Bijlage Notitie Samenwerkingsaanpak Dorpen en Wijken

Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken Versie 24 maart 2025

Inhoud 1. Inleiding .......................................................................................................................................................................................................................... 3 1.1 Aanleiding ............................................................................................................................................................................................................. 4 1.2 Gebiedsgericht werken . . ............................................................................................................................................................................... 4 1.3 Programma Samenwerken in netwerken . . ........................................................................................................................................ 6 1.4 Provincie Gelderland ..................................................................................................................................................................................... 6 1.5 Leeswijzer ............................................................................................................................................................................................................. 6

2. Stand van zaken gebiedsgericht werken ............................................................................................................................................... 7 2.1 Bestaand beleid en kaders ........................................................................................................................................................................ 8 2.2 Huidige samenwerking met de dorpen en wijken ...................................................................................................................... 11

3. Leren van elkaar .. ................................................................................................................................................................................................... 13 3.1 Vanuit de gemeente Barneveld ............................................................................................................................................................. 14 3.2 Andere gemeenten . . ...................................................................................................................................................................................... 16 3.3 Advies Platform31 . . ......................................................................................................................................................................................... 17 3.4 Concluderend ................................................................................................................................................................................................... 18

4. Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken .............................................................................................................................. 19 4.1 Opbouw samenwerkingsaanpak .......................................................................................................................................................... 20 4.2 Doelstellingen gebiedsgericht werken ............................................................................................................................................ 22

5. Samenwerkingsaanpak Dorpen en wijken . . ....................................................................................................................................... 23 5.1 Vastleggen van samenwerkingsafspraken .................................................................................................................................... 24 5.2 Dorpsplannen en gebiedsagenda’s .................................................................................................................................................... 25 5.3 Initiatieven vanuit de gebieden . . .......................................................................................................................................................... 26

6. Samenwerkingsaanpak Integrale buurtgerichte aanpak . . ..................................................................................................... 27 7.

Samenwerkingsaanpak Interne gemeentelijk organisatie .................................................................................................. 29 7.1 Rol gebiedsregisseurs en gebiedswethouders . . ......................................................................................................................... 30 7.2 Wat is hiervoor nodig: randvoorwaarden voor invulling van de rollen ...................................................................... 30

8. Samenwerkingsaanpak Evaluatie .. ........................................................................................................................................................... 35 Bijlagen .................................................................................................................................................................................................................................. 37

Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025 | 1

1

Inleiding

2

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

1. Inleiding De rol van de gemeente in de samenleving verandert en richt zich tegenwoordig op verbinden, netwerken, samenwerken en stimuleren. De gemeente maakt de omslag naar een omgevingsbewuste organisatie en werkt steeds vaker samen met inwoners, organisaties en ondernemers. Deze willen actief betrokken zijn bij hun directe leefomgeving, meedenken en hun eigen initiatieven verder brengen.

De groei van Barneveld in combinatie met de maatschappelijke verscheidenheid van de dorpen en de veranderende rol van de gemeente in de samenleving vraagt om een nieuwe samenwerking met dorpen en wijken.

1.2 Aanleiding

In de raadsvergadering van 17 april 2024 is het Plan van Aanpak behandeld om tot deze vernieuwde samenwerking te komen. De afgelopen jaren zette de gemeente Barneveld diverse instrumenten in om de sociale cohesie in de dorpen te vergroten en vraaggericht in te spelen en aan te sluiten op de maatschappelijke behoeften van de verschillende dorpen. Voorbeelden hiervan zijn de Dorpsplannen, Nota wijkplatforms en inwonerinitiatieven (spoor 3 van het participatiebeleid). Dit is nu nog vooral een losse verzameling van instrumenten. De ontwikkelingen in de samenleving vragen echter een integrale benadering en inzet van de instrumenten, een vernieuwde samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken.

1.2 Gebiedsgericht werken

Gebiedsgericht werken is een van de middelen om integraal en opgavegericht te werken. Het is een manier om de leefbaarheid in een bepaald gebied te behouden of te verbeteren. Dit doen we door verschillende aspecten in samenhang aan te pakken, zoals de kwaliteit van de ruimte, sociale aspecten (zoals voorzieningen en samenhang in de gemeenschap) en veiligheid. 4

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

We baseren onze aanpak op twee belangrijke pijlers. Enerzijds kijken we naar wat de inwoners en gebruikers van het gebied nodig hebben en willen. Anderzijds houden we rekening met wat er nodig is om het gebied vitaal en leefbaar te houden of te maken. Een belangrijk aspect van onze aanpak is dat alle partijen op een gelijkwaardige manier worden betrokken. We streven ernaar samen met deze partijen voortdurend te werken aan de verbetering van de leef- en werkomgeving in het gebied. Hoofddoel van gebiedsgericht werken is de kracht van realisatie in de dorpen en wijken te versterken. Dit betekent dat we meer resultaten willen behalen door samen te werken en af te stemmen tussen verschillende partijen, terwijl we ook de eigen kracht van de bewoners stimuleren. Door de lokale expertise van bewoners te combineren met professionele kennis, bouwen we een breed draagvlak op binnen en voor de gemeenschap.

Visie op gebiedsgericht werken gemeente Barneveld:

Wij zetten ons in voor een leef- en werkomgeving waar inwoners blij van worden. We bouwen hiervoor aan duurzame vertrouwensrelaties en aan gelijkwaardige samenwerking met inwoners/ belanghebbenden. Daarmee staan we dichtbij, luisteren naar wat inwoners zeggen en hebben oog voor ieders rol en belang. We werken samen aan het invullen van behoeften, creëren van kansen en we realiseren opgaven in een gebied.

Definitie gebiedsgericht werken gemeente Barneveld:

Gebiedsgericht werk is een samenhangende aanpak voor de sociale, economische en fysieke opgaven en kansen in een gebied. Deze baseren wij enerzijds op de vraag en behoefte van onze inwoners en gebruikers, anderzijds op wat er nodig is voor het behouden en versterken van de vitaliteit van een gebied. Op basis van gelijkwaardigheid van alle partijen die belanghebbend zijn werken wij voortdurend aan het verbeteren van de leef- en werkomgeving in een gebied. Bron: notitie ‘Uitwerking gebiedsgericht werken in Barneveld’

1.3 Programma Samenwerken in netwerken

Samenwerken met dorpen en wijken maakt deel uit van het programma Samenwerken in netwerken. Dit programma coördineert de omslag van de gemeente Barneveld naar een omgevingsbewuste organisatie als centrale samenwerkingspartner in een netwerksamenleving. Dit vraagt een integrale aanpak en doorontwikkeling van de thema’s participatie, gebiedsgericht werken en public affairs. De notitie Samenwerken met dorpen en wijken gaat in op de doorontwikkeling van het gebiedsgericht werken, met aandacht voor de samenhang met de andere thema’s.

1.4 Provincie Gelderland

Bij de samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken werkt de gemeente samen met de provincie Gelderland. De aanpak draagt bij aan de provinciale doelen voor bestuurskrachtverbetering van gemeenten en verbetering van leefbaarheid van kleine kernen. De samenwerkingsaanpak

wordt daarom ook omgezet naar een algemene handreiking met concreet handelingsperspectief, die Gelderse gemeenten kunnen gebruiken voor de participatie van hun eigen dorpen en wijken.

1.5 Leeswijzer

Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige stand van zaken met betrekking tot gebiedsgericht werken. Het gaat in op bestaande kaders en beleid en op de huidige samenwerking met de dorpen en wijken. Vervolgens staan in hoofdstuk 3 evaluaties centraal van de samenwerking met de dorpen en wijken en de leerpunten vanuit andere gemeenten met een gebiedsgerichte samenwerking met dorpen en wijken. De hoofdstukken 4 tot en met 8 bevatten de vernieuwde samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken. Deze aanpak bestaat uit meetbare doelen, afspraken met dorpen en wijken, een kader voor integraal werken in de wijk en aanbevelingen voor de interne gemeentelijke organisatie.

2

Stand van zaken gebiedsgericht werken

6

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

2. Stand van zaken gebiedsgericht werken Samenwerken met dorpen en wijken is niet nieuw in de gemeente Barneveld. We doen het al jaren, vanuit verschillende plekken in de organisatie. Bij de totstandkoming van de vernieuwde samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken is nadrukkelijk gekeken naar de bestaande werkwijzen en het bestaande beleid. Om te kunnen voortbouwen op wat we al hebben.

2.1 Bestaand beleid en kaders 2.1.1 Gebiedsgericht werken en participatie

De afgelopen jaren is de manier van gebiedsgericht werken en participeren vastgelegd in meerdere stukken. De gemeenteraad stelde in de Nota wijkplatforms uit 2013 de wijze vast waarop met de diverse wijkplatforms wordt samengewerkt. De Notitie Participatie in Barneveld, opgesteld door de raadswerkgroep Participatie en op 9 oktober 2019 vastgesteld door de gemeenteraad, beschrijft de werkwijze om te komen tot dorpsplannen. Dit in samenhang met de Memo ‘Dorpsplannen nieuwe stijl’ uit februari 2018.

Op 15 juni 2021 is het collegebesluit genomen om gebiedsgericht te gaan werken. De Bestuursopdracht gebiedsgericht werken (29 juni 2021) bevat het besluit tot implementatie van gebiedsgericht werken in de organisatie. Sinds 2022 zijn drie gebiedsregisseurs aan de slag met de uitvoering van gebiedsgericht werken. Gebiedsgericht werken betekent een omslag van wijkgerichte ondersteuningen via wijkplatforms (zie Nota wijkplatforms) naar een bredere gebiedsgerichte aanpak, waarin gebiedsregisseurs opereren. Over deze aanpak gaat Samenwerken met dorpen en wijken. In april 2022 werd het Participatiebeleid gemeente Barneveld vastgesteld. Het doel van participatie is de samenleving vroegtijdig te betrekken bij keuzes over onze leefomgeving. Daarnaast gaat het participatiebeleid in op de ontwikkeling van de gemeente Barneveld tot centrale samenwerkingspartner in een netwerksamenleving. Voor samenwerken met dorpen en wijken is het derde spoor uit het participatiebeleid relevant, Participatie bij initiatieven van inwoners. Ook hebben de gebiedsregisseurs regelmatig een rol bij spoor 2 van het participatiebeleid, Initiatieven van de overheid. De raadsvergadering van 23 oktober 2024 behandelde de Ontwikkelagenda bewonersparticipatie. Met het volgende ambitieniveau voor de uitvoering van het Participatiebeleid in 2025:

Ondersteuning

Verkenning

Vraaggerichte ondersteuning aan ambtenaren spoor 2 en initiatiefnemers spoor 1.

Invulling participatiecoaches en deskundigen in de Participatieverordening. toekomst. Werkwijze voor inwoners­ Structurele inbedding van participatie in de initiatieven ontwikkelen, organisatie. inclusief right to challenge. Omgang met inwonersinitiatieven. Verkenning invulling rol van de raad.

Onwikkeling

Werkwijze advisering participatie spoor 1.

Handreiking inclusieve Ontwikkeling van online participatiemogelijkheden participatie. en andere communicatie- en participatievormen. Participatiekalender.

8

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

Leren en evalueren Jaarlijkse tussentijdse rapportage, na 3 jaar evalutatie. Coaching on the job, lunchlezingen over participatie, basistraining voor nieuwe medewerkers en beperkt aanbod leergang participatie. Evaluatieformat.

In de op te stellen samenwerkingsaanpak wordt ook ingegaan op de rol van gebiedsregie bij de verschillende participatiesporen. Tot slot is in het Coalitieakkoord 2022-2026 opgenomen: “Binnen de kaders van het participatiebeleid werken wij het instrument van een wijkraadpleging uit en organiseren wij gedurende de bestuursperiode bij wijze van proef 2 wijkraadplegingen en evalueren dit. Daarbij hanteren wij aan de voorkant van dit proces heldere spelregels om geen verkeerde verwachtingen te wekken en realiseren wij ons dat bij besluitvorming de gemeenteraad het hoogste orgaan is en blijft.” Wijkraadpleging is een manier om bewoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden mee te laten denken, mee te laten werken of mee te laten over wat er moet gebeuren in een wijk, dorp of gebied en op welke wijze. De vorm van een wijkraadpleging kan verschillen, bijvoorbeeld met een enquête of bijeenkomsten. Randvoorwaarde hierbij is dat de hele wijk of het hele gebied de kans moet hebben te participeren. Daarnaast is het van belang dat vooraf duidelijk is welke trede van de participatieladder van toepassing is bij de wijkraadpleging en op welke manier met de uitkomsten van de wijkraadpleging wordt omgegaan.

In de vernieuwde samenwerkingsaanpak wordt ook ingegaan op de wijkraadpleging bij het opstellen van de dorpsplannen door de opstellers van deze plannen.

2.1.2 Gemeentelijk beleid

In veel van de beleidsstukken van de gemeente is aandacht voor gebiedsgericht werken. Voorbeelden hiervan zijn het Beleidsplan Sociaal Domein. Dit streeft naar een samenleving waarin iedere inwoner naar vermogen meedoet, waarin mensen zich met elkaar verbonden weten en samen redzaam zijn. En we zorgen voor een professioneel vangnet. Eigen verantwoordelijkheid en samenredzaamheid van inwoners staan hierbij voorop. Waar nodig draagt de gemeente zorg voor een vangnet van ondersteunende voorzieningen (zelf-samen-gemeente). Het plan kent de volgende uitgangspunten: • we sluiten aan op initiatieven en de eigen kracht van inwoners • we werken met elkaar en integraal • we spelen in op wat er nodig is • we werken (be)doel(ings)gericht • we bieden waar nodig maatwerk • we geven deskundigen handelingsruimte • we doen zo veel mogelijk lokaal, dichtbij mensen • we houden rekening met de identiteit van inwoners. Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025 | 9

Het doel is in 2025 te komen tot een nieuw integraal beleidskader sociaal domein. Een ander voorbeeld is het Integraal Veiligheidsplan, met aandacht voor wijk- of buurtgericht werken om daarmee de maatschappelijke participatie en eigen regie van inwoners te vergroten en sneller zicht te krijgen op deze inwoners. Tot slot stelde het college van de gemeente Barneveld in 2025 een ontwerp omgevingsvisie vast. De gebiedsgerichte uitwerking is daarvan een belangrijk onderdeel. Hierbij is de gemeente onderverdeeld in de volgende deelgebieden: ˗ Veluwe: Garderen en Kootwijk; ˗ Oostelijk Buitengebied: Stroe en Kootwijkerbroek; ˗ Verstedelijkt gebied: Barneveld en Voorthuizen; ˗ Westelijk buitengebied: De Glind, Terschuur en Zwartebroek.

2.1.3 Hoe werkt gemeente Barneveld: Sturingsmodel en portfoliomanagement

In juli 2024 stelde het Concernteam (CT) van de gemeente Barneveld het sturingsmodel voor de gemeentelijke organisatie vast.

Het sturingsmodel heeft als uitgangspunt dat we maatschappelijke vraagstukken samen aanpakken met andere partijen in de omgeving. Met aandacht voor onze afzonderlijke kernen en dorpen met elk een eigen identiteit werken we als organisatie steeds meer omgevingsbewust samen en maken we bewuste keuzes wat we wel of niet oppakken. Het belangrijkste uitgangspunt is dat we werken als één organisatie. Het belang van het geheel stellen we voorop in ons werk. Zo werken we vanuit de focus op het gezamenlijk maatschappelijk belang. Dit noemen we integraal werken. Als organisatie moedigen we samenwerking aan. Op alle niveaus, over de grenzen van teams en aandachtsgebieden heen en over onze organisatiegrenzen heen. Vanuit een omgevingsbewuste houding volgen we aandachtig trends en ontwikkelingen in onze omgeving. We werken van buiten naar binnen en we zitten samen in netwerken. Op basis van strategische informatie die we verzamelen maken we doelgerichte keuzes. Deze keuzes worden gemaakt in het portfolioproces. Portfoliomanagement draait om gerichte inzet van capaciteit en geld om de

strategische doelstellingen van de organisatie zoveel mogelijk te bereiken. Door keuzes te maken en te prioriteren in de verschillende activiteiten (lijnactiviteiten, projecten, programma’s). Portfoliomanagement brengt het actuele portfolio in beeld van de vaste routinematige en tijdelijke activiteiten in programma’s en projecten in de gemeente Barneveld. Ook geeft het inzicht in onderlinge samenhang. Dit is een doorlopend proces, met herbeoordeling en bijsturing. Dit gebeurt op de volgende manieren. ˗ De strategische portfoliotafel waar de strategische keuzes worden gemaakt, geprioriteerd en opgenomen in een concern­ plan dat leidend is voor de team- en programmajaarplannen. Aan de strategische portfoliotafel nemen het CT, de portfoliomanager en een vertegenwoordiging van het strategisch netwerk (een netwerk van strategen uit team Strategie en Regie, beleidsstrategen en strategische teamleiders uit de aandachts­ gebieden en programmamanagers) deel. ˗ De tactische portfoliotafel (programmatafel) die de inzet van de beschikbare capaciteit in de totale tactische portfolio coördineert, de doelrealisatie monitort en draagvlak creëert voor operationele doelen op de veranderopgave. Aan de tactische portfoliotafel nemen de programmamanagers, teamleiders betrokken bij de veranderopgaven, ambtelijke opdrachtgevers en gebiedsregisseurs deel.

De gebiedsregisseurs hebben hier geen stemrecht. Gebiedsregie en de gebiedsregisseurs zijn volgens het sturingsmodel van cruciaal belang om de verbinding te leggen tussen enerzijds de behoeften en initiatieven van de gebieden en anderzijds de activiteiten en prioriteiten van de gemeente. De gebiedsregisseurs hebben daarin een procescoördinerende rol als adviseur, initiator en verbinder. Ze zijn onderdeel van de programmatafels en het portfolioproces en leveren input voor de tactische en operationele besluitvorming in de organisatie. Vanuit gebiedsoogpunt verbinden ze en agenderen ze in de reguliere overlegvormen en portfoliotafels. Dat doen ze door input vanuit de gebieden te verzamelen en deze terug te brengen in de organisatie, van buiten naar binnen. Daarnaast dragen zij besluitvorming uit die van invloed is op een gebied, van binnen naar buiten. Dit maakt een gezamenlijke aanpak voor elk gebied mogelijk en versterkt het omgevingsbewustzijn van de gehele organisatie. Zo zijn gebiedsregisseurs vroegtijdig betrokken bij keuzes en dragen ze bij aan de realisatie van gebiedsdoelen.

Nu is het tijd om tot implementatie van het sturingsconcept te komen. Dit is een randvoorwaarde voor het gebiedsgericht werken binnen de gemeentelijke organisatie. Hoofdstuk 4 bevat hiervoor aanbevelingen.

2.2 H  uidige samenwerking met de dorpen

en wijken

2.2.1 Dorpsplannen

In de afgelopen periode werkte de gemeente samen met de wijken en dorpen aan nieuwe dorpsplannen. Deze plannen hebben uiteenlopende thema’s, waaronder de sociale cohesie en veiligheid in de woon- en leefomgeving. Daarnaast is er gewerkt aan versterking van het interne proces rond de uitvoering van de dorpsplannen. Het dorpsplan of wijkplan is opgesteld door bewoners of bewonersgroepen, waarbij alle inwoners van het dorp of de wijk hebben kunnen kennisnemen van het plan en hun input hebben kunnen leveren. De gemeente heeft nadrukkelijk geen inhoudelijke rol in de ontwikkeling van het dorpsplan, maar geeft aan de voorkant wel duidelijkheid over de reikwijdte door kaders mee te geven en te zorgen voor een juist verwachtingsmanagement. Het dorpsplan is geen wensenlijst vanuit het dorp of de wijk aan de gemeente. Het draagt bij aan een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de partijen in het gebied. Wijkraadpleging Een wijkraadpleging kan worden gezien als een middel om ideeën en de visie van bewoners voor de wijk of het dorp in beeld te brengen en te vertalen in uitvoerbare activiteiten. Hiermee zijn de dorpsplannen en vorm van wijkraadpleging. Bij de dorpsplannen voor Zwartebroek/Terschuur, Kootwijk en Stroe organiseerden de bewoners een vorm van wijkraadpleging bij bewonersinitiatieven. Dit is als positief ervaren, met een relatief hoge respons vanuit de dorpen.

2.2.2 Gezamenlijke uitwerking in een gebieds­ agenda

Het is daarom belangrijk dat het dorpsplan wordt vertaald in een gezamenlijk gedragen gebiedsagenda. Deze agenda is een uitwerking van de concrete acties uit het dorpsplan, uitgesplitst naar haalbaarheid, termijn en verantwoordelijkheid. Daarnaast worden projecten van de gemeente (en eventueel derden) toegevoegd aan de gebiedsagenda. Hierbij is de gebiedsagenda een gedragen plan van de bewoners en gemeente. Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025 | 11

Bij het opstellen van de gebiedsagenda wordt wanneer relevant gebruik gemaakt van data. Bijvoorbeeld om een beeld te krijgen van de samenstelling van het gebied, meer inzicht te krijgen in aandachtspunten voor het gebied of ter ondersteuning van zaken die in het Dorpsplan worden aangegeven. De gebiedsagenda focust op acties voor de komende vier jaar, waarbij de gezamenlijke verantwoordelijkheid kan liggen bij verschillende partijen in het gebied. In dat proces trekt de gemeente onder leiding van de gebiedsregisseurs samen op met de inwoners. De gebiedsregisseurs faciliteren het proces om te komen tot een gebiedsagenda. Ze halen op uit het gebied, brengen de speerpunten voor de agenda’s in bij overleg in het gemeentehuis en brengen weer terug. Uiteindelijk leidt dit tot een gedragen gebiedsagenda. Jaarlijks wordt aan het eind van elk kalenderjaar de voortgang en uitvoering van de gebiedsagenda geëvalueerd tijdens een intern gebiedsoverleg. Deze evaluatie vormt belangrijke input voor de eerstvolgende kadernota. Daarbij sluiten we aan op de Management- en P&C-cyclus. Ten minste één keer per jaar vindt een dorpsoverleg plaats met de gebiedswethouder en de betrokken partijen. De gebiedsregisseur heeft op regelmatige basis en op afroep contact met de opstellers van het dorpsplan. Hierdoor blijft het proces gemonitord.

2.2.3 Stand van zaken

We schetsen kort de stand van zaken van de dorpsplannen en gebiedsagenda’s in de verschillende dorpen: Barneveld De kern Barneveld kent meerdere actieve wijkplatforms. Per wijkplatform zijn de speerpunten voor de komende jaren opgehaald. Op basis van deze speerpunten, cijfers over de wijken en een nog te houden enquête onder alle inwoners komt een gebiedsagenda tot stand voor Barneveld. Garderen Het dorpsplan Garderen is in november 2022 afgerond. Vanuit het dorpsplan zijn, in nauwe samenwerking met de gebiedsregisseur, al processen

opgepakt (gebiedsproces Geus, Deelvisie Wonen, vrachtwagenverbod). De uitwerking naar een gebiedsagenda start aansluitend aan deze processen. De Glind Mogelijk actualisering Dorpsplan in 2025. Daarna opstarten gebiedsagenda. Kootwijk In Kootwijk is het oude Dorpsplan Kootwijk geactualiseerd. Het proces naar een gezamenlijke agenda (Gebiedsagenda) is op 28 november 2023 gestart met de overhandiging van het dorpsplan aan de gebiedswethouder. Kootwijkerbroek Op 22 april 2024 is het vernieuwde dorpsplan voor Kootwijkerbroek officieel overhandigd aan de gebiedswethouder. Hiermee is het proces gestart om te komen tot een gebiedsagenda. Stroe In Stroe wordt het nieuwe dorpsplan op dit moment geschreven, met daaruit voortvloeiend de ontwikkeling van een gebiedsagenda. De verwachting is dat het dorpsplan in het eerste halfjaar van 2025 wordt geschreven. Voorthuizen In Voorthuizen overlegt Plaatselijk Belang regelmatig met de gebiedswethouder. Er wordt samen met een regiegroep gewerkt aan de uitvoering van de Centrumvisie voor het dorp Voorthuizen. Het dorpsplan stamt uit 2017 en is nog actueel. Naast de Centrumvisie werkt de gemeente ook samen met inwoners aan de Groene Slinger. Hiermee is een deel van het plan in uitvoering. Het dorpsplan bevat nog genoeg aanknopingspunten om een gebiedsagenda op te stellen.

Terschuur en Zwartebroek Op 7 maart 2024 is het geactualiseerde Dorpsplan Zwartebroek Terschuur 2023 officieel overhandigd aan de gebiedswethouder. Hiermee is het proces gestart om te komen tot een Gebiedsagenda. Op basis van de ervaringen met het opstellen van dorpsplannen en gebiedsagenda wordt het proces van de samenwerkingsaanpak geëvalueerd. En waar nodig wordt het proces verder geoptimaliseerd.

3

Leren van elkaar

12

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025 | 13

3. Leren van elkaar Zoals gezegd is samenwerken met

3.1. Vanuit de gemeente Barneveld

dorpen en wijken in de gemeente

3.1.1 Jaarbijeenkomst met bewonersgroepen

Barneveld niet nieuw. En ook andere gemeenten werken samen met de dorpen en wijken. Dit betekent dat we kunnen leren van ervaringen uit het verleden en ervaringen van andere gemeenten. Deze ervaringen worden in dit hoofdstuk samengevat.

Topprioriteiten jaarbijeenkomst 2023

Op 30 november 2023 is de jaarlijkse themabijeenkomst met bewonersgroepen gehouden. Alle bestaande wijkplatforms (WPF) en Plaatselijk Belangen (PB) waren hiervoor uitgenodigd. Er was een grote opkomst. Het hoofdthema was de verdere versterking van de samenwerking met dorpen en wijken. We haalden via de werkvorm samenwerk café in meerdere ronden informatie met elkaar op. Na deze te hebben gedeeld en geclusterd voerden we het gesprek over de bestaande samenwerking en hoe deze verder verdiept en verbeterd kan worden. Tot slot stellen we op basis hiervan prioriteiten.

Mogelijkheden

Voorstel om per dorp samenwerkingsafspraken • De wens tot samenwerking met elkaar. Dit gaat ook over erkenning van en vertrouwen in elkaar en vast te leggen met de bewonersgroepen (Plaatselijk gedeelde wijsheid over de zaken die belangrijk zijn. Belangen en Wijkplatforms). • Duidelijke communicatie naar de dorpen/wijken; Het vastleggen van de afspraken heeft als doel: korte lijnen. ˗ De samenwerking tussen bewonersgroepen (een • Het gaat over informeren, reageren en realiseren Plaatselijk Belang en/of Wijkplatform) en de en het maken van afspraken. gemeente te versterken. De samenwerking is erop • Helder en eenduidig zijn over kaders en gericht het zelf organiserend vermogen en eigen besluitvorming, met duidelijke verwachtingen initiatief in het gebied te versterken. vooraf. ˗ Uitgangspunten en randvoorwaarden voor • Helder inzicht in en uitleg op het proces ‘Van samenwerking vast te stellen; dorpsplan naar gebiedsagenda’. • Behoefte aan een vaste organisatiestructuur, met ˗ Heldere afspraken te maken over wederzijdse verwachtingen, inspanning, informatievoorziening ruimte voor maatwerk in de samenwerking tussen en betrokkenheid. gebiedsregisseurs en wijken en dorpen. • Duidelijkheid over status en het mandaat van een wijkplatform, inclusief een eventuele overlegstructuur. • Versterken en ondersteunen van vrijwilligers en het werven hiervan voor PB/WPF.

Inzet op het verbeteren van de leefomgeving waaronder: • Veel groen en bomen; versterken en behouden. • Aandacht voor verkeersveiligheid en infrastructuur. • Ruimte (en budget) voor speelplekken, en ruimte binnen bestaand beleid.

14

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

De jaarbijeenkomst met wijkplatforms en plaatselijk belangen op 3 oktober 2024 gaf een vervolg aan het versterken van de samenwerking. Gemeente en partners wisselden met elkaar van gedachten over de mogelijkheid samenwerkingsafspraken vast te leggen tussen de gemeente en de dorpen om over en weer duidelijkheid te scheppen over de rollen, status, mandaat en verwachtingen. De aanwezigen bij de jaarbijeenkomst van 2024 geven over het algemeen aan positief te zijn over vastleggen van afspraken. De opzet sluit goed aan bij de behoefte van de plaatselijk belangen en wijkplatforms, zolang een afsprakendocument niet te formeel wordt. Dit sluit ook aan bij de behoefte dat de rollen en verantwoordelijkheden van de dorpen en de gemeente aan elkaar zijn gekoppeld. Zo wordt duidelijk wat men van elkaar kan verwachten. Let er hierbij op dat het vastleggen van afspraken geen afhankelijkheden schept.

3.1.2 Enquête participatie • Via de gebiedsagenda’s • O.a. via op te stellen beleidsplannen, waaronder het bomenbeleidsplan, mobiliteitsvisie en evaluatie van het speelruimteplan

In april en mei 2024 hebben inwoners van de gemeente een vragenlijst kunnen invullen over participatie met inwoners. Wat vinden inwoners dat de gemeente goed doet en wat kan beter? Dit onderzoek is uitgevoerd door Research 2Evolve. De resultaten zijn meegenomen in de tussentijdse evaluatie van het participatiebeleid en de ontwikkelagenda participatie.

De resultaten hebben deels ook betrekking op gebiedsgericht werken. Deze resultaten worden daarom betrokken bij de ontwikkeling van de vernieuwde samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken. Gemiddeld geven deelnemers de manier waarop de gemeente inwoners betrekt bij het ontwikkelen van nieuw beleid, plannen en projecten een 5,8. Dit resultaat kan worden verbeterd door: • tijdig, helder en meer te communiceren • transparant te zijn • te luisteren naar de behoeften van inwoners • inwoners beter te betrekken en inspraak te geven • diverse communicatiekanalen te gebruiken. Bijna zeven op de tien (68%) deelnemers zouden het zinvol vinden mee te denken of een mening te geven aan de gemeente als het over de eigen wijk of buurt gaat. Zes op de tien (61%) vinden het zinvol mee te denken als ze het onderwerp belangrijk vinden. Ruim vier op de tien (46%) vinden het zinvol om mee te denken of hun mening te geven als zij vertrouwen hebben dat de gemeente hun inbreng meeneemt in het plan of beleid. Ruim vier op de tien (44%) deelnemers willen ieder kwartaal meedenken over een voor hen belangrijk onderwerp. Drie op de tien (31%) willen dit graag maandelijks. Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025 | 15

gemeenten West Betuwe (bezocht op 17 september 2024), Altena (interview op 12 juni 2024) en Súdwest Fryslân (interview op 26 juni 2024). De gespreksverslagen zijn opgenomen in bijlage 2. Er zijn veel raakvlakken en overeenkomsten in de werkwijze en ervaring van de verschillende gemeenten. En er zijn leerpunten vanuit de andere gemeenten die we mee kunnen nemen in onze samenwerkingsaanpak. Deze worden hieronder samengevat per thema.

3.2.1 Interne organisatie

Uit de gesprekken met de andere gemeente volgt dat het van belang is voor gebiedsgericht werken om de interne organisatie, werkwijze en structuur af te stemmen op deze manier van werken. Maar dat dit ook een bijpassende basishouding van de medewerkers vraagt. Dit vraag aandacht in bijvoorbeeld het inwerktraject, cultuur- en organisatieontwikkeling, beleid dat wordt opgesteld, teamplannen en de Management- en P&C-cyclus.

3.2.2 Bewonersgroepen

De bewonersgroepen passen bij het karakter en de dynamiek van de kernen. Ze kunnen daarom per kern verschillen in opzet, samenstelling en taken. De algemene tendens lijkt hierbij dat de groepen geen rechtspersoon hoeven te zijn, maar dat wel samenwerkingsafspraken worden gemaakt. Bijvoorbeeld over de structuur en representativiteit. Hierbij valt op dat de bewonersgroepen vaak geen exclusieve gesprekspartner voor de gemeente zijn en hiermee ook geen hiërarchische positie of formeel mandaat hebben.

3.2.3 Financieel

Veel gemeenten kennen afzonderlijke budgetten voor enerzijds organisatiekosten en anderzijds budget voor activiteiten, initiatieven en projecten, bijvoorbeeld vanuit de gebiedsagenda. Hierbij worden afspraken vastgelegd over de beschikbaarheid van het budget en door wie tot welke hoogte budget kan worden toegekend.

3.2.4 Communicatie

Alle gemeenten geven aan dat de communicatie belangrijk is. Het gaat dan om zowel de informatiepositie van de gemeente per kern (integraal overzicht van initiatieven, opgaven, projecten en ontwikkelingen per kern) als de informatiepositie per kern (integraal afgestemde communicatie per kern). Een aantal gemeenten kent hiervoor een communicatieplan of een digitaal platform.

3.3 Advies Platform31

Bij de nieuwe samenwerkingsaanpak heeft Platform31 meegedacht en meegelezen. Platform31 is een bureau dat beleid, praktijk en wetenschap met elkaar verbindt. Eén van de thema’s waar ze dat op doen is ‘Samenwerken en participatie’. Platform 31 heeft hierbij veel ervaring met het samenwerken van de (lokale) overheid met inwoners, organisaties en bedrijven. Platform31 is hiermee een goede aanvulling op de drie hiervoor genoemde gemeente, doordat ze een breder beeld hebben van de praktijk en trends in Nederland. Vanuit haar kennis en ervaring heeft Platform31 aanbevelingen gedaan voor gebiedsgericht werken in de gemeente Barneveld. Deze bevindingen zijn verwerkt in een adviesrapport (zie Bijlage 3). Hier zijn alleen de aanbevelingen opgenomen.

Aanbeveling

Nodig om te bereiken

Bijna vier op de tien (38%) deelnemers willen met de gemeente meedenken over een belangrijk onderwerp door mee te praten. Een kwart wil meedenken door mee te doen (25%) of mee te beslissen (24%).

dat er duidelijke terugkoppeling is over wat er met de inbreng is gedaan en waarom (68%).

Inkadering van de Dorpsplannen

Verbinding leggen tussen visie en strategie van de gemeente en de te maken dorpsplannen

Tot slot benoemen de deelnemers dat er waardering is voor de gebiedsregisseurs.

Inrichten van een ondersteuningsstructuur voor de indienende organisaties

Ondersteuningsstructuur (proces en middelen) voor de indienende organisaties

Van de deelnemers geeft 23% aan het liefst mee te denken met de gemeente via een wijkplatform of plaatselijke belangorganisatie.

3.2 Andere gemeenten

Koppeling leggen van bewonersinitiatieven naar de portfoliotafel

Aangepaste procesbeschrijving van het portfolioproces, waaronder: een ambtelijk opdrachtgever voor de initiatieven vanuit de dorpsplannen, gebiedsagenda’s en spoor-3 initiatieven; maatschappelijke impact meewegen.

Het interne proces aanpassen van de rol van gebiedsregie in het gebiedsgericht werken

duidelijk mandaat voor de gebiedsregisseur; aanpassing interne processen: verdieping in gebiedsgericht werken in processen, inrichting en cultuurverandering.

Ruim driekwart (77%) van de deelnemers vindt het belangrijk dat er duidelijkheid is vanuit de gemeente zodat inwoners weten wat ze kunnen verwachten. Bijna zeven op de tien deelnemers vindt het belangrijk dat de gemeente openstaat voor ideeën en meningen van deelnemers (71%) en 16

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

De gemeente Barneveld is niet de enige gemeente waar gebiedsgericht wordt gewerkt. We maken bij de ontwikkeling van de samenwerkingsaanpak daarom ook gebruik van de kennis en ervaring van andere gemeenten. Gelet op de samenstelling van de gemeentes, de manier waarop gebiedsgericht werken in deze gemeenten is ingericht en de evaluaties van het gebiedsgericht werken die hier al hebben plaatsgevonden, is hier gekozen voor de

Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025 | 17

3.4 Concluderend

Er is veel informatie beschikbaar vanuit ervaringen van de gemeente Barneveld, van andere gemeenten en Platform31. Deze ervaring wordt benut voor een vernieuwde samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken. De belangrijkste punten die worden meegenomen zijn: • Vanuit de ervaringen van andere gemeenten en het advies van Platform31 kunnen meerdere lessen worden getrokken voor de relatie tussen gebiedsgericht werken en de interne organisatie. ˗ Duidelijkheid over de rol van de gebiedsregisseurs. Waar zijn ze wel en niet van? Dit sluit ook aan bij de wens vanuit de plaatselijk belangen en wijkplatforms om meer duidelijkheid te krijgen over rollen, status, mandaat en verwachtingen. ˗ Het gebiedsgericht werken binnen de interne organisatie en processen, inclusief bijbehorende cultuur en houding. • Het vastleggen van samenwerkingsafspraken tussen de gemeente, wijkplatforms en plaatselijk

belangen. Waarbij ook aandacht is voor de representativiteit en mandaat. • Zorg voor een juist verwachtingsmanagement. Bijvoorbeeld in de samenwerkingsafspraken, maar ook bij de processen van het dorpsplan en de gebiedsagenda’s. De juiste inkadering (o.a. reikwijdte) en ondersteuningsstructuur kunnen hierbij helpen. • Kijk naar afzonderlijke budgetten voor enerzijds organisatiekosten en anderzijds budget voor activiteiten, initiatieven en projecten (bijvoorbeeld vanuit de gebiedsagenda). Hierbij worden afspraken vastgelegd over de beschikbaarheid van het budget en door wie tot welke hoogte budget kan worden toegekend. • Gebiedsregie heeft duidelijke raakvlakken met participatie en communicatie. Deze thema’s zijn essentieel om goed gebiedsgericht te kunnen werken en het onderlinge vertrouwen. Het is belangrijk om de samenhang met deze thema’s te bewaken. Bijvoorbeeld via de ontwikkelagenda participatie en het meer gebiedsgericht communiceren.

4

Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken

18

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

4. Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken In de voorgaande hoofdstukken is

4.1 Opbouw samenwerkingsaanpak

De samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken kent een groot aantal partijen die actief zijn. Allereerst zijn dit de dorpen en wijken zelf, met name georganiseerd in bijvoorbeeld plaatselijk belangen en wijkplatforms. Daarnaast zijn er ook professionele partners actief in sommige wijken. Denk daarbij aan de Woningstichting, Welzijn Barneveld en Stichting Connect. En tot slot speelt ook de gemeentelijke organisatie een belangrijke rol in het gebiedsgericht werken.

stilgestaan bij de stand van zaken van het gebiedsgericht werken in de gemeente Barneveld, lessen die geleerd kunnen worden vanuit het verleden en de ervaringen van andere gemeenten en Platform31. Deze opgehaalde kennis en ervaring wordt vanaf hoofdstuk vier samengebracht in een voorstel voor de samenwerkingsaanpak met

Hoofdstuk 5

20

• Pilot buurtgerichte aanpak • Mee te nemen in beleidskader sociaal domein

Hoofdstuk 6

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

Gemeentelijke organisatie

• Organisatiestructuur en afspraken over de rollen, status mandaat en verwachtingen • Dorpsplannen en Gebiedsagenda’s

De samenwerkingsaanpak wordt daarom langs drie sporen opgebouwd:

Partners in de wijk

Dorpen en wijken

dorpen en wijken.

• Inbedden van gebieds­gericht werken in de gemeentelijke organisatie. Onder meer via: ˗ Sturingsmodel en portfolio­ management ˗ Teamplannen ˗ Proces Dorpsplannen en Gebiedsagenda’s

Hoofdstuk 7

4.1 Doelstellingen gebiedsgericht werken

Aanvullend op de definitie en visie van het gebiedsgericht werken (zie paragraaf 1.2) worden in de volgende tabel concrete, meetbare doelstellingen voor gebiedsgericht werken opgesteld. Doel

Middel

Hoe te meten

Er is meer duidelijkheid over de rollen, status, mandaat en verwachtingen van en tussen de bewonersgroepen en gemeente

Met alle dorpen zijn Eind 2026 zijn met alle dorpen samenwerkingsafspraken samenwerkingsafspraken vastgelegd tussen de gemeente en vastgelegd tussen de gemeente en de bewonersgroepen. de bewonersgroepen.

Er is meer structuur in het samenbrengen van de visie, vragen en initiatieven vanuit de gebieden en de plannen en projecten van de gemeente.

Alle dorpen hebben een gebiedsagenda die jaarlijks wordt geëvalueerd.

Eind 2026 hebben alle dorpen een gebiedsagenda.

Gebiedsgericht werken heeft een herkenbare plek in de organisatie en vormt onderdeel van het beleid.

˗ Gebiedsgericht werken maakt deel uit van het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers. ˗ Gebiedsgericht werken is zichtbaar in alle teamplannen en in alle beleidsdocumenten die naar college en raad worden gestuurd. ˗ De rol en positie van de gebiedsregisseurs, gebiedsagenda’s en inwonersinitiatieven in de Management- en P&C-cyclus en het portfolioproces is duidelijk.

Er zijn bij de gemeente voldoende capaciteit en middelen om nietcomplexe vragen en initiatieven vanuit de gebieden op te pakken

In de Management- en P&C-cyclus De rol en positie van de gebiedsregisseurs, gebiedsagenda’s en het portfolioproces is ruimte en inwonersinitiatieven in de voor niet-complexe vragen en initiatieven vanuit de samenleving. Management- en P&C-cyclus en het portfolioproces is duidelijk.

5 22

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

Samenwerkingsaanpak Dorpen en wijken

5. Samenwerkingsaanpak Dorpen en wijken 5.1 Vastleggen van samenwerkingsafspraken De plaatselijk belangen en wijkplatforms hebben waardering voor de rol van de gebiedsregisseurs. Tegelijkertijd geven ze aan behoefte te hebben aan meer duidelijkheid

5.2 Dorpsplannen en gebiedsagenda’s

In paragraaf 2.2 is kort het proces van de dorpsplannen en gebiedsagenda’s omschreven. Er is bij de dorpen en wijken en bij de gemeente behoefte aan een nadere uitwerking van dit proces. Bijvoorbeeld rond de reikwijdte (kaders en verwachtingen) en de rollen en verantwoordelijkheden, en hoe hierin wordt aangesloten op de werkwijze van de gemeente, zoals opgenomen in het sturingsmodel. Bijlage 5 bevat een uitgewerkt proces voor dorpsplannen en gebiedsagenda’s.

komende vier jaar, waarbij de (gezamenlijke) verantwoordelijkheid kan liggen bij verschillende partijen in het gebied. De inhoud van de gebiedsagenda is hiermee ook afkomstig van deze verschillende partijen die actief zijn in het gebied, zoals de gemeente en inwonersinitiatieven. De gebiedsagenda is nadrukkelijk geen sturend instrument, maar biedt een integraal overzicht. Dit past ook bij de procescoördinerende rol van de gebiedsregisseurs. Vanuit gebiedsoogpunt verbinden ze en agenderen ze in reguliere overlegvormen en portfoliotafels.

Gebiedsgericht werken is een van de middelen om integraal en opgavegericht te werken. De gebiedsagenda is hierbinnen een instrument om een integraal overzicht te krijgen van de projecten, initiatieven en acties in de gebieden. De gebiedsagenda focust op de acties voor de

Dit vraagt om enerzijds duidelijke afspraken en processen. En anderzijds om een passende houding, gedrag en betrokkenheid van de gebieden en gemeentelijke organisatie bij het gebiedsgericht werken en de gebiedsagenda. Dit wordt in de hoofdstukken 5 en 7 nader uitgewerkt.

over de afzonderlijke en gezamenlijke rollen, status, mandaat en verwachtingen.

De gemeente sprak met de gezamenlijke en afzonderlijke plaatselijk belangen en wijkplatforms over het vastleggen van samenwerkingsafspraken, waarbij ruimte blijft voor maatwerk. Bijlage 4 bevat een algemene opzet voor deze samenwerkings­ afspraken. Het doel is per dorp te komen tot afzonderlijke samenwerkingsafspraken.

Wat is hiervoor nodig

Vervolgstappen / verantwoordelijkheid

Planning

Per dorp samenwerkingsafspraken opstellen en ondertekenen. Vanuit de gemeente worden deze afspraken, na een collegebesluit, ondertekend door de gebiedswethouder.

De samenwerkingsafspraken worden per dorp door de betreffende gebiedsregisseur opgesteld. De opzet in bijlage 4 vormt hierbij het uitgangspunt.

In 2026 zijn samenwerkings­ afspraken met alle dorpen vastgelegd.

Ondersteuningsstructuur van de gemeente voor de bewonersgroepen. Bij het opstellen van de dorpsplannen, bij het werven van vrijwilligers en het leren van elkaar/elkaar ontmoeten.

Doorlopend In het proces voor de dorpsplannen en gebiedsagenda’s (bijlage 5) is de ondersteuningsstructuur opgenomen voor de dorpsplannen en gebiedsagenda.

24

De verdere ondersteuning wordt geboden door de gebiedsregisseurs.

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

Wat is hiervoor nodig

Vervolgstappen / verantwoordelijkheid

Planning

Duidelijkheid over de reikwijdte (kaders en verwachtingen) van de dorpsplannen voor de opstellers hiervan.

In het proces voor de dorpsplannen en gebiedsagenda’s (bijlage 5) is de reikwijdte opgenomen voor de dorpsplannen en gebiedsagenda.

Doorlopend

Het inrichten van een ondersteuningsstructuur (proces en middelen) voor de opstellers van de dorpsplannen.

In het proces voor de dorpsplannen en gebiedsagenda’s (bijlage 5) is de ondersteuningsstructuur opgenomen voor de dorpsplannen en gebiedsagenda.

Doorlopend

Daarnaast wordt het budget voor gebiedsgericht werken meer geoormerkt 2025 voor organisatiekosten enerzijds en ontwikkelkosten anderzijds. Afstemming van het proces van de dorpsplannen en gebiedsagenda op de interne gemeentelijke organisatie, structuren en overlegmomenten.

2025 ˗ In het proces (bijlage 5) wordt de samenhang waar mogelijk meegenomen. ˗ Bij het verder implementeren van het portfolioproces wordt het gebiedsgericht werken meegenomen (zie hoofdstuk 7) ˗ Samenlevingsperspectief binnen organisatie vergroten (zie hoofdstuk 7)

Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025 | 25

5.3 Initiatieven vanuit de gebieden

Buiten het proces van de dorpsplannen en gebiedsagenda’s kunnen initiatieven vanuit de dorpen en wijken binnenkomen bij de gemeente. Ook deze initiatieven kunnen rekenen op een onderbouwde reactie van de gemeente. Wat is hiervoor nodig

Vervolgstappen / verantwoordelijkheid

Planning

Afspraken over de monitoring en evaluatie van de gebiedsagenda’s binnen de gemeentelijke structuren en overlegmomenten.

Er wordt een jaarlijks gebiedsoverleg georganiseerd (zie hoofdstuk 7).

Doorlopend, vanaf 2025

Verdere uitwerking van spoor 3 van het participatiebeleid (inwonerinitiatieven). Dit is onderdeel van de ontwikkelagenda participatie, behandeld in de gemeenteraad van 23 oktober 2024.

Wordt door de projectleider bewonersparticipatie meegenomen in de ontwikkelagenda. De gebieds­ regisseurs zijn hierop aangehaakt.

In het proces (bijlage 5) wordt de monitoring en evaluatie omschreven in stap 7. 2025

Uitgangspunt is dat de gebieds­regisseurs op dit moment onvoldoende capaciteit en middelen hebben hiervoor.

6 26

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

Samenwerkingsaanpak Integrale buurtgerichte aanpak

6. S  amenwerkingsaanpak Integrale buurtgerichte aanpak Gebiedsgericht werken is een continue inzet op gebiedsniveau, bedoeld om beter aan te sluiten op de kenmerken van een gebied en behoeften en initiatieven van de bewoners en gebruikers in dat gebied.

Waar gebiedsgericht werken een tijdelijk, projectmatig of programmatisch karakter heeft, wordt meestal gesproken van een wijkaanpak of buurtgerichte aanpak. In een buurtgerichte aanpak worden meerdere opgaven in het gebied met elkaar verbonden, waarbij wordt samengewerkt tussen alle partijen die belanghebbend zijn: de gemeente, maatschappelijke organisaties en bewoners. Een buurtgerichte aanpak is nodig wanneer de opgaven in een gebied zo ernstig of omvangrijk zijn, dat een extra gebiedsimpuls nodig is vanuit verschillende beleidsdomeinen, naast alle reguliere activiteiten en interventies van partijen. Voor een buurtgerichte aanpak maken alle betrokken partijen voor een bepaalde periode afspraken, ook van financiële aard, om gerichte beleidsmaatregelen, projecten en interventies uit te voeren in het gebied. In 2020 ontstond bij de gemeente Barneveld het idee om een pilot buurtgerichte aanpak te

starten. Op basis van een buurtscan, analyse van databronnen en gesprekken met betrokkenen is hier gekozen voor de wijk Rootselaar-West. Daarnaast is in de wijk Oldenbarneveld gewerkt aan de sociale cohesie via de Dorpendeal. In beide wijken zijn grotendeels dezelfde partijen actief. Zo wordt in een tweetal wijken van de gemeente Barneveld gepionierd met een buurtgerichte aanpak. Tot eind 2025 wordt ervaring opgedaan met de werkwijze in deze pilot buurtgerichte aanpak en bijbehorende middelen. Bij de uitwerking van het nieuwe beleidskader sociaal domein in 2025 bekijkt de gemeente of de buurtgerichte aanpak meegenomen wordt in het nieuwe beleid. Als dit het geval is, is het belangrijk vast te leggen wanneer een buurtgerichte aanpak wordt gestart. Naast de sociale aspecten waar in een buurtgerichte aanpak aandacht voor is, is ook de samenhang met de kwaliteit van de ruimte/ leefomgeving en veiligheid van belang. Iedere buurtgerichte aanpak start vanuit een gevoel van urgentie over de opstapeling van opgaven in een buurt of wijk en de overtuiging dat ingrijpen nodig is. Voor een succesvolle buurtgerichte aanpak is het belangrijk dat de urgentie breed wordt gevoeld. Niet alleen door beleid maar ook door bewoners, wijkprofessionals en andere partijen. Ervaringen vanuit de dorpsplannen of gebiedsagenda’s en van de gebiedsregisseur kunnen hiervoor belangrijke input vormen.

Wat is hiervoor nodig

Vervolgstappen / verantwoordelijkheid

Gebiedsregisseurs van de betreffende gebieden (wijken) blijven aangehaakt bij de pilot buurtgerichte aanpak, de evaluatie hiervan en het opstellen van het nieuwe beleidskader sociaal domein.

Ambtelijk opdrachtnemer integraal beleidskader sociaal domein

28

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

Planning 2025

7

Samenwerkingsaanpak Interne gemeentelijk organisatie

7. S  amenwerkingsaanpak Interne gemeentelijk organisatie In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de rollen binnen en werkwijze van de gemeente. Het proces van gebiedsgericht werken is niet vrijblijvend. De transitie naar gebiedsgericht werken en de integraliteit die daar direct aan verbonden is, vraagt ook een cultuuromslag van de bestaande gemeentelijke organisatie. Essentieel is houding, gedrag en betrokkenheid van de gehele gemeentelijke organisatie bij het gebiedsgericht werken. Dit vraag tijd en aandacht en is randvoorwaardelijk voor het gebiedsgericht werken.

7.1 Rol gebiedsregisseurs en gebiedswethouders Gebiedsregisseur De gebiedsregisseurs leggen de verbinding tussen de behoeften en initiatieven vanuit de verschillende gebieden (algemeen belang, geen individuele belangen) en de activiteiten en prioriteiten van de gemeente. De gebiedsregisseurs hebben daarin primair een procescoördinerende rol als adviseur, initiator en verbinder. De gebiedsregisseurs verzamelen input vanuit de gebieden en brengen deze terug in de organisatie (van buiten naar binnen). Daarnaast dragen zij besluitvorming uit die van invloed is op een gebied uit (van binnen naar buiten), waarbij de inhoudelijk betrokken collega’s primair verantwoordelijk zijn voor deze communicatie. Hierbij proberen de gebiedsregisseurs de verschillende opgaven zoveel mogelijk met elkaar te verbinden, waardoor het integraal werken wordt bevorderd. Dit maakt een gezamenlijke aanpak voor elk gebied mogelijk en versterkt het omgevingsbewustzijn van de gehele organisatie. Zo zijn gebiedsregisseurs 30

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

vroegtijdig betrokken bij keuzes en dragen ze bij aan de realisatie van gebiedsdoelen. Daarbij bewaken ze ook de integraliteit van de projecten, activiteiten en andere zaken die spelen in de gebieden. Een volledig functieprofiel van de gebiedsregisseur is opgenomen in bijlage 1. Gebiedswethouder Er is een duidelijk onderscheid tussen de wethouder als portefeuillehouder en de wethouder als gebiedswethouder. De gebiedswethouder zorgt voor de verbinding tussen het gebied en het college. En de gebiedswethouder bewaakt vanuit het college het proces van de dorpsplannen en gebiedsagenda’s. De portefeuillehouder blijft verantwoordelijk voor de inhoud. Hierbij versterkt de gebiedswethouder de verbinding tussen deze inhoud en de kennis en ervaring van de inwoners. De gebiedswethouder en gebiedsregisseur vormen hierbij een tandem. De gebiedsregisseur haalt de input en signalen vanuit de gebieden op en deelt deze met de gebiedswethouder. Maar de gebiedswethouder doet ook zelf kennis en ervaring op door overleggen bij te wonen. De frequentie en momenten waarop de gebiedswethouder aansluit in de gebieden kan hierbij per gebied verschillen, waarbij wordt aangesloten bij de kenmerken van het gebied. De gebiedswethouder ondertekent, na een collegebesluit, de samenwerkingsafspraken die per dorp worden gemaakt en vastgelegd.

Tot slot kan de gebiedswethouder een bemiddelende rol spelen bij communicatiemomenten tussen de gemeente en georganiseerde bewonersgroepen. Bijvoorbeeld bij het opstellen van gebiedsagenda.

7.2.1 De organisatiecultuur sluit meer aan bij het gebiedsgericht werken Wat is hiervoor nodig

Vervolgstappen / verantwoordelijkheid Planning

Het gebiedsgericht werken is onderdeel van het inwerkproces van nieuwe medewerkers.

Met HRM in gesprek over het inwerkprogramma.

De bekendheid, zichtbaarheid en benaderbaarheid De gebiedsregisseurs plannen een van gebiedsregisseurs wordt verder vergroot. wekelijks spreekuur. Bijvoorbeeld met een wekelijks spreekuur. Het CT en de teamleiders werken gebiedsgericht en motiveren en stimuleren de organisatie in het meer gebiedsgericht werken. De transitie naar gebiedsgericht werken en de integraliteit die daar direct aan verbonden is, vraagt ook een cultuuromslag van de bestaande gemeentelijke organisatie.

2025 2025

Zie hiervoor het vergroten van het samenlevingsperspectief hieronder.

7.3.2 Het samenlevingsperspectief binnen de organisatie wordt vergroot

Het doel is om de samenleving meer aan de voorkant te betrekken bij projecten programma’s, (uitvoerings) plannen en beleid. Wat is hiervoor nodig

Vervolgstappen / verantwoordelijkheid Planning

In het concernplan en de relevante teamplannen is aandacht voor het gebiedsgericht werken en wordt ruimte gehouden in capaciteit en financiële middelen voor vragen en initiatieven vanuit de samenleving.

Het CT en de teamleiders, in afstemming met de gebiedsregisseurs.

Vanaf de teamplannen voor 2026, voor zover nog niet opgenomen in de plannen van 2025.

De meer uitvoeringsgerichte zaken en vragen vanuit de samenleving wordt opgepakt door de vakinhoudelijke collega’s. De gebiedsregisseurs vormen hiervoor geen doorgeefluik, maar worden wanneer relevant wel op de hoogte gehouden.

Teamleiders en thuisteams

2025

In collegevoorstellen, (bestuurs)opdrachten, programma- en projectplannen, etc. is aandacht voor gebiedsgericht werken en bij het opstellen hiervan wordt advies gevraagd aan gebiedsregie.

De inhoudelijk betrokken collega’s zijn hiervoor verantwoordelijk. Via het CT en Teamplan wordt dit uitgedragen.

Doorlopend.

In het portfolioproces wordt de maatschappelijke waarde (het samenlevingsperspectief) meegewogen.

Zie hiervoor hieronder voor het proces van het portfolioproces.

7.2 Wat is hiervoor nodig: randvoorwaarden voor invulling van de rollen

Om de rollen, zoals hierboven omschreven, goed in te kunnen vullen worden aanbevelingen gedaan voor de interne gemeentelijke organisatie. Deze aanbevelingen worden onderverdeeld in de volgende categorieën: organisatiecultuur, samenlevingsperspectief, processen, mandaat & doorzettingsmacht en budget. Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025 | 31

7.2.3 Gebiedsgericht werken sluit aan op de gemeentelijke processen en overlegstructuren, en andersom. Inclusief duidelijkheid over het mandaat/doorzettingsmacht van de gebiedsregisseur Wat is hiervoor nodig

Vervolgstappen / verantwoordelijkheid

Planning

In het portfolioproces wordt de maatschappelijke waarde (het samenlevingsperspectief) meegewogen.

Dit wordt opgepakt bij het verder 2025 implementeren van het portfolioproces, samen met de teamleider van het team Strategie en Regie en de Portfoliomanager.

2025 Inrichten van een proces waarmee initiatieven Via het portfolioproces worden afgesproken activiteiten voor dorpen en wijken via een die van buiten de gemeentelijke organisatie aparte gebiedsparagraaf ondergebracht worden ingebracht (o.a. dorpsplannen, in de jaarplannen van de teams en in de gebiedsagenda en inwonersinitiatieven), programma’s. hun plek krijgen aan de portfoliotafel en meegenomen worden in het afwegingsproces Dit wordt opgepakt bij het verder tussen capaciteit en prioriteit, inclusief implementeren van het portfolioproces, samen een ambtelijke opdrachtgever voor deze met de teamleider van het team Strategie en initiatieven. Regie en de Portfoliomanager. Projecten en initiatieven die inzet vragen van Dit wordt: één team en beperkte capaciteit en financiële geborgd via het Concernplan en de teamplannen. middelen nodig hebben hoeven niet besproken te worden in het portfolioproces. opgepakt bij het verder implementeren van Het mandaat van de gebiedsregisseur wordt het portfolioproces, samen met de teamleider van het team Strategie en Regie en de voor initiatieven en activiteiten vanuit de Portfoliomanager. gebieden die niet via het portfolio-overleg Opgepakt in de te plannen jaarlijkse hoeven te lopen duidelijk omschreven en gebiedsoverleggen (zie hieronder).

de interne processen waar dit mandaat aan uitgewerkt in het oormerken van budgetten raakt worden aangepast: voor gebiedsgericht werken (zie hieronder). ˗ Als de gebiedsregisseur input ophaalt uit wijk of dorp, is het belangrijk dat het proces duidelijk is, waar dit in de organisatie belegd moet worden, en dat de gebiedsregisseur ook het mandaat heeft om dit te doen, bijvoorbeeld via de teamleiders. ˗ In het werk in de wijken en dorpen heeft een gebiedsregisseur een bepaalde, vastgestelde regelruimte nodig om flexibel te kunnen reageren op vragen en wensen van bewoners. Waar kan hij zelf over beslissen (eventueel ondersteund met wat “handgeld”), waarvoor is overleg nodig met de teamleider, en wanneer moet er een ander proces gevolgd worden. ˗ Degene met het mandaat is ook verantwoordelijk voor de communicatie van ‘binnen naar buiten’. Vaak is dit dus niet de gebiedsregisseur.

32

| Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken • Maart 2025

Wat is hiervoor nodig

Vervolgstappen / verantwoordelijkheid

Planning

Vastleggen van een jaarlijks gebiedsoverleg tussen gebiedsregie, fysiek domein en sociaal domein is noodzakelijk om gezamenlijk en integraal naar een gebied (wijk, dorp) te kunnen kijken vanuit de vraag “wat heeft dit gebied nodig?”.

De inhoud van de gebiedsagenda’s worden voor 2025 vaststelling afgestemd in een gebiedsoverleg. Dit overleg vindt plaats per gebied waarvoor een gebiedsagenda wordt opgesteld. Na vaststelling van de gebiedsagenda, krijgt deze een plek in het portfolioproces. Daarnaast plannen de gebiedsregisseurs 1 keer per jaar een gebiedsoverleg per gebied uit de Omgevingsvisie Barneveld 2040 (zie paragraaf 2.1.2). Hierbij sluiten de teamleiders en inhoudelijk betrokken collega’s aan. Het gebiedsoverleg is bewust geen vast onderdeel van het portfolioproces. Dit geeft het overleg ruimte en flexibiliteit om zich te richten op alles wat er in een gebied speelt. Dit helpt om met een brede en integrale blik naar het gebied te kijken en de acties uit het overleg neer te leggen op de juiste plaats of aan te haken bij het juiste proces binnen de gemeentelijke organisatie.