Jaarverslaggeving 2020.pdf

JAARVERSLAGGEVING

2020

Inhoudsopgave 1. Aanbieding

4

2. Financieel resultaat

7

3. Programma’s Programma 1 – Participatie en ondersteuning Programma 2 – Bedrijvigheid en bereikbaarheid Programma 3 – Woon- en leefomgeving Programma 4 – Bestuur en interne dienstverlening

13

4. Paragrafen Paragraaf 1 – Lokale heffingen Paragraaf 2 – Weerstandsvermogen Paragraaf 3 – Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4 – Financiering Paragraaf 5 – Grondbeleid Paragraaf 6 – Verbonden partijen Paragraaf 7 – Bedrijfsvoering

56

5. Jaarrekening

93

6. Bijlagen 1. Accountantsverklaring 2. Verloop voorzieningen grondexploitatie 3. Overzicht programma’s en producten 4. Staat van uit te voeren werken 5. Kerngegevens 6. Sisa staat (behorend tot de gecontroleerde jaarrekening) 7. Taakvelden (behorend tot de gecontroleerde jaarrekening)

108

Aanbieding

Aan de raad Barneveld, 15 juni 2021 Aanbieding Wij bieden u hierbij de Jaarverslaggeving 2020 aan. De jaarverslaggeving 2020 bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. Met de Jaarverslaggeving 2020 leggen wij verantwoording af over het gerealiseerde voorgenomen beleid (wat hebben we gedaan) en de daarvoor ingezette middelen (wat heeft het gekost). In de jaarrekening vindt u de balans en de staat van baten en lasten. We kijken terug op 2020 als een heel bijzonder jaar. Door corona ging veel anders dan anders. Sommige taken konden niet worden uitgevoerd en er moesten extra taken worden uitgevoerd. Wij zochten wegen om onze dienstverlening door te laten gaan en onze opgaven en ambities te realiseren. Daarbij werkte de ambtelijke organisatie grotendeels op afstand vanuit huis. 2020 was daarom een jaar vol met uitdagingen, van snel schakelen en meebewegen, kijken naar wat mogelijk is en zoeken naar oplossingen. We hebben naar goed Barnevelds gebruik ‘onze schouders er onder gezet’. Veel kon daardoor doorgaan. Ondanks het bijzondere jaar vol met uitdagingen en hogere uitgaven door corona, sluiten we af met een positief saldo van € 914.000 op de reguliere exploitatie, met daarbovenop € 600.000 incidenteel als gevolg van voordelige resultaten op de grondexploitaties (incl. VPB afdracht).

Terugblik 2020: wat hebben we in 2020 gedaan? Corona We blikken terug op een jaar waarop de mondiale coronacrisis grote impact had op de samenleving, de inwoners, de ondernemers, de organisatie en het realiseren van ambities. Als college hebben we onze inwoners en ondernemers zo goed mogelijk bij willen staan en dat blijven we doen. Daarbij is het gelukt om de dienstverlening door te laten gaan en is een groot pakket aan maatregelen, als gevolg van de crisis, uitgevoerd. Zo informeerden we inwoners en ondernemers actief over de tijdelijke regels en de consequenties hiervan, onder andere via een met de BIK ingestelde coronadesk, direct mailings, social media, internet en onze gemeentepagina. Samen met scholen en kinderopvangorganisaties realiseerden we noodopvang voor kinderen en startte een zomerschool in de vakantie. We werkten compensatieregelingen uit en steunden ondernemers door uitvoering van de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (Tozo). Doordat met name de horeca, de detailhandel en de leisure-sector hun inkomsten aanzienlijk zagen teruglopen, hebben we diverse acties gestart, zoals ‘Je Bordje Besteld in Barneveld’ en de Barneveld-card, om de lokale koopkrachtbinding te stimuleren. Daarnaast was er ’gratis parkeren’ in Barneveld centrum tijdens de noodzakelijke winkelsluiting door de coronamaatregelen.

Diverse culturele voorzieningen, sportverenigingen en dorpshuizen zijn ondersteund om de impact van de crisis te beperken. Zie voor een toelichting paragraaf Bedrijfsvoering. We zijn er voor alle Barnevelders. Juist ook voor die inwoners die het moeilijk hebben of kwetsbaar zijn en voor wie de coronacrisis het moeilijker maakt om deel te nemen aan verschillende activiteiten in onze dorpen. Afgelopen jaar ging daarom extra aandacht naar hen uit. Activiteiten voor senioren van Welzijn Barneveld zijn op een creatieve manier omgevormd en er is praktische hulp geboden vanuit 'omzien naar elkaar'. Voor kwetsbare kinderen en gezinnen zijn aanvullende maatregelen genomen en aan minima zijn gratis mondkapjes verstrekt. Inwoners weten ook digitaal de weg te vinden om mee te doen naar vermogen. Niet alleen zagen we onze inwoners, ondernemers, instellingen en andere organisaties zich met veel verantwoordelijkheidsgevoel, creativiteit en doorzettingsvermogen door de crisis heen slaan. Dat zelfde zagen we ook in onze ambtelijke organisatie. We deden een groot beroep op de flexibiliteit van onze medewerkers. Boa’s gaven uitleg over de nieuwe maatregelen en handhaafden daar waar nodig. Tijd- en plaatsonafhankelijk werken kreeg een boost door het grotendeels verplichte thuiswerken.

Allerlei nieuwe vormen van online participatie ontstonden, waarbij we bij de online bijeenkomsten een soms grotere opkomst zagen dan bij de ‘traditionele’, fysieke bijeenkomsten. De drempel voor deelname online lijkt soms net even lager te zijn. Voor de toekomst kan online participatie daarom een belangrijke en waardevolle aanvulling in het betrekken van inwoners bij het maken van beleid zijn. Met de komst van onder andere het vaccinatieprogramma is er meer perspectief op een weg uit de

4

coronacrisis. Dankzij de saamhorigheid in en de veerkracht in onze dorpen, het denken in oplossingen en de wendbaarheid van bestuur, organisatie en samenleving, spannen we ons in om deze crisis zo snel mogelijk achter ons te laten. Nu is nog niet exact in te schatten wat de gevolgen van de crisis vooral op langere termijn zullen zijn. We blijven ons inzetten om eventueel negatieve gevolgen zoveel als mogelijk te beperken, waarbij we de positieve gevolgen en leermomenten willen vasthouden voor de toekomst. Sociaal Domein De jaarlijkse kosten van jeugdhulp blijven stijgen, onder andere veroorzaakt door complexere hulp en intensievere trajecten in duur en intensiteit. Uit de Rapportage Werkprogramma Jeugd blijkt een structureel tekort op het Jeugdhulpbudget als gevolg van de te lage bijdrage hiervoor van het rijk. Dit blijkt ook uit het AEFrapport 'Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg' dat in december 2020 is gepresenteerd. Daar komt bij dat de kostengroei in 2020 niet geheel gedempt kon worden door transformatie vanwege covid-19. Er is een transformatie-effect bereikt dat nagenoeg gelijk is aan het effect in het jaar daarvoor. Dit is vooral de doorwerking van het effect uit 2019. De verwachting was dat er in 2020 een groter transformatie-effect zou optreden, maar de nieuwe transformatieprojecten zijn door corona grotendeels vertraagd of gestaakt.

In 2021 willen we intensiveren op de inzet van transformatieprojecten op basis van het herijkte Werkprogramma Jeugd. Zowel regionaal als lokaal werken wij verder aan een inhoudelijke verbetering van de hulp en ondersteuning. De verwachting is dat het daaruit voortvloeiende transformatie-effect de jaarlijkse kostengroei (grotendeels) dempt. De gemeente ondersteunt inwoners bij participatie op de arbeidsmarkt of een andere wijze van meedoen naar vermogen. Maar vanwege de coronacrisis konden re-integratie instrumenten (tijdelijk) niet ingezet worden. Hierdoor is de ontwikkeling van vaardigheden van uitkeringsgerechtigden mogelijk (tijdelijk) tot stilstand gekomen. Via de coronamonitor is het budget hiervoor in 2020 naar beneden bijgesteld. We houden in 2021 rekening met een extra inzet van deze instrumenten. Hoewel het aantal mensen dat een bijstandsuitkering nodig heeft in 2020 laag is gebleven, houden we voor 2021 rekening met een toename. Door de coronacrisis lag de nadruk op het waarborgen van de continuïteit van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning. Waar dat nodig en mogelijk was zijn alternatieve vormen van ondersteuning ingezet. Ook zijn aanbieders deels gecompenseerd voor financiële schade door de coronacrisis, zodat voorzieningen intact en beschikbaar blijven voor de inwoners na de coronacrisis.

Ook is in 2020 invulling gegeven aan het stimuleren van sportieve en culturele initiatieven. Zo is gewerkt aan het lokale Sport- en Beweegakkoord, dat door bijna 20 organisaties uit sport, onderwijs, welzijn en zorg is ondertekend. Daarnaast is het Convenant Cultuureducatie tot stand gekomen. Hierdoor kunnen zoveel mogelijk kinderen in de gemeente kennis maken met een breed en gevarieerd cultuuraanbod. Herindeling Scherpenzeel 2020 was ook het jaar waarin het college van Gedeputeerde Staten (GS) van de provincie Gelderland besloot om op grond van artikel 8 Wet algemene regels herindeling (arhi) een open overleg te starten gericht op versterking van de bestuurskracht van Scherpenzeel en besluitvorming over een mogelijke herindeling van de gemeenten Scherpenzeel en Barneveld. Inmiddels weten we dat GS in januari 2021een besluit nam over het herindelingsontwerp voor een fusie tussen Scherpenzeel en Barneveld. Afhankelijk van de verdere besluitvorming moeten we nog veel energie steken om te komen tot een nieuwe gemeente, met een nieuw bestuur, een nieuwe organisatie en eenduidige regelgeving. Groei gemeente De gemeente groeit. In 2020 is de grens van 60.000 inwoners gepasseerd. De woningvoorraad is met bijna 400 woningen toegenomen, met name in de kernen Barneveld en Voorthuizen.

Ook zijn voorbereidingen getroffen voor nieuwe uitbreidingen in Kootwijkerbroek, Garderen en Barneveld, waar onder andere de eerste fase van Bloemendal van start is gegaan. In Barneveld zijn twee basisscholen in Veller in gebruik genomen samen met een nieuwe gymzaal. In Voorthuizen startte de nieuwe basisschool De Vlindertuin op nieuwbouwlocatie Wikselaarse Eng. De nieuwe Gymzaal De Brug in Voorthuizen werd volop gebruikt. In Barneveld startte de duurzame vernieuwbouw van het Johannes Fontanus College (JFC). De nieuwe multifunctionele dorpshuizen De Eng in Voorthuizen en De Wardborg in Garderen zijn geopend en binnen de coronamaatregelen in gebruik genomen. Korfbalvereniging Spirit verhuisde eind 2020 naar de nieuwe locatie bij sporthal De Voorde aan de Jan de Jagerweg in Voorthuizen. De verwachting is dat de gemeente de komende jaren blijft groeien. Deze groei heeft impact op de beschikbaarheid van woningen, de capaciteit van de huidige infrastructuur en de beschikbaarheid van voorzieningen. We zien ook dat er nieuwe taken op gemeenten afkomen, zoals de Omgevingswet en de energietransitie. Deze ontwikkelingen hebben invloed op onze dienstverlening, organisatieontwikkeling, burgerparticipatie en gebiedsgericht werken. Keuzes zijn daarom nodig die ook invloed hebben op het karakter van de gemeente. In 2020 zijn stappen gezet om deze keuzes voor te bereiden.

Deze zijn ook afhankelijk van

5

de financiële ruimte. In de Kadernota wordt een meerjarig sluitende begroting gepresenteerd en leggen wij de te maken keuzes aan de raad voor. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid Het verbeteren van de externe bereikbaarheid stond ook in 2020 centraal. Om de doorstroming en verkeersveiligheid rond de A1-A30 te verbeteren heeft het Rijk in 2020 gewerkt aan de MIRT-verkenning. Deze is afgerond en het voorkeursalternatief (Sober+) is vastgesteld. De fase van planuitwerking is gestart. Verder is de lobby naar de A1-corridor geïntensiveerd. Voor de Oostelijke Rondweg van Barneveld wordt een Milieueffectrapportage opgesteld. Onderzoek is gestart naar de effecten van de aanleg van een eventuele westelijke rondweg Barneveld. Deze worden bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie Barneveld betrokken. In Garderen is onderzoek uitgevoerd naar eventuele aanvullende maatregelen om het doorgaande (vracht)verkeer te ontmoedigen door de kern te rijden. In Voorthuizen zagen we dat de nieuwe rondweg een positief effect heeft op met name de verkeersintensiteit en -veiligheid op de noord-zuid verbinding in Voorthuizen.

Naast het treffen van verkeersmaatregelen wordt, in samenwerking met de Jongerenraad, ook met bewustwording van gedrag geprobeerd de verkeersveiligheid te vergoten, bijvoorbeeld in relatie tot alcoholgebruik, bij jonge beginnende bestuurders en met een opfriscursus verkeersregels voor ouderen. Langs de Stationsweg staat de eerste flitspaal van Barneveld. Duurzaamheid Barneveld werkt hard om in 2050 energieneutraal te zijn. De CO2-ladder in onze eigen gemeentelijke organisatie laat zien, dat in 2020 de gemeentelijke CO2 uitstoot met 70% is gedaald ten opzichte van 2015. We zijn daarmee goed op weg om de CO2 doelstelling te halen om in 2022 78% minder CO2 uit te stoten. We gaan verder met het verduurzamen van de gemeente, door te investeren in LED-verlichting en energiezuinige ketels en onze gemeentelijke voertuigen te laten rijden op biobrandstoffen. We zien dat het doel van 2% minder energieverbruik per jaar is bereikt. Het doel van 20% duurzame energieopwekking nog niet. Wel is het aantal zonnepanelen op daken jaarlijks verdubbeld. De eerste warmtevisie is vastgesteld, met onder andere aandacht voor Wijk van de Toekomst De Glind. Via de energielokketten zetten we in op energiebesparing. Via een tour langs de dorpen dachten inwoners actief mee over de energietransitie. Op het gebied van mogelijke windenergie zijn ook stappen gezet.

Na input van de MER (Milieueffectrapportage), het houden van een beleidsconfrontatie en verschillende inloopbijeenkomsten (Terschuur, Zwartebroek en De Glind) bleek uiteindelijk Harselaar, ten zuiden van de A1, het meest kansrijk voor de ontwikkeling van windenergie. Hiervoor is een winddialoog van start gegaan. Het aanpassen van onze buitenruimte aan het klimaat pakken we samen met inwoners, organisaties en bedrijven op. In 2020 is het inrichten van groene schoolpleinen gestart. Voor de subsidieregeling voor klimaatadaptieve maatregelen, zoals het afkoppelen van regenwater en het ontstenen van tuinen, ontvingen we in 2020 al zo’n 100 aanvragen. Op initiatief van Plaatselijk Belang Barneveld zijn in het centrum van Barneveld geveltuinen aangelegd. Geveltuinen dragen bij aan een groener beeld van het centrum en hebben, op bescheiden wijze, ook een positief effect op het tegengaan van hittestress en het vergroten van de biodiversiteit. In het vastgestelde Strategieplan Grondstoffen ligt de focus op circulair en duurzaam grondstoffenbeheer. Op basis van participatie (meedenken en meedoen) met inwoners en stakeholders en op basis van een communicatiestrategie ter ondersteuning van gedragsverandering, wordt een concreet maatregelenpakket uitgewerkt en uitgevoerd. Verenigingen hebben al meegedacht om een nieuwe invulling te geven aan de "oud papier regeling".

Een aantal verenigingen doet mee aan projecten en activiteiten (voor een vergoeding) gerelateerd aan de doelstellingen uit het Strategieplan Grondstoffen 2020-2024. Regionale samenwerking Om ontwikkelingen af te stemmen en om de Barneveldse belangen goed te positioneren en ambities op het gebied van ondermeer woningbouw, bedrijfslocaties, energie- en landbouwtransitie en bereikbaarheid te realiseren werkt de gemeente samen. Met name in de regio Foodvalley, maar ook in de regio Amersfoort en de Veluwe. Dienstverlening De inwoner staat centraal in al onze contacten. Daar werken we aan. Dit doen we digitaal waar het kan, persoonlijk waar nodig. In 2020 hebben we online 45% meer inwoners kunnen bedienen. Er is een toename van ruim 30% van aanvragen die online worden gestart, ten opzichte van 2019. Sinds mei 2020 is chatten met de gemeente ook mogelijk. Hier wordt gemiddeld 40-50 keer per week gebruik van gemaakt. Ook maakt de gemeente sinds 2020 gebruik van een burgerpanel van circa 650 inwoners om informatie op te halen. Zo is de dienstverlening van de gemeente gewaardeerd met een 7,3.

6

De telefonische bereikbaarheid is in 2020 voorzichtig verbeterd. Voor een bezoek aan de balie in het gemeentehuis werkt de gemeente volledig op afspraak. Hierdoor is er geen wachttijd in het gemeentehuis voor de balies en is bezoek coronaproof mogelijk. Afspraken kunnen online en telefonisch ingepland worden.

Financieel resultaat We sluiten het jaar af met een positief saldo van € 914.000 op de reguliere exploitatie, met daarbovenop€ 600.000 incidenteel als gevolg van voordelige resultaten op de grondexploitaties (inclusief afdracht VPB ad. € 985.000). In de vastgestelde maandrapportage van december 2020 gingen we nog uit van een verwacht positief saldo van € 30.000 op de reguliere exploitatie. Een resultaat waar we als gemeente trots op mogen zijn, gezien de extra druk op de gemeente met name vanwege de coronacrisis. Het saldo op de reguliere exploitatie is bijna € 1.200.000 positiever dan het verwachte negatieve saldo van € 252.000 waar we bij het opstellen van de Programmabegroting 2020 nog vanuit gingen. Toen schetsten we een sluitende meerjarenbegroting, uitgezonderd van het startjaar 2020. Verschil met maandrapportage december 2020 Ondanks de grotere uitgaven door corona hebben we er toch voor kunnen zorgen dat we het jaar 2020 met een positief resultaat afsluiten. Zo hadden we minder kosten voor lokaal onderwijs, meer inkomsten aan leges door de extra bouwvergunningen en extra inkomsten op de gebouwen en gronden (verkopen, niet zijnde grondexploitatie). Daar bovenop heeft de winst op de grondexploitatie een positieve bijdrage aan het resultaat geleverd.

Het verschil tussen het verwachte resultaat genoemd in de maandrapportage van december 2020 en het uiteindelijke positieve resultaat op de reguliere exploitatie komt onder andere door: hogere lasten op de voorzieningen inwoners met een beperking inclusief jeugd (structureel € 880.000 N); minder uitgiftes paspoorten en rijbewijzen, waardoor minder inkomsten (€ 180.000 N); minder inkomsten toeristen- en reclamebelasting (€ 218.000 N); hogere Wabo leges (€ 472.000 V); lagere lasten op lokaal onderwijsbeleid (€ 600.000 V); de vorming van een voorziening pensioenen wethouders (€ 588.000 N). Om het risico op te vangen van bijstortingen voor toekomstige pensioenen van wethouders is het vereist hiervoor een verplichting op te nemen in de vorm van een voorziening. Op basis van de huidige informatie is deze verplichting ongeveer € 588.000. Het instellen hiervan is een bevoegdheid van de raad en is daarom als beslispunt opgenomen bij dit jaarverslag. Voor de uitvoering van de regeling Tozo zijn middelen beschikbaar gesteld door het Rijk (€ 517.000) ter dekking van de organisatiekosten. Deze inkomsten zijn in 2020 binnengekomen, maar ook nodig in 2021. Om die reden stellen we voor dit bedrag te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve, zie beslispunten. Vrijval voorziening primair onderwijs (€ 190.000). Deze dient ter dekking van de kosten van nog te voorzien onderhoud.

Conform de voorwaarden van een onderhoudsegalisatievoorziening (BBV) moeten geplande onderhoudskosten opgenomen worden in een beheerplan. Omdat hieraan niet is voldaan, maar het bedrag nog wel nodig is ter dekking van de toekomstige kosten van onderhoud, wordt voorgesteld de voorziening vrij te laten vallen en het bedrag te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve. In het huisvestingsplan 2020 was reeds besloten de kosten te dekken uit deze voorziening. Zie voor een uitgebreide onderbouwing de verschillenanalyse in het Financieel Resultaat. Grondexploitatie In totaal komt het resultaat op de grondexploitaties uit op een voordeel van € 2,16 miljoen. Dit resultaat bestaat uit een deel bedrijventerreinen (€ 597.000) en een deel woningbouw (€ 1,56 miljoen). Dit is een saldo van tussentijdse winstnemingen op lopende projecten, resultaat van afgeronde projecten, en de bijstellingen op de verliesvoorziening. In 2020 zijn zes projecten gereed gekomen. Eind november 2020 zijn de grondexploitaties voor Veller I en Puurveen afgesloten. Op 3 februari 2021 heeft de raad daarover besloten. Ultimo 2020 zijn nogmaals een 4-tal projecten afgerond, te weten Briellaerd-Noord, Wildzoom, De Enk (Valkhof), en de Herontwikkeling Achterveldseweg (gezamenlijk resultaat € 339.000). Via het raadsvoorstel van deze jaarverslaggeving 2020 wordt voorgesteld deze grondexploitaties af te sluiten.

In de verliezen van Briellaerd-Noord en Wildzoom is in eerdere jaren al voorzien door een storting in de voorziening voor verlieslatende grondexploitaties. De vrijval van de voorziening van deze 2 projecten komt op € 21.000. Vanuit het actualiseren van de grondexploitaties hebben er wijzigingen in de verliesvoorziening plaatsgevonden. De totale mutatie (verschil 2019 met 2020) bedraagt een verlaging van € 3,94 miljoen. Deze

7

wordt veroorzaakt door: 1. Verlaging t.b.v. dekking en i.v.m. vrijval afsluiten 3-tal verlieslatende projecten (Briellaerd Noord, Veller I en Wildzoom); 2. Verhoging van de verliesvoorziening voor 6 doorlopende projecten (saldo). In februari heeft de raad al besloten de verliesvoorziening voor het project Veller I met € 3,15 miljoen te verlagen. In deze jaarverslaggeving vragen we de verliesvoorziening met het resterende deel van (€ 3,94 – € 3,15) € 786.000 te verlagen. Voor het openen van een grondexploitatie voor de Kromme Akker Zuid in Voorthuizen is een beslispunt toegevoegd. Normaal gesproken gebeurt dit bij het vaststellen van het bestemmingsplan voor het betreffende gebied. Dat is destijds abusievelijk verzuimd. Alle nog in 2021 lopende grondexploitaties zijn geactualiseerd en in een Meerjarenprognose grondexploitaties (MPG) opgenomen. Dit MPG is gebruikt ter onderbouwing van de jaarrekening en onder meer gebruikt voor bijlagen 2 en 3. In bijlage 2 vindt u de geactualiseerde gegevens van de grondexploitaties. In bijlage 3 vindt u het verloop van de verliesvoorziening per complex. In het MPG, dat u ter kennisname wordt aangeboden, vindt u een nadere uitwerking op complex-niveau. Geconcludeerd kan worden dat de huidige grondexploitaties tot en met 2029 lopen en de opbrengsten daaruit, evenals de hiervoor getroffen voorzieningen, gedurende die periode, afnemen.

Hierdoor kan, zoals opgemerkt, een herijking van het grondbeleid, in relatie tot de gewenste groei van de gemeente, wenselijk zijn. In paragraaf 5 wordt verder ingegaan op het grondbeleid en de ontwikkeling in te verwachten resultaten. Met het vaststellen van de jaarverslaggeving vragen wij u de te verwachten resultaten van de grondexploitaties op eindwaarde vast te stellen. Toevoegen VPB Voor het geheel aan winstnemingen van 2020 is rekening gehouden met een fiscale afdracht van per saldo € 985.000. Het definitief te betalen bedrag aan vennootschapsbelasting vloeit voort uit de definitieve aanslag en kan hier nog van afwijken. De afdracht aan VPB wordt geboekt in programma 4. Duurzaamheidsbijdrage Voor de realisatie van energiezuinige sociale huurwoningen in de nieuwbouwwijk Holzenbosch in Voorthuizen is een éénmalige duurzaamheidsbijdrage toegezegd voor de Woningstichting Barneveld. Voor de bouw van 45 BENG (Bijna Energieneutrale Gebouwen)-woningen is een bijdrage van € 5.000 per woning overeengekomen als stimulans voor deze pilot vooruitlopend op de wettelijke invoering van de BENG-eisen per 1 januari 2021 voor alle woningen en gebouwen.

Omdat de bijdrage betrekking heeft op het vastgoed (woningen), mag de bijdrage volgens de voorschriften (Besluit begroting en verantwoording (BBV) en vennootschapsbelasting (VpB) niet ten laste van de grondexploitatie Holzenbosch I worden gebracht. Het college stelt voor om de bijdrage van € 225.000 (45 x € 5.000) ten laste te laten komen van het jaarrekeningresultaat 2020. Resultaatbestemming Onze gemeente houdt, conform de ‘notitie reserves en voorzieningen’ een beperkt aantal reserves aan. De algemene en bestendige lijn is dat de algemene reserve er is om incidentele uitgaven en tekorten op te vangen en er kunnen incidentele positieve resultaten aan toegevoegd worden. Dit jaar is er een positief resultaat van € 1.514.000. Het voorstel is om een bedrag van € 225.000 te besteden aan een éénmalige duurzaamheidsbijdrage aan Woningstichting Barneveld voor de bouw van 45 BENG- woningen. Daarnaast wordt voorgesteld om de vrijval van de verliesvoorziening van € 21.000 (Briellaerd/Wildzoom) net als in 2018 en 2019, aan de reserve Stamkapitaal toe te voegen, van waaruit de verliesvoorziening is gevormd. Vervolgens wordt gevraagd om het resterende bedrag van € 561.000 toe te voegen aan de algemene reserve.

Ontwikkeling schuldpositie Door investeringen in infra en vastgoed en door (voor-)financiering van grondexploitaties, die door externe financiering zijn gerealiseerd, is de solvabiliteit met 2% afgenomen (van 27% naar 25%). De solvabiliteit is hiermee nog steeds ruim hoger dan de streefwaarde van (minimaal) 20%. De netto schuldquote met 1% toegenomen (van 146% naar 147%) ten opzichte van 2019. De netto schuldquote is weliswaar hoger dan de streefwaarde (maximaal 130%), maar lager dan verwacht (162%). Ontwikkeling weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen (exclusief het financieel resultaat) is met een waarde van 2,5 hoger dan de waarde van de begroting 2020 (1,8). De weerstandsratio overstijgt op dit moment de norm van 2. De mogelijke (financiële) effecten van het coronavirus zijn meegenomen in de actualisatie van de risico’s in de jaarrekening 2020 (1,5 mln). Wij hebben de raad meerdere keren tussentijds geïnformeerd over de acties van het college (en eventuele risico’s en beheersmaatregelen) ten gevolge van de coronacrisis. Reserve bovenwijks In de jaarverslaggeving 2020 is voor bijdragen aan bovenwijkse voorzieningen vanuit grondexploitaties en

8

ontwikkellocaties van derden € 4,0 miljoen in deze reserve gestort. Deze bijdragen zijn bestemd voor het mede-realiseren van bovenwijkse voorzieningen, zoals die benoemd zijn in de door de raad vastgestelde nota ‘Bovenwijkse investeringen 2019’. In 2020 is ook € 6,7 miljoen onttrokken uit deze reserve voor de bijdragen van ontwikkellocaties aan de vastgestelde infrastructurele projecten, zoals Harselaar-Zuid en Holzenbosch. Hierbij wordt gevraagd in te stemmen met deze storting in en onttrekking aan de reserve bovenwijkse voorzieningen.

Vaststelling De jaarverslaggeving 2020 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De jaarverslaggeving 2020 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De hierin opgenomen jaarrekening en het hierin opgenomen jaarverslag zijn gecontroleerd door BakerTilly. Wij stellen u voor: 1. De jaarverslaggeving 2020 vast te stellen; 2. De grondexploitatie per ultimo 31 december 2020 af te sluiten voor de projecten Briellaerd-Noord, Wildzoom, De Enk (Valkhof), en Herontwikkeling Achterveldseweg en het resultaat ervan vast te stellen op € 339.000 positief; 3. Het verlies van de projecten Briellaerd-Noord en Herontwikkeling Wildzoom te dekken uit de reeds eerder gevormde beschikbare verliesvoorziening; 4. Ultimo 2020 een grondexploitatie te openen voor de Kromme Akker Zuid; 5. De te verwachten resultaten van de geactualiseerde grondexploitaties op eindwaarde vast te stellen (bijlage 2); 6. De verlaging van de verliesvoorziening grondexploitaties met € 786.000 vast te stellen (naar een totaalbedrag ultimo 2020 van € 21.645.000); 7. De in 2020 ontvangen bijdragen van ontwikkellocaties ad € 4,0 miljoen in de reserve bovenwijks te storten en een bedrag ad € 6,7 miljoen aan deze reserve te onttrekken; 8. Een voorziening in te stellen voor de pensioenen wethouders en hieraan € 588.000 te doteren; 9. De voorziening primair onderwijs vrij te laten vallen in het resultaat (€ 190.000); 10.

Het positieve resultaat over 2020 ad € 1.514.000 als volgt te bestemmen: € 21.000 toe te voegen aan de reserve Stamkapitaal (=voormalige Nuon-reserve) (resultaat Briellaerd/Wildzoom) € 225.000 te besteden aan een éénmalige duurzaamheidsbijdrage aan Woningstichting Barneveld voor de bouw van 45 BENG- woningen; Een bestemmingsreserve te vormen ter dekking van de uitvoeringskosten Tozo (€ 517.000); Een bestemmingsreserve te vormen ter dekking van de onderhoudskosten schoolgebouwen (€ 190.000); Het resterende deel, € 561.000, toe te voegen aan de algemene reserve; 11. Décharge te verlenen aan het college van Burgemeester en wethouders voor het gevoerde beleid. Burgemeester en wethouders van Barneveld,

W. Wieringa Secretaris

J.J. Luteijn Burgemeester

Financieel resultaat

Resultaat programma's De gemeente Barneveld heeft in 2020 een voordelig resultaat behaald van € 1.514.000. In onderstaand overzicht wordt per programma het behaalde resultaat afgezet tegenover de bijgestelde begroting. Bij de verschillen is aangegeven of er een voordelig (V) of nadelig (N) effect is op het resultaat. In bijlage 4 vindt u een meer uitgewerkt resultaten overzicht per programma, waarin per programma en per beleidsproduct de baten en lasten worden weergegeven. In de programmaverantwoording vindt u financiële overzichten per beleidsproduct met enkel het saldo van baten en lasten.

bedragen x € 1.000

9

Rekening 2019

Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2020

Verschil

Saldo van baten en lasten Programma's Lasten 1. Participatie en ondersteuning 2. Bedrijvigheid en bereikbaarheid 3. Woon- en leefomgeving 4. Bestuur en interne dienstverlening

- 74.787 - 125.462 - 57.966 - 7.616 - 53.558 - 6.322

- 91.624 - 125.836 - 61.374 - 5.177 - 53.991 - 5.295

- 93.531 - 146.081 - 74.442 - 11.198 - 53.370 - 7.071

- 92.960 - 144.804 - 63.714 - 16.437 - 56.292 - 8.361

571 V 1.277 V 10.728 V - 5.239 N - 2.922 N - 1.291 N

Baten 1. Participatie en ondersteuning 2. Bedrijvigheid en bereikbaarheid 3. Woon- en leefomgeving 4. Bestuur en interne dienstverlening

50.675 11.192 11.964 24.037 3.482

34.212 12.040 1.027 18.782 2.363

52.550 24.751 4.149 21.384 2.267

51.844 14.688 7.181 26.776 3.199

- 706 N - 10.063 N 3.032 V 5.392 V 933 V

78.587 - 15.529 2.741 - 17.185 - 1.084 -

85.701 - 15.444 3.301 - 18.483 - 262

87.865 - 16.820 3.125 - 20.118 174

86.829 - 18.304 3.056 - 20.375 - 985 -

- 1.036 N - 1.484 N - 69 N - 257 N - 985 N - 174 N

94.115 93.229 886

101.145 100.620 525

104.685 103.891 794

105.133 104.046 1.087

448 V 155 V 293 V

3.799

- 5.922

- 5.665

- 6.131

- 465 N

Mutatie reserves Mutatie reserves Toevoegingen

- 1.918 - 28.613

5.670 - 375

5.785 - 9.104

7.645 - 11.612

1.860 V - 2.508 N

Onttrekkingen

26.694

6.045

14.889

19.257

4.368 V

Mutatie reserves

- 1.918

5.670

5.785

7.645

1.860 V

Resultaat

1.881

- 252

120

1.514

1.395 V

Overzicht baten en lasten

Alg. dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Lasten Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Baten Algemene dekkingsmiddelen Overhead Saldo van baten en lasten

Verschillenanalyse Het resultaat over 2020 bedraagt € 914.000 (V) op de reguliere exploitatie,met daarboven op € 600.000 incidenteel als gevolg van voordelige resultaten op de grondexploitaties (incl. VPB afdracht). Bij de maandrapportage over december 2020 werd uitgegaan van een verwacht positief resultaat van € 30.000 (V) op de reguliere exploitatie. De stand van de incidentele begrotingsruimte in onderstaande tabel wijkt iets af van de eindstand opgenomen in de maandrapportage van december (€ 120.000). Dit heeft er onder andere mee te maken dat er na de maandrapportage van december nog een raadsbesluit is geweest voor de winstneming op het project Puurveen en wat kleinere correcties. De post incidentele begrotingsruimte heeft als doel onvoorziene incidentele begrotingsmutaties op te vangen. Deze worden door het jaar heen opgenomen in de maandrapportages. De belangrijkste incidentele en structurele wijzigingen ten opzichte van de laatste rapportage worden hieronder toegelicht. Vanuit de jaarrekening, onderdeel toelichting balans, wordt naar deze toelichting verwezen.

bedragen x € 1.000 Resultaat Structurele begrotingsruimte Incidentele begrotingsruimte Totaal resultaat

Belangrijkste afwijkingen Voordelen 01 Grondexploitatie bedrijventerreinen 02. Grondexploitatie woningbouwterreinen 03. Lokaal onderwijsbeleid 04. Inkomensvoorziening 05. Milieu en Ruimtelijke ordening 06. Beheer gebouwen en gronden 07. Tozo uitvoeringskosten

Programma P2 P3 P1 P1 P3 P4 P1

Actuele Begroting - 306 426 120

Rekening 2020

Verschil

1.514

1.395 V

Structureel

Incidenteel 530 V 1.460 V 550 V 613 V 491 V 783 V 517 V

bedragen x € 1.000 Totaal verschil 530 V 1.460 V 550 V 613 V 491 V 783 V 517 V

10

08. Voorziening primair onderwijs

P4

Totaal voordelen Nadelen 09. Voorzieningen inwoners met een beperking (incl. jeugd) 10. B&W 11. Publiekszaken 12. Overige baten en lasten 13. Begraven 14. VPB 15. Overige kleine mutaties

-

P1 P4 P3 P4 P3 P4

190 V

190 V

5.134 V

5.134 V

- 1.013 N - 180 N - 240 N - 162 N - 985 N - 279 N

- 880 N - 1.013 N - 180 N - 240 N - 162 N - 985 N - 279 N

- 880 N

Totaal nadelen

- 880 N

- 2.859 N

- 3.739 N

Totaal afwijkingen

- 880 N

2.275 V

1.395 V

Toelichting op de belangrijkste verschillen 1. Grondexploitaties bedrijventerreinen € 530.000 voordelig In totaal komt het verschil op de grondexploitaties uit op een voordeel van € 2 miljoen, dat bestaat uit een deel bedrijventerreinen en een deel woningbouw. Het verschil ad. € 530.000 op de grondexploitaties van bedrijventerreinen bestaat grotendeels uit tussentijdse winstnemingen van € 689.000 (voordeel), minus het eindresultaat op verlieslatende grondexploitaties van € 890.000 (nadeel) plus een vrijval van de voorziening voor verlieslatende grondexploitaties van € 800.000 en voor het resterend bedrag uit een mutatie op de reserve Bovenwijks (€ 65.000). Voor het verlies op het project Briellaerd Noord was in eerdere jaren reeds een storting gedaan in de voorziening voor verlieslatende grondexploitaties. Voor een uitgebreidere en inhoudelijke toelichting op deze resultaten wordt verwezen naar paragraaf 5 Grondbeleid. 2. Grondexploitaties woningbouwterreinen € 1.460.000 voordelig Het verschil ad € 1.460.000 op de grondexploitaties woningbouwterreinen bestaat uit tussentijdse winstnemingen van € 1.140.000 (Holzenbosch I, Iepenhof en Wikselaarse Eng), winst op afgeronde projecten van € 318.000 (De Enk en Achterveldseweg). Voor een uitgebreidere en inhoudelijke toelichting op deze resultaten wordt verwezen naar paragraaf 5 - Grondbeleid. 3.

Lokaal onderwijsbeleid € 596.000 voordelig De onderbesteding op het lokaal onderwijsbeleid bestaat hoofdzakelijk uit onderwijskansenbeleid voor € 423.000 en leerlingenvervoer voor € 166.000. Het overige kleine verschil ziet op de uitvoering van leerplicht. In het afgelopen jaar kreeg het onderwijsachterstandenbeleid te maken met vertraging en staking in de uitvoering van het beleid vanwege de corona-maatregelen. Hierdoor is het budget in het afgelopen jaar niet volledig benut. Terwijl er wel duidelijke beleidslijnen zijn voor de inzet van dit budget. Gericht op gelijke kansen voor alle kinderen in de gemeente. Van het gemeentelijk beleidsdeel van het budget is eerder in het jaar al een bedrag van € 117.000 teruggevloeid naar de algemene middelen. Nu blijkt bij de jaarrekening een incidenteel voordeel van € 423.000. In het na-corona tijdperk past het verwachte bestedingspatroon binnen het financieel kader van onderwijsachterstandenbeleid, vandaar de benoeming “incidenteel voordeel” bij deze onderbesteding. Hierna volgen voorbeelden van vertraging en staking in de uitvoering van het beleid. Met ingang van 2022 is het wettelijk verplicht om een Hbo’er aan te stellen in de peuteropvang. De middelen voor deze Hbo’er waren al begroot voor 2020. Het onderzoek naar de inzet van deze Hbo’er heeft echter vertraging opgelopen vanwege extra werkzaamheden rondom de noodopvang.

Hierdoor zijn deze middelen in 2020 niet ingezet. De bijeenkomsten die bijdragen aan de versterking van de doorgaande lijn tussen de voorscholen en basisscholen en het professionaliseringsaanbod voor voorscholen hebben door corona niet of in hele beperkte mate plaatsgevonden. Het consultatiebureau geeft de VVE indicatie af aan kinderen die gebaat zijn bij het extra stimuleren van hun ontwikkeling. Door de coronamaatregelen heeft het consultatiebureau veel minder kinderen fysiek gezien. Hierdoor zijn er minder VVE indicaties afgegeven. De verwachting is dat het aantal VVE indicaties straks weer terugkomt op het niveau van voor de coronamaatregelen. Hiermee zal het aantal kinderen dat gebruik maakt van de peuteropvang weer toenemen. Vanwege corona zijn de uitgaven van het aantal vervoersbewegingen om leerlingen naar school te brengen ruim 10% lager dan begroot voor een bedrag van € 166.000. Dit betreft daarmee een incidenteel voordeel. De verwachting is dat na de coronacrisis het uitgavenniveau teruggaat naar het niveau van 2019. 4. Inkomensvoorziening € 613.000 voordelig De onderbesteding op dit beleidsproduct wordt grotendeels veroorzaakt door het uitblijven van uitgaven

11

voor het verstrekken van leenbijstand aan zelfstandigen. Mogelijk komt dit door de invoering van de Tozoregeling in 2020. Door corona getroffen zelfstandigen kunnen via deze Tijdelijke overbruggingsregeling voor zelfstandig ondernemers een uitkering voor levensonderhoud of lening voor bedrijfskapitaal ontvangen, waar zij normaal gesproken mogelijk gebruik hadden gemaakt van de Bbz. Dit leidt tot een voordeel van € 300.000 ten opzichte van het budget. De inkomsten van terugvordering van in eerdere jaren verstrekte leenbijstand zijn € 200.000 hoger dan geraamd. Onderdeel hiervan is een eenmalige hogere inkomst doordat een echtpaar een schadevergoeding verkreeg waarmee de lening ineens werd afgelost. Verder hanteren we in algemene zin een actief invorderingsbeleid. Regelmatig telefonisch contact met de cliënt wordt gewaardeerd en creëert een goed betalingsgedrag. Deze begrotingspost laat zich ook lastig prognosticeren omdat grote aanvragen of aflossingen zich nog laat in het jaar kunnen voordoen. Daarnaast laat het beleidsproduct een voordeel zien op het uitgavenbudget van minimabeleid ad € 84.000. Vanwege covid-19 is een aantal minimaregelingen, zoals sport- en cultuur, minder gebruikt dan vooraf verwacht. Het resterende saldo betreft kleine verschillen op overige onderwerpen binnen het beleidsproduct. 5.

Milieu en ruimtelijke ordening voordeel € 491.000 Op de Wabo leges en leges bestemmingsplannen is een totaal voordeel behaald van zo’n € 491.000. Dit wordt met name veroorzaakt door een sterke toename in de aanvraag van bouwvergunningen door de corona-crisis. 6. Beheer gebouwen en gronden € 783.000 voordelig De verklaring van het voordeel is tweeledig. Enerzijds is de oorzaak een verschil in begroting en realisatie bij de inkomsten van de erfpacht. Er is € 128.000 meer binnengekomen dan primair begroot. Daarnaast is er een verschil in de begrote onderuitputting van de kapitaallasten binnen het product en de werkelijkheid (€ 550.000). Beide voordelen zijn incidenteel van aard. Naast deze substantiële afwijkingen is er een aantal kleinere afwijkingen die samen het totaal verschil verklaren. 7. Uitvoeringskosten Tozo € 517.000 voordelig Voor de uitvoering van de regeling Tozo zijn middelen beschikbaar gesteld door het Rijk (€ 517.000) ter dekking van de organisatiekosten. Deze inkomsten zijn in 2020 binnengekomen, maar ook nodig in 2021. Om die reden stellen we voor dit bedrag te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve, zie beslispunten. 8. Voorziening primair onderwijs € 190.000 voordelig De voorziening primair onderwijs dient ter dekking van de kosten van nog te voorzien onderhoud.

Conform de voorwaarden van een onderhoudsegalisatievoorziening (BBV) moeten geplande onderhoudskosten opgenomen worden in een beheerplan. Omdat hieraan niet is voldaan, maar het bedrag nog wel nodig is ter dekking van de toekomstige kosten van specifiek onderhoud, wordt voorgesteld de voorziening vrij te laten vallen en het bedrag te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve. In het huisvestingsplan 2020 was reeds besloten de kosten te dekken uit deze voorziening. 9. Voorzieningen inwoners met een beperking (incl. jeugd) € 880.000 nadelig (structureel) Uit de Rapportage Werkprogramma Jeugd blijkt een tekort op het Jeugdhulpbudget van € 1,2 miljoen op de specialistische hulp in natura. Afgelopen jaar was door covid-19 een moeilijk jaar om gedurende het jaar een betrouwbare en realistische kostenprognose voor jeugd op te stellen. Na het jaareinde blijkt dat de werkelijke kosten € 20,7 miljoen bedragen ten opzichte van een begroting van € 19,5 miljoen. De belangrijkste oorzaak van de stijging is dat de kostengroei in 2020 niet geheel gedempt kon worden door transformatie vanwege covid-19. Er is een transformatie-effect bereikt dat nagenoeg gelijk is aan het effect in het jaar daarvoor. Dit is vooral de doorwerking van het effect uit 2019.

Voor 2020 hadden we een groter transformatie-effect willen bereiken, maar de nieuwe transformatieprojecten zijn grotendeels vertraagd of gestaakt. Overschrijding Op hoofdlijnen zijn de belangrijkste kostenstijgers: - De kosten van verblijf (voogdij), die € 0,4 miljoen hoger zijn dan begroot. Zeer waarschijnlijk komt er compensatie voor van het Rijk. - Kostengroei van € 0,8 miljoen in ambulante zorgvormen. Onderbesteding Binnen het beleidsproduct is er door verschuiving van kosten PGB naar natura een onderbesteding op het PGB budget voor jeugd en Wmo van € 0,4 miljoen. Kostenstijging jeugdhulp

12

De jaarlijkse kosten van jeugdhulp blijven stijgen, onder andere veroorzaakt door complexere hulp en intensievere trajecten in duur en intensiteit. Het structurele effect van de hogere uitgaven voor jeugdhulp wordt verwerkt in de Kadernota 2022-2025. Voor 2021 zal een incidentele bijstelling van het uitgavenbudget nodig zijn. Daaraan gekoppeld willen we dit jaar intensiveren op de inzet van transformatieprojecten op basis van het herijkte Werkprogramma Jeugd. De verwachting is dat het daaruit voortvloeiende transformatie-effect de jaarlijkse kostengroei (grotendeels) dempt. Rijk en VNG zijn in het voorjaar een incidentele compensatie 2021 voor de extra kosten jeugdhulp overeengekomen van landelijk € 493 miljoen via het gemeentefonds. Daarnaast zijn recentelijk door het kabinet en de VNG afspraken gemaakt inzake extra compensaties jeugdzorg. Uitkomst is dat het huidig kabinet in de komende Miljoenennota 2022 € 1,3 miljard extra beschikbaar gaat stellen boven op de € 300 miljoen die eerder al beschikbaar is gesteld. Over 2023 en volgende jaren is nog geen uitspraak gedaan, dat is aan het nieuwe kabinet. 10. B&W € 1.013.000 nadelig Dit verschil betreft met name een eenmalige bijstorting in de APPA-pensioenverzekering ter dekking van de pensioenen van oud-wethouders. Daarnaast is er een voorziening pensioenen wethouders ingesteld.

Om het risico op te vangen van bijstortingen voor toekomstige pensioenen van wethouders is het vereist hiervoor een verplichting op te nemen in de vorm van een voorziening. Op basis van de huidige informatie is deze verplichting ongeveer € 588.000. Het instellen hiervan is een bevoegdheid van de raad en is daarom als beslispunt opgenomen bij dit jaarverslag. 11. Publiekszaken € 180.000 nadelig Door Corona was het gemeentehuis slechts voor urgentie geopend. Voor paspoorten en ID-kaarten geldt dat deze maximaal 5 jaar verlopen mogen zijn. En omdat er nauwelijks gereisd mocht worden, zijn er aanzienlijk minder reisdocumenten verstrekt, waardoor er minder inkomsten zijn. Daarnaast zijn er minder huwelijken gesloten, uitgesteld of omgezet naar een andere variant. 12. Overige baten en lasten € 240.000 nadelig Het verschil van € 240.000 wordt met name veroorzaakt door nagekomen afrekeningen over eerdere jaren. In dit geval gaat het over een naheffing van de ACV (Afvalcombinatie De Vallei) voor PMD 2019 (€ 140.000), de afwikkeling van een aantal incidentele projecten van eerdere jaren en wat kleinere overige mutaties.

13. Begraven € 162.000 nadelig Door een wijziging in de legestabel in 2019 zijn er minder tarieven (vereenvoudiging) door samenvoegingen. Zo zijn de verlengingsmogelijkheden teruggebracht. Dit heeft als gevolg dat de inkomsten op begrafenisrechten meer gespreid over de toekomst worden verwacht. Daarnaast zijn er in 2020 minder begrafenissen geweest dan verwacht.

14. Vennootschapsbelasting € 985.000 Voor het geheel aan winstnemingen van 2020 is rekening gehouden met een fiscale afdracht van per saldo € 985.000.

15. Overige kleine afwijkingen € 279.000 nadelig Deze post betreft een restpost om aansluiting te krijgen met de totale afwijking ten opzichte van de prognose uit de maandrapportage van december 2020.

Programma's 1. Participatie & Ondersteuning

Wat hebben we bereikt? Doelstelling Wij willen dat inwoners van de gemeente Barneveld voldoende kansen krijgen op het ontwikkelen van zelfstandigheid en daarmee op deelname aan de samenleving. Wij werken aan een samenleving waarin iedere inwoner naar vermogen meedoet en waarin mensen zich met elkaar verbonden weten. En we zorgen voor een professioneel vangnet. Eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid vormen hierbij het uitgangspunt. Omzien naar elkaar en onderlinge zorgzaamheid zijn erg belangrijk. Hierin zit de drieslag ‘zelf – samen – gemeente’. Het motto voor beleid en uitvoering binnen het sociaal domein is: op eigen kracht waar mogelijk,

13

ondersteuning en hulp indien nodig. Dit sluit aan bij de ontwikkeling in de samenleving waarin inwoners steeds meer zaken zelf organiseren, al dan niet in groepsverband. Om de ‘samenredzame’ samenleving verder vorm te geven zetten we in op: - Mogelijkheden voor zelfontplooiing en talentontwikkeling. - Versterken van de sociale cohesie tussen groepen en individuen in de samenleving. - Signaleren van hulpvragen in de samenleving. - Zorgvuldig omgaan met onze vrijwilligers en mantelzorgers. - Daadwerkelijke en tijdige hulp en ondersteuning voor iedere inwoner als dat nodig is. Daarbij streven we naar een sociaal, betaalbaar en gevarieerd aanbod van voorzieningen (onderwijs, sport, cultuur en hulp & ondersteuning). We willen dat het aanbod meebeweegt met de behoeften en de mogelijkheden van de inwoners. Hierbij kan de situatie per dorp, wijk of buurt verschillen. De behoefte aan voorzieningen bepalen we aan de hand van demografische gegevens en kengetallen, maar vooral ook in overleg met de samenleving. Zo willen we een passend en gevarieerd aanbod samenstellen. We staan open voor burgerinitiatieven. Wat hebben we bereikt in 2020? Groeien naar zelfstandigheid Binnen het preventieve veld zijn succesvolle aanpakken uitgerold in samenwerking met scholen, VGGM, sporten cultuurorganisaties. Hieruit zijn projecten ontstaan voor jeugdigen op het gebied van o.a.

huiselijk geweld, geboortezorg, sportstimulering en cultuureducatie. Deze aanpakken zijn verder beschreven bij het speerpunt Positief opgroeien en opvoeden. Daarnaast zorgden we voor een succesvolle transformatie binnen de jeugdhulp. Wij zien onder aan de streep een daling van het aantal cliënten en een demping van de kostengroei. Deze transformatieprojecten zijn beschreven bij het speerpunt Transformatie Specialistische Jeugdhulp Verder zijn er 3 innovatieprojecten gestart: Samen met het CJG is de ambulante gezinsbegeleiding in het preventieve veld georganiseerd als alternatief voor begeleidingsvormen vanuit de beschikte jeugdhulp. Het doel is om knelpunten in de opvoeding en het opgroeien van eerder te signaleren en breder aan te pakken in het voorveld. Er zijn voorbereidingen getroffen voor een Barneveldse variant waarbij jongeren in de leeftijd van 16 tot 27 jaar worden ondersteund in het vinden van een kamer inclusief benodigde toezicht en begeleiding. Het doel is om kwetsbare jongeren tussen 16 en 27 te ondersteunen en te begeleiden richting zelfstandigheid. Het project Buurtgerichte Aanpak is gestart met een buurtscan en het aanstellen van een projectleider. Vanuit relevante thema’s uit het sociaal domein worden data-analyses gemaakt. Deze moeten uiteindelijk leiden tot buurtgerichte interventies zodat we inwoners een passend aanbod van voorzieningen kunnen bieden.

Tot slot is in 2020 is de aanbesteding van het leerlingenvervoer, jeugdwetvervoer en het gymvervoer afgerond. Er zijn enkele zaken veranderd ten opzichte van vorige jaren. Zo is er een regionale samenwerking met Scherpenzeel, Nijkerk en Renswoude en is het beheer in eigen handen gekomen. Meedoen naar vermogen Meer hulp bij armoede/Minimabeleid Eind 2019 en in 2020 is er een pilot geweest. Minima konden in deze pilot een bibliotheekabonnement aanvragen. De inwoners die een abonnement hebben gekregen, hebben deze ook vaak gebruikt. We zijn van plan om in 2021 de mogelijkheid voor een bibliotheekabonnement op te nemen in het minimabeleid. Ook in 2020 hebben we ons ingezet op het vergroten van het bereik van de minimaregelingen. Zo zien we bijvoorbeeld op 1 januari 2021 bij de collectieve zorgverzekering 105 nieuwe deelnemers, waarvan 22 kinderen. Actief schulden bestrijden, vroegsignalering De voorbereidingen voor de vroegsignalering schuldhulpverlening zijn tijdig afgerond. Daarmee voldoen we als gemeente aan onze wettelijke verplichting. In januari 2021 is daadwerkelijk gestart met vroegsignalering. Actief schulden bestrijden, communicatie In 2020 zijn de voorbereidingen getroffen om in het eerste kwartaal van 2021 een communicatiecampagne rondom schuldhulpverlening uit te voeren.

Deze is gericht op laagdrempelige toegang, zichtbaarheid en juiste beeldvorming van gemeentelijke hulp. Aanpak laaggeletterdheid Inmiddels bestaat het Taalhuis twee jaar. Sinds de start zijn er circa 114 hulpvragen beantwoord en hebben 42 vrijwilligers zich aangemeld om ondersteuning te bieden bij het ontwikkelen van basisvaardigheden. Met de inzet van de taalhuiscoördinator en de taalhuisdocent is er binnen verschillende organisaties in Barneveld meer

14

aandacht voor het signaleren van laaggeletterdheid. Ook is er in de loop der jaren een aanbod van non-formele educatie opgezet, waaronder een taalcafé en een NT1 groep. Alhoewel de coronamaatregelen een stevig stempel drukken, hebben we ervaren dat inwoners de weg (digitaal) wisten te vinden om (op alternatieve wijze/in aangepaste vorm) mee te doen naar vermogen. Arbeidsparticipatie Door de coronamaatregelen kon een groot aantal re-integratie trajecten (tijdelijk) niet doorgaan. Hierdoor is de ontwikkeling van vaardigheden van uitkeringsgerechtigden mogelijk tot stilstand gekomen. Dit verdient de komende jaren de aandacht. Binnen de arbeidsmarktregio is met de uitwerking van verschillende projecten invulling gegeven aan de ‘Perspectief op Werk’-middelen. We hebben een nieuwe meerjarige overeenkomst gesloten met Werkkracht voor de Wsw en Beschut werk Participatiewet. De regionale samenwerking met Ede, Wageningen, Renkum en Scherpenzeel wordt voortgezet. Ook is voor de terugvalplekken Wsw de overeenkomst met Ons Bedrijf, Hotel Belmont en RuiterWerkt met een jaar verlengd. Wet Verplichte GGz Sinds 1 januari 2020 bestaat de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). De wet schept nieuwe mogelijkheden voor behandeling en/of opname van personen met ernstige psychische problemen. In 2019 is zo veel mogelijk voorbereid voor een goede inwerkingtreding van de wettelijke kaders.

In 2020 zijn veel zaken lokaal en regionaal verder uitgewerkt voor een zo goed mogelijk effect voor inwoners. De gemeente Barneveld laat gemeentelijke taken uitvoeren door de VGGM. De inzet van en samenwerking met de VGGM is succesvol. De samenwerking in de keten voor de Wvggz is tegelijk complex. Er wordt nog gewerkt aan diverse knelpunten, waaronder een nauwe samenwerking met de geestelijke gezondheidszorg. Toegang beschermd wonen Halverwege 2019 heeft de gemeente Barneveld de toegang van beschermd wonen voor de eigen inwoners van centrumgemeente Ede overgenomen. In 2020 is het werken met deze nieuwe taken verder verbeterd en is de expertise van de gespreksvoerders Wmo hierin versterkt. Onze inwoners kunnen daardoor op een prettige wijze bij de eigen gemeente aankloppen voor deze ondersteuning. Samen oud worden Activiteiten van Welzijn Barneveld voor senioren zijn door de coronacrisis op een creatieve manier omgevormd, bijvoorbeeld naar online ontmoetingsactiviteiten en bewegingsactiviteiten in de buitenlucht. Vanuit 'omzien naar elkaar' is er praktische hulp geboden, zijn er telefooncirkels opgezet en zijn bel- of schrijfmaatjes geworven. Ook is er ingezet op het zoveel mogelijk en verantwoord blijven aanbieden van Automaatje voor noodzakelijke ritten, Maaltijd aan Huis en dagactiviteiten voor de meest kwetsbare nog zelfstandige wonende ouderen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Behalve de speerpunten, die we hieronder verantwoorden, hebben we het volgende gedaan. Corona Noodopvang Het Rijk heeft gemeenten verzocht om de noodopvang voor kinderen met één of beide ouders in cruciale beroepsgroepen of vitale processen te coördineren. De gemeente Barneveld heeft deze rol gepakt. Samen met de scholen en kinderopvangorganisaties is de noodopvang voor ouders en kinderen gerealiseerd. Zomerschool Door de coronacrisis zijn onderwijsachterstanden ontstaan. Om deze achterstanden te verkleinen is in de zomervakantie een zomerschool gestart. Dit gebeurde op initiatief van twee schoolbesturen. 20 leerlingen met een risico op een taalachterstand hebben deze zomerschool gevolgd. Het onderwijs had als doel om leerlingen in aanloop naar de eerste officiële schoolweek taalachterstanden te laten inlopen. Compensatieregelingen Wmo- en leerlingenvervoer en Wmo- en jeugdhulpaanbieders ondervonden financiële schade door de coronacrisis. We hebben hiervoor compensatieregelingen uitgewerkt. Deze partijen zijn deels gecompenseerd voor hun schade. Hierdoor blijven deze voorzieningen intact en beschikbaar voor de inwoners na de coronacrisis. Tozo De coronacrisis ging gepaard met nieuwe regelingen, waaronder de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (Tozo). Dit was onderdeel van het steunpakket van het Rijk. Door de Tozo kunnen

15

zelfstandig ondernemers een aanvulling op hun inkomen of een lening voor bedrijfskapitaal krijgen. Deze regeling heeft veel inzet, flexibiliteit en bijschakelen van de uitvoering van de gemeente gevraagd. Wat meespeelde was dat er bij de start van de regeling weinig informatie beschikbaar was. In 2020 zijn de voorwaarden voor de Tozo-uitkering bovendien verschillende keren veranderd. Medewerkers uit de hele organisatie hebben zich ingezet om vragen en aanvragen van ondernemers in geldnood zo snel en zorgvuldig mogelijk te behandelen. Dit ging in goede onderlinge samenwerking. Gespreksvoerders Participatie hebben gebruikelijke werkzaamheden laten liggen om de vele Tozo-aanvragen af te handelen voor de gemeenten Barneveld, Scherpenzeel en Woudenberg. Gedurende het jaar vonden belrondes plaats met Tozo-ontvangers. Zo bleven we in contact en konden we uitvragen waar behoefte is aan eventuele aanvullende ondersteuning. Om ondernemers actief te informeren over eventuele wijzigingen is in samenwerking met de Coronadesk veelvuldig een nieuwsbrief verstuurd. In totaal zijn er in 2020 bijna 1.500 aanvragen behandeld. In onderstaand overzicht staan deze aantallen verder uitgesplitst. Sinds de lockdown van 15 december is het aantal aanvragen toegenomen. De verwachting is dat ook in 2021 ondernemers afhankelijk zullen zijn van de Tozo en nieuwe aanvullende regelingen in het steunpakket.

Barneveld Toekenning Afwijzing Buiten behandeling laten Intrekking aanvraag Vervallen Totaal aantal aanvragen Barneveld Daarnaast in behandeling genomen voor Scherpenzeel en Woudenberg Aantal aanvragen Scherpenzeel Aantal aanvragen Woudenberg

Periodieke Uitkering Tozo 2020

Lening bedrijfskapitaal Tozo 2020

889 53 18 27 14 1001

45 31 0 5 3 84

168 211

15 16

Mondkapjes voor minima In 2020 stelde het Rijk een mondkapjesplicht in, die ook voor mensen met een minimuminkomen geldt. De gemeente heeft daarom wegwerpmondkapjes en een cadeaukaart voor duurzame mondkapjes aan minima verstrekt. De cadeaukaart is lokaal te besteden, zie programma 2. Cultuur (voor theater, zie programma 3) De gemeente heeft diverse inspanningen geleverd om de culturele infrastructuur die veel last had van de coronacrisis te ondersteunen. Zo hielp de cultuurmakelaar de culturele voorzieningen bij het aanwenden van diverse fondsen. Een aantal culturele instellingen ontving coronasteun via een provinciale subsidie. Ook is een Covid-19 compensatieregeling van € 125.000 ontworpen om noodsteun te bieden aan het lokale culturele veld. De regeling is bedoeld voor zowel compensatie van het geleden verlies als ook voor innovatie naar de toekomst. Sport We hebben 60 sportverenigingen ondersteund om de impact van de coronacrisis te beperken. Zo was er een financiële tegemoetkoming (€ 40.000) voor alle sportverenigingen, bekostigd vanuit een provinciale subsidie. Daarnaast is de huur van 11 sportverenigingen aan de gemeente, over de periode van 1 maart tot 1 juni 2020 kwijtgescholden. Deze hebben we teruggevorderd via de TVS (tegemoetkomingsregeling verhuurders sportaccommodaties), een landelijke regeling.

Tot slot zijn sportorganisaties geïnformeerd over landelijke regelingen en is er meegedacht over het (financieel) gezond houden van de sportvereniging.

1.1 Zelfredzame inwoners 112 Reïntegratie Speerpunt veranderopgave inburgering

Doel Implementatie nieuwe Wet inburgering (per 1 januari 2021)

16

Verantwoording Zowel de Tweede Kamer als de Eerste Kamer hebben de nieuwe Wet Inburgering aangenomen. Het afgelopen jaar hebben we diverse voorbereidingen getroffen voor de nieuwe wet. Zo heeft er in arbeidsmarktregio Foodvalley een marktconsultatie plaatsgevonden voor de leerroutes. Daarnaast zijn we, vanuit het innovatiebudget, gestart met de pilot Financieel ontzorgen van statushouders. Het jaar 2021 zal in het teken staan van de verdere voorbereidingen en implementatie van de nieuwe wet. De ingangsdatum van de nieuwe Wet inburgering is twee keer uitgesteld. De wet is uitgesteld van 1 januari 2021 naar 1 juli 2021 en de huidige verwachte ingangsdatum is 1 januari 2022. De Rijksmiddelen die in de meicirculaire 2020 beschikbaar zijn gekomen voor de incidentele invoeringskosten (à € 115.400) van deze nieuwe wet zijn meegenomen naar 2021.

Speerpunt Veranderopgave ondersteuningsaanbod Participatiewet

Doel Sluitende begroting met passend ondersteuningsaanbod binnen de Participatiewet Verantwoording Vanuit het Rijk ontvangt de gemeente het BUIG-budget en re-integratiemiddelen (algemene uitkering Sociaal Domein). Deze worden aangevuld met inkomsten uit terugvordering en verhaal. De verwachting was dat de uitgaven op het ondersteuningsaanbod binnen de Participatiewet groter zouden zijn dan de budgetten vanuit het Rijk. Maar door de coronacrisis kon de inzet van re-integratie-instrumenten (tijdelijk) niet doorgaan. Hierdoor is een groot deel van het beschikbare re-integratiebudget niet uitgegeven. In 2020 is het aantal bijstandsuitkeringen stabiel gebleven. Dat is deels te danken aan het steunpakket vanuit het Rijk. In 2020 werden gemeenten als onderdeel van dit steunpakket verantwoordelijk voor het uitvoeren van de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (Tozo). Door Tozo konden zelfstandig ondernemers aanspraak maken op een aanvulling op het inkomen tot bijstandsniveau of een lening voor bedrijfskrediet. De uitvoering van deze regeling heeft extra inzet gevraagd van de gemeente. In 2021 verwachten we een extra toestroom aan hulpvragen voor ondersteuning op het vlak van werk, inkomen, armoede en schulden. Ook verwachten we dat we dit jaar een nieuwe groep inwoners gaan ondersteunen.

Denk dan aan ondernemers die het financieel moeilijk hebben en hulp nodig hebben bij het op orde brengen van de financiën, of zich willen oriënteren op de arbeidsmarkt. Om deze ondernemers goed te ondersteunen, wordt samengewerkt in de Arbeidsmarktregio Foodvalley. In 2021 zetten we lokaal in op vroeg herkennen van armoede en schuldenproblematiek en wijzen we actief op het bestaande ondersteuningsaanbod. Voorbeelden hiervan zijn: het regelen van de schulden en gebruik maken van minimaregelingen ter bevordering van de maatschappelijke participatie.

113 Maatschappelijke zorg Speerpunt Passende maatschappelijke ondersteuning

Doel Betaalbare passende maatschappelijke ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. Verantwoording In 2020 lag door de voortdurende coronacrisis de nadruk op het waarborgen van de continuïteit van maatschappelijke ondersteuning. Continuïteit in inhoudelijke zin doordat we aanbieders van alternatieve vormen van ondersteuning inzetten waar dat nodig en mogelijk was. Continuïteit in financiële zin doordat de gemeente omzetverlies compenseerde van aanbieders van maatschappelijke ondersteuning. De landelijke opgelegde verlaging van de eigen bijdrage voor WMO-voorzieningen heeft vooral ten aanzien van Huishoudelijke Ondersteuning een aanzuigende werking gehad; het aantal cliënten is substantieel toegenomen.