlingen van de verenigingen worden nu via hun eigen opleiding geschoold). Myouthic is inmiddels een PR-campagne gestart, en zet in op sterke samenwerking met de basisscholen om de instroom te vergroten. Wij gaan er wel van uit dat niet meer de leerlingaantallen van – eertijds – Artamuse zullen worden bereikt, daarom wordt het aan Myouthic te vergoeden bedrag structureel naar beneden bijgesteld. 3B OZB BMV Spaubeek . Zie toelichting programma 6 bij 8.4 punt I (pagina 109).
Pfh: R. Schwillens
3C MOP Buitensport . Pfh: R. Diederen Eind 2022 zal het geactualiseerde meerjaren onderhoudsplan (MOP) voor de buitensportaccommodaties ter vaststelling worden voorgelegd aan uw raad. Vooruitlopend daarop is in de voorliggende begroting een structurele additionele storting verwerkt van € 75.000. Het MOP stelt dat het onderhoudsniveau van de sportvelden minimaal voldoet aan de eisen van de desbetreffende sportbonden. Het MOP buitensport geldt als onderbouwing voor de voorziening buitensport met als doel de kwaliteit van de buitensportaccommodaties te waarborgen voor de lange termijn en is gericht op het handhaven van de initiële levensduur van de buitensportvelden. Het MOP buitensport is voor het laatst geactualiseerd in het jaar 2017 voor de planperiode 2017-2021. De afgelopen jaren zijn er diverse (wettelijke) maatregelen bij gekomen, met name in de zorgplicht en de verduurzaming. In het geactualiseerde MOP buitensport 20222026 zijn deze onderhoudsmaatregelen en (wettelijke) verplichtingen verwerkt. Bij de vierjaarlijkse actualisatie van het MOP wordt de noodzakelijke storting in de bij het MOP behorende voorziening geactualiseerd op basis van de verwachte werkzaamheden voor de komende periode. Dit leidt er toe dat een bijraming van 75.000 euro nodig is om te voorkomen dat de voorziening ultimo 2026 negatief wordt.
Het geactualiseerde MOP wordt in de raadsvergadering van december 2022 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd.
Programmabegroting 2023
20
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
5A Bijdrage BsGW Pfh: R. Diederen Op basis van de begroting 2023 van de BsGW wordt de Beekse bijdrage voor zover die ziet op de rioolheffing bijgeraamd ten laste van de rioolvoorziening. 5B Onderhoud bomen Pfh: R. Schwillens In de laatste 10 jaar is het bomenbestand met ca 2.000 bomen toegenomen. Daarnaast nemen de onderhoudskosten per boom toe als gevolg van klimaatverandering. Hiervoor is structureel meer beheerbudget nodig. Het op te hogen bedrag is gebaseerd op de werkelijke onderhoudskosten 2021. 5C Onderhoud verhardingen Pfh: R. Schwillens Wegens de exorbitant gestegen olie- en gasprijzen sinds voorjaar 2022 dient er rekening gehouden te worden met een prijsstijging van materialen in de wegenbouw van 25% tot 35%. Bij elementenverhardingen (straatklinkers, gebakken klinkers, betontegels) hebben vooral de hoge brandstofkosten een prijsopdrijvend effect (delving grondstoffen, fabricage, transport en machinaal verwerken van de elementenmaterialen). Asfalt is een op aardolie gebaseerd product dat op hoge temperaturen gefabriceerd, vervoerd- en verwerkt moet worden. 5D Onderhoudsbestekken groen Pfh: R. Schwillens Het genoemde budget is structureel nodig voor het opstellen van onderhoudsbestekken en benodigde rapportages/onderzoeken in het kader van de wet natuurbescherming. 6A Bijstelling leges Publiekszaken 2023 e.v. Pfh: R.
Diederen In 2022 is een nieuwe berekening vrijgegeven door de NVVB voor berekening van de verwachte aanvragen reisdocumenten tot 2034. Ook vanuit de RDW is een prognose voor de verwachte aantal rijbewijzen tot 2027. De piek voor de rijbewijzen kunnen we verwachten vanaf 2026. 6B Aframing Essent gelden Pfh: R. Diederen In de begroting 2021 was het uitgangspunt om € 6 mln. overliquiditeit van de ontvangen Essentgelden samen met de provincie renderend uit te lenen tegen een gelijk rendement als de Essentgelden. Sinds eind 2021, begin 2022 is er bij de gemeente Beek geen sprake meer van overliquiditeit. Voor de begroting 2023 wordt nu het restant van deze stelpost in zijn geheel afgeraamd. 6C Areaaluitbreiding OZB Pfh: R. Diederen Op basis van de in 2022 verstrekte bouwvergunningen is een nieuwe inschatting gemaakt van de areaaluitbreiding en de hieruit te verwachten extra OZB inkomsten. Dit leidt tot een structurele bijraming van € 66.600 per 2023 en € 275.200 per 2025. 6D Transportverzekering . Pfh: R. Diederen In 2022 zijn nieuwe werkplekken (moderne kantoorautomatisering) in gebruik genomen. Dit zijn mobiele devices. Als gevolg hiervan is de premie van de transportverzekering toegenomen. 6E Energiekosten Pfh: R. Diederen De gevolgen van stijgende energiekosten raken naast huishoudens, verenigingen en bedrijven uiteraard ook de gemeentelijke begroting.
Op basis van dagkoersen is dit effect begin september 2022 berekend op € 1,4 mln. doch we weten dat die prijzen dagelijks fluctueren. De effecten van aangekondigd en nog te ontwikkelen dempend beleid uit Brussel/Den Haag vragen om een nadere uitwerking waarvan onze inschatting is dat die tot op zekere hoogte tot normalisering zal leiden. De komende tijd zal hier meer duidelijkheid in komen, vandaar dat om die reden bewust is gekozen om de energiediscussie niet het begrotingsdebat 2023 te laten domineren. In navolging van meerdere gemeenten binnen onze regio, wordt het effect voor 2023 pondsgewijs via de risicoparagraaf 50% en de algemene reserve 50%.
Programmabegroting 2023
21
2.2
2.2
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
6F CAO-ontwikkelingen Pfh: R. Diederen De huidige CAO loopt tot 1 januari 2023 terwijl de onderhandeling voor een nieuwe CAO zijn opgestart doch nog niet tot een nieuwe CAO hebben geleid. Voor de loonontwikkeling is daarom uitgegaan van een stelpost van € 371.000 die is afgeleid van de 3,7% die het CPB raamt qua ontwikkeling CAO-lonen 2023. Overige kleine correcties (< € 10.000), niet zijnde investeringen worden niet in detail toegelicht.
Bij b3: Mutaties o.b.v. eerdere besluitvorming in raad/college: Eerdere besluitvorming
2023
2024
2025
2026
1 Werk en economie
36.600
53.400
23.100
-71.000
Primitieve begroting GR Vidar 2023
36.600
53.400
23.100
-71.000
Omgevingspakket MAA
-25.000
-25.000
-25.000
-25.000
Reserve versterking omgevingskwaliteit
25.000
25.000
25.000
25.000
Actieplan Licht op Beek
-25.000
-25.000
-25.000
-25.000
Toeristenbelasting
25.000
25.000
25.000
25.000
2 Zorg en inkomen
-226.500
-183.400
-182.000
-200.400
A
Primitieve begroting Omnibuzz 2023
-11.600
-16.800
-23.500
-33.300
B
Primitieve begroting GGD 2023
-60.900
-59.700
-64.000
-72.600
C
Groenonderhoud: areaaluitbreiding
-29.000
-29.000
-29.000
-29.000
D
Pilot: “Instroom en doorstroom Jeugdhulp Beek”
-51.200
0
0
0
E
Mantelzorgbeleid
-53.500
-53.500
-53.500
-53.500
F
Wensbus
-10.800
-12.000
-12.000
-12.000
BMV Beek: uitvoeringskrediet
0
0
0
-175.000
Reserve strategische investeringsagenda
0
0
0
175.000
Volwassenfonds
-9.500
-12.400
0
0
3 Maatschappelijke ontwikkeling
-19.000
-19.000
-19.000
-19.000
Groenonderhoud: areaaluitbreiding
-19.000
-19.000
-19.000
-19.000
4 Ruimtelijk ontwikkelen
-4.500
-104.500
-104.500
-74.200
Primitieve begroting RUD 2023
-49.900
-49.900
-49.900
-19.600
Reserve Transformatiefonds Woningmarkt
-125.000
-125.000
-125.000
-125.000
Reserve versterking omgevingskwaliteit
86.600
86.600
86.600
86.600
DUB-gelden
33.800
33.800
33.800
33.800
C
Projectleiderschap RX Mission
-25.000
0
0
0
D
Reserve strategische investeringsagenda
125.000
0
0
0
E
Beleidsplan Klimaat en Energie 2023-2030
-50.000
-50.000
-50.000
-50.000
5 Openbare ruimte
-230.100
-119.700
-119.700
-318.100
A
Groenonderhoud: capaciteit en areaal
-112.000
-12.000
-12.000
-12.000
B
Inkomsten Billboards
-11.000
-11.000
-11.000
-11.000
C
Verkeer en Mobiliteit Uitvoeringsplan
-107.100
-96.700
-96.700
-295.100
A B
C
G H
A
A
B
Programmabegroting 2023
22
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
2.2
Eerdere besluitvorming
2023
2024
2025
2026
6 Bestuur en organisatie, incl. KVS
145.300
47.300
-320.000
684.900
A
Algemene Uitkering September circulaire 2022
438.400
326.400
-20.900
947.000
B
Rechtmatigheidstool
-12.500
-12.500
-12.500
-12.500
C
Veiligheidsregio P&C 2023
-17.600
-17.600
-17.600
-17.600
Inhuur BOA's
-82.900
0
0
0
Reserve crisismaatregelen
82.900
0
0
0
Traineeship 'Opgavegericht werken'
-50.000
-50.000
0
0
Reserve strategische investeringsagenda
50.000
50.000
0
0
ICT-kosten
-263.000
-249.000
-269.000
-232.000
Totaal eerdere besluitvorming
-298.200
-325.900
-722.100
2.200
D
Kostenverdeelstaat E F
Toelichting op eerdere besluitvorming vanuit de begroting 2023: 1A Primitieve begroting GR Vidar 2023 Pfh: T. van Es Sedert 1 januari 2020 is de GR Vidar WSW formeel de werkgever van alle WSW- werknemers die tot 1 januari in dienst waren van de Gemeenschappelijke Regeling Vixia. GR Vidar WSW heeft de publiekrechtelijke taak tot uitvoering van de WSW en de werkgeverstaken belegd bij de centrumgemeente. De ontwerpbegroting voor het begrotingsjaar 2023 en het meerjarig perspectief tot en met 2027 is gebaseerd op de aangepaste begroting 2022 inclusief meerjarenraming, die in ontwerp eind 2021 aan de gemeenteraad is voorgelegd, en verwerkt is in de gemeentelijke begroting 2022. Gebaseerd op de door de GR Vidar WSW gepresenteerde cijfers in de ontwerpbegroting 2023 e.v., afgezet tegen de in december 2021 vastgestelde aanpaste begroting Vidar WSW 2022 e.v. verbetert het resultaat voor Beek over de jaren 2023 t/m 2027 met totaal € 55.400. 1B Omgevingspakket MAA Pfh: C. van Basten-Boddin / R. Diederen De provincie Limburg heeft de gemeente Beek schriftelijk benaderd voor het leveren van een financiële bijdrage aan het Omgevingsfonds MAA. Dit fonds heeft een brede opzet met als doel de kwaliteit van de leef- en woonsituatie te verbeteren van de bewoners in de regio rondom de luchthaven MAA.
Beoogd is een stichting op te richten die voorziet in financiële bijdragen aan (innovatieve) projecten (al dan niet geïnitieerd vanuit de omwonenden) die het milieu en het leefklimaat in de omgeving van de luchthaven verbeteren en bijdragen aan de verbinding tussen de luchthaven en haar omgeving. Hierbinnen valt o.a. de bestaande regeling vortex schade. In de voorliggende begroting wordt ten behoeve van het Omgevingspakket MAA in de periode 2023 t/m 2026 jaarlijks € 25.000 onttrokken aan de reserve versterking omgevingskwaliteit, waarvan € 20.800 uit het subfonds landschap en cultuurhistorie en € 4.200 uit het subfonds economie, toerisme en recreatie. 1C Actieplan Licht op Beek Pfh: C. van Basten-Boddin / R. Diederen Het toeristisch Actieplan “Licht op Beek” voorziet naast de korte termijn projecten (tot en met 2023) ook in middellange termijn projecten die vanaf 2024 zijn voorzien zijn om te pakken. Het betreft in het laatste geval onder meer projecten die inzetten op de strategische pijlers “verfraaiing” (Beek in spotlights, verfraaiing locatie in het Beekse) en “vertonen” (signing langs de A2). Dekking van deze projecten ad € 25.000 wordt voorzien door de toeristenbelasting (die momenteel varieert van € 0,43 tot € 1,08 per overnachting) te verdubbelen en één op één hieraan toe te wijzen.
Programmabegroting 2023
23
2.2
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
2A Primitieve begroting Omnibuzz 2023 Pfh: T. van Es Deze financiële bijstelling betreft de financiële verwerking van de begroting 2023 van de gemeenschappelijke regeling Omnibuzz die eerder dit jaar door het Algemeen Bestuur van Omnibuzz is vastgesteld. De kostenstijging is hoofdzakelijk het gevolg van een hogere NEA-index die Omnibuzz moet toepassen en een stijging van de loonkosten als gevolg van de CAO-verhoging. 2B Primitieve begroting GGD 2023 Pfh: T. van Es De begroting 2023 van de GGD gaat uit van een gelijkblijvend budget, waarbij sprake is van een jaarlijkse indexatie conform de nu geldende regels. 2C Groenonderhoud: areaaluitbreiding Zie toelichting programma-5 bij 7.4 punt D (pagina 93).
Pfh: R. Schwillens
2D Pilot: “Instroom en doorstroom Jeugdhulp Beek” Pfh: T. van Es Aan het toegangsteam Jeugd wordt een jeugdconsulent toegevoegd die zich specifiek gaat inzetten op de instroom en doorstroom van jeugdigen. Een gedeelte van de zorgkosten wordt op dit moment (nog) niet rechtstreeks beïnvloed door de gemeente. Ook zorginhoudelijk zijn er verbetermogelijkheden door het verbinden van de kennis van team Jeugd met die van de verwijzers. Deze jeugdconsulent gaat zich bezighouden met het vergroten van de integrale inzet van zorg (vaker inzetten van passende voorliggende voorzieningen) en meer regie voeren op verwijzingen van medisch specialisten. Hierdoor zullen besparingen worden gerealiseerd. Het wordt mogelijk om andere (doorgaans goedkopere) ondersteuningsvormen in te zetten die mogelijk niet of nauwelijks bekend zijn bij huisartsen/medisch specialisten, maar die doorgaans wel hetzelfde resultaat opleveren. Daarnaast kan er via rondetafelgesprekken meer sturing komen op zowel de inhoud als op het budget van de inzet. Denk hierbij aan het tijdig signaleren van de mogelijkheid tot afschaling of afsluiting van trajecten en bewust sturen op het behalen van zorgdoelen. Deze jeugdconsulent zal in eerste instantie tijdelijk worden verworven, om binnen een pilot te kunnen onderzoeken of de verwachtte kwalitatieve en kwantitatieve opbrengsten worden gerealiseerd.
Doel is om deze functie na positieve evaluatie structureel op te gaan nemen in de formatie. De pilot heeft een looptijd van een jaar en zal starten in de laatste twee maanden van 2022. 2E Mantelzorgbeleid Pfh: T. van Es Door toenemende druk op mantelzorgers is het belangrijk om mantelzorgers te ondersteunen bij hun taak om zo te voorkomen dat de mantelzorger overbelast raakt. Overbelasting van mantelzorgers kan ertoe leiden dat de zorgvrager aangewezen is op (meer) professionele en dus dure zorg. Maar kan in sommige gevallen ook leiden tot ontspoorde mantelzorg. Dit is goede zorg die door onmacht langzaam omslaat in verwaarlozing, verkeerde behandeling of mishandeling. Een belangrijk doel is om de komende jaren in te zetten op een betere herkenning en erkenning van mantelzorgers, zodat mantelzorgers in een zo vroeg mogelijk stadium bereikt worden en ze tijdig de toegang tot de mantelzorgvoorzieningen weten te vinden. Erkenning blijkt onder andere uit waardering. Om de mantelzorgwaardering van € 100 per jaar te kunnen voortzetten is jaarlijks een budget van € 45.000 nodig. Daarnaast is jaarlijks, in aanvulling op het huidige uitvoeringsbudget mantelzorg van ongeveer € 6.000, een aanvullend budget van € 9.000 nodig om de komende jaren de mantelzorgondersteuning toekomstbestendig te houden. Dit uitvoeringsbudget is o.a.
nodig om de informatievoorziening voor mantelzorgers te verstevigen en up to date te houden, ook kunnen themabijeenkomsten voor mantelzorgers worden gehouden en kan jaarlijks omstreeks de Dag van de Mantelzorg een waarderingsactie worden georganiseerd.
Programmabegroting 2023
24
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
2.2
2F Wensbus Pfh: T. van Es De Wensbus(sen), blijken in een grote behoefte te voorzien. Na een dipje als gevolg van Covid-19, neemt het gebruik weer aanzienlijk toe. Dit heeft het bestuur van de Wensbus doen besluiten om een subsidieaanvraag voor een derde Wensbus bij de provincie in te dienen. De provincie staat positief ten opzichte van deze aanvraag. Van de gemeente wordt een jaarlijkse bijdrage van € 5.000 gevraagd voor deze derde bus. De gemeentelijke bijdrage in de financiering van de twee bestaande bussen was nog niet structureel in de gemeentebegroting opgenomen. Gezien het grote succes wordt ook dat aangepast. In totaal is de gewenste subsidie voor drie wensbussen € 12.000 per jaar. 2G BMV Beek: Uitvoeringskrediet Pfh: T. van Es / R. Schwillens Per 2026 wordt de strategische investeringsagenda ingezet voor de dekking van de afschrijvingslasten van de BMV Beek. Uitgaande van een afschrijving van vijftig jaar en een restwaarde van 15% is hiermee een voorlopig investeringsbudget van 10,3 miljoen euro beschikbaar, mocht hiertoe worden besloten. 2H Volwassenfonds Pfh: T. van Es Het fonds streeft ernaar om volwassen minima ondersteund met subsidie te laten deelnemen aan sport en cultuur en daarmee naar deelnemende gemeenten te fungeren als een voorliggende voorziening. Het Volwassenfonds Sport & Cultuur betaalt de contributie/het lesgeld en de benodigde attributen.
Hiermee kunnen we bereiken dat volwassenen meer trots en zelfvertrouwen krijgen, in nieuwe en in kansrijke sociale netwerken worden opgenomen. Samen plezier beleven, doorzettingsvermogen moeten laten zien en eenzaamheid tegengaan. De provincie Limburg ondersteunt het Volwassenenfonds: “Samen op weg naar een inclusieve samenleving waarin iedereen profiteert van sport & cultuur”. 3A Groenonderhoud: areaaluitbreiding Zie toelichting programma-5 bij 7.4 punt D (pagina 93).
Pfh: R. Schwillens
4A Primitieve begroting RUD 2023 Pfh: R. Schwillens De kosten van het Beekse RUD-werkprogramma 2023 zijn € 19.600 hoger ten opzichte van 2022. Dit wordt in hoofdzaak veroorzaakt door uitbreiding van de personele capaciteit. 4 fte juristen, 1 fte dataanalist, 1 fte BOA en 0,5 fte communicatie. Daarnaast dient als gevolg van de invoering van de Omgevingswet het bestaande inrichtingenbestand omgezet te worden naar milieubelastende activiteiten. De omzetting wordt gespreid over drie jaren (2023 t/m 2025). Voor de gemeente Beek betekent dit een aanvullende incidentele bijdrage van € 91.000 (€ 30.300 gedurende drie jaar). 4B Reserve Transformatiefonds Woningmarkt Pfh: R. Diederen Conform het Bestuursakkoord 2022-2025 wordt in de voorliggende begroting 2023 een transformatiefonds voor de woningmarkt gevormd, gevoed uit het subfonds woningvoorraadtransformatie van de reserve versterking omgevingskwaliteit en de DUB-gelden. Het doel hiervan is om vol in te zetten op de transformatie van onze woningmarkt. Daarbij sturen we op kwaliteit voor de lange termijn. Nieuwbouwplannen moeten een goede mix vormen tussen huur- en koopwoningen, met bijzondere aandacht voor betaalbare woningen. Tot en met 2026 komen er minimaal 250 nieuwe woningen bij, verspreid over alle kernen. 4C Projectleiderschap RX Mission Pfh: R.
Diederen Volgens de Rijksoverheid moet de gemeente Beek per 1 januari 2023 werken conform de omgevingswet. Daartoe zijn veel voorbereidingen al getroffen. Tot nu toe heeft de gemeente Beek haar VTH-procedure verwerkt via Squit2020. Dit systeem gaat over naar een nieuwe versie (RX Mission) waarbij de gemeente een volledige en wettelijke aansluiting krijgt op het nieuwe landelijke DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet) om volledig en uniform te voldoen aan de omgevingswet. Intern is onvoldoende
Programmabegroting 2023
25
2.2
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
personele capaciteit beschikbaar om dit project goed te managen. Om het project goed te laten verlopen, te borgen en te voldoen aan de nieuwe wetgeving is incidenteel € 25.000 geraamd voor inhuur projectleiderschap in 2023 en wordt € 25.000 incidenteel verwerkt in de Slotwijziging 2022. Hieruit worden de kosten gedekt voor projectmanagement, technische bewaking, kennis en kunde van het DSO en nazorg. 4D Reserve strategische investeringsagenda Pfh: R. Diederen Van de in de reserve strategische investeringsagenda in 2023 beschikbare middelen van € 175.000 is in de voorliggende begroting in 2023 € 50.000 ingezet voor het doorvoeren van opgavegericht werken in Beek. Voorgesteld wordt om de resterende € 125.000 in 2023 te laten vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. 4E Beleidsplan Klimaat en Energie 2023-2030 Pfh: R. Schwillens Conform het raadsvoorstel aangaande het nieuwe klimaat- en energiebeleidsplan zoals geagendeerd voor uw raadsvergadering van 13 oktober 2022 wordt per 1 januari 2023 € 50.000 structureel geraamd voor de inzet van de WoonWijzerWinkel met energiecoaches (onder voorbehoud van de in november verwachte uitkomsten van de evaluatie van het Groene Huis) en eventuele ondersteuning door Buurkracht. Het doel is het bij de hand nemen van de inwoners, hen te voorzien van onafhankelijk advies en het geven van een duwtje in de goede richting.
5A Groenonderhoud: capaciteit en areaal Pfh: R. Schwillens In 2023 nemen de kosten voor het groen onderhoud in de openbare ruimte net als in 2022 flink toe. Dit komt enerzijds doordat het areaal significant met 9.500 m2 is uitgebreid en anderzijds het personeelstekort is aangevuld door externe inhuur. Afgeronde projecten zoals Keutelbeek, Oranjesingel en BMV-Spaubeek zorgen voor areaaltoename van een hoge kwaliteit groenvoorziening die past bij de uitstraling van de nieuwe omgeving. Door een nieuwe vertrekregeling bij Vidar en de vergrijzing van het personeel in deze doelgroep zijn medewerkers versneld vertrokken. Deze uitval is aangevuld door de inhuur van extern personeel. Conform uw raadsbesluit van 29 september jl. wordt de bijraming voor 2024 vooralsnog niet verwerkt in afwachting van de totstandkoming van een nieuwe business case voor de buitendienst. 5B Inkomsten Billboards Pfh: R. Schwillens Wegens economische onrendabiliteit heeft de firma RBL kenbaar gemaakt geen gebruik meer te maken van de mogelijkheid haar billboards per ingang van 2023 te exposeren in de gemeente Beek. Dit betekent een structurele aframing van reclame-inkomsten van € 11.000. 5C Verkeer en Mobiliteit Uitvoeringsplan Pfh: R.
Schwillens Onderstaande verkeersmaatregelen zijn afkomstig uit de door uw raad op 20 juli vastgestelde Mobiliteitsvisie met bijbehorend Uitvoeringsprogramma, waarbij uw raad het college de opdracht gaf de prioritering van het Uitvoeringsprogramma te gebruiken als leidraad bij het opstellen van de programmabegroting. Bedragen (x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Verkeersmaatregelen bij wegonderhoud
9
25
25
25
Uitvoeringsagenda Zuid Limburg
17
17
17
17
Werkbudget Verkeer Onderzoekskosten
25
25
25
25
Werkbudget Verkeer Materiaalkosten
6
17
17
17
Voorzien in behoefte aan laadpalen
0
3
3
3
Snelheid remmende maatregelen Carmel
25
0
0
0
Programmabegroting 2023
26
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
Bedragen (x € 1.000)
2.2
2023
2024
2025
2026
Haalbaarheidsstudie Snelle Fietsroute Beek-Chemelot
15
0
0
0
Vervangen Verkeersregelinstallatie (VRI) Zandstraat A76
10
0
0
0
Stelpost afschrijvingslasten van nog te voteren wegeninvesteringen
0
0
0
74 (*)
Duurzaam Veilige inrichting Dorpstraat – Kupstraat Spaubeek
0
10
10
10
Herinrichting Vliegveldweg en voorterrein MAA
0
0
0
124
107
97
97
295
Totaal
(*) deze € 74.400 is in het uitvoeringsplan van de Mobiliteitsvisie per abuis geoormerkt voor het project Stationsstraat., Raadhuisstraat. en kruising Stationstraat-Middelweg
6A Algemene Uitkering September circulaire 2022 Pfh: R. Diederen Septembercirculaire 2022 is een dag na Prinsjesdag verschenen. De doorrekening voor Beek laat de bovenstaande saldi zien ten opzichte van de vorige raming van de Meicirculaire 2022. Herverdeling gemeentefonds Via de Meicirculaire werd duidelijk dat Beek in het kader van de herverdeling van het gemeentefonds tot de nadeelgemeenten behoort. Startend met een korting van € 79.000 in 2023 loopt die korting op tot structureel € 357.000 vanaf 2025. Accressen Ten opzichte van de meicirculaire laten de accressen vanaf 2023 tot en met 2026 een redelijk beperkte stijging zien. De koppeling van het gemeentefonds aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven is met ingang van 2026 door het kabinet buiten werking gesteld. Als reden geldt dat het kabinet de financiële verhoudingen met ingang van 2026 wil herzien. Daarbij wordt de mogelijkheid van uitbreiding van het lokale belastinggebied ten koste van het gemeentefonds en ook andere voeding van het gemeentefonds overwogen. In de septembercirculaire wordt het wegvallende accres slechts deels gecompenseerd door een toevoeging van € 1 miljard op landelijk niveau, gekoppeld aan de afspraak dat begin 2023 duidelijk moet worden hoe het nieuwe financiële arrangement eruit moet komen te zien.
Vooralsnog gaan wij ervan uit dat gemeenten fatsoenlijk worden gecompenseerd, vandaar ook dat voor het verschil een stelpost is opgevoerd van € 700.000. 6B Rechtmatigheidstool Pfh: R. Diederen Het wetsvoorstel ‘versterking decentrale rekenkamers’ is op 31 mei 2022 aangenomen door de Tweede Kamer. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is ook een onderdeel van dit wetsvoorstel. Nu verstrekken externe accountants een controleverklaring met een oordeel inzake getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekeningen van gemeenten. Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording per verslagjaar 2023 wijzigt dit. Het college van B en W geeft dan een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Daarmee valt de rechtmatigheidsverantwoording onder het getrouwheidsoordeel van de accountant waarbij wordt beoordeeld of de rechtmatigheidsverantwoording ‘juist’ is. Om die nieuwe rol te kunnen invullen wordt gebruik gemaakt van een instrument dat dit ondersteunt. 6C Veiligheidsregio P&C 2023 Pfh: C. van Basten-Boddin De begroting 2023 van de Veiligheidsregio is gebaseerd op de begroting 2022 en is alleen geïndexeerd. Er is geen sprake van nieuw beleid.
Programmabegroting 2023
27
2.2
Financiële samenvatting / Algemeen financieel perspectief
6D Inhuur BOA's . Pfh: C. van Basten-Boddin De inwoners van Beek voelen zich veilig in onze gemeente. Dit blijkt ook uit de laatste burgerpeiling. Het veilige gevoel in Beek is een groot goed en moet zo blijven. Wij willen beschikbaar zijn voor vragen van onze inwoners, juist ook als deze vragen betrekking hebben op veiligheid. Tegelijkertijd zien de inwoners minder blauw op straat, doordat de politie kampt met een fors capaciteitstekort. Dit tekort bij de politie wordt de komende jaren niet opgelost. De druk op ons als gemeente voor inzet op veiligheidsvraagstukken wordt daarmee met name in de avonduren groter. Onze huidige BOA-capaciteit bedraagt 2 fte. Deze worden met name ingezet tijdens de uren overdag. Avond en nachtdiensten worden incidenteel ingevuld door de inhuur van BOA-capaciteit. Door de krapte op de arbeidsmarkt is inhuur steeds moeilijker waardoor de inzet in de avonduren niet meer gegarandeerd kan worden. Om er voor de burger op veiligheidsgebied ook in de avonduren te zijn, wordt voor 2023 als pilot tijdelijke BOA-capaciteit aangetrokken. Indien na een evaluatie blijkt dat deze inzet ook voor de jaren daarna gecontinueerd moet worden, zal dit alsdan structureel in de begroting worden verankerd. 6E Traineeship 'Opgavegericht werken' Pfh: R.
Diederen In 2023 en 2024 wordt ieder jaar € 50.000 euro uit de reserve strategische investeringsagenda beschikbaar gesteld voor het traineeprogramma dat ziet op het implementeren van opgavegericht werken in de Beekse organisatie. 6F ICT-kosten Pfh: R. Diederen De toenemende digitalisering en automatisering, onder andere vanuit het aspect e-overheid zijn belangrijke pijlers binnen de gemeentelijke dienstverlening. De behoefte aan een passende en beheersbare Informatievoorziening en Communicatietechnologie (ICT)-omgeving leidt tot bovenstaande extra structurele kosten waarvoor een kritische afweging van zowel noodzakelijkheid in termen van wettelijke verplichtingen als wel capacitaire ruimte heeft plaatsgevonden. Bij c:
A
Overige maatregelen: Overige maatregelen
2023
2024
2025
2026
6 Bestuur en organisatie, incl. KVS
18.700
18.700
18.700
18.700
Lucht uit de begroting
18.700
18.700
18.700
18.700
Totaal maatregelenpakket
18.700
18.700
18.700
18.700
Toelichting op Maatregelenpakket vanuit de begroting 2023: 6A Lucht uit de begroting Pfh: R. Diederen Telkens na het afsluiten van jaarcijfers (zo ook na de cijfers 2021) worden begrotingsposten beoordeeld op structurele onder uitputting oftewel ‘lucht’ in de begroting. Hierbij vindt een screening plaats op (deels) ongebruikte budgetten over een periode van drie jaar. In deze primitieve begroting 2023 zijn de structurele gevolgen van deze actie meegenomen. Bij d: Dit betreffen de eindsaldi van de meerjarenraming van de gemeente Beek tot en met 2026.
Programmabegroting 2023
28
Financiële samenvatting / Per programma
2.3
2.3 Financiële samenvatting / Per programma Hieronder vindt u per programma de specificatie van de financiële implicaties van de primitieve begroting 2023 op de meerjarenraming. Bij ieder programma staat als eerste het totale bedrag aan financiële implicaties van het betreffende programma vermeld, met vervolgens de belangrijkste financiële wijzigingen in het betreffende programma. Het doortrekken van bestaand beleid betreft de indexering 2023 en de personele- en organisatiekosten. Programma specifiek (x € 1.000) Programma
Blz.
1. Werk en economie
2023
2024
2025
2026
37
53
23
-71
•
Primitieve begroting GR Vidar 2023
40
37
53
23
-71
•
Omgevingspakket MAA Reserve versterking omgevingskwaliteit
40 40
-25 25
-25 25
-25 25
-25 25
•
Actieplan Licht op Beek Toeristenbelasting
40 40
-25 25
-25 25
-25 25
-25 25
-1.228
-1.232
-858
-660
-9
-9
-9
-9
2. Zorg en inkomen •
Doortrekken bestaand beleid (index,kap.lasten, kvs)
•
Groenonderhoud: areaaluitbreiding
53
-29
-29
-29
-29
•
Mantelzorgbeleid
53
-54
-54
-54
-54
•
Wensbus
54
-11
-12
-12
-12
•
BMV Beek: Uitvoeringskrediet Reserve strategische investeringsagenda
54 54
0 0
0 0
0 0
-175 175
•
OZB BMV-Spaubeek
54
-43
-43
-43
-43
•
Bijgestelde begroting P-bedrijf
54
67
100
91
307
•
Volwassenfonds
54
-10
-12
0
0
•
Primitieve begroting Omnibuzz 2023
55
-12
-17
-24
-33
•
Zorgkosten WMO-HbH & Begeleiding
55
-307
-348
-256
-256
•
Zorgkosten WMO-Hulpmiddelen
55
-60
-60
-60
-60
•
Pilot “Instroom en doorstroom Jeugdhulp Beek”
55
-51
0
0
0
•
Zorgkosten Jeugdzorg – ZIN
56
-608
-720
-720
-720
•
Stelpost kosten Jeugdzorg
56
0
72
362
362
•
Zorgkosten Jeugdzorg – Geëscaleerde zorg
56
-40
-40
-40
-40
•
Primitieve begroting GGD 2023
56
-61
-60
-64
-73
-77
-77
-77
-77
0
0
0
0
3. Maatschappelijke ontwikkeling •
Doortrekken bestaand beleid (index,kap.lasten, kvs)
•
Groenonderhoud: areaaluitbreiding
68
-19
-19
-19
-19
•
Muziekonderwijs
69
40
40
40
40
•
OZB BMV-Spaubeek
68
-23
-23
-23
-23
•
MOP Buitensport
68
-75
-75
-75
-75
20
-80
-80
-50
24
24
24
24
-50
-50
-50
-20
4. Ruimtelijk ontwikkelen •
Doortrekken bestaand beleid (index,kap.lasten, kvs)
•
Primitieve begroting RUD 2023
Programmabegroting 2023
81
29
2.3
Financiële samenvatting / Per programma
Programma specifiek (x € 1.000) Programma
Blz.
2023
2024
2025
2026
•
Reserve Transformatiefonds Woningmarkt Reserve versterking omgevingskwaliteit DUB-gelden
81 81 81
-125 87 34
-125 87 34
-125 87 34
-125 87 34
•
Projectleiderschap RX Mission
82
-25
0
0
0
•
Reserve strategische investeringsagenda
82
125
0
0
0
•
Beleidsplan Klimaat en Energie 2023-2030
81
-50
-50
-50
-50
-228
-137
-140
-341
115
114
112
112
5. Openbare ruimte •
Doortrekken bestaand beleid (index,kap.lasten, kvs)
•
Groenonderhoud: capaciteit en areaal
93
-112
-12
-12
-12
•
Inkomsten Billboards
92
-11
-11
-11
-11
•
Bijdrage BsGW Rioolvoorziening
93 93
-13 13
-8 8
-10 10
-11 11
•
Onderhoud bomen
93
-48
-60
-60
-60
•
Onderhoud verhardingen
92
-46
-57
-57
-57
•
Onderhoudsbestekken groen
93
-8
-10
-10
-10
•
Verkeer en Mobiliteit Uitvoeringsplan
92
-107
-97
-97
-295
•
Overige kleine posten < 10.000
-11
-4
-5
-8
-149
-265
-98
930
7
7
7
7
6. Bestuur en organisatie (incl. KVS) •
Doortrekken bestaand beleid (index,kap.lasten, kvs)
•
Lucht uit de begroting
110
19
19
19
19
•
Bijstelling leges Publiekszaken 2023 e.v.
107
31
6
91
116
•
Aframing Essent gelden
108
-14
-14
-14
-14
•
Algemene Uitkering September circulaire 2022
109
438
326
-21
947
•
Areaaluitbreiding OZB
109
67
67
275
275
•
Veiligheidsregio P&C 2023
110
-18
-18
-18
-18
•
Inhuur BOA's Reserve crisismaatregelen
110 110
-83 83
0 0
0 0
0 0
•
Overige kleine posten
-18
-11
-13
-15
6
6
249
249
Kostenverdeelstaat •
Doortrekken bestaand beleid (index,kap.lasten, kvs)
•
Traineeship ‘Opgavegericht werken’ Reserve strategische investeringsagenda
107 107
-50 50
-50 50
0 0
0 0
•
Verhoging transport verzekering
107
-13
-13
-13
-13
•
ICT-plan
108
-263
-249
-269
-232
•
Rechtmatigheidstool
108
-13
-13
-13
-13
•
Energiekosten Algemene reserve
108 108
-700 700
0 0
0 0
0 0
•
CAO
108
-371
-371
-371
-371
•
Overige kleine posten
-7
-7
-7
-7
Totaal (= b t/m d van tabel 2.2)
-1.625
-1.738
-1.230
-269
Programmabegroting 2023
30
Financiële samenvatting / Per programma
Programmabegroting 2023
2.3
31
3
Programma 1 Werk en economie
Programmabegroting 2023
32
Werk en economie / Samenvatting
3.1
3.1 Werk en economie / Samenvatting BBV taakvelden
Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
3.1 Economische ontwikkeling
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
3.4 Economische promotie
6.4 Begeleide participatie
6.5 Arbeidsparticipatie
Programmabegroting 2023
BBV Toelichting Tot dit taakveld behoren taken met betrekking tot onroerend goed dat niet in exploitatie is en niet aan een specifiek beleidsveld is toe te delen: beheer, verhuur, instandhouding van gebouwen, gronden en landerijen die de gemeente (al of niet tijdelijk) in bezit heeft en niet in exploitatie neemt. Tot dit taakveld behoort algemeen beleid ter versterking van de economische bedrijvigheid. Denk o.a. aan: clusterontwikkeling en versterking van sectoren, stimulering van (samenwerkings-) projecten van onderzoeksinstellingen en bedrijven; lokale, regionale, bovenregionale, internationale op versterking van de economische structuur en innovatie gerichte samenwerkingsverbanden; samenwerking met bedrijfsleven en kennis- en onderzoeksinstellingen; ontwikkelen van stedelijke en wijkgerichte economische programma's. Tot dit taakveld behoren de op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening van de gemeente. Denk o.a. aan: bedrijvenloket; stimuleren van en onderwijs aan startende ondernemers; aantrekken en faciliteren van nieuwe bedrijven; financiële steunregelingen voor bedrijven. Tot dit taakveld behoren activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente. Denk o.a.