MPG 31-dec-2022 definitief.docx.pdf

Hoofdplanstructuur te handhaven Totaal aantal woningen Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

1.192 Totaal m2 bedrijven 209 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

4.250 Totaal m2 maatschappelijke voorz. 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

88.303 7.457

0 0 Bruto plangebied

572.355

Kasstroom Kosten Verwervingen Plankosten Bouw- en woonrijp Overige kosten Totale kosten

€ € € € €

Totaal -28.697.247 € -16.348.921 € -31.408.040 € -18.004.272 € -94.458.480 €

Boekwaarde Te realiseren -28.642.259 € -54.988 € -6.033.065 € -10.315.856 € -2.860.430 € -28.547.609 € -374.239 € -17.630.033 € -37.909.993 € -56.548.486 €

Opbrengsten Verkopen Overige opbrengsten Totale opbrengsten

€ € €

104.588.857 € 3.803.778 € 108.392.635 €

22.705.813 € 3.803.778 € 26.509.591 €

€ € €

-6.049.593 3.109.031 -16.502.412 € € €

€ € -14.267.825 € -25.668.227 -25.668.227

Saldo (- = last, + = baat) Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente Kasstroom per jaar Kasstroom cumulatief

2023 -2.214.219 € -1.139.890 € -3.790.238 € -3.865.285 € -11.009.632 €

2024 527.145 € -983.290 € -4.755.515 € -1.966.393 € -7.178.053 €

2025 527.145 € -1.190.858 € -2.918.486 € -1.966.393 € -5.548.592 €

2026 88.663 € -1.025.854 € -4.029.024 € -1.966.393 € -6.932.608 €

2027 195.865 € -1.025.854 € -3.871.985 € -1.966.393 € -6.668.367 €

2028 195.865 € -1.025.854 € -1.628.078 € -1.966.393 € -4.424.459 €

2029 195.865 € -1.025.854 € -2.536.820 € -1.966.393 € -5.333.202 €

2030 195.865 € -1.025.854 € -2.279.022 € -1.966.393 € -5.075.404 €

2031 232.820 € -1.025.854 € -1.719.620 € - € -2.512.654 €

2032 -846.695 -1.018.822 -1.865.517

81.883.044 € - € 81.883.044 €

8.458.521 € - € 8.458.521 €

7.728.252 € - € 7.728.252 €

19.670.880 € - € 19.670.880 €

321.938 € - € 321.938 €

5.260.367 € - € 5.260.367 €

10.806.508 € - € 10.806.508 €

11.813.091 € - € 11.813.091 €

11.884.250 € - € 11.884.250 €

5.939.238 € - € 5.939.238 €

-

-6.049.593 € 3.109.031 € -2.234.587 € € €

-154.224 € - € -305.452 € -3.010.787 € -28.679.014 €

-330.993 € - € -341.280 € -122.074 € -28.801.088 €

-377.881 € - € -342.733 € 13.401.674 € -15.399.414 €

-645.378 € 1.606 € -183.253 € -7.437.695 € -22.837.109 €

-785.879 € 131.756 € -271.762 € -2.333.884 € -25.170.993 €

-541.431 € 482.741 € -299.535 € 6.023.824 € -19.147.169 €

-847.284 € 796.664 € -227.851 € 6.201.419 € -12.945.750 €

-919.277 € 1.057.679 € -154.054 € 6.793.194 € -6.152.557 €

-818.462 € 638.585 € -73.215 € 3.173.491 € -2.979.065 €

-628.785 -35.451 -2.529.753 -5.508.818 Eindwaarde

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

32

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) Woon- & Leefomgeving Verbindingsweg Verbeelding – hoofdstructuur en grondeigendom (masterplan)

Projectbeschrijving Voormalig gebruik Ontwikkelprogramma Eigendom Type ontwikkeling Fase (zie blz. 29) Kaderstelling

: bedrijven en agrarisch : gemengd – wonen en werken : 24% eigendom gemeente : gronduitgifte en zelfrealisatie : 2, projectplan gereed : klik hier

Verschillenanalyse Eindwaarde jaarrekening 2021 Eindwaarde jaarrekening 2022

: -€ 4.184.326 : -€ 4.566.141

Mutaties: • Actualisatie parameters conform memo ‘Parameters en Effecten marktontwikkelingen grondexploitaties MPG 31-12-2022’ (effect: negatief effect op resultaat) • •

Verlenging looptijd met 1 jaar (t/m 2026) Hogere te betalen bijdragen bovenwijks conform NBI 2023

Getroffen verliesvoorziening Nieuwe verliesvoorziening

: € 4.184.326 : € 4.566.141

Projectrisico

Maatregel

Niets specifieks

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

33

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) Woon- & Leefomgeving Project Projectnummer Omschrijving

Verbindingsweg 800045 Verbindingsweg

MPG Rapportage Programma en Ruimtegebruik Programma woningbouw niet bepaald sociaal middelduur duur

Aantal Programma bedrijven 0 bedrijven 0 0 1

(m²) Programma maatschappelijk 17.003 maatschappelijke voorzieningen

(m²) Ruimtegebruik 0 Openbaar Groen, water en wadi's Verharding Uitgeefbaar Netto plangebied Hoofdplanstructuur te handhaven

Totaal aantal woningen Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

1 Totaal m2 bedrijven 1 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

17.003 Totaal m2 maatschappelijke voorz. 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

0 0 Bruto plangebied

indicatief (m²) 12.223 73% 27% 17.003 29.226 7.474 0 36.700

Kasstroom Kosten Verwervingen Plankosten Bouw- en woonrijp Overige kosten Totale kosten

€ € € € €

Totaal -3.113.422 € -1.687.467 € -1.894.321 € -992.635 € -7.687.844 €

Opbrengsten Verkopen Overige opbrengsten Totale opbrengsten

€ € €

5.218.483 € 1.047.629 € 6.266.112 €

925.226 € 1.047.629 € 1.972.854 €

€ € €

-146.907 7.138 -3.004.639 € € €

€ € -2.737.480 € -5.804.522 -5.804.522

Saldo (- = last, + = baat) Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente Kasstroom per jaar Kasstroom cumulatief

Boekwaarde Te realiseren -3.046.886 € -66.535 € -1.198.272 € -489.195 € -786.443 € -1.107.878 € -8.295 € -984.339 € -5.039.896 € -2.647.948 €

2023 -66.535 € -128.530 € -45.030 € -21.332 € -261.427 €

2024 - € -128.530 € -221.143 € -321.003 € -670.676 €

2025 - € -128.530 € -420.853 € -321.003 € -870.386 €

2026 -103.604 -420.853 -321.003 -845.459

4.293.258 € - € 4.293.258 €

- € - € - €

1.431.086 € - € 1.431.086 €

1.431.086 € - € 1.431.086 €

1.431.086 1.431.086

-146.907 € 7.138 € -267.159 € € €

-5.177 € - € -69.074 € -335.678 € -6.140.199 €

-21.863 € - € -73.068 € 665.479 € -5.474.721 €

-51.744 € - € -65.149 € 443.807 € -5.030.914 €

-68.123 7.138 -59.868 464.773 -4.566.141 Eindwaarde

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

34

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) Woon- & Leefomgeving Oostbroek Fase 1 en 2 (voorheen Kootwijkerbroek Oost Fase 2) Verbeelding – stedenbouwkundige schets

Projectbeschrijving Voormalig gebruik Ontwikkelprogramma Eigendom Type ontwikkeling Fase (zie blz. 29) Kaderstelling

: agrarisch, oostzijde Kootwijkerbroek : woningen, fase 1 103 st + fase 2 17 st : 100% eigendom gemeente : gronduitgifte en zelfrealisatie (met exploitatiebijdrage d.m.v. AOK) : 2, projectplan gereed : klik hier en hier.

Fase 2 derden

Verschillenanalyse Eindwaarde jaarrekening 2021 Eindwaarde jaarrekening 2022

Fase 2 gemeente : € 3.225.013 : € 137.386

Mutaties: • Actualisatie parameters conform memo ‘Parameters en Effecten marktontwikkelingen grondexploitaties MPG 31-12-2022’ (effect: negatief effect op resultaat) • Verlenging looptijd met 1 jaar (t/m 2027;vertraging planvorming) • Hogere kosten bouw-/woonrijpmaken (nieuwe directieraming) • Hogere te betalen bijdragen bovenwijks conform NBI 2023 • Lagere grondopbrengsten (lagere quotes/lagere taxatie vrije kavels) • Correctie tussentijdse winstneming - € 30.634 (onder post ‘overige kosten’, totale tussentijdse winst € 1.339) Getroffen verliesvoorziening Nieuwe verliesvoorziening

:€0 : € 0 (positief saldo)

Projectrisico

Maatregel

Niets specifieks Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

35

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) Woon- & Leefomgeving Project Projectnummer Omschrijving

Oostbroek Fase 1 en 2 (K'broek Oost Fase 2) 800068 Woningbouw - Kootwijkerbroek

MPG Rapportage Programma en Ruimtegebruik Programma woningbouw niet appartementen bepaald sociaal middelduur duur

Aantal Programma bedrijven 6 bedrijven 22 35 59

(m²) Programma maatschappelijk 0 maatschappelijke voorzieningen

(m²) Ruimtegebruik 1.819 Openbaar Groen, water en wadi's Verharding Uitgeefbaar Netto plangebied Hoofdplanstructuur te handhaven

Totaal aantal woningen Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

122 Totaal m2 bedrijven 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

0 Totaal m2 maatschappelijke voorz. 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

1.819 1.819 Bruto plangebied

indicatief (m²) 29.406 51% 49% 28.758 58.163 4.334 0 62.497

Kasstroom Kosten Verwervingen Plankosten Bouw- en woonrijp Overige kosten Totale kosten

€ € € € €

Totaal -2.945.275 € -2.325.733 € -3.155.253 € -1.996.215 € -10.422.476 €

Opbrengsten Verkopen Overige opbrengsten Totale opbrengsten

€ € €

12.349.955 € 250.689 € 12.600.644 €

140.000 € 123.189 € 263.189 €

€ € €

-285.002 7.756 -1.763.536 € € €

€ € -1.576.006 € -5.592.422 -5.592.422

Saldo (- = last, + = baat) Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente Kasstroom per jaar Kasstroom cumulatief

Boekwaarde Te realiseren -2.945.275 € - € -1.332.666 € -993.067 € - € -3.155.253 € -1.664 € -1.994.551 € -4.279.606 € -6.142.871 €

2023 - € -205.540 € -1.102.662 € -44.496 € -1.352.698 €

2024 - € -209.864 € -1.018.529 € -797.626 € -2.026.020 €

2025 - € -201.314 € -745.708 € -930.531 € -1.877.553 €

2026 - € -196.989 € -187.376 € -177.401 € -561.767 €

2027 -179.360 -100.977 -44.496 -324.833

12.209.955 € 127.500 € 12.337.455 €

- € - € - €

5.258.943 € 63.750 € 5.322.693 €

6.104.977 € 63.750 € 6.168.727 €

846.035 € - € 846.035 €

-

-285.002 € 7.756 € -187.530 € € €

-26.789 € - € -66.550 € -1.446.036 € -7.038.459 €

-70.626 € - € -83.758 € 3.142.289 € -3.896.170 €

-86.410 € - € -46.364 € 4.158.400 € 262.230 €

-51.362 € 7.756 € 3.121 € 243.783 € 506.013 €

-49.815 6.022 -368.626 137.386 Eindwaarde

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

36

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) Woon- & Leefomgeving Wikselaarse Eng (voorheen Holzenbosch III) Verbeelding – grondgebruik en deel bovenwijkse hoofdstructuur

Projectbeschrijving Voormalig gebruik Ontwikkelprogramma Eigendom Type ontwikkeling Fase (zie blz. 29) Kaderstelling

: agrarisch, zuidoostrand Voorthuizen : woningbouw – inhaalslag soc.woningen : 100% eigendom gemeente : gronduitgifte (obv een bouwclaim) : 4, afsluiting – project gereed : klik hier

Verschillenanalyse Eindwaarde jaarrekening 2021 Eindwaarde jaarrekening 2022

: € 22.771 : € 34.160

Mutaties: • • • •

Project afgesloten per 31-12-2022 Lagere plankosten i.v.m. afsluiten project Hogere kosten voor realisatie speelplekken Winstneming € 34.160 (kan ten gunste vallen van het jaarrekeningresultaat; totale winst € 1.036.453)

Getroffen verliesvoorziening Nieuwe verliesvoorziening

:€0 :€0

Projectrisico

Maatregel

Geen – project afgesloten

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

37

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) Woon- & Leefomgeving Project Projectnummer Omschrijving

Holzenbosch III - Wikselaarse Eng 800084 Woningbouw - Voorthuizen

MPG Rapportage Programma en Ruimtegebruik Programma woningbouw niet bepaald sociaal middelduur duur

Aantal Programma bedrijven 0 bedrijven 87 33 36

(m²) Programma maatschappelijk 0 maatschappelijke voorzieningen

(m²) Ruimtegebruik 0 Openbaar Groen, water en wadi's Verharding Uitgeefbaar Netto plangebied Hoofdplanstructuur te handhaven

Totaal aantal woningen Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

156 Totaal m2 bedrijven 156 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

0 Totaal m2 maatschappelijke voorz. 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2022

0 0 Bruto plangebied

indicatief (m²) 21.367 25% 75% 23.943 45.310 10.306 0 55.616

Kasstroom Kosten Verwervingen Plankosten Bouw- en woonrijp Overige kosten Totale kosten

€ € € € €

Totaal -1.694.291 € -1.196.696 € -2.575.329 € -2.112.469 € -7.578.785 €

Opbrengsten Verkopen Overige opbrengsten Totale opbrengsten

€ € €

7.515.454 € 184.574 € 7.700.028 €

7.515.454 € 184.574 € 7.700.028 €

- € - € - €

-

€ € €

-87.084 € € €

€ € -87.084 € 34.160 34.160

- € - € - € € €

34.160

Saldo (- = last, + = baat) Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente Kasstroom per jaar Kasstroom cumulatief

Boekwaarde Te realiseren -1.694.291 € - € -1.196.696 € - € -2.575.329 € - € -2.112.469 € - € -7.578.785 € - €

2022 -

Eindwaarde

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

38

4. Ontwikkeling boekwaarden 4. Ontwikkeling boekwaarde

4.1 Ontwikkeling boekwaarden Boekwaardeontwikkeling

Boekwaarde

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Kosten Opbrengsten

247.161.224 178.047.813

19.595.534 22.467.830

12.534.472 15.447.807

11.219.180 31.079.871

11.949.181 7.734.684

10.708.504 14.797.141

8.415.304 20.818.502

7.457.796 15.415.228

6.921.667 15.775.457

2.872.295

2.913.336

19.860.691

-4.214.497

4.088.636

12.403.198

7.957.432

8.853.790

2.550.729

-2.494.302

-66.241.115

-63.327.780

-43.467.088

-47.681.586

-43.592.949

-31.189.752

-23.232.319

-14.378.529

-11.827.800

-14.322.102

Mutatie jaarcijfers Boekwaardeontwikkeling

-69.113.410

2031

2032

4.027.094 6.577.823

2.494.302 -

Het totaal van de saldi van alle grondexploitaties is van belang voor de ‘treasury’ (financiering). De boekwaardeontwikkeling (het totaalbedrag van de grondportefeuille gedurende de tijd) laat zien dat deze de komende jaren nog steeds sterk terugloopt, maar minder sterk dan vorig jaar. Op dit moment (31-12-2022) bedraagt deze voor de te ontwikkelen bedrijventerreinen en woningbouwlocaties €69,1 miljoen negatief om in 2032 te eindigen op €14,3 miljoen negatief (laatste kolom onderaan). De grootste impact op de boekwaardeontwikkeling hebben de projecten Bloemendal, Harselaar-Zuid Fase 1B en 2 en Oostbroek (samen goed voor een te realiseren saldo van €40,6 miljoen positief incl. indexatie). In zijn algemeenheid geldt dat de MPG een momentopname is; er komen projecten bij (MVA-locaties worden BIE-locaties) en er vallen projecten af (die worden afgesloten). Winst- en verliesnemingen (afwaardering) zijn in bovenstaande cijfers van de boekwaardeontwikkeling niet verwerkt, met uitzondering van de boekwaarde winstnemingen die tot op heden zijn opgevoerd.

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

39

5. Risicomanagement 5. Risicomanagement

5.1 Risico’s en beheersmaatregelen

•

In de loop der jaren heeft de gemeente door het ingezette grondbeleid een grondportefeuille van substantiële omvang verkregen. De risico’s die gepaard gaan met het bezit van gronden en de ontwikkeling daarvan worden door de gemeente onderkend.

•

De belangrijkste risico’s, in algemene zin, die kunnen worden onderscheiden zijn: • Renteschommelingen (het risico is: stijgingen) op de leenportefeuille; • Afname marktbehoefte. Dit komt tot uitdrukking door kostenverhogingen verband houdend met plan- en programma aanpassingen, lagere opbrengsten en/of verlate opbrengsten. • Toename kosten door tegenvallende resultaten bij de uitvoering van werken en werkzaamheden. Dit kan betrekking hebben op een aanbesteding en/of de omvang van een bodemsanering (grond, grondwater, asbest). • Aanwezigheid van belemmerende milieucirkels en/of richtlijnen door bestaande en/of veranderende wet- en regelgeving. Het ontwikkelpotentieel komt hiermee onder druk te staan (deel gebied zit op slot). • De aanwezigheid van derden die niet geïnteresseerd zijn in de beoogde gebiedsontwikkeling. Dit kan resulteren in oplopende (rente)kosten op de gemeentelijke grondpositie en verlate opbrengsten. Door de verschuiving van een actieve naar een faciliterende grondpolitiek wordt dit risico belangrijker.

•

Beheersmaatregelen Om genoemde risico’s te beperken zijn diverse beheersmaatregelen getroffen: • Het actieve grondbeleid is in de praktijk van vandaag vervangen door een behoedzame houding ten aanzien van de verwerving van gronden. De gemeente zal hiertoe vaker dan voorheen samenwerken met andere actoren en proberen overeenkomsten te sluiten met belanghebbenden. De behoedzame houding komt tot uitdrukking in de boekwaarden van de grondportefeuille. Deze neemt sinds 2009 substantieel af. Het totaal van de Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

•

• •

opbrengsten (voornamelijk verkopen) overstijgt het totaal van de kosten (waaronder de kosten voor grondverwerving). De blootstelling van de gemeente aan de risico’s die kleven aan grondbezit neemt navenant af. Afdeling Bedrijfsvoering, Treasury, volgt de rente ontwikkelingen op de voet teneinde voor de gehele leenportefeuille een aantrekkelijke meerjarige rente te realiseren. Rondom het ontwikkelen van de gemeentelijke grondposities is een projectorganisatie ingericht. Hiermee kan effectief en efficiënt gehandeld worden. Grondeigenaren worden in een vroeg stadium benaderd om deel te nemen aan een ontwikkeling. Marktpartijen worden in een vroeg stadium benaderd om deel te nemen aan een ontwikkeling. Specialisten van de gemeente houden zich bezig met het monitoren van de behoefte voor woningbouw en bedrijventerreinen. Specialisten van de gemeente onderzoeken omgevingsaspecten (geluid, geur, verkeer, archeologie, flora en fauna, bodemkwaliteit, etc.) in relatie tot de beoogde planologische regeling.

Ondanks de geïmplementeerde beheersmaatregelen is dit geen garantie dat genoemde risico’s niet optreden. Hetgeen in het recente verleden voor specifieke gevallen tot uitdrukking is gekomen. Om de financiële gevolgen hiervan af te dekken maakt de gemeente gebruik van verliesvoorzieningen en vrije reserves. Deze houden verband met voorzienbare respectievelijk onvoorziene risico’s. Deze worden hieronder nader toegelicht.

5.2 Voorzienbare risico’s De voorzienbare risico’s zijn meegenomen bij het actualiseren van de grondexploitaties. Het gaat daarbij om voorzienbare tegen- en meevallers met betrekking tot kosten en opbrengsten en de fasering hiervan in de tijd. De meest recente inzichten met betrekking tot planologie en planvorming (voorbereidingsprocedure en omgevingsaspecten) spelen hierbij ook een rol. De omvang van de voorzienbare risico’s worden in overleg met projectleiding, verkoopteam en directievoerders/toezichthouders (team Civiel en Water) bepaald en verwerkt in de grondexploitatie. Het saldo op eindwaarde van een

40

5. Risicomanagement specifiek project kan hierdoor positief of negatief wijzigen. Een verdienlocatie kan overgaan in een verlieslocatie (of andersom). Voor zover sprake is van een verlieslocatie (en een bijbehorend voorzienbaar tekort) wordt, conform de systematiek uit het ‘Besluit begroting en verantwoording’ (BBV), een verliesvoorziening getroffen. Deze verliesvoorziening wordt eenmaal per jaar, met de jaarrekening, aangepast aan de geactualiseerde eindwaarde. De verliesvoorziening dient ter dekking van het tekort op het moment dat het project wordt afgesloten.

5.3 Onvoorziene risico’s

De portefeuille is met name gevoelig voor een opbrengstderving. De afgelopen jaren heeft de gemeente Barneveld structureel meer opbrengsten ontvangen dan geraamd. Dit is mede veroorzaakt doordat Barneveld in het verleden geen opbrengstenstijging heeft gehanteerd waar dit wel de norm was. Bij de MPG 3112-2021 is voor de lopende grondexploitaties een opbrengstenstijging opgenomen. In deze MPG 31-12-2022 zijn de parameters geactualiseerd op basis van de marktontwikkelingen (zie ook hoofdstuk 1.3) en hanteren we tot en met 2025 geen opbrengstenstijging. Vanaf 2026 geldt er vervolgens wel weer een opbrengstenstijging. De helft daarvan is meegenomen in de calculatie voor het benodigde weerstandsvermogen. Er zijn geen scenarioberekeningen uitgevoerd.

Naast de beschreven voorzienbare risico’s zijn er ook onvoorziene risico’s (onbenoemde en onbekende risico’s). Bij het bepalen van het saldo van een grondexploitatie is hier nog geen rekening mee gehouden. Om de onvoorziene risico’s af te dekken maakt de gemeente gebruik van haar reserves, hetgeen onderdeel is van het beleid. De onvoorziene risico’s van de (gehele) grondportefeuille zijn geïntegreerd bij het bepalen van het risicoprofiel voor het totaal van activiteiten van de gemeente. Hierbij wordt tweemaal per jaar een risico-inventarisatie uitgevoerd. Het benodigd weerstandsvermogen wordt bepaald en afgezet tegen het beschikbare weerstandsvermogen. Bij het bepalen van het beschikbare weerstandsvermogen wordt gekeken naar de aanwezigheid van vrij besteedbare middelen om financiële tegenvallers, die niet zijn begroot, op te vangen. Deze werkwijze is inmiddels enige jaren operationeel. Jaarlijks wordt hierover gerapporteerd in de programmabegroting en jaarverslaggeving. Geschetst beleid is vastgelegd in de ‘Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen’ (raadsbesluit 16-3, d.d. 27 januari 2016). Recent is de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen voor het afdekken van de onvoorziene risico’s die gemoeid zijn met de grondportefeuille via de IFLO methode geactualiseerd.

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

41

Bijlage 1 Begrippenlijst Actieve grondpolitiek Het actief verwerven van gronden (hier: door de gemeente), teneinde invulling te geven aan het ruimtelijk beleid. De gemeente is grondeigenaar en ondernemer; de gemeente draagt alle kosten en risico’s, en incasseert de opbrengsten. BBV Afkorting voor Besluit Begroting en Verantwoording. In dit besluit zijn eisen en regels opgenomen met betrekking tot de jaarverslaggeving van de gemeente. Ook de wijze waarop verslag gedaan moet worden over de gemeentelijke grondexploitaties zijn hierin opgenomen. Boekwaarde Het saldo van geboekte (gerealiseerde) kosten en opbrengsten op een, in dit geval, grondcomplex. Beeldkwaliteitsplan (BKP) Het beeldkwaliteitsplan vormt de richtlijn bij de realisatie van ruimtelijke plannen en vertaalt principes naar concrete oplossingsrichtingen. Het BKP wordt samen met een bestemmingsplan vastgesteld en vormt het toetsingskader voor plannen in de fase voor vergunningverlening. Bouwclaim Private partijen verkopen de grond aan de gemeente in ruil voor het recht of plicht op afname van bouwrijpe kavels. De gemeenten dragen vrijwel alle risico's van de grondexploitatie, dit is te beperken door de afname van bouwrijpe kavels contractueel te verplichten. De sturingsmogelijkheden voor de gemeente zijn maximaal.

Bouwgrond in exploitatie (BIE) Officiële benaming in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), om gronden waarvoor een ontwikkelingsplan is opgesteld en een grondexploitatie is vastgesteld door de raad, te duiden. In financiële zin kunnen kosten en opbrengsten worden geboekt (geactiveerd). Voorheen werd de term ‘In Exploitatie Genomen Gronden’ gebruikt.

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

Bouwrijp maken (BRM) Het geschikt maken van een gebied om te kunnen worden bebouwd. De werkzaamheden kunnen bestaan uit het slopen en verwijderen van bestaande opstallen, verharding en bosschages, ophogen en/of grondverbeteringen, het verleggen en/of aanleggen van kabels en leidingen, aanleg van riolering, aanleg van een bouwweg, realisatie van een waterhuishoudkundige structuur (wadi’s, waterpartijen). Bovenwijkse voorziening (BoVo) Investering die voor meerdere ontwikkelingslocaties profijtelijk én toerekenbaar is (er bestaat een causaal verband) en waarvan de kosten ook via het bestuursrecht verhaald kunnen worden. BWRM Afkorting voor Bouw- en woonrijpmaken. Concessie Gemeente verkoopt gronden aan een private partij, die vervolgens zelf de grondexploitatie uitvoert. De rol van de gemeente is beperkt tot het faciliteren (planologisch besluit), toetsen en het (verplicht) kostenverhaal. Doorlooptijd Synoniem voor looptijd. Geeft de geprognotiseerde duur, veelal in jaren, van de grondexploitatie weer. ECB Afkorting voor Europese Centrale Bank. De ECB beheert de euro. Zij maakt het economisch en monetair beleid van de Europese Unie en voert dat uit. Haar belangrijkste doel is de prijzen stabiel houden en daardoor zorgen voor economische groei en werkgelegenheid.

Eindwaarde Het saldo (resultaat van opbrengsten minus kosten) van een grondexploitatie aan het eind van de geprognotiseerde looptijd, bij afsluiten.

42

Bijlage 1 Begrippenlijst Grondcomplex Een boekhoudkundige eenheid van kosten en opbrengsten die verband houdt met werken en werkzaamheden binnen een ruimtelijk en/of functioneel samenhangend gebied.

Maandrapportage Maandelijks verslag t.a.v. de raad, waarin diverse indicatoren worden getoetst en zijn te raadplegen, waaronder speerpunt-projecten en de actuele financiële gegevens van de lopende grondexploitaties.

Grondexploitatie De productie en verkoop van bouwrijpe grond en het inrichten van het openbare gebied.

Meerjarenprognose Grondexploitaties (MPG) Overzicht van kasstromen per jaar, die betrokken zijn bij de grondexploitatie, zowel per project als getotaliseerd, voor de gehele looptijd.

Grondpolitiek Synoniem voor grondbeleid. Beleid die de handelswijze van de gemeente beschrijft met betrekking tot het verwerven en verkopen van grondposities.

Materiele Vaste Activa (MVA) Onder materiële vaste activa worden de bezittingen van de gemeente verstaan die voor een periode langer dan een jaar zijn vastgelegd. Deze worden gewaardeerd en staan aan de activa zijde op de balans. Voorbeelden hiervan zijn grond (en gebouwen, machines en installaties, transportmiddelen en computers).

In Exploitatie Genomen Gronden (IEGG) Oude benaming voor gronden waarvoor een ontwikkelingsplan is opgesteld en een grondexploitatie is vastgesteld door de raad. In financiële zin kunnen kosten en opbrengsten worden geboekt (geactiveerd). Thans wordt de term ‘BIE’ (Bouwgrond In Exploitatie) gebruikt, in navolging van de gehanteerde benaming in de BBV. Kasstroom Financieel overzicht van jaarlijkse uitgaven en inkomsten, alsmede de ontwikkeling van het projectsaldo (boekwaarde) in de tijd. Looptijd Synoniem voor doorlooptijd. Geeft de geprognotiseerde duur, veelal in jaren, van de grondexploitatie weer. Liquiditeitspositie De mate waarin de gemeente/onderneming kan voldoen aan haar korte termijn (financiële) verplichtingen. De boekwaarde-ontwikkeling van de grondexploitaties, zoals opgenomen in de MPG, geeft hiervan een indicatie. Dit houdt verband met de omvang van de grondvoorraad op de balans. Bij een afnemende grondvoorraad (daling van activa) zal de liquiditeitspositie verbeteren, er zijn meer opbrengsten gegenereerd dan kosten gemaakt.

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

Netto contante waarde (NCW) De waarde (van kosten en/of opbrengsten) uitgedrukt tegen het huidige prijspeil. Deze zijn daarmee onderling vergelijkbaar. Bij het bepalen van de NCW wordt rekening gehouden met het moment van realisatie, kosten- en opbrengstindex alsmede de rente. Nominale waarde De waardebepaling (van kosten en/of opbrengsten) op (prijs)peildatum. Nota Grondbeleid Nota waarin het gemeentelijk grondbeleid is verwoord. Deze wordt eens per 4 jaar geactualiseerd en heeft o.a. betrekking op verwervingen, uitgifteprijsvorming, samenwerking, weerstandsvermogen en kostenverhaal. Nota Bovenwijkse investeringen (NBI) Nota waarin het gemeentelijk beleid is verwoord met betrekking tot bovenwijkse investeringen, investeringen die voor meerdere ontwikkelingslocaties profijtelijk zijn. Hierin geeft de gemeente toepassing aan de wettelijke mogelijkheden voor kostenverhaal van bovenwijkse investeringen en wordt een actueel overzicht gegeven om welke investeringen het gaat en welke ontwikkelingslocaties een bijdrage in de kosten moeten leveren.

43

Bijlage 1 Begrippenlijst Ontwikkelprogramma Ruimtelijk programma waarin functies, aantallen en/of hoeveelheden zijn gespecificeerd (aantal en type woningen, m2 en categorieën bedrijven, etc.). Het programma is maatgevend voor de opbrengstpotentie in de grondexploitatie.

Projectplan Het projectplan beschrijft de werkwijze en de fasering van het planproces op hoofdlijnen, betrekking hebbend op de grondexploitatie. In het projectplan wordt aandacht besteed aan de taken en verantwoordelijkheden van de betrokken partijen, de overlegstructuren en de wijze van besluitvorming binnen het project.

Ontwikkelingsmodel Zie voor uitleg ‘Type ontwikkeling’ (synoniem).

Rekenparameters Parameters die van invloed zijn op het resultaat van de financiële berekening in de MPG (netto contante waarde-berekening en dynamische eindwaarde berekening). Het betreft veelal het rentepercentage, kosten- en opbrengstindex.

Overige kosten Dit is een verzamelterm voor diverse kostenposten in de grondexploitatie. Onder deze post vallen: ‘bijdrage aan derden’, ‘planschade’, ‘storting bovenwijkse investeringen’, ‘onvoorzien’ (onzekerheidsreserve m.b.t. bouw- en woonrijpmaken) en ‘winstneming’. Hiermee is niet gezegd dat deze kosten bij alle projecten van toepassing zijn, sommige staan op €0. Overige opbrengsten Dit is een verzamelterm van diverse opbrengstposten in de grondexploitatie. Deze post heeft betrekking op ‘subsidies’, ‘exploitatiebijdrage’, ‘verliesneming’ (=afwaardering), huur & pacht Passieve grondpolitiek Een door gemeente te voeren grondbeleid dat zich beperkt tot het faciliteren, toetsen en verhalen van kosten van ruimtelijke ontwikkelingen van derden/private partijen. Peildatum Datum waarop kosten en/of opbrengsten zijn bepaald. Planologisch besluit Een door de raad genomen besluit waarin de planologie van een gebied juridisch is vastgelegd. Voorbeelden hiervan zijn bestemmingsplan, wijzigingsbesluit, afwijkingsbesluit, voorbereidingsbesluit. Plankosten Verzamelterm gebruikt in de MPG voor werkzaamheden die betrekking hebben op gemeentelijke apparaatskosten, ontwikkelingskosten, waaronder onderzoeken en VTA (Voorbereiding, Toezicht en Administratie).

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

Reserve In de MPG wordt hiermee een financiële reserve bedoelt die vrij besteedbaar is. Risico Kans van optreden maal (financieel) effect. Deze kan zowel een positief als negatief effect hebben op de grondexploitatie. Structuurvisie Gemeentelijk ruimtelijk beleid. Type ontwikkeling Synoniem voor ontwikkelingsmodel. De productie van bouwrijpe grond, grondexploitatie, kan op verschillende manieren plaatsvinden. Deze worden hieronder kort toegelicht. De gemeente kan alle gronden in eigendom hebben en deze als bouwrijpe grond verkopen aan een marktpartij. Deze partij realiseert de bebouwing die past binnen de bestemmingslegging. Daarnaast zorgt de gemeente voor de aanleg van de openbare ruimte. In deze situatie is sprake van een publieke grondexploitatie waarbij de opbrengst bestaat uit de gemeentelijke gronduitgifte. Idealiter is deze opbrengst voldoende om het totaal van de voorzienbare kosten te dekken. De gronduitgifteprijs is niet eindeloos rekbaar, deze wordt begrensd door de markt. Ook kan de situatie voorkomen dat marktpartijen gronden bezitten die van belang zijn om invulling te geven aan het ruimtelijk beleid van de gemeente. De marktpartij kan zijn gronden aanbieden aan de gemeente, die deze verwerft. De gemeente maakt een integraal plan en maakt de gronden bouwrijp en legt de

44

Bijlage 1 Begrippenlijst openbare ruimte aan. Als tegenprestatie verlangt de ontwikkelaar dat de gronden in bouwrijpe staat als eerste aan hem worden aangeboden. De zogenaamde bouwclaim. Deze kan dan besluiten om de bouwrijpe gronden, tegen een marktconforme prijs, af te nemen.

VTA Afkorting voor Voorbereiding, Toezicht en Administratie. Synoniem voor de afkorting VAT. Deze activiteiten zijn onderdeel van de werkzaamheden die vallen onder de verzamelterm ‘plankosten’.

Het is ook mogelijk dat een private partij de eigen grond zelf wil exploiteren. Dan maakt deze private partij de grond bouwrijp en realiseert de bebouwing. Ook draagt deze partij zorg voor de aanleg van de openbare ruimte conform kwaliteitseisen van de gemeente, die na oplevering wordt geleverd aan de gemeente. De rol van de gemeente is beperkt. Er is sprake van faciliterend gemeentelijk grondbeleid. Wanneer het project gebaseerd is op de verkoop van grond (eventueel inclusief oude bebouwing) door de gemeente aan deze private partij, dan is er sprake van een concessie. Wanneer de private partij de grond op een andere manier heeft verworven, dan is er sprake van zelfrealisatie.

Verwervingen Deze aanduiding in de GREX heeft betrekking op de verwerving van gronden, opstallen, sanering (koop) van hindercontouren, sloopkosten en vrijmaken van het perceel van obstakels.

Overigens zijn combinaties van genoemde type ontwikkelingsprojecten ook mogelijk. Binnen een gebied, waar sprake is van een functionele en/of ruimtelijke samenhang (maatgevend voor de begrenzing van het exploitatiegebied), kan sprake zijn van gronduitgifte en/of een bouwclaim en/of zelfrealisatie. Verliesvoorziening In de MPG wordt hiermee een financiële voorziening bedoeld. Dit is een gelabelde som geld met een specifieke bestemming. Deze is daarmee niet vrij besteedbaar. De voorziening wordt als ‘vreemd vermogen’ beschouwd. Voorziening Synoniem voor verliesvoorziening. In de MPG wordt hiermee een financiële voorziening bedoeld. Dit is een gelabelde som geld met een specifieke bestemming. Deze is daarmee niet vrij besteedbaar. De voorziening wordt als ‘vreemd vermogen’ beschouwd. VRI Afkorting voor Verkeersregelinstallatie. Een mogelijke kostenpost in de grondexploitatie.

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2022

Weerstandsvermogen Het vermogen om financiële tegenvallers op te vangen zonder dat dit effect heeft op (andere delen van) de bedrijfsvoering. Bij het bepalen van het beschikbare weerstandsvermogen wordt gekeken naar de aanwezigheid van vrij besteedbare middelen. Woonrijp maken (WRM) Het inrichten van de openbare ruimte en geschikt maken voor de eindgebruiker. De werkzaamheden omvatten veelal de aanleg van de definitieve verharding, straatmeubilair, aanbrengen groen en verlichting. Wvg Afkorting voor Wet voorkeursrecht gemeente. Wettelijk instrument dat gemeente kunnen vestigen teneinde gronden (en opstallen) te verwerven die noodzakelijk zijn om invulling te geven aan haar ruimtelijk beleid (een taak van de gemeente). Een eigenaar zal in dat geval bij verkoop als eerste zijn gronden aan de gemeente moeten aanbieden, alvorens deze aan andere te mogen aan bieden in geval gemeente geen gebruik maakt van het gevestigde voorkeursrecht (kadastrale aantekening). Zelfrealisatie Grondexploitatie die door private partijen zelf wordt uitgevoerd. De rol van de gemeente is beperkt tot het faciliteren (planologisch besluit), toetsen en het (verplicht) kostenverhaal.

45