Tweede Tussenrapportage 2023

ontwerp

Tweede tussenrapportage 2023

Inhoudsopgave Aanbieding

2

Uitgangspunten en leeswijzer

4

Algemeen beeld in hoofdlijnen

6

Financiële hoofdlijnen

7

Belangrijke ontwikkelingen

9

Programma’s

11

Programma 1

11

Programma 2

16

Programma 3

18

Programma 4

24

Bijlage stand van zaken budgetoverhevelingen 2022

25

Bijlage stand van zaken investeringen

33

Aan de raad Barneveld, oktober 2023 Aanbieding

Tweede Tussenrapportage 2023 Hierbij bieden wij u de tweede Tussenrapportage 2023 aan met peildatum 1 augustus 2023. De tweede Tussenrapportage wordt in november in de raad tegelijk met de Programmabegroting 2024 behandeld. De tweede Tussenrapportage geeft een voorlopige eindprognose voor het lopende begrotingsjaar. Hierdoor kunt u zich een integraal beeld vormen tezamen met de Programmabegroting 2024. De tweede Tussenrapportage sluit aan op de uitgangspunten van de lopende Programmabegroting 2023. De geactualiseerde Programmabegroting 2023 (als gevolg van de eerste Tussenrapportage 2023) is steeds het vertrekpunt. Aan de hand daarvan geven we (verwachte) afwijkingen op financiën en beleid weer. Ontwikkelingen op grondexploitaties worden in deze Tussenrapportage alleen tekstueel gegeven. De financiële doorrekening van de grondexploitaties vindt zoals gebruikelijk plaats bij de Jaarrekening 2023.

Bijgesteld geprognosticeerd resultaat Programmabegroting 2023 Naar aanleiding van de eerste Tussenrapportage 2023 is door u de Programmabegroting 2023 geactualiseerd. Daarbij was het de verwachting dat het geprognosticeerde resultaat over het jaar 2023 op € 2,7 miljoen (nadelig) zou uitkomen. Met deze tweede Tussenrapportage wordt het (verwachte) begrotingsresultaat bijgesteld naar € 5.5 miljoen (voordelig). De bijstellingen zijn merendeels incidenteel van karakter en hebben een totale omvang van € 8,2 miljoen (voordelig). De bijstellingen zijn onder andere het gevolg van : Lagere kosten voor de opvang en ondersteuning Oekraïense vluchtelingen; Vrijval van een voorziening De Burgt als gevolg positief jaarresultaat 2021; Lagere personeelsgerelateerde kosten (o.a. thuiswerkvergoeding en capaciteit); Vrijval van het projectbudget vervanging systemen Meer belastingopbrengsten; De algemene uitkering (effecten meicirculaire 2023).

Onderliggende ontwikkelingen die tot bijstelling leiden Rapporteren op afwijkingen met betrekking tot beleid en financiën is uitgangspunt bij de rapportage. Die ziet u meer in detail toegelicht bij de vier afzonderlijke begrotingsprogramma’s. Als je dan meer uitzoomt en reflecteert op een rode lijn bij gesignaleerde afwijkingen en bijstellingen, dan zien wij de volgende onderliggende ontwikkelingen: Toegenomen grip op eigen kosten: basis op orde: Het bij de Kadernota 2024 aangekondigde en gestarte interne proces gericht op realistisch begroten en strakkere beheersing van de budgetten werpt zijn vruchten af. Via een “stofkam-operatie” zijn alle budgetten doorgelicht. Hierdoor zijn middelen vrijgevallen en kosten teruggedrongen. Nog steeds uitdagende internationale omstandigheden en verslechterde marktontwikkelingen: inflatie, stijgende rente en schaarste: De gemeentelijke activiteiten worden onveranderd beïnvloed door deze omstandigheden. De combinatie van inflatie, oplopende rente en krapte op de arbeidsmarkt zorgt nog steeds voor vaker moeten uitstellen van activiteiten en bijstellen van budgetten. Tegelijkertijd zien we ook positieve signalen van beteugeling van de kosten en terugdringen van de schaarste.

Opvang binnen de gemeente van vluchtelingen: De gemeente Barneveld heeft verantwoordelijkheid genomen als het gaat om het huisvesten van vluchtelingen via een nog te realiseren AZC. Daarnaast is het huisvesten van statushouders sterker toegenomen als gevolg van een verhoogde taakstelling. Impact demissionaire status van de regering op de lokale opgaven: Dit heeft onmiskenbaar zijn weerslag op het verder brengen van de lokale opgaven. Juist voor onderwerpen als woningbouw, landbouwtransitie, klimaat en bestaanszekerheid zijn nationale trajecten voor nu tot stilstand gekomen. Gelukkig zien we ook dat ondanks de val van het kabinet nog veel wetgevingstrajecten wel door kunnen gaan. Het geeft ons ook de kans om grote lokale opgaven verder voor te bereiden. Om vervolgens bij een nieuw regeerakkoord snel aan te kunnen haken. Toegenomen complexiteit bij plannen en uitvoeren;Investeringen vergen steeds meer een onderlinge en vooral ook meerjarige afstemming. Dat kan leiden tot het vooralsnog niet door laten gaan van geplande activiteiten in 2023 en deze door te moeten schuiven. Ook de complexe regels en de veelheid aan samenwerkingspartners maken dat planningen uitlopen. Grillige overheidsfinanciering richting gemeenten: De financiering vanuit het Rijk richting gemeenten is grilliger geworden.

Het zorgt ervoor dat gemeenten eerst aan voorkant uit “eigen zak” extra budget moeten reserveren voor kosten, die ze uiteindelijk later in het jaar

2

alsnog door het Rijk via het gemeentefonds krijgen gecompenseerd. Denk aan de compensatie voor gestegen lonen en prijzen. Ook zien we de trend dat gemeenten onvoldoende structureel worden bekostigd via het gemeentefonds en juist meer krijgt opgedragen en vergoed via incidentele specifieke uitkeringen van het Rijk voor bepaalde taken. Dat geeft steeds meer schommelingen en onzekerheid over budget en maakt scherpe interne monitoring nodig en verklaart tevens veel afwijkingen in de rapportage. Deze opsomming is zeker niet volledig, maar daagt ons allen uit om voortdurend goed te monitoren. Samen met de organisatie, maar juist ook samen met u. De geschetste ontwikkelingen maken dat we onveranderd scherp aan de wind moeten varen. Vaststelling De tweede Tussenrapportage 2023 bieden wij u hierbij aan. Wij stellen u voor : 1. de gewijzigde budgetten per programma, zoals vermeld in de tweede tussenrapportage 2023 te autoriseren; 2. in te stemmen met de toevoeging van het ontstane voordeel van €4.7 miljoen als gevolg van de Regeling Opvang Ontheemden Oekraïners aan de reserve Opvang en ondersteuning nieuwkomers in brede zin. Burgemeester en wethouders van Barneveld,

W. Wieringa Secretaris

J. van der Tak Burgemeester

3

Uitgangspunten We rapporteren over verwachte afwijkingen ten opzichte van de bijgestelde begroting. Hierbij kijken we naar de eindejaarsverwachting en stellen, zo nodig, een bijstelling van de begroting voor. De raad geeft conform financiële verordening autorisatie op programmaniveau. Op dit moment zitten we in een overgangsperiode, waarbij er gekeken wordt hoe de financiële toelichtingen aangesloten kunnen worden op het vastgestelde autorisatieniveau. Aangezien hier nog geen duidelijkheid over is, zijn de afwijkingen in de tweede tussenrapportage 2023 op beleidsproductniveau toegelicht. Wanneer er op het budget van een beleidsproduct financiële afwijkingen zijn die groter zijn dan € 50.000 en meer dan 2% van het budget, worden deze toegelicht. Er worden geen beleidsdoelstellingen voorgesteld in deze tussenrapportage. De peildatum van de tweede tussenrapportage 2023 is 1 augustus 2023. Leeswijzer

Algemeen beeld in hoofdlijnen Het algemeen beeld is een korte analyse van de belangrijkste ontwikkelingen. Het vormt de rode draad van de tussenrapportage en is gebaseerd op de toelichtingen per begrotingsprogramma.

Rapportage per begrotingsprogramma De rapportage per begrotingsprogramma bestaat uit drie onderdelen, namelijk: 1. de rapportage over de voortgang van de speerpunten 2. de financiële toelichtingen 3. de overige ontwikkelingen. Bij de rapportage over de (beleidsmatige) voortgang van de speerpunten hanteren wij een aantal symbolen. Zo ontstaat er een overzicht in één oogopslag. De symbolen zien er als volgt uit:

Volledig "groene" speerpunten zijn niet opgenomen in deze rapportage, aangezien de tussenrapportage rapporteert op afwijkingen. Afwijkingen (niet-groene symbolen) zijn toegelicht in deze rapportage.

4

Bij de financiële toelichting op beleidsproducten gebruiken we tabellen, die als volgt zijn opgebouwd: Primaire begroting: de begroting 2023 die in november 2022 is vastgesteld door de raad. Actuele begroting: de primaire begroting 2023, bijgesteld met besluiten met financiële consequenties die zijn genomen vóór de peildatum van de tweede tussenrapportage 2023. Mutaties tweede tussenrapportage: de mutaties die bij deze tussenrapportage worden voorgesteld, gebaseerd op de eindejaarsprognose 2023. Begroting 2023 t/m 2e tussenrapportage: de bijgestelde begroting inclusief de voorgestelde mutaties bij deze tussenrapportage. Daarnaast hanteren we de volgende afkortingen in de tussenrapportage: I/S: I staat voor incidentele afwijking en S voor structurele afwijking. Beide afkortingen kunnen tegelijkertijd gebruikt worden in een tabel (IS). In dit geval is er sprake van een incidenteel en structureel deel in de gerapporteerde afwijking. V/N: deze afkortingen staan voor voordeel (V) en nadeel (N) Cijfers in de tabellen zijn x € 1.000 Afsluitend is er per programma ruimte voor een tekstuele toelichting op overige ontwikkelingen. Dit gaat om ontwikkelingen die niet onder de eerder beschreven speerpunten vallen.

5

Algemeen beeld in hoofdlijnen

Ook in deze rapportage zetten we verder in op het eerder gestarte traject van het meer realistisch begroten. De uitkomsten van deze rapportage passen dan ook in deze lijn. In de afgelopen tijd zijn goede gesprekken gevoerd met als doel om het inzicht in de cijfers te vergroten en hier tijdig op bij te kunnen sturen. Met oog voor de huidige en toekomstige opgaven en ambities zijn de budgetten beoordeeld. Met als gevolg dat er voor ruim €8 miljoen aan budgetbijstellingen voorgesteld worden via deze tussenrapportage. Dit betekent ook dat met het vaststellen van deze tussenrapportage bepaalde besluiten uit het verleden mogelijk impliciet herzien worden.

6

Financiële hoofdlijnen

Huidige begroting Programma

bedragen x € 1.000 Voorstel begroting Begroting 2023 Mutaties 2e tussenrapportage t/m 2e tussenrapportage Incidenteel Structureel 5.311 V - 126.175 3.475 V - 48.284 12 V - 6.010 857 V - 39.566 969 V - 32.314

Begroting 2023 Primitief

Begroting 2023 Actueel

- 120.096 - 49.247 - 4.374 - 34.236 - 32.239

- 131.486 - 51.759 - 6.022 - 40.423 - 33.282

Algemene dekkingsmiddelen

113.893

116.086

2.927 V

-

119.013

Saldo van baten en lasten

- 6.204

- 15.400

8.238 V

-

- 7.162

3.652

12.673

-

-

12.673

Resultaat

- 2.551

- 2.726

8.238 V

-

5.512

Waarvan incidenteel

- 4.910

- 6.268

8.238 V

Structureel resultaat

2.359

3.541

Programma's 1. Participatie en ondersteuning 2. Bedrijvigheid en bereikbaarheid 3. Woon- en leefomgeving 4. Bestuur en interne dienstverlening

Mutatie reserves

1.970 -

3.541

In de actuele begroting was de verwachting dat het resultaat op € 2.7 miljoen (nadelig) zou uitkomen. Met de tweede tussenrapportage wordt het (verwachte) begrotingsresultaat bijgesteld naar €5.5 miljoen (voordelig). De bijstellingen zijn incidenteel van aard en hebben een totale omvang van €8.2 miljoen (voordelig).

De voorgestelde bijstellingen zijn onder andere het gevolg van; lagere kosten voor de opvang en ondersteuning Oekraïense vluchtelingen, vrijval van een voorziening lagere personeelsgerelateerde kosten (o.a. thuiswerkvergoeding en capaciteit) vrijval van het projectbudget vervanging systemen meer belastingopbrengsten de algemene uitkering (meicirculaire 2023) Naast de vrijval van de voorziening de Burgt (€1.2 miljoen) en het voordeel opvang en ondersteuning Oekraïners (€4.7 miljoen) is er €1.5 miljoen (incidenteel) vrijgevallen als gevolg van het proces zoeken naar ruimte voor de programmabegroting 2024. Deze middelen worden in 2024 ingezet als dekking voor de ambities en opgaven uit de programmabegroting 2024. Grootste afwijkingen per programma

Programma 1 Het programma houdt naar verwachting €3.4 miljoen over ten opzichte van de geactualiseerde begroting. Dit wordt veroorzaakt door een voordelig saldo op het thema Zelfredzame inwoners en een nadelig saldo op het thema Gemeentelijke vangnet. Het voordeel (€4.7 miljoen) is het gevolg van een hogere ontvangen specifieke uitkering en lagere kosten met betrekking tot de opvang en ondersteuning Oekraïners. Het nadeel (€1.3 miljoen) wordt veroorzaakt door meerkosten ten aanzien van de Jeugdvangnetvoorzieningen. Via deze tussenrapportage wordt voorgesteld om het eerdergenoemd voordeel vanuit de specifieke uitkering (€4.7 miljoen) toe te voegen aan de reserve Opvang en ondersteuning nieuwkomers. Programma 3 De verwachte onderschrijding is circa €871.000 ten opzichte van de bijgestelde begroting. Dit wordt met name veroorzaakt op de thema's Woningen kwantitatief en kwalitatief en Adequate voorzieningen. Het voordelig saldo binnen het thema Woningen kwantitatief en kwalitatief wordt veroorzaakt door de vrijval van de voorziening de Burgt (€1.2 miljoen). Dit als gevolg van het positieve jaarrekeningresultaat 2021 van Gemeente Barneveld Ontwikkeling B.V. Daarnaast is er sprake van een nadeel op het thema Adequate verkiezingen. De lasten op het gebied van verkiezingen zijn hoger uitgevallen dan eerder begroot (€161.000)

7

Programma 4 Naar verwachting is er sprake van een onderschrijding (€969.000) ten opzichte van de bijgestelde begroting. Dit wordt met name veroorzaakt door de vrijval van een stelpost ter dekking van loon- en prijsstijgingen, lagere personele lasten en het niet volledig benutten van gelden met betrekking tot vervanging systemen. Algemene dekkingsmiddelen Als gevolg van de benoemde ontwikkelingen in de meicirculaire 2023 (zie memo 14 juni 2023) en hogere belastingontvangsten is de verwachting dat er €2.9 miljoen meer ontvangen wordt dan begroot.

8

Belangrijke ontwikkelingen

Bij de rapportage over de afzonderlijke begrotingsprogramma’s leest u meer in detail over de afwijkingen op voorgenomen beleid en activiteiten. Zoomen we even meer uit over de vier begrotingsprogramma’s heen, dan zien we de volgende ontwikkelingen als een rode draad, die van invloed zijn op de afwijkingen en bijstellingen van budgetten. Nog steeds uitdagende internationale omstandigheden en verslechterde marktontwikkelingen: inflatie, stijgende rente en schaarste Na 2 jaar is de oorlog in Oekraïne nog onverminderd gaande. We zien dat er inmiddels meer grip is gekregen op het beteugelen en terugdringen van de inflatie en de energiecrisis. Langzaam worden tekorten ook weer iets meer teruggebracht. Maar dat geldt nog zeker niet voor het aanbod aan passend arbeidspotentieel. Zowel marktpartijen als overheden hebben hier zeer mee te kampen. Daar komt bij dat de sterk oplopende rentestand en sterk gestegen materiaalkosten de marktomstandigheden onveranderd hebben verslechterd. Over alle vier begrotingsprogramma’s zien wij dit terugkomen: waardoor we voorgenomen activiteiten noodgedwongen moeten doorschuiven waardoor we budget omhoog moeten brengen vanwege de nog steeds hoge inflatie (lonen, prijzen en materialen). De woningbouwopgave is een illustratie hiervan. De realisatie van het aantal gemiddeld per jaar op leveren woningen (600) staat onder druk.

Weliswaar is de prognose van het aantal op te leveren woningen ten opzichte van de eerste Tussenrapportage naar boven toe bijgesteld ( van 450 naar 550-600 woningen). Maar daar vallen dan ook de op te leveren woningen die al voor 2022 waren gepland onder en in 2023 pas in uitvoering zijn gekomen. Marktomstandigheden zijn van invloed en zorgen ervoor dat een deel van de voor 2023 geplande woningen worden doorgeschoven naar 2024. Opvang binnen de gemeente van vluchtelingen Een andere internationale omstandigheid is de vluchtelingencrisis wereldwijd met grote impact op Nederland. De gemeente Barneveld heeft afgelopen half jaar verantwoordelijkheid genomen voor de opvang van vluchtelingen. De komst van een AZC is in nauwe samenspraak met de raad in voorbereiding. Dit heeft impact op de gemeente als het gaat om de ondersteuning en op de lokale samenleving als het gaat om een goede integratie. Ook is er sprake van de opvang van meer statushouders dan waarmee was rekening gehouden. Kortom, meer bestuurlijke en organisatorische dan waarmee aanvankelijk was rekening gehouden. Impact demissionaire status van de regering op de lokale opgaven De demissionaire status van de regering heeft ervoor gezorgd dat veel wetgevingstrajecten en beleidsprogramma’s nogal ruw tot stilstand zijn gekomen. Met natuurlijk directe gevolgen voor onze eigen opgaven en activiteiten.

Van bestaanszekerheid, sociaal domein naar de plannen voor de transitie landelijk gebied, hervorming van de woningmarkt, verbetering van de bereikbaarheid en het behalen van de klimaatdoelen. Het goede nieuws is dat de Tweede Kamer onlangs veel wetgevingstrajecten vooralsnog niet controversieel heeft verklaard. Feit blijft dat de grote dossiers met betrekking tot bestaanszekerheid, oplossing van de stikstofcrisis, stimulering woningbouw, bereikbaarheid, behalen van de klimaatdoelen en opvang van vluchtelingen in afwachting zijn van een nieuw regeerakkoord. Dit alles weerhoudt de gemeente er niet van om onverminderd door te werken aan onderwerpen als de woningbouwopgave, transitie landelijk gebied, bestaanszekerheid, klimaat en lobby voor een betere bereikbaarheid van de gemeente. Er kan nog steeds veel worden gedaan binnen huidige kaders en veel kan er worden voorbereid in afwachting van nieuw regeerakkoord in 2024.

9

Toegenomen complexiteit bij plannen en uitvoeren Steeds vaker zien we uitstel van bepaalde plannen, aanleg of onderhoud. Bij de planningen zijn vele partijen binnen en buiten de gemeente betrokken. Er hoeft in die keten van samenwerking maar weinig te gebeuren om de planning te verstoren. Daar komt bij dat veel activiteiten niet op zich zelf staan, maar zo goed mogelijk moeten aansluiten op toekomstige investeringen. Zo zorgt bij wijze van voorbeeld de aangekondigde omzetting van de verkeersrotonde nabij het Hulpverleningscentrum naar een kruispunt met verkeerslichten in de komende jaren voor uitstel van in 2023 onderhoud en nieuwe aanleg in dat gebied. Kortom, nog meer zien we de noodzaak om geplande investeringen zo goed als dat kan in meerjarig perspectief op elkaar af te stemmen en waar mogelijk met elkaar te combineren. Met de komst van het instrument van het Meerjaren Investeringsplan is hiermee een betekenisvol begin gemaakt. De complexiteit zit hem ook in de ingewikkelde en vaak ook onduidelijke regelgeving. Dat leidt tot langere procedures en het opschuiven van planningen. De aanleg van werkterrein Harselaar Zuid 1B heeft daar me te maken. Dan gaat het allereerst om het oplossen van de zogenaamde “stikstofpuzzel”.

Die is op te lossen, maar is nog niet steeds niet geheel zeker vanwege vaak nog onvoldoende uitgekristalliseerde regels en het grote aantal betrokken beslispartijen. Grillige overheidsfinanciering richting gemeenten Het Rijk legt steeds meer uitvoeringstaken direct bij de gemeenten neer als eerste overheid, omdat gemeenten het beste zicht hebben op de uitvoering. Gemeenten kunnen ook het beste maatwerk leveren. Een voorbeeld daarvan is het verstrekken van de energietoeslagen. Steeds meer gaat het Rijk over tot verstrekken van incidentele specifieke uitvoeringsuitkeringen, de zogenoemde SPUKS, voor specifieke taken. Steeds minder worden structurele extra activiteiten voor gemeenten gecompenseerd via een hogere uitkering uit het Gemeentefonds. Daarmee is de omvang van de financiering richting gemeenten grilliger geworden. Het zorgt ervoor dat gemeenten eerst aan voorkant uit “eigen zak” extra budget moeten reserveren voor kosten, die ze uiteindelijk later in het jaar alsnog door het Rijk via het gemeentefonds krijgen gecompenseerd. Denk aan de compensatie voor gestegen lonen en prijzen. Die was bij de eerste Tussenrapportage nog door de gemeente als extra geraamd, maar kan nu bij de tweede Tussenrapportage weer vrijvallen vanwege Rijkscompensatie bij de meicirculaire. Ook kan het voorkomen dat je via een SPUK dan weer teveel dan weer te weinig krijgt uitgekeerd.

Voorbeelden daarvan zijn de opvang van gevluchte Oekraïners, waarbij minder kosten zijn gemaakt en de vergoeding hoger is uitgevallen en de Vangnetvoorzieningen Jeugdigen waar juist weer meer kosten voor zijn gemaakt. Al die schommelingen in de beschikbare middelen vereisen daarom voortdurende bewaking en tussentijdse rapportage op de voortgang van de Programmabegroting. Toegenomen grip op eigen kosten: basis op orde Afgelopen tijd zijn organisatiebreed alle budgetten binnen de vier begrotingsprogramma’s voor 2023 (inclusief de uit 2022 overgehevelde bedragen) met een stofkam doorgelicht. Een intensief proces, waarbij goed is gekeken naar de hoogte van de budgetten. Zijn ze echt in de volle omvang nog nodig? Dat heeft ervoor gezorgd dat bepaalde activiteiten en beleidstoevoegingen zijn afgeraamd. Bij de toelichting per programma is dit vermeld. Dit proces van realistisch begroten is dit jaar ingezet en is eveneens een centraal uitgangspunt voor de ontwerpprogrammabegroting 2024. Verder zien we dat de gerichte aandacht voor en controle op de interne “basis op ordeactiviteiten” hun vruchten afwerpen. Zo is het gelukt om organisatorische kosten, zoals de personeelslasten en vervanging van programmatuur terug te dringen.

10

Programma's

Overzicht speerpunten Programma 1

113 Maatschappelijke zorg

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

1. Participatie & Ondersteuning 113 Maatschappelijke zorg Iedereen kan meedoen

Participatiewet en Re-integratie - Het uitkeringsbestand laat het eerste half jaar van 2023 een stijgende ontwikkeling zien, verklaarbaar door met name de verhoogde taakstelling/instroom van statushouders. Daarmee is de verwachting dat er ook in 2023 een tekort op de BUIG gaat ontstaan en dat deze hoger gaat uitvallen dan in 2022. De gemeente kan dan opnieuw een beroep doen op de vangnetregeling. Hierbij de kanttekening dat gemeenten in oktober de definitieve BUIG beschikking ontvangen. Het reeds toegekende bedrag (waarop deze prognose is gebaseerd) kan hoger e/o lager uitvallen. - Vanwege een grotere, incidentele verrekening valt het resultaat op Terugvordering & Verhaal hoger uit dan verwacht. - Met de inwerkingtreding van het Breed Offensief (1 juli jl.) is ook de participatieverordening aangepast en een en ander opgenomen over een vervoersvoorziening. Dit is een nieuwe voorziening, die we als gemeente niet heel erg kunnen begrenzen. Op dit moment zijn er twee casussen waarin deze voorziening ingezet wordt, die op jaarbasis € 30.000 kosten. Op dit moment past dit binnen de bestaande begroting, maar mochten er meer casussen komen dan kan dit gevolgen hebben voor het budget. Wet Inburgering 2023 De taakstelling voor het huisvesten van statushouders voor de gemeente Barneveld is verdubbeld en staat op 167 statushouders.

Dit heeft zijn (verwachte) weerslag op een aantal onderdelen: - de subsidie voor de maatschappelijk begeleiding vanuit VluchtelingenWerk. Deze zal mogelijk naar boven bijgesteld moeten worden. We monitoren dit maandelijks. - instroom uitkering Participatiewet. We zien dat het bestand uitkeringsgerechtigden het afgelopen jaar is toegenomen, wat hoofdzakelijk te wijten is aan de instroom statushouders. Met de verhoogde taakstelling is de verwachting dat die trend zich doorzet, wat mogelijk leidt tot hogere uitgaven aan uitkeringen en inzet van de gespreksvoerders.

11

123 Volksgezondheid en preventie

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

1. Participatie & Ondersteuning 123 Volksgezondheid en preventie Veilig en gezond opgroeien en samenleven

Jeugdhulp Vanaf maart 2023 zien we een stijging van de jeugdhulpkosten. De prognose voor 2023 is een groei van ongeveer 15%. Deze is onderverdeeld in een loon- en prijscomponent van 4,9% en een zuivere toename van de zorg die 10% bedraagt. Over het algemeen zien we een afname van het aantal jeugdigen dat jeugdhulp nodig heeft. Wel zien we een toename in kosten per jeugdige toenemen. Dit houdt in dat een kind langer en/of intensiever jeugdhulp krijgt. We zien dat we minder jeugdigen in Verblijf hebben en minder kinderen met een veiligheidsmaatregel. Dit is een positieve ontwikkeling. Tegelijkertijd vragen deze gezinnen wel een grotere inzet van ambulante jeugdhulp. De stijging van deze kosten kan binnen het eigen programma worden opgevangen. Werkprogramma jeugd De bedoeling was om dit jaar te komen tot een herijkt Werkprogramma Jeugd. Kijkend naar de interne organisatieontwikkeling past een werkprogramma niet meer bij de nieuwe manier van werken met bestuurlijke opgaven en daaronder andere programma’s. Om mee te gaan met deze beweging komt er wel een herijking van inhoud, maar die gaat onderdeel uitmaken van de nieuwe systematiek met nieuwe programma’s.

12

Financieel Overzicht Programma 1

Begroting 2023 Primitief

1. Participatie en ondersteuning

1.1 Zelfredzame inwoners

bedragen x € 1.000 Begroting 2023 Begroting 2023 Mutaties 2e Mutaties 2e t/m 2e Actueeltussenrapportagetussenrapportage tussenrapportage Incidenteel Structureel 8.213 3.638 V 11.851 - 17.011 981 V - 16.030 - 8.798 4.619 V - 4.179

Baten Lasten Saldo

1.515 - 12.535 - 11.020

Saldo Saldo Saldo

- 2.934 - 1.675 - 6.411

- 3.206 - 1.707 - 3.885

- 83 N 28 V 4.674 V

-

- 3.289 - 1.679 789

Baten Lasten Saldo

33 - 7.173 - 7.141

213 - 8.534 - 8.322

504 V - 23 N 481 V

-

716 - 8.557 - 7.841

Saldo Saldo Saldo

- 134 - 1.640 - 5.366

- 138 - 2.031 - 6.152

481 V

-

- 138 - 2.031 - 5.672

Baten Lasten Saldo

9.204 - 40.291 - 31.087

9.593 - 44.232 - 34.639

888 V - 2.513 N - 1.625 N

-

10.481 - 46.745 - 36.264

Saldo Saldo

- 3.776 - 27.311

- 4.942 - 29.697

- 318 N - 1.307 N

-

- 5.260 - 31.004

Totaal baten Programma 1 Totaal lasten Programma 1

Baten Lasten

10.752 - 60.000

18.019 - 69.778

5.030 V - 1.555 N

-

23.049 - 71.333

Saldo van baten en lasten Programma 1

Saldo

- 49.247

- 51.759

3.475 V

-

- 48.284

Mutaties bij: 111 Lokaal onderwijsbeleid 112 Reïntegratie 113 Maatschappelijke zorg 1.2 Sociale en vitale samenleving

Mutaties bij: 121 Sportstimulering 122 Sociaal-cultureel werk 123 Volksgezondheid en preventie 1.3 Gemeentelijk vangnet

Mutaties bij: 131 Inkomensvoorziening 132 Voorzieningen inwoners met beperking

Financiële toelichting

Op basis van de huidige verwachting komt programma 1 per saldo tot een voordeel van € 3.475.000 ten opzichte van de bijgestelde begroting. Dit saldo ontstaat door € 5.030.000 aan hogere baten en € 1.555.000 aan hogere lasten ten opzichte van de bijgestelde begroting. De afwijkingen worden hieronder toegelicht per beleidsproduct. 111 Lokaal onderwijsbeleid (€ 83.000 N) De verwachte kosten met betrekking tot de specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) zijn € 250.000 lager. Het bedrag wat hiervoor ontvangen wordt van het Rijk, kan in de komende jaren alsnog uitgegeven worden en daarom wordt een bedrag van € 250.000 aan baten als vooruit ontvangen subsidie geboekt. Dit betreft een budgetneutrale mutatie. Op het budget voor gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid is sprake van een verwachte onderbesteding van € 150.000. Op inburgering is sprake van € 127.000 aan extra lasten op het gebied van taal ontheemden Oekraïne, maatschappelijke begeleiding en einde lening inburgering. Deze kosten worden gedekt uit het de extra ontvangen gelden vanuit de meicirculaire 2023. Op leerlingenvervoer zijn de lasten naar verwachting € 118.000 hoger door leerlingenvervoer Oekraïners. Deze kosten worden gedekt uit het de extra ontvangen gelden vanuit de meicirculaire 2023.

113 Maatschappelijke zorg (€ 4.674.000 V) Ten tijde van de eerste tussenrapportage was het onduidelijk wat de hoogte van de te ontvangen specifieke uitkering m.b.t. opvang en ondersteuning van vluchtelingen uit Oekraïne zou worden. Op basis van de destijds beschikbare informatie is er €5.500.000 opgenomen in de eerste tussenrapportage. Afgelopen zomer is duidelijk geworden dat de normbedragen ongewijzigd blijven ten opzichte van 2022. Hierdoor wordt de (verwachte) hoogte van de specifieke uitkering bijgesteld naar €9.330.000. Daarnaast is de verwachting dat de lasten lager uitvallen, wat leidt tot een voordeel op deze specifieke uitkering. Dit komt onder andere doordat veel Oekrainers werken en daardoor geen leefgeld nodig hebben, maar ook omdat er relatief voordelig huisvesting geregeld is voor deze groep mensen. Tegenover een verwacht bedrag van € 4.705.000 aan lasten staan verwachte baten van € 9.330.000. Per saldo leidt dit tot een voordeel.

13

123 Volksgezondheid en preventie (€ 481.000 V) Een aantal rijksuitkeringen is overgegaan van de algemene uitkering naar één specifieke uitkering, de zogenaamde brede SPUK. Hierdoor is de algemene uitkering verlaagd. Dit resulteert in een nadeel op programma 4, terwijl de baten op programma 1 stijgen. Per saldo is dit een neutraal effect van € 314.000. Daarnaast ontstaat er een voordeel doordat we bestaande kosten nu kunnen dekken uit de nieuwe SPUK regeling. Dit resulteert in een voordeel van € 190.000. 131 Inkomensvoorziening (€ 318.000 N) Het uitkeringsbestand laat in het eerste half jaar van 2023 een stijgende lijn zien in het aantal uitkeringsgerechtigden, als gevolg van de verhoogde taakstelling en instroom van statushouders. Dit leidt tot hogere lasten van € 1.265.000 met betrekking tot de BUIG. Wanneer de lasten m.b.t. BUIG substantieel hoger zijn dan het ontvangen macrobudget, kan een vangnetuitkering aangevraagd worden. Voor 2022 is deze reeds ontvangen en ook voor 2023 is de verwachting dat aanspraak gedaan kan worden op de vangnetuitkering.De verwachting is dat er € 1.064.000 meer baten (BUIG) ontvangen worden. Dit bedrag bestaat uit € 95.000 extra macrobudget, € 273.000 reeds beschikte vangnetuitkering over 2022 en € 696.000 nog aan te vragen vangnetuitkering over 2023. Hogere lasten van € 195.000 voor energietoeslag.

Hogere lasten van € 151.000 op het gebied van beleid energie-armoede en de dienstverlening aanpak armoede en schulden. Bij de meicirculaire 2023 zijn hier extra gelden voor ontvangen. In 2021 is, vanwege de corona pandemie het budget voor minimaondersteuning en bijzondere bijstand met 10% verhoogd. De verwachting was namelijk dat het gebruik van deze ondersteuning zou toenemen. Achteraf bleek deze verhoging van het budget niet nodig. Een deel van deze middelen kan structureel teruggeven worden. Dit resulteert in €140.000 lagere lasten met betrekking tot bijzondere bijstand en minimaregelingen. De jaarlijks begrote dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren is naar beneden bijgesteld. Dit leidt tot lagere lasten van € 139.000. Een deel van de eerder ontvangen specifieke uitkeringen TOZO (tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers) en BBZ (Besluit bijstandsverlening zelfstandigen) moet terug betaald worden. Hierdoor vallen de baten lager €133.000 lager uit dan begroot. Een hoger bedrag aan eerder verstrekte uitkeringen kan terug gevorderd worden. Dit komt met name door één grote incidentele verrekening. Dit leidt tot extra baten van €110.000. 132 Voorzieningen inwoners met beperking (€ 1.307.000 N) In de laatste voortgangsrapportage van JeugdFoodvalley wordt gerapporteerd over hogere lasten m.b.t. Jeugd vangnetvoorzieningen.

Op basis van de huidige inzichten betekent dit een nadeel van € 1.440.000. De hogere lasten zijn het gevolg van een stijging van cliënten met specialistische zorg. Het aantal cliënten wat gebruik maakt van vangnetvoorzieningen neemt af, terwijl de kosten per persoon toe nemen, omdat er sprake is van intensievere trajecten. Tenslotte zijn de afgelopen maanden de wachtlijsten met cliënten weggewerkt met als gevolg dat er meer kosten per persoon gemaakt zijn. De baten en lasten m.b.t. beschermd wonen zijn naar verwachting € 200.000 lager dan begroot. De lasten nemen af doordat minder gebruik wordt gemaakt van deze voorziening. De gemaakte kosten worden 1-op-1 vergoed door centrumgemeente Ede, waardoor de baten met eenzelfde bedrag dalen.Dit betreft een budgetneutrale mutatie. De lasten m.b.t. de vervoersvoorziening Valleihopper zijn naar verwachting € 60.000 lager dan begroot, doordat er minder vervoersbewegingen zijn. De lasten m.b.t. woningaanpassingen gehandicapten zijn naar verwachting € 50.000 lager dan begroot.

14

Overige ontwikkelingen Programma 1

We zien bij meerdere voorliggende voorzieningen dat hulpvragen toenemen en complexer lijken te worden. Dit kan dit jaar binnen de begroting worden opgevangen. De ontwikkelingen bij deze voorliggende voorzieningen blijven we nauwgezet monitoren om waar nodig bij te kunnen sturen. Het aantal inwoners dat beroep op huishoudelijke ondersteuning is toegenomen, naar verwachting is dit wel binnen het budget op te vangen. De groei komt met name door de vergrijzing en mogelijk door het beschikbaar komen van nieuw personeel bij de aanbieders (waardoor meer cliënten geholpen kunnen worden). Een aantal subsidiepartners heeft gedurende het jaar te maken gehad met een forse CAOverhoging. In de tweede helft van 2023 onderzoeken we, als onderdeel van een bredere evaluatie van ons subsidieproces, of en welke consequenties deze verhogingen hebben voor onze subsidies. De demissionaire status van het kabinet heeft mogelijk gevolgen voor grote maatschappelijke opgaven. Het is bij het opstellen van deze tussenrapportage nog onduidelijk welke dossiers mogelijk controversieel worden verklaard.

Opvang en ondersteuning Oekraïense vluchtelingen In de gemeente Barneveld worden inmiddels meer dan 400 Oekraïense vluchtelingen opgevangen (particulier en in gemeentelijke opvanglocaties). Gezien de beperkte capaciteit van opvangplekken die landelijk en in onze regio nog beschikbaar is, wordt het aantal gemeentelijke opvangplekken uitgebreid met 25 plekken per 1 oktober 2023 waardoor er in totaal 325 gemeentelijke opvangplekken beschikbaar zullen zijn. We zetten ons voor taalklassen voor de Oekraïners. Dit heeft erin geresulteerd dat we hebben kunnen voorzien in de aanmeldingen voor taallessen die we tot nu toe vanuit Oekraïners hebben ontvangen. De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft op 2 september 2023 besloten de beëindiging van de Richtlijn tijdelijke bescherming (RTB) voor derdelanders (personen uit andere landen die in Oekraïne een tijdelijke verblijfsvergunning hadden voor werk of studie ten tijde van het uitbreken van de oorlog) op 4 september te bevriezen tot de Raad van State uitspraak doet in hoger beroep. Dit betekent dat derdelanders tot die uitspraak in Nederland mogen blijven en recht houden op alle voorzieningen onder de RTB; ze blijven dus voorlopig recht houden op opvang in een gemeentelijke opvanglocatie, mogen werken en hebben recht op leefgeld. In Barneveld betreft het 3 personen.

Azc Barneveld Op dit moment wordt de bestuursovereenkomst waarin afspraken staan tussen de gemeente en het COA afgerond en binnenkort getekend. Tevens is de projectgroep AZC bezig met de uitwerking van de stedenbouwkundige ontwerpen. Hierin wordt ook gekeken op welke momenten omwonenden die zich hebben aangemeld voor de klankbordgroep zo goed mogelijk kunnen worden betrokken in dit proces.

15

Overzicht speerpunten Programma 2

222 Grondexploitatie bedrijventerreinen

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

2. Bedrijvigheid & Bereikbaarheid 222 Grondexploitatie bedrijventerreinen Bedrijventerreinen

Harselaar Zuid 1B: Er is verder gewerkt aan het stedenbouwkundig ontwerp en diverse onderzoeken zijn uitgevoerd. De verwachting is dat het bestemmingsplan niet eerder dan december 2023 ter inzage wordt gelegd. De komende periode wordt het ontwerp en het beeldkwaliteitsplan afgerond, daarnaast is de landschap/ecologie een belangrijk aandachtspunt in de utiwerking. Om de planning te behalen moet de stikstofoplossing concreet zijn uitgewerkt. Opgemerkt wordt dat de stikstofproblematiek weerbarstig is en afhankelijk van landelijke en provinciale ontwikkelingen en gerechtelijke uitspraken. Dit kan er helaas ook voor zorgen dat één en ander plotseling in een ander daglicht komt te staan. Actuele ontwikkelingen worden nauwlettend in de gaten gehouden. Dit geldt ook voor het onderwerp netcongestie. Tolnegenweg west – Stroe – circa 2,5 ha De gronden voor de ontwikkeling zijn deels aangekocht en de verwerving van de overige benodigde gronden wordt begin 2024 afgerond. Daarna volgt de planologische procedure en de verdere voorbereidingswerkzaamheden in de planuitwerking. De realisatie van het terrein staat op dit moment voor eind 2024 gepland. Uitgifte zo spoedig mogelijk daarna. De werkzaamheden worden gedekt vanuit de grondexploitatie.

231 Verkeer

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

2. Bedrijvigheid & Bereikbaarheid 231 Verkeer Externe bereikbaarheid

In de Omgevingsvisie Barneveld 2040 wordt de keuze voor de Oostelijke Rondweg definitief gemaakt. We volgen hierbij het advies op van de commissie m.e.r. om de keuze te laten aansluiten en te motiveren op basis van de visie voor Barneveld op (langere termijn). Als de omgevingsvisie is vastgesteld door de gemeenteraad kan er een volgende stap in het project worden gezet. De financiële haalbaarheid van de komst van de Oostelijke rondweg is hierbij een belangrijk punt van aandacht.

16

Financieel overzicht Programma 2

Begroting 2023 Primitief

2. Bedrijvigheid en bereikbaarheid

2.1 Aantrekkelijk ondernemingsklimaat

bedragen x € 1.000 Begroting 2023 Begroting 2023 Mutaties 2e Mutaties 2e t/m 2e Actueeltussenrapportagetussenrapportage tussenrapportage Incidenteel Structureel - 2.273 32 V - 2.242 - 2.273 32 V - 2.242

Baten Lasten Saldo

- 1.608 - 1.608

Saldo

- 1.608

- 2.273

32 V

-

- 2.242

2.2 Uitbreidings- en vestigingsmogelijkheden Baten Lasten Saldo Mutaties bij: 221 Economisch structuurbeleid Saldo 222 Grondexploitatie bedrijventerreinen Saldo

40 - 87 - 47

40 - 241 - 201

-

-

40 - 241 - 201

- 47 -

- 201 -

-

-

- 201 -

Baten Lasten Saldo

884 - 3.603 - 2.720

885 - 4.432 - 3.548

- 20 N - 20 N

-

885 - 4.452 - 3.568

Saldo Saldo

- 3.055 336

- 3.851 304

- 20 N -

-

- 3.871 304

Totaal baten Programma 2 Totaal lasten Programma 2

Baten Lasten

924 - 5.298

925 - 6.947

12 V

-

925 - 6.935

Saldo van baten en lasten Programma 2

Saldo

- 4.374

- 6.022

12 V

-

- 6.010

Mutaties bij: 211 Promotie economie

2.3 Bereikbaarheid

Mutaties bij: 231 Verkeer 232 Parkeren

Financiële toelichting Op basis van de huidige verwachting is er sprake van een voordeel van € 12.000 binnen programma 2. De mutaties worden met name veroorzaakt door lagere lasten ten opzichte van de bijgestelde begroting. De afwijkingen worden hieronder toegelicht per beleidsproduct. 211 Promotie economie (€ 32.000 V) De subsidie Gelders Winterfonds van de Provincie Gelderland is onterecht niet meegenomen in de budgetoverheveling naar 2023. In het boekjaar 2022 is deze subsidie ten gunste gekomen van het resultaat. Dit leidt tot hogere lasten van € 288.000 in 2023. Het niet aanwenden van de beleidstoevoeging upgrade centrumgebieden resulteert in lagere lasten van €150.000. Er is geen bestemming voor deze beleidstoevoeging. Mocht uiteindelijk blijken dat er extra middelen benodigd zijn, dan zal door middel van een raadsvoorstel een verzoek tot extra middelen worden ingediend. Het niet aanwenden van de beleidstoevoeging coronaherstelfonds leidt tot lagere lasten van € 100.000. De plannen met betrekking tot dit fonds zijn niet geconcretiseerd. Er zal geen uitvoering gegeven worden aan de innovatieregeling. Hierdoor kan de budgetoverheveling (€ 50.000) vanuit 2022 vrijvallen. Overige afwijkingen zorgen voor een voordeel van € 20.000. Dit voordeel is onder andere ontstaan door het vrijvallen van het budget voor het project met betrekking tot de railterminal.

17

Overzicht speerpunten Programma 3

311 Volkshuisvesting

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

3. Woon- en Leefomgeving 311 Volkshuisvesting Visie op en groei van Barneveld

De datum waarop de Omgevingswet in werking treedt is opgeschoven naar 1 januari 2024. Die datum is nu wel definitief. Dat betekent dat een aantal activiteiten die waren voorgenomen voor 2023 doorschuiven naar 2024, waaronder het besluit over de inrichting van de instrumenten van de Omgevingswet in Barneveld. Het voor de implementatie in 2023 beschikbare budget blijft naar verwachting voldoende. Met het sluiten van de regionale Woondeals is ingezet op de bouw van 5.380 woningen inde periode 2022 tot en met 2030. Dit betekent (gezien aantal opleveringen in 2022) een meerjarig gemiddelde van ruim 600 woningen. Voor 2023 waren er voldoende woningen gepland, maar de verwachting is dat het aantal opleveringen in 2023 tussen de 550 en 600 uit zal komen. Ontwikkelingen in de markt (waaronder rentestijging) hebben invloed op de verkoop van woningen. Daarnaast speelt capaciteit (intern en bij marktpartijen) een rol. De projecten die niet in 2023 worden opgeleverd schuiven door naar 2024. Het opstellen van een (geactualiseerde) woonzorgvisie 'Een thuis voor iedereen' heeft vanuit Binnenlandse Zaken niet meer de gewenste deadline van 2023 gekregen. Wel had het de voorkeur om hier toch mee te starten, vooral ten aanzien van onderwerpen zoals huisvesting ouderen en arbeidsmigranten.

In het voorjaar zijn we hiermee gestart (zoals interviews, inrichting klankbordgroep, verzamelen data), dit traject loopt mede vanwege andere werkzaamheden en beschikbare capaciteit door tot in de eerste helft van 2024. Ook door de tussenkomst van provincie Gelderland, die in het najaar van 2023 door het inschakelen van een adviesbureau data zal aanleveren en eenduidige definities van een aantal aandachtsgroepen (resultaten circa maart 2024) zal aanreiken. Dit heeft een vertragend effect op de oplevering van de visie. Dit zal zich in 2024 ook in regionale woonzorgvisie (op hoofdlijnen) moeten vertalen, in samenspraak met provincie Gelderland. De actualisering van de Huisvestingsverordening (in afstemming met regio Foodvalley) heeft een wat andere opzet gekregen omdat door Binnenlandse Zaken een aantal wetsvoorstellen nog niet zijn bekrachtigd (zoals voorrangsregeling goedkope koop en de wet regie op de Volkshuisvesting). De verordening is op onderdelen geactualiseerd en vooral meer regionaal afgestemd (verplicht vanwege 4 jaars termijn) maar zal er komend jaar nog een tweede ronde aan actualiseringen volgen (na vaststelling wetswijzigingen).

18

326 Milieu & ruimtelijke ordening

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

3. Woon- en Leefomgeving 326 Milieu & ruimtelijke ordening Klimaat en energietransitie

De voortgangsrapportage van het programma Duurzaamheid (augustus 2023) geeft een overzicht van lopende activiteiten. Er zijn veel activiteiten in uitvoering per thema. In de rapportage zijn ook mooie praktijkvoorbeelden te lezen. Hieronder zijn kort de afwijkingen benoemd ten opzichte van het jaarplan 2023. Alle overige activiteiten liggen goed op schema.

CO2- en energieneutraliteit in 2050 Het CO2 reductieplan is verschoven naar 2024. Er wordt opdracht gegeven voor het verifiëren van de gebruikte data over de uitstoot van broeikasgassen en er is daartoe tevens contact opgenomen met betrokken partijen in de gemeente. Deze reacties moeten in het plan verwerkt worden. Klimaatbestendig en waterrobuust Vaststelling van het Klimaatadaptatieplan is verschoven naar het voorjaar van 2024 vanwege de planningtechische uitdagingen van zowel interne als externe partijen. Biodiversiteit Op 2 augustus 2023 is er door de Raad van State vastgesteld dat je als eigenaar van een bestaande woning de spouwmuren wilt isoleren, je altijd eerst een voldoende ecologisch onderzoek moeten laten uitvoeren. Dit onderzoek is nodig om te kunnen vaststellen of er vleermuizen in de muren zitten. De gevolgen van deze uitspraak voor de gemeente Barneveld moeten uitgezocht worden. Onderdeel van het biodiversiteitsplan is o.a. het opzetten van een monitoringsplan met Tauw maar ook het natuurinclusief bouwen meer aandacht te geven en zowel bedrijven als bewoner van informatie te voorzien. Gezien de huidige ontwikkelingen is het van belang dit met voorrang op te pakken.

336 Overige accommodaties

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

3. Woon- en Leefomgeving 336 Overige accommodaties Leefbare dorpen en Wijken

Oranjevereniging Voorthuizen (OVV) De vereniging heeft de wens om te verhuizen naar een locatie aan de Oude Zeumerseweg (particulier initiatief). Op deze locatie willen zij zich gezamenlijk met skeelervereniging 't Grieze Veen vestigen. De raad is per memo van 24 april 2023 (B-3.3) over de ontwikkelingen geïnformeerd. Indien de Oranjevereniging alle benodigde informatie voor planvorming en uitvoerbaarheid beschikbaar heeft, wordt dit door de gemeente beoordeeld. Afhankelijk van deze beoordeling kan de planvorming verder worden opgepakt. Voetbalvereniging SDV Barneveld (Sportpark Norschoten) De raad zal middels een raadsvoorstel geïnformeerd worden over de ontwikkelingen betreffende de uitbreiding van Sportpark Norschoten.

19

Beheerplan wegen

Financiën Uitvoeringsplan investeringen 2023: De investering met betrekking tot de Nijkerkerkweg vervangen fietspaden en verbreding fietspad oostelijke zijde vervallen beiden in 2023. Dit komt doordat betreffende gedeelten fietspad binnen een reconstructie vallen die in de aankomende jaren gaat plaatsvinden (het omvormen turborotonde nabij HVC naar een kruising met verkeerslichten). Om de periode tot de reconstructie te overbruggen wordt in 2024 onderhoud aan de fietspaden uitgevoerd. Er is sprake van een overschrijding op het investeringsbedrag van de Rotonde Bouwheerstraat namelijk € 163.221 in plaats van € 90.000. Voorziening wegen (groot onderhoud): Het in 2023 geplande groot onderhoud ten laste van de voorziening wegen lijkt goedkoper uit te vallen dan begroot

Planning Uitvoeringsplan investeringen 2023: De volledige realisatie van het vervangen van de fietspaden Apeldoornsestraat stond oorspronkelijk gepland in 2023. Dit schuift door naar 2024. Voorbereiding kost meer tijd door ligging binnen Natura2000 en het bepalen van invloed van mogelijk toekomstige aanpassingen aan de rijbaan op ligging fietspad. De volledige realisatie van het vervangen van de bruggen Lunterseweg en Stoutenburgerweg stond oorspronkelijk gepland in 2023 en 2024. De start schuift door naar 2024, omdat de voorbereiding meer tijd kost door onder andere benodigde onderzoeken en kabels&leidingen. De volledige realisatie van de Integrale aanpak Ringlaan stond oorspronkelijk gepland in 2023. I.v.m. vleermuizenonderzoeken en vergunningstraject vindt realisatie gedeeltelijk in 2024 plaats. Voorziening wegen (groot onderhoud): De realisatie van de herwaardering wegen Kootwijkerbroek (Oude Garderenseweg, Hazendonkweg, naamloos weggedeelte verlengde van Velkemeensedijk) schuift door naar 2024. Er is aanvullend verkeerskundig onderzoek nodig om het voornemen om bepaalde weggedeelten af te sluiten/op te heffen te kunnen realiseren. Van de 9 woonwijken vindt realisatie om diverse redenen deels of volledig in 2024 plaats i.v.m. nieuwe aanbesteding.

Kottenbeltlaan en Assendelftlaan schuift door naar 2024 vanwege onvoldoende capaciteit voorbereiden structurele groeiplaatsenverbetering. Rubenstraat in afwachting van combi met gemeente Nijkerk. Gemeente Nijkerk voert de werkzaamheden uit.

20

Financieel overzicht Programma 3

Begroting 2023 Primitief

3. Woon- en leefomgeving

3.1 Woningen (kwantitatief en kwalitatief)Baten Lasten Saldo Mutaties bij: 311 Volkshuisvesting Saldo 312 Grondexploitatie woningen Saldo

- 419 - 419

bedragen x € 1.000 Begroting 2023 Begroting 2023 Mutaties 2e Mutaties 2e t/m 2e Actueeltussenrapportagetussenrapportage tussenrapportage Incidenteel Structureel 1.206 V 1.206 - 2.327 60 V - 2.267 - 2.327 1.266 V - 1.061

- 419 -

- 2.327 -

60 V 1.206 V

-

- 2.267 1.206

Baten Lasten Saldo

18.375 - 37.541 - 19.166

18.731 - 40.801 - 22.070

1.158 V - 1.256 N - 98 N

-

19.889 - 42.057 - 22.168

Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo

- 5.698 - 3.523 82 1.820 1.339 - 5.918 - 6.348 - 921

- 6.114 - 4.322 - 155 1.917 1.339 - 7.170 - 6.528 - 1.037

- 124 N - 30 N - 100 N - 15 N 221 V - 40 N - 10 N

-

- 6.238 - 4.352 - 255 1.917 1.324 - 6.949 - 6.568 - 1.047

Baten Lasten Saldo

5.494 - 20.144 - 14.651

5.453 - 21.479 - 16.026

- 50 N - 262 N - 312 N

-

5.403 - 21.741 - 16.338

Mutaties bij: 331 Publiekszaken 332 Huisvesting onderwijs 333 Bibliotheek 334 Kunst en cultuur 335 Sportaccomodaties 336 Overige accomodaties 337 Speelvoorzieningen

Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo

- 458 - 5.851 - 1.033 - 2.141 - 4.814 - 39 - 316

- 538 - 6.003 - 988 - 2.255 - 5.551 - 369 - 322

- 161 N - 81 N - 70 N -

-

- 699 - 6.003 - 988 - 2.255 - 5.632 - 439 - 322

Totaal baten Programma 3 Totaal lasten Programma 3

Baten Lasten

23.869 - 58.105

24.184 - 64.607

2.314 V - 1.458 N

-

26.499 - 66.065

Saldo van baten en lasten Programma 3

Saldo

- 34.236

- 40.423

857 V

-

- 39.566

3.2 Aantrekkelijke leefomgeving

Mutaties bij: 321 Veiligheid 322 Groen 323 Begraven 324 Afvalinzameling en -verwerking 325 Riolering & water 326 Milieu & ruimtelijke ordening 327 Wegen 328 Reiniging en vuilbeheersing 3.3 Adequate voorzieningen

Financiële toelichting Op basis van de huidige verwachting is er sprake van een voordeel van € 857.000 binnen programma 3. Dit bedrag bestaat uit € 2,3 miljoen aan hogere baten en € 1,4 miljoen aan lagere lasten ten opzichte van de begroting. De mutaties binnen de afzonderlijke beleidsproducten worden hieronder verder toegelicht. 311 Volkshuisvesting (€ 60.000 V) In de begroting 2023 is een beleidstoevoeging opgenomen voor 'vitale vakantieparken' deze beleidstoevoeging was onder andere voor de inzet van een parkregisseur. Als gevolg van vertraging in de werving van een parkregisseur worden in 2023 minder lasten gemaakt dan geraamd. Dit leidt eenmalig tot een voordeel van € 60.000. 312 Grondexploitatie woningen (1.206.000 V) De jaarrekening 2021 van Gemeente Barneveld Ontwikkeling B.V. laat een positief eigen vermogen zien. Hierdoor kan de voorziening De Burgt van € 1.206.000 volledig vrijvallen en aan het eind van het jaar opgeheven worden. 321 Veiligheid (€ 124.000 N) Via de meicirculaire 2023 is er een eenmalig bedrag ontvangen vanuit de bommenregeling. De baten worden verantwoord op programma 4, de lasten die hier tegenover staan worden begroot binnen het beleidsproduct Veiligheid. Dit zorgt voor een nadeel van € 124.000. 323 Begraven (€ 100.000 N) Ten behoeve van de renovatie van de aula en de specifieke asfaltrenovatie op de Plantage is €100.000 benodigd.

Er is in een eerder stadium €25.000 beschikbaar gesteld voor de renovatie van de aula. Echter is dit abusievelijk niet verwerkt in de Programmabegroting 2023, waardoor het nu leidt tot een overschrijding van de kosten. Daarnaast is er sprake van hogere kostprijzen en meerkosten bij de asfaltrenovatie op de Plantage, waardoor de renovatie duurder is geworden dan verwacht (€75.000).

21

326 Milieu & ruimtelijke ordening (€ 221.000 V) Vanuit het Rijk is in 2023 de specifieke uitkering 'Capaciteit klimaat- en energiebeleid' toegekend voor de jaren 2023 t/m 2025. In 2023 ontvangt de gemeente € 1.021.000 ter dekking van uitvoeringskosten klimaat- en energiebeleid. Hier staan echter ook extra lasten tegenover die voor het overgrote deel nog niet begroot zijn. Per saldo resteert een voordeel van € 141.000 in 2023. In de voorgaande jaren zijn diverse incidentele middelen ingezet ten behoeve van de warmtetransitie en energie en duurzaamheid, zowel vanuit de gemeentelijke algemene middelen als vanuit decentralisatie uitkeringen van het Rijk. Omdat de daadwerkelijke besteding niet altijd synchroon liep met de begroting is een deel van deze middelen bij de jaarrekening 2022 overgeheveld naar 2023. Mede door de toekenning van de specifieke uitkering 'Capaciteit klimaat- energiebeleid' kan een deel van deze middelen nu vrijvallen in het resultaat. Dit leidt in 2023 tot een voordeel van € 400.000. Bij de kadernota 2022 is een taakstelling projectmatig werken opgevoerd in de begroting. Deze taakstelling wordt in 2023 niet gerealiseerd, waardoor een nadeel ontstaat van € 360.000.

331 Publiekszaken (€ 161.000 N) Er is sprake van hogere lasten van € 125.000 door een overschrijding van de presentiegelden, huurkosten, portikosten en verkiezingsmaterialen in verband met de naderende Tweede Kamerverkiezingen op 22 november 2023. De afname van het aantal aanvragen van paspoorten zorgt voor €100.000 aan lagere lasten en €50.000 aan lagere baten. Vanaf 2019 is er sprake van een paspoortendip door de verlenging van de geledigheidsduur van paspoorten naar 10 jaar. Per saldo zorgt dit voor een voordeel van € 50.000. Hogere lasten van € 75.000 door hoger uitgevallen kosten voor de Provinciale statenverkiezingen en waterschapsverkiezingen. Daarnaast is dit bedrag benodigd voor trainingen en workshops voor stembureauleden in verband met de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november 2023. . Overige afwijkingen zorgen voor een nadeel van € 11.000. Dit bedrag heeft betrekking op de ontvangsten vanuit de meicirclaire voor de verkiezingen. De baten worden verantwoord op programma 4, de lasten die hier tegenover staan worden begroot binnen het beleidsproduct Verkiezingen. 335 Sportaccommodaties (€ 81.000 N) Door stijgende brandstofprijzen ontstaat er een afwijking van €15.000 nadelig, daarnaast zijn de premies voor verzekeringen gestegen met €20.000.

Ten derde is een nadelige afwijking van €46.000 met betrekking tot sloopkosten van een gebouw aan de Overhorsterweg (conform collegevoorstel). 336 Overige accommodaties (€ 70.000 N) Bronveld vervangende nieuwbouw is nog niet gereed. Verwachting is dat het in 2024 geleverd gaat worden. Het gevolg is een voordeel van € 19.000, er zullen minder uitgaven gemaakt worden. Voor de bouw van een basisschool is meer grond gebruikt dan voorzien. Daardoor dient met een externe partij (De Bunte) een verrekening plaats te vinden voor een bedrag van € 24.000. De kosten voor het afboeken van het restant boekwaarde van het Trefpunt komen uit op een nadelig bedrag van € 65.000.

22

Overzicht speerpunten Programma 4

411 Raad

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

4. Bestuur en interne dienstverlening 411 Raad Samenwerken in netwerken

De opleidingen in het kader van het Participatiebeleid zullen niet in 2023 plaatsvinden; er kan in 2023 geen capaciteit vrijgemaakt worden voor het volgen van opleidingen. Zoals verwoord in de eerste tussentijdse evaluatie Participatiebeleid. Het komen tot het dorpenbeleid is in voorbereiding. Er lopen nog gesprekken over de wijze van uitvoering. We willen samen met dorpen en wijken komen tot een gedragen samenwerkingsaanpak en dit gelijk op laten lopen met een verdere en betere borging van het gebiedsgericht werken binnen onze gemeente. Dorpenbeleid en gebiedsgericht werken worden dan ook onderdeel van het programma Samenwerken in netwerken en zullen elkaar zo kunnen versterken. Daarvoor is meer voorbereidingstijd nodig om daarna het gewenste resultaat te kunnen behalen. Namelijk een gedragen samenwerkingsaanpak met wijken en dorpen waarin de gebiedsregisseurs de spil vormen. De capaciteit bij gebiedsregie is voor nu ook nog niet voorhanden. De verwachting is daarom om in de eerste helft van 2024 het dorpenbeleid tot uitvoering te laten komen.

23

Financieel overzicht Programma 4

Begroting 2023 Primitief

4. Bestuur en interne dienstverlening

4.1 Bestuur

bedragen x € 1.000 Begroting 2023 Begroting 2023 Mutaties 2e Mutaties 2e t/m 2e Actueeltussenrapportagetussenrapportage tussenrapportage Incidenteel Structureel 244 244 - 3.181 - 67 N - 3.248 - 2.937 - 67 N - 3.004

Baten Lasten Saldo

244 - 3.060 - 2.816

Saldo Saldo Saldo

- 1.173 - 1.074 - 569

- 1.393 - 975 - 569

- 29 N - 39 N -

-

- 1.422 - 1.013 - 569

Baten Lasten Saldo

1.820 - 31.243 - 29.423

3.038 - 33.383 - 30.346

34 V 1.002 V 1.036 V

-

3.072 - 32.381 - 29.310

Mutaties bij: 421 Beheer overige eigen gebouwen en gronden Saldo 422 Ondersteuning organisatie Saldo

- 782 - 28.641

- 877 - 29.469

- 50 N 1.086 V

-

- 927 - 28.383

Baten Lasten Saldo

115.273 - 1.380 113.893

117.894 - 1.808 116.086

2.656 V 270 V 2.927 V

-

120.551 - 1.538 119.013

Mutaties bij: 431 Treasury 432 Belastingen 433 Algemene uitkering 434 Overige baten en lasten 436 Werken voor derden

Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo

563 15.371 97.104 - 788 1.644

698 15.117 99.645 - 623 1.249

827 V 2.100 V -

-

698 15.944 101.745 - 623 1.249

Totaal baten Programma 4 Totaal lasten Programma 4

Baten Lasten

117.337 - 35.683

121.176 - 38.372

2.690 V 1.205 V

-

123.866 - 37.167

Saldo van baten en lasten Programma 4

Saldo

81.654

82.804

3.895 V

-

86.699

Mutaties bij: 411 Raad 412 B&W 413 Bestuurlijke samenwerking 4.2 Interne dienstverlening

4.3 Algemene dekkingsmiddelen

Financiële toelichting

Op basis van de huidige verwachting is er sprake van een voordeel van € 3.9 miljoen binnen programma 4. Dit bedrag bestaat uit € 2.7 miljoen aan hogere baten en € 1.2 miljoen aan lagere lasten ten opzichte van de bijgestelde begroting. De afwijkingen worden hieronder toegelicht per beleidsproduct. 422 Ondersteuning organisatie (€ 1.086.000 V) De vrijval van diverse stelposten, waaronder de loon- en prijsstijgingen leidt tot lagere lasten van € 506.000. De stelpost is gedeeltelijk benut voor de loonstijgingen in verband met de nieuwe CAO Gemeenten, het resterende bedrag kent geen bestemming. Een bijstelling in de personele lasten binnen het aandachtsgebied leefomgeving resulteert in lagere lasten van € 216.000. Dit betreft de incidentele beleidstoevoeging formatie adviseur grondzaken en planeconoom die abusievelijk reeds was opgenomen in de formatiebegroting.nomen in de formatiebegroting. Het niet volledig benutten van het beschikbare budget voor het project vervanging systemen resulteert in lagere lasten van € 200.000. De kosten voor dit project blijken lager uit te vallen, dan aanvankelijk begroot. De budgetoverheveling vanuit 2022 kan hierdoor deels vrijvallen. Er is sprake van lagere lasten van € 155.000 met betrekking tot de thuiswerkregeling. Er worden structureel minder declaraties ingediend dan aanvankelijk begroot.

De bijdrage voor de jaarlijkse ICT kosten van de gemeente Scherpenzeel is abusievelijk niet opgenomen in de begroting. Dit leidt tot een voordeel van € 56.000. Overige afwijkingen zorgen voor een nadeel van € 47.000. Deze afwijkingen hebben onder andere betrekking op de gestegen inkoopprijzen van de catering en hogere lasten voor tolken door een toename van het aantal statushouders. 432 Belastingen (€ 827.000 V) Hogere baten van € 652.000 in verband met de hogere opbrengsten vanuit de OZB woningen en OZB niet-woningen door de groei van de gemeente. Hogere baten van € 75.000 door toename van het aantal recreatieve objecten en de waardeontwikkeling in het kader van de Wet WOZ die van invloed is op de hoogte van de forensenbelasting. Hogere baten van € 60.000 door groei van het aantal objecten wat onder de werking valt van de toeristenbelasting. Hogere baten van € 50.000 met betrekking tot de reclamebelasting. In 2022 zijn de opbrengsten vanuit de reclamebelasting onterecht afgeraamd, door middel van deze

24

Bijlage stand van zaken budgetoverhevelingen jaarrekening 2022

Budgetoverhevelingen

Toelichting bij overheveling in de jaarrekening 2022

Overgeheveld Prognose bedrag 2023

Budget eerder overgeheveld

Toelichting onderschrijding

1. Participatie en ondersteuning 111 integratiebevordering Uit een in 2022 uitgevoerd onderzoek naar Eritrese statushouders buurtgericht werken is gebleken dat het wenselijk is om aan de integratiebevordering van Eritrese statushouders in een specifieke wijk te werken. Hiervoor zijn in 2022 middelen beschikbaar in het lokale re-integratiebudget (6143/40804). Na afronding van het onderzoek was het niet meer mogelijk om dit project in 2022 te starten. Dit komt o.a. door de looptijd van het onderzoek, de beschikbaarheid van de coaching aanbieder en extra interne werkzaamheden op o.a. het gebied van statushouders en vluchtelingen uit Oekraïne. Daarnaast heeft het integratieproject samenhang met andere particuliere initiatieven die in 2023 worden uitgevoerd. Om die reden het verzoek de middelen over te hevelen naar 2023 zodat het project dan kan plaatsvinden. Het is niet mogelijk om dit project te financieren uit de begrote middelen voor 2023 nu voor die middelen een plan gericht op uitstroom uit de bijstand is ontwikkeld waarvoor het begrote budget nodig is

33.000

33.000

nee

122 Be Active & Creative

Betreft incidenteel budget voor cultuur impuls (Corona-middelen): reeds over besloten door college (zie collegevoorstel 2054). Van het oorspronkelijke bedrag van € 60.000 resteert per 31-12 nog € 49.000. Het college heeft besloten dat het resterende budget in 2023/2024 beschikbaar blijft voor deze brede cultuurimpuls.