Bijlage Jaarverslaggeving 2021.pdf

JAARVERSLAGGEVING

2021

1

Inhoudsopgave 1. Aanbieding

3

2. Financieel resultaat Resultaat programma’s Verschillenanalyse

7

3. Programma’s Programma 1 – Participatie en ondersteuning Programma 2 – Bedrijvigheid en bereikbaarheid Programma 3 – Woon- en leefomgeving Programma 4 – Bestuur en interne dienstverlening

12

4. Paragrafen Paragraaf 1 – Lokale heffingen Paragraaf 2 – Weerstandsvermogen Paragraaf 3 – Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4 – Financiering Paragraaf 5 – Grondbeleid Paragraaf 6 – Verbonden partijen Paragraaf 7 – Bedrijfsvoering

50

5. Jaarrekening

91

6. Bijlagen 1. Accountantsverklaring 2. Verloop voorzieningen grondexploitatie 3. Overzicht programma’s en producten 4. Budgetoverheveling 5. Kerngegevens 6. Sisa staat 7. Taakvelden 8. Incidentele baten en lasten

107

2

Aanbieding

Aan de raad Barneveld, 31 mei 2022 Aanbiedingsbrief

Inleiding Met trots kijken we terug op wat er in 2021 is gedaan en gerealiseerd. In maatschappelijk en financieel onzekere tijden hebben we koers kunnen houden. Met deze jaarverslaggeving leggen we graag verantwoording af over wat we in 2021 hebben gedaan en wat het heeft gekost.

Dynamisch jaar Want 2021 was een dynamisch jaar met veel uitdagingen, zoals onduidelijkheid over beschikbare financiële middelen uit het gemeentefonds (door o.a. herverdeling, jeugdzorg, extra taken), impact en financiële gevolgen van corona, een grote woningbouwopgave, onduidelijkheid over de gevolgen van de stikstofcrisis, de landbouwtransitie en discussies over de energietransitie. Voor de uitdagingen op de korte termijn hebben we beslissingen genomen, die de lange termijn niet in de weg staan. Die dynamiek zorgde er ook voor dat niet alles uitgevoerd kon worden wat we ons hadden voorgenomen. Fundament voor de toekomst In 2021 hebben we veel gedaan en veel bereikt. Voor en met onze inwoners en ondernemers. We zijn trots op de manier waarop onze inwoners naar elkaar omkijken. Dat is een kracht van Barneveld. Deze kracht is ingezet voor de opgaven van vandaag en zal ingezet worden voor de uitdagingen van morgen. Zo heeft de raad voor de groeiopgaven van de gemeente uitgangspunten vastgesteld. Er is, kortom, een basis gelegd waarop verder gebouwd kan worden. Fusie met Scherpenzeel We hebben ons voorbereid op de herindeling met Scherpenzeel. Er is veel tijd en energie gestoken in de voorbereiding van deze fusie, om de overgang soepel te laten verlopen. Wij stonden er klaar voor. Het kabinet heeft besloten deze procedure niet door te zetten.

Ondertussen waren we al bezig om onze organisatie voor te bereiden op de toekomst. Een organisatie die klaar is om de grote opgaven en groei van Barneveld op te pakken. Die visie en aanpak is neergelegd in het Groeiplan 2021-2025. Wendbaarheid In 2021 hadden we opnieuw te maken met de gevolgen van de corona uitbraak. De pandemie was nauwelijks in een andere fase terecht gekomen of de oorlog in Oekraïne brak uit. Inmiddels hebben we met de gevolgen hiervan te maken. We verwachten dat de dynamiek de komende jaren nog wel even aanblijft. Dit vereist een organisatie en een bestuur die zich makkelijk aanpassen aan een dynamische omgeving. Daarvoor zijn de eerste stappen gezet. Deze veranderopgave speelt binnen het bestaande spanningsveld tussen de gewenste ambities en de beschikbare capaciteit. Vanwege de coronamaatregelen en capaciteitsproblemen, kon niet al het voorgenomen beleid uitgevoerd worden. Praktisch niet, vanwege de lockdown, of vanwege andere prioriteiten. Waar nodig voeren we deze taken alsnog dit jaar uit.

Wat hebben we in 2021 bereikt? Zoals opgemerkt hebben we in 2021 veel gedaan en veel bereikt.

Omgevingsvisie Zo heeft de raad uitgangspunten vastgesteld voor de groeiopgave van de gemeente. Tot 2040 bedraagt de woningbouwopgaaf voor de regio Foodvalley 40.000 woningen. In de zogeheten Hoofdlijnennotitie zijn verschillende toekomstscenario’s voor de fysiek-ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Barneveld tot 2040 verkend. Deze hebben betrekking op wonen, werken, voorzieningen, natuur- en landbouw, recreatie en energie & klimaat. Deze verkenning heeft geresulteerd in de vaststelling van een 7-tal uitgangspunten. Deze uitgangspunten worden bij de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie meegenomen. Daarmee wordt invulling gegeven aan de woningbouwopgaaf voor de regio Foodvalley van 40.000 woningen tot 2040. Participatie Participatie leert ons wat er speelt in onze samenleving. Participatie draagt bij aan wederzijds begrip en geeft inzicht in actuele ontwikkelingen. Deze inzichten zijn nodig in een gebied om de leefomgeving te verbeteren en/of op peil te houden.

3

Na de zomer is het participatieproces voor de Omgevingsvisie gestart. We hebben met inwoners, belangenverenigingen, organisaties en professionals van gedachten gewisseld over de toekomst van de gemeente Barneveld. Inwoners en centrumondernemers hebben actief kunnen meepraten over de toekomst van het centrumgebied van zowel Barneveld als Voorthuizen. Ook werden er windgesprekken gevoerd, die meegenomen worden bij het opstellen van de Structuurvisie windenergie. Ook zijn er live en digitale bijeenkomsten georganiseerd.

Instandhouding van sociale en culturele voorzieningen in coronatijd Voor inwoners die dat nodig hebben, hebben we het aanbod aan jeugdhulp, maatschappelijke ondersteuning en bijstand en re-integratie op peil gehouden. Voor ondernemers hebben we de Tijdelijke overbruggingsregeling voor zelfstandig ondernemers (Tozo) uitgevoerd. Daarnaast hebben we ingezet op de verspreiding van zelftests voor minima en laagdrempelige info en mogelijkheden voor vaccineren en testen. Met extra ouderen- en jongerenwerkers zijn activiteiten voor sociaal en mentaal welzijn ontplooid. Het aanbod aan beweegactiviteiten voor ouderen en mensen met een (kans op een) aandoening is uitgebreid. Motorische screening van basisscholieren is gestart en de ondersteuning van sportverenigingen is geïntensiveerd. Er is coronasteun verleend aan cultuuraanbieders, niet alleen ter compensatie van inkomstenderving maar ook voor innovatie. Het Maatschappelijk Cultuurfonds van de gemeente is volledig ingezet om diverse culturele initiatieven te ondersteunen en op basisscholen zijn er meer cultuurlessen gegeven in verschillende cultuurdisciplines.

Interne bereikbaarheid Er is een parkeerplan uitgewerkt. We zijn ook gestart met een visie op de Centrumring Barneveld. Dit in navolging van de omgevingsvisie Barneveld Centrum. Daarnaast hebben we ingezet op het reguleren van het verkeer in Voorthuizen in de toekomst. Dit hebben we gedaan met de visie op de hoofdwegenstructuur Voorthuizen. Samen met de centrumvisie Voorthuizen, vormt deze visie de basis voor de verdere uitwerking van praktische opgaven. Op korte en (middel)lange termijn. Dit geldt voor de Baron van Nagellstraat, Hoofdstraat, Rembrandstraat en Apeldoornsestraat. Verder hebben we de Mercuriusweg opnieuw ingericht. Daarbij hebben we een veilige fietsvoorziening gemaakt. Dit in combinatie met een klimaatadaptieve en toekomstgerichte (asfalt)constructie. Ook hebben we de fietsoversteek Vellerselaan aangepast. Tegelijkertijd is op een groot deel van de Vellerselaan en Bankivalaan een snelheid van 30 km/uur ingesteld. Externe bereikbaarheid We hebben de MIRT-verkenning A1-A30 afgerond. De minister, de provincie, de regio Foodvalley en de gemeente Barneveld hebben een bestuursovereenkomst ondertekend. Hierin staan afspraken over de financiering van het vervolgproces. De lobby naar de A1-corridor is in 2021 geïntensiveerd. We hebben verbinding gezocht met andere regio’s langs de A1. We zetten ons gezamenlijk in om een MIRT-onderzoek uit te voeren.

We doen onderzoek naar de specifieke opgaven, knelpunten en oplossingen voor de Multimodale Corridor A1 (weg en spoor). Dit doen we samen met het Rijk. Het project Oostelijke Rondweg van Barneveld stond in 2021 in het teken van het milieuonderzoek. Daarbij zijn er enkele mogelijke routes van de Oostelijke Rondweg onderzocht. Minder woningen gebouwd dan gemiddeld In 2021 zijn er 215 woningen opgeleverd, waarvan de meeste in Voorthuizen. Dit waren er minder dan we gewend waren. Dit komt vooral door de afronding van grotere ontwikkelingen en de start van nieuwe ontwikkelingen. Hierbij valt te denken aan de ontwikkelingen van Veller, De Burgt en Bloemendal. Planvoorbereiding vergt tijd. Daarbij werken stikstofperikelen en capaciteitsproblemen vertragend. Daarnaast is gestart met de voorbereiding van ruim 600 nieuwbouwwoningen. Deze woningen worden in 2022 gebouwd op verschillende locaties in onze gemeente. Waaronder ook inbreidings- en uitleglocaties. Landbouwtransitie Met Regio Foodvalley zijn we gestart met het maken van een Landbouwperspectief. Het doel daarvan is om te onderzoeken hoe we een sociaal-economisch vitaal en aantrekkelijk landelijk gebied behouden en ontwikkelen. Een gezonde leefomgeving, gezonde natuur, een robuust watersysteem, met daarin passende en toekomstbestendige landbouw en veehouderij.

We willen ruimte bieden aan een duurzame invulling van de primaire agrarische sector. Dit in combinatie met passende nieuwe functies. De stikstofimpasse biedt, naast onzekerheid, kansen voor innovatieve ontwikkelingen. Duurzaamheid Duurzaamheid is een basisprincipe bij locatiekeuzes en inrichtingsplannen. We willen een energieneutrale, klimaatbestendige en veilige gemeente zijn. De klimaatopgave is samen met inwoners, organisaties en bedrijven opgepakt. Er is vaak gebruik gemaakt van de subsidieregeling Regenwater Vasthouden en diverse scholen hebben een groen schoolplein aangelegd. De raad heeft de Warmtevisie vastgesteld. Deze Warmtevisie geeft kaders voor het verminderen van het gebruik van aardgas. Er is een zogeheten bod RES vastgesteld. Daarmee geeft Barneveld

4

bijvoorbeeld aan hoeveel energie we op gaan wekken met zonne- en windenergie. Ook hebben we de Structuurvisie windenergie vastgesteld. De raad heeft kaders gesteld voor een gebied waarbinnen windturbines mogelijk zijn en onder welke voorwaarden. Daarbij zijn we ons bewust van de groei van de maatschappelijke weerstand tegen de ruimtelijke invloed van energiemaatregelen.

Biodiversiteit Eind 2021 heeft de raad het biodiversiteitsplan voor de gemeente Barneveld vastgesteld. Dit plan heeft als doel om planten en dieren meer ruimte te geven in de gemeente. Met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties willen we natuurwaarden versterken. Dit waar mogelijk. Het plan heeft een looptijd voor 5 jaar. Voor elk jaar wordt een uitvoeringsvoorstel opgesteld. We moedigen het verbeteren van de biodiversiteit binnen ruimtelijke ontwikkelingen aan. Dit doen we door een puntensysteem natuurinclusief bouwen toe te passen. De raad heeft dit puntensysteem en de bijbehorende gewenste reikwijdte inmiddels vastgesteld.

Onderwijshuisvesting Onderwijs speelt een essentiële rol in de samenleving en de ontwikkeling van jeugd en jongeren. Om zo goed mogelijk onderwijs te bieden is passende onderwijshuisvesting nodig. De huisvesting moet het onderwijsproces maximaal ondersteunen. We bieden een gezonde en veilige leeromgeving voor jongeren die op langere termijn exploitabel is. In 2021 is de duurzame vernieuwbouw van het hart van het Johannes Fontanus College (JFC) afgerond. Dit samen met twee nieuwe gymzalen. Ook is de uitbreiding van Rehoboth Onderwijs en Zorg in gebruik genomen. De Koningin Beatrixschool in Kootwijkerbroek heeft eind 2021 een tijdelijke noodschool gekregen en is gestart met de vernieuwbouw. De Meerwaarde is gestart met de bouw van de uitbreiding van het hoofdgebouw en een aparte techniekhal. De uitbreiding van de Donnerschool in De Glind is af. Accommodatiebeleid De groei van de gemeente heeft gevolgen voor het gebruik van en de vraag naar verschillende (nieuwe) gebouwen. Voor bestaande locaties willen we gaan bekijken hoe we deze beter kunnen inzetten om zowel aan de bestaande als aan de nieuwe vraag te kunnen voldoen. Met het vaststellen van het ‘Accommodatiebeleid Sport en Cultuur’ zijn begin 2022, in overleg met betrokken partijen beleidsuitgangspunten opgesteld. In juli heeft de raad besloten de fietscrossbaan van Flying Bikes naar de Hanzeweg te verplaatsen.

De herontwikkeling van het huidige fietscrossterrein aan de Essenerweg maakt deel uit van dit besluit. Voor de verplaatsing van de Oranjevereniging Voorthuizen naar de Oude Zeumerseweg zijn, in overleg met de Oranjevereniging, plannen uitgewerkt. Korfbalvereniging Spirit is verhuisd van sportcomplex Overhorst naar de sporthal De Voorde. Nieuwe korfbalvelden zijn aan de Jan de Jagerweg in Voorthuizen aangelegd. Het nieuwe clubgebouw en twee kunstgras hockeyvelden van de Mixed Hockeyclub Barneveld zijn in oktober officieel in gebruik genomen. Het gebouw is bijna energieneutraal (BENG) gebouwd.

Weerbaar en slagvaardig De dynamiek waarin Barneveld zich begeeft en de ambities die de gemeente Barneveld heeft, vragen om een weerbare gemeente en een wendbare, slagvaardige organisatie. Een fijne organisatie om voor te werken en veel voor inwoners en ondernemers te kunnen betekenen. Daarom gaan we meer vanuit de opgaven en gebiedsgericht werken. Hiervoor zijn in 2021 de eerste stappen gezet met het vaststellen van het groeiplan. Hier gaan we de komende jaren mee verder, waarbij we rekening houden met de (financiële) effecten van externe factoren zoals wetgeving, krapte op de arbeidsmarkt en de interne gevolgen op de organisatie. Voor de raad is het belangrijk te kunnen sturen op de belangrijkste punten. Tegelijkertijd moet er goed ‘de vinger aan de pols’ gehouden worden. Om dit te kunnen doen worden de sturingsmogelijkheden van de planning- en control instrumenten vergroot. Dit doen we door het inzicht in en de voorspellende waarde hiervan te vergroten. Dit gebeurt in nauwe afstemming met een raadswerkgroep. Deze verandering is in lijn met de aanbevelingen om de financiële informatievoorziening te verbeteren. Deze aanbevelingen zijn in 2021 door de raad vastgesteld. Met de Programmabegroting 2022 is daarin een eerste stap gezet. Gelijk met de Jaarverslaggeving wordt de eerste tussenrapportage voor 2022 geagendeerd.

Wat heeft dit gekost? Positief saldo van € 14,9 miljoen We hebben 2021 afgesloten met een positief saldo van € 14,9 miljoen. Dit komt omdat er zowel minder is uitgegeven als meer is binnengekomen dan gepland. Er is minder uitgegeven doordat werkzaamheden geen doorgang konden vinden door de coronapandemie, gebrek aan menskracht of andere omstandigheden. Zo stagneerde planvorming en uitvoering ook door de stikstofimpasse. Daarnaast is er op enkele vlakken ander werk gedaan dan gepland. Zo hebben we veel tijd en energie gestoken in het door de moeilijke periode heen helpen van onze inwoners

5

en bedrijven. Ook kostte de voorgenomen fusie met de gemeente Scherpenzeel veel menskracht. Meer inkomsten is onder meer een gevolg van de tussentijdse winstnames grondexploitaties en een voor 2021 positieve decembercirculaire. In het 3e kwartaal is gestart met het verbeteren van de bedrijfsvoeringsprocessen om te komen tot meer transparantie en (financiële grip). Hier gaan we in 2022 mee verder. Voor een volledige verantwoording verwijzen we naar het hoofdstuk financieel resultaat, waarin de toelichting op de belangrijkste verschillen zijn opgenomen, en naar bijlage 3, waar de verschillen per beleidsproduct, zowel bij de lasten als de baten, worden toegelicht.

Financiële positie Onze financiële positie is kort geleden uiteengezet in een raadsmemo. Daaruit blijkt dat de financiële kengetallen als toetsingscriteria bij het opstellen van de planning- en controlproducten worden gebruikt. Ook blijkt het overall beeld bij de verschillende kengetallen voldoende. In het kader van de ontwikkelingen die op ons af komen, blijft het voeren van een financieel solide beleid van belang. Met behulp van diverse financiële kengetallen kan inzicht verkregen worden in de financiële positie. Deze kengetallen hebben betrekking op de balans en het overzicht lasten en baten. Voorbeelden hiervan zijn de solvabiliteit, de netto schuldquote, de weerstandscapaciteit, onbenutte belastingcapaciteit. etc. Mutaties die effect hebben op deze kengetallen en daarmee de financiële positie beïnvloeden, zijn investeringen in de materiële vaste activa en voorraden (grondexploitaties) en de wijze van financiering, het beschikbare weerstandsvermogen, het risicoprofiel en de ontwikkeling in de baten. Zo is er in 2021 een toename van de activa (bezittingen) van € 16 mln euro (waarvan € 6 mln voorraden). Deze toename wordt gefinancierd vanuit een toename van het eigen vermogen van € 8,7 mln en € 7,3 mln vreemd vermogen.

De solvabiliteit, de verhouding eigen vermogen en totaal vreemd vermogen, geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit is iets gedaald (naar 24,3%), maar nog steeds hoger dan de streefwaarde van 20%. Dit komt omdat de passiva iets is toegenomen en het eigen vermogen in verhouding iets is gedaald. Omdat voorgesteld wordt om een deel van het rekeningresultaat aan de algemene reserve toe te voegen, zal deze waarde verbeteren (27%). De netto schuldquote is in 2021 verbeterd (139,6%) ten opzichte van de jaarrekening 2020 (147%), maar nog wel hoger dan de streefwaarde van (maximaal) 130%. Dit is enerzijds het gevolg van een toename van de baten en anderzijds een iets lagere netto hogere schuld. De toename van vlottende schulden is zichtbaar bij de voorfinanciering van de grondexploitatie. Dit is voor gemeente Barneveld logisch, omdat we een grote grondvoorraadpositie hebben vanwege de hogere financieringsbehoefte waar naar de toekomst baten uit voortvloeien. Het weerstandsvermogen (beschikbare weerstandscapaciteit ten opzichte van de benodigde weerstandscapaciteit), exclusief het resultaat van 2021, ligt met een ratio van 1,36 binnen de optimale bandbreedte van 1,2-1,6. Indien we rekening houden met het voorstel ten aanzien van het rekeningresultaat 2021, zal deze waarde 2 zijn.

Tevens biedt de onbenutte belastingcapaciteit nog voldoende mogelijkheden om financieel wendbaar te blijven. Dit bestaat uit de extra ruimte die de gemeente heeft om, met inachtneming van de wetgeving, maximale inkomsten te genereren uit de gemeentelijke heffingen.

Grondexploitatie Alle grondexploitaties zijn eind 2021 geactualiseerd. Op basis hiervan blijkt een tussentijdse winstname van € 3,5 mln mogelijk. Daarnaast is een toevoeging nodig van de verliesvoorziening wegens verwachte negatieve resultaten van € 183.000. Drie grondexploitaties worden afgesloten. De herontwikkelingen Iepenhof en Putterweg voor een totaal positief resultaat van € 503.000. Project Veller II met een verlies van € 915.000, dat gedekt wordt uit de daartoe gevormde voorziening. Per saldo bedraagt het resultaat op de grondexploitaties € 3,8 miljoen.

Resultaatbestemming Budgetoverheveling Het positieve resultaat ad. € 14,9 miljoen wordt onder meer veroorzaakt door het feit dat er voor € 3,1 miljoen aan werkzaamheden niet verricht konden worden, mede als gevolg van Covid-19. Het is belangrijk dat deze werkzaamheden nog wel worden uitgevoerd in 2022. Daarom stellen we voor om van het totale resultaat € 3,1 miljoen te bestemmen ter dekking van de uitgaven van deze werkzaamheden in 2022. Dit betekent dat in 2022 de begroting voor € 3,1 miljoen wordt verhoogd en er voor hetzelfde bedrag een onttrekking plaatsvindt vanuit de algemene reserve. Een specificatie van dit bedrag met toelichting is opgenomen in bijlage 3.

Algemene reserve We stellen voor het resterende deel van het resultaat, € 11,8 miljoen, toe te voegen aan de algemene reserve.

6

Vaststelling De Jaarverslaggeving 2021 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De hierin opgenomen jaarrekening en het hierin opgenomen jaarverslag zijn gecontroleerd door onze accountant. Wij stellen u voor: 1. De jaarverslaggeving 2021 vast te stellen; 2. De grondexploitatie per ultimo 31 december 2021 af te sluiten voor de projecten Veller II, herontwikkeling Iepenhof en herontwikkeling Putterweg en het resultaat ervan per saldo vast te stellen op € 411.535 negatief; 3. Het verlies van het project Veller II te dekken uit de reeds eerder gevormde beschikbare verliesvoorziening; 4. De te verwachten resultaten van de geactualiseerde grondexploitaties op eindwaarde vast te stellen zoals opgenomen in het meerjaren programma grondexploitaties (MPG); 5. De hoogte van de verliesvoorziening grondexploitaties vast te stellen op € 21.829.054 per ultimo 2021 en daartoe € 183.628 te doteren; 6. Het positieve resultaat over 2021 ad € 14,9 mln als volgt te bestemmen: a. Aan de algemene reserve een bedrag van € 3,1 mln toe te voegen voor de overheveling van budgetten naar 2022 en dit bedrag in 2022 te onttrekken aan de algemene reserve en toe te voegen aan de exploitatie 2022; b. Het resterende deel van het resultaat, € 11,8 mln, toe te voegen aan de algemene reserve; 7. Décharge te verlenen aan het college van Burgemeester en wethouders voor het gevoerde beleid.

Burgemeester en wethouders van Barneveld, W. Wieringa Secretaris

J.J. Luteijn Burgemeester

Financieel resultaat

Resultaat programma's De gemeente Barneveld heeft in 2021 een voordelig resultaat behaald van € 14,9 mln. Dit bestaat per saldo uit een incidenteel voordeel van € 15,051 mln en een structureel nadeel van per saldo € 0,068 mln. Ten opzichte van de maandrapportage van oktober, waar voor het eerst met een eindejaarsprognose is gewerkt, is het resultaat hiermee voordelig gewijzigd met € 14,3 mln miljoen; € 11,3 mln (80%) was toen nog niet bekend/voorzien. Zo wordt de tussentijdse winst op de grondexploitaties pas bij de jaarrekening bepaald (€ 3,8 miljoen). Vanuit het Rijk hebben in een laat stadium een aantal mutaties op de algemene uitkering plaatsgevonden (€ 2,2 miljoen). Ook bleek dat er door Covid-19, prioritering en te weinig capaciteit werkzaamheden later uitgevoerd kunnen worden dan gepland (€ 3,1 miljoen). Om deze werkzaamheden alsnog in 2022 te kunnen uitvoeren wordt voorgesteld deze budgetten over te hevelen via de bestemming van het resultaat. Om de financiële transparantie te vergroten is er nu, ten opzichte van voorgaande jaren, een uitgebreidere toelichting opgenomen (zie bijlage 3). Bij het opstellen van de jaarrekening 2021 is duidelijkheid verkregen rondom de te betalen vennootschapsbelasting 2021. Deze valt € 1,2 mln voordeliger uit.

Daarnaast zijn er enkele voordelen ontstaan zoals de verkoop van grond en een gebouw € 0,819mln en door twee technische aanpassingen (een stukje vrijval vanuit de voorziening pensioenen voormalige wethouders door een hogere rekenrente (€ 0,133mn) en vrijval van de voorziening afwaardering activa van € 0,119mln). Het werken met een eindejaarsprognose is een van de verbeterstappen die we als organisatie maken in het kader van het verkrijgen van meer (financiële) grip en om richting te bepalen. Het werken met een eindejaarsprognose biedt een bepaalde mate van zekerheid, maar blijft altijd onder invloed van externe factoren. Deze ontwikkeling vraagt het doorlopen van meerdere P&C cycli. In onderstaand overzicht wordt per programma het behaalde resultaat afgezet tegenover de bijgestelde begroting. Bij de verschillen is aangegeven of er een voordelig (V) of nadelig (N) effect is op het resultaat. Daarnaast vindt u in bijlage 3 een nadere toelichting per programma/beleidsproduct.

7

bedragen x € 1.000 Rekening Verschil 2021

Rekening 2020

Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Saldo van baten en lasten Programma's Lasten 1. Participatie en ondersteuning 2. Bedrijvigheid en bereikbaarheid 3. Woon- en leefomgeving 4. Bestuur en interne dienstverlening

- 92.960 - 146.494 - 63.624 - 16.450 - 57.336 - 9.084

- 94.167 - 131.176 - 62.101 - 5.233 - 57.725 - 6.118

- 98.798 - 137.402 - 67.988 - 4.562 - 56.253 - 8.599

- 85.885 - 136.794 - 66.993 - 3.692 - 57.522 - 8.587

12.913 V 609 V 995 V 870 V - 1.269 N 12 V

Baten 1. Participatie en ondersteuning 2. Bedrijvigheid en bereikbaarheid 3. Woon- en leefomgeving 4. Bestuur en interne dienstverlening

53.534 14.733 7.194 27.685 3.922

37.009 11.022 925 21.619 3.442

38.604 10.283 2.003 22.384 3.933

50.908 12.208 4.190 29.590 4.920

12.304 V 1.925 V 2.186 V 7.206 V 987 V

86.829 - 18.409 3.056 - 20.480 - 985 -

87.228 - 16.295 3.799 - 19.857 - 237

90.716 - 20.528 3.270 - 21.247 - 2.450 - 102

94.570 - 19.473 3.260 - 21.491 - 1.242 -

3.854 V 1.055 V - 10 N - 244 N 1.208 V 102 V

105.238 104.046 1.192

103.522 103.079 443

111.244 110.704 541

114.042 112.936 1.107

2.798 V 2.232 V 566 V

Saldo van baten en lasten

- 6.131

- 6.940

- 8.082

8.684

16.767 V

Mutatie reserves Mutatie reserves Toevoegingen

7.645 - 11.612

7.005 - 375

8.685 - 3.313

6.217 - 7.306

- 2.468 N - 3.993 N

Onttrekkingen

19.257

7.380

11.998

13.523

1.525 V

Mutatie reserves

7.645

7.005

8.685

6.217

- 2.468 N

Gerealiseerd resultaat

1.514

65

603

14.901

14.298 V

Overzicht baten en lasten

Alg. dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Lasten Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Baten Algemene dekkingsmiddelen Overhead

Verschillenanalyse Het resultaat over 2021 bedraagt € 14.9 mln (V) waarvan op de reguliere exploitatie € 11,1 mln en de grondexploitaties € 3,8 mln. Hieronder worden de belangrijkste belangrijkste oorzaken voor de afwijkingen toegelicht onder verwijzing naar het betreffende programma. In deze verschillen zit de onderbesteding o.a. door Corona van € 3,1 mln verweven (budgetoverhevelingen). Vanuit de jaarrekening, onderdeel toelichting Lasten en Baten, wordt naar onderstaande toelichting verwezen.

Belangrijkste afwijkingen 01 Grondexploitatie bedrijventerreinen 02. Algemene uitkering 03. Vennootschapsbelasting 04. Sociaal domein 05. Milieu 06. Ruimtelijke ordening 07. Openbaar groen 08. Afvalinzameling (budgettair neutraal) 09. Openbare ruimte 10. Verkeer en vervoer 11. Parkeren 12. Vastgoed 13. Overhead/ondersteuning organisatie 14. Belastingen 15. Treasury 16. Technische mutaties

Programma Structureel P2/P3 P4 P4 P1 P3 P3 P3 P3 P3 P2 P2 P2/P4 P4 P4 P4 P4

Totaal afwijkingen

- 203 N 135 V

- 68 N

bedragen x € 1.000 Totaal verschil 3.811 V 3.811 V 3.074 V 3.074 V 1.214 V 1.214 V 2.919 V 2.919 V 697 V 697 V 516 V 516 V 290 V 290 V 276 V 276 V 652 V 652 V 187 V 187 V 808 V 605 V 350 V 350 V 123 V 258 V - 117 N - 117 N 251 V 251 V

Incidenteel

15.051 V

14.983 V

Toelichting op de belangrijkste verschillen Hieronder wordt ingegaan op de belangrijkste oorzaken voor de afwijking van het

8

uiteindelijke resultaat in 2021 als opgenomen in bovenstaande tabel. 1. Grondexploitaties € 3.811 miljoen voordelig (P2/3) Het totale voordeel op grondexploitaties woningbouw bestaat voornamelijk uit ruim € 3,5 miljoen tussentijdse winstneming op diverse lopende projecten, waaronder Holzenbosch 1 (€ 2,2 miljoen) en schoolterrein Hessenweg (620.000). Daarnaast is € 500.000 winstneming gerealiseerd bij het afsluiten van de herontwikkeling Putterweg en Lepenhof. Hier staat een toevoeging aan de verliesvoorziening van € 183.000 tegenover. Ter dekking van het verlies van de grondexploitatie Veller II bij afsluiting vindt een onttrekking van € 915.000 uit de verliesvoorziening plaats. Per saldo heeft dit geen invloed op het resultaat. Daarnaast zijn er bijdragen ontvangen voor bovenwijkse voorzieningen: voor € 636.000 bij grondexploitaties woningen, voor € 1.233.000 bij grondexploitaties bedrijventerrein en voor € 42.000 van derden. Deze bedragen worden gestort in de reserve bovenwijkse voorzieningen waaruit de realisatie van de voorzieningen wordt gedekt. Deze mutaties zijn neutraal in de jaarrekening. 2. Algemene uitkering € 3,074 miljoen voordelig (P4) De uitkomsten van de decembercirculaire zijn pas halverwege december beschikbaar gekomen en daarom niet meer verwerkt in de begroting 2021.

Het betreft een bedrag van € 1,824 miljoen waarvan het overgrote deel betrekking heeft op de afrekening inkomstenderving als gevolg van Covid-19 2020 (€ 1,067 miljoen). Na de publicatie van deze circulaire is de berekening van de algemene uitkering op onderdelen geactualiseerd wat leidt tot een aanvullend voordeel (€ 388.000). Ook hebben er nabetalingen over eerdere jaren plaatsgevonden (€ 77.000). Daarnaast is zo’n € 8 ton ontvangen specifieke middelen (taakmutaties) nog niet ingezet. Via de budgetoverheveling (bijlage 3) wordt voorgesteld om de ontvangen bijdrage voor taakmutaties 2022 te bestemmen voor de uitvoering van taken in 2022. 3. Vennootschapsbelasting 1,214 mln Voordelig (P4) Met ingang van het boekjaar 2016 is de Vennootschapsbelasting (Vpb) ingevoerd voor ondernemersactiviteiten van overheidsorganisaties. Voor onze gemeente gaat het met name om de winstneming in de grondexploitatie. In 2021 hebben we een voorlopige aanslag van de belastingdienst van € 1,5 mln betaald. Het resultaat over 2021 kon pas door de externe fiscalist bij het opstellen van de jaarrekening 2021 definitief worden bepaald. Hieruit blijkt dat de aanslag € 1,2 mln lager zou moeten zijn. 4. Sociaal domein € 2,919 miljoen per saldo voordelig (P1) Op het sociaal domein is in totaal een bedrag van € 2.919.000 minder besteed.

Dit bestaat uit de volgende onderdelen: Lokaal onderwijsbeleid (totaal € 588.000 voordelig). Dit voordeel wordt o.a. veroorzaakt door lagere subsidies aan kinderopvanginstellingen doordat er een verschuiving zichtbaar is van ouders zonder kinderopvangtoeslag naar ouders met kinderopvangtoeslag. Hierdoor hoeft de gemeente minder bij te dragen (€ 350.000). Bovendien was een bedrag begroot voor opvang van 2-2,5 jarigen, maar hiervan is door ouders maar heel beperkt gebruik gemaakt. Daarnaast zijn een aantal specifieke beleidsvoornemens niet, of vertraagd doorgegaan, bijvoorbeeld de inzet van een HBO'er/coach en de zomerschool en de doorgaande lijn (€ 140.000). Verschillende instellingen hadden te veel subsidie aangevraagd. Over het jaar 2020 is in 2021 een bedrag van zo’n € 70.000 terugbetaald. Om de uitvoering van het beleid een impuls te geven, is eind vorig jaar een externe medewerker aangetrokken, het effect hiervan moet in 2022 merkbaar zijn. Door deze, en andere inhuur is bij arbeidskosten een overschrijding van per saldo € 95.000 zichtbaar. Ook is de Inburgeringswet een half jaar later ingegaan dan gepland. Daarom konden de activiteiten ook niet (helemaal) in 2021 worden uitgevoerd. Dat staat voor 2022 op de agenda. Voorgesteld wordt om hiervoor een bedrag van € 132.000 over te hevelen naar 2022. Re-integratie (totaal voordeel € 238.000).

Voor het grootste gedeelte bestaat dit voordeel aan niet- bestede ESF-subsidiegelden. Vanwege Covid-19-maatregelen zijn door eigen medewerkers veel ad hoc werkzaamheden uitgevoerd en heeft een deel van de re-integratieactiviteiten stilgelegen of vertraging opgelopen in 2021. Een bedrag van € 120.000 wordt overgeheveld naar 2022, waarmee de activiteiten alsnog kunnen worden uitgevoerd. Sportstimulering (totaal voordeel € 127.000). De uitgaven die in 2021 in het kader van het sportakkoord zijn gedaan, zijn volledig gedekt uit de subsidiegelden die vanuit 2020 waren overgebleven. De gelden die als voorschot voor 2021 zijn ontvangen, zijn (in overeenstemming met de daarvoor geldende richtlijnen) doorgeschoven naar 2022. Sociaal cultureel werk en Volksgezondheid en preventie (totaal voordeel van € 723.000). Door Covid-19 is een deel van de geplande en begrote werkzaamheden niet of met vertraging uitgevoerd. Om dit in 2022 in te halen wordt voorgesteld om zo'n € 5 ton over te hevelen naar 2022. Verder is een voordeel op de arbeidskosten ontstaan door vacatures en minder inhuur (€ 110.000). Daarnaast was er een meevaller doordat een deel van onze bijdrage aan het project Veilig Thuis werd gefinancierd vanuit een doeluitkering van het Rijk (€ 130.000). Inkomensvoorziening (€ 138.000). Dit betreft bijstandsverlening en minimaregelingen.

Het komt voor dat bedragen moeten worden terugbetaald, bijvoorbeeld omdat ze in de vorm van een lening zijn verstrekt. Voor dubieuze en/of oninbare vorderingen wordt een voorziening getroffen.

9

In de begroting was gerekend met een dotatie aan deze voorziening van € 163.000. In werkelijkheid bleek het niet nodig dit bedrag daadwerkelijk toe te voegen. Het restantverschil ontstaat door wat kleinere voor- en nadelen op dit beleidsproduct. Voorzieningen inwoners met een beperking (€ 1.105.000). Dit voordelige resultaat heeft verschillende oorzaken. Net als in 2020 is het vraagafhankelijk vervoer in 2021 lager uitgevallen door Covid-19 en is de vangnetvoorziening PGB minder gebruikt (€ 139.000). Tevens is het budget voor innovatieprojecten (voormalige reserve Sociaal Domein) niet ingezet (€ 500.000). Door Covid-19 is de 1e tranche van 2020 doorgeschoven naar 2021, de 2e tranche wordt nu doorgeschoven naar 2022. Ook op diverse andere onderdelen zijn door Covid-19 werkzaamheden vertraagd of niet uitgevoerd. Dit heeft tot een voordelig verschil geleid van € 184.000 (o.a. maatschappelijke zorg en schuldhulp). Deze werkzaamheden worden in 2022 alsnog (naast de reguliere taken) uitgevoerd. Hiervoor wordt een bedrag van € 141.000 aan budget overgeheveld naar 2022. Bij de baten zijn meerdere kleine voordelen ontstaan die in totaal optellen tot zo’n € 387.000. Daarnaast is per saldo een overschrijding (nadeel) van € 160.000 zichtbaar bij de arbeidskosten door vacatures en extra kosten inhuur.

De huishoudelijke ondersteuning laat vooral in het vierde kwartaal een toename van het aantal klanten zien, wat zich vertaalt in hogere uitgaven van ongeveer € 85.000. 5. Milieu € 697.000 voordelig (P3) Structurele beleidstoevoegingen voor duurzaamheid vanuit de begroting 2020 zijn in dat jaar niet (volledig) ingezet en overgeheveld naar 2021. In de praktijk bleek dat deze aanvullende middelen in 2021 niet nodig waren, waardoor nu bij de jaarrekening 2021 een voordeel ontstaat van € 540.000. Het budget energiebesparing ad. € 100.000 is niet ingezet. Bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld dit budget over te hevelen naar 2022 voor de uit te voeren campagne isoleren. Daarnaast wordt voorgesteld € 25.000 over te hevelen voor de Gelderse Aanpak Energie en € 30.000 voor het uitvoeren van een Geuronderzoek. 6. Ruimtelijke ordening € 516.000 voordelig (P3) Dit voordeel ontstaat voornamelijk doordat binnen bestemmingsplannen minder kosten zijn gemaakt voor schadeloosstellingen en leveringen derden (€ 240.000). Daarnaast zijn er meer WABO-aanvragen geweest dan in de begroting rekening mee is gehouden waardoor hogere baten zijn gerealiseerd (€160.000). 7.

Openbaar groen € 290.000 voordelig (P3) Als gevolg van urgentie vanuit andere projecten, waardoor onvoldoende capaciteit beschikbaar was, is het in 2021 niet gelukt om de geplande projecten volledig voor te bereiden voor de uitvoering. Hierdoor is een voordeel ontstaan van € 290.000. Bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld om hiervan € 150.000 over te hevelen naar 2022 voor het Groenstructuurplan, € 45.000 om toezeggingen aan burgers na te komen en € 46.000 ten behoeve van het plaatsen van beschoeiing/slootkorf en voor het uitvoeren van werkzaamheden aan de bomen. 8. Afvalinzameling budgettair neutraal(P3) Het resultaat op het product afvalinzameling is 1,3 miljoen voordelig. Dit voordeel is onder meer ontstaan doordat de vergoeding voor de inzameling van PMD per tonnage hoger uitgevallen is (€ 540.000). Daarnaast is er een voordeel op de verwerkingskosten PMD (van € 570.000). In de begroting was geen rekening gehouden met een opbrengst voor de inzameling oud papier. De prijzen zijn gunstiger geworden, waardoor een voordeel van € 300.000 is ontstaan. Conform de landelijke verslaggevingsrichtlijnen (art 44 lid 2 BBV) moet dit totale voordeel verplicht in een egalisatie-voorziening gestort.

Met deze voorziening kunnen we net als bij de egalisatievoorziening riolering de incidentele effecten op de tarieven egaliseren (in het overzicht voorzieningen in de toelichting op de balans is deze storting weergegeven). Per saldo is het effect op het jaarrekeningresultaat dus budgettair neutraal. 9. Openbare ruimte € 276.000 (P3) Een voordeel van € 107.000 betreft het onderhoud aan de lichtmasten dat in 2021 vanwege personele schommelingen niet is uitgevoerd zoals begroot. Daarnaast is er een onderbesteding van € 98.000 op het onderhoud van civiele kunstwerken. De inspectie is afgerond in 2021. Echter het opstellen van de inspectierapporten en onderhoudscontract gebeurt begin 2022. Bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat wordt voorgesteld dit budget over te hevelen. Tot slot is er in 2021 een klein voordeel van € 50.000 op klein onderhoud openbare ruimte en zijn er diverse kleine voor- en nadelen op onder andere gladheidsbestrijding en verkeersmeubilair. 10. Verkeer en vervoer € 652.000 voordeel (P2) Door onder andere bestemmingsplanprocedures is afronding van meerdere investeringen vertraagd. Het gaat hier om bijvoorbeeld de projecten Thorbeckelaan-Noord, Barneveld centrum en het Uitvoeringsprogramma GVVP. Hierdoor vallen incidenteel de begrote afschrijvingslasten vrij. Per saldo een voordeel van € 652.000. 11.

Parkeren € 187.000 voordeel (P2) Door hogere parkeerinkomsten en lagere uitvoeringskosten van Parkeerservice is een voordeel van € 187.000 ontstaan.

10

12. Vastgoed € 508.000 voordeel (P2/4) De verkoop van een stuk grond aan de Stationsweg heeft tot een voordeel van € 450.000 geleid Daarnaast is een woning aan de Nairacstraat verkocht voor € 358.000. Daarnaast is er een stijging van de OZB op de onderwijsgebouwen. Dit leidt tot een structureel nadeel van € 203.000 13. Overhead/ondersteuning organisatie € 350.000 voordelig (P4) In totaal wordt voor een bedrag van zo'n € 350.000 voorstellen gedaan voor overheveling van budgetten naar 2022 die niet zijn uitgegeven wegens vertraging van werkzaamheden. Het gaat hierbij om de inzet van het HRM interventieteam, het verlengen van de inzet van beleidsregisseur en teamleider voor het veranderteam, opleidingsbudget voor de Omgevingswet en het afronden van de werkzaamheden voor het accommodatiebeleid. Daarnaast wordt het restant aan middelen voor de NUVAL, dat Barneveld ontvangen heeft, overgeheveld naar 2022 om mee te geven aan de gemeente Beuningen (neemt administratie over van de NUVAL). 14. Belastingen € 258.000 voordelig (P4) Er is sprake van een hogere opbrengst Toeristenbelasting door toename van recreatieve objecten. Daarnaast is er door Covid-19 sprake van meer verblijf in eigen land. Deze oorzaken geven een meeropbrengst van totaal € 71.000.

Door een eenmalige naheffing is er nog een extra voordeel van € 52.000 bij de Toeristenbelasting.Tot slot is bij de Forensenbelasting een voordeel van € 135.000 gerealiseerd door toename van het aantal recreatieve objecten. 15. Treasury per saldo € 117.000 nadelig (P4) Conform de begrotingsvoorschriften is de rentetoerekening aan de grexen op nacalculatie herberekend waardoor er in werkelijkheid minder rente mag worden toegerekend aan de grexen dan begroot. Deze technische aanpassing leidt tot een nadeel van € 180.000 Daarnaast is de voorziene financieringsbehoefte van € 25 miljoen niet nodig gebleken, waardoor de rentelasten ook lager zijn dan begroot (€ 63.000). 16. Technische aanpassing € 251.000 voordelig Voor drie panden die gesloopt zouden worden was een voorziening getroffen voor de afwaardering van de betreffende boekwaarde activa. Een deel van die voorziening moet volgens de verslaggevingsrichtlijnen (BBV) nu vrijvallen (€ 119.000 Voordeel). Daarnaast wordt jaarlijks de benodigde hoogte van de voorziening voor pensioenen wethouders bepaald. Omdat de rekenrente van 2022 gestegen is, blijkt dat een deel van de huidige voorziening conform de begrotingsvoorschriften moet vrijvallen € 133.000.

11

Programma's 1. Participatie & Ondersteuning

Wat hebben we bereikt? Doelstelling De gemeente Barneveld wil dat inwoners van de gemeente Barneveld voldoende kansen krijgen op het ontwikkelen of het bevorderen van zelfstandigheid en daarmee op deelname aan de samenleving. We streven naar een samenleving waarin iedere inwoner naar vermogen meedoet, waarin mensen zich met elkaar verbonden weten. En we zorgen voor een professioneel vangnet. Eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid vormen hierbij het uitgangspunt. Omzien naar elkaar en onderlinge zorgzaamheid zijn van groot belang. Hierin zit de drieslag zelf – samen – gemeente. Het motto voor beleid en uitvoering binnen het sociaal domein is: op eigen kracht waar mogelijk, ondersteuning en hulp indien nodig. Dit sluit aan op de feitelijke ontwikkeling in de samenleving, waarin inwoners steeds meer zaken zelf of in nieuwe groepsverbanden organiseren. Om de samenredzame samenleving verder vorm te geven zetten we in op: - mogelijkheden voor zelfontplooiing en talentontwikkeling; - versterken van de sociale cohesie tussen groepen en individuen in de samenleving; - signaleren van hulpvragen in de samenleving; - zorgvuldig omgaan met onze vrijwilligers en mantelzorgers; - ervoor zorgen dat iedere inwoner de hulp en ondersteuning die nodig is daadwerkelijk en tijdig krijgt.

De gemeente streeft daarbij naar een sociaal en betaalbaar gevarieerd voorzieningenaanbod (onderwijs, sport, cultuur en hulp & ondersteuning). Een aanbod dat meebeweegt met de behoeften en de mogelijkheden van de inwoners, waarbij de specifieke situatie per dorp, wijk of buurt kan verschillen. De behoefte aan voorzieningen bepalen we aan de hand van demografische gegevens en kengetallen, maar vooral ook in overleg met de samenleving om een passend en gevarieerd aanbod te borgen. Als gemeente staan we open voor burgerinitiatieven. Wat hebben we bereikt in 2021? Groeien naar zelfstandigheid Gedurende de coronacrisis hebben jongeren meer of zwaardere jeugdhulp ontvangen dan daarvoor. In 2021 is het jeugdhulpgebruik toegenomen door de zogenoemde 'inhaalzorg'. Om de kostengroei te kunnen duiden is een analyse uitgevoerd. De uitkomsten hiervan zijn vertaald naar een aanpak om erger te voorkomen en/of verbeteringen toe te passen in het jeugdhulpveld van Barneveld. Kijkend naar het totaal aantal jeugdigen dat gebruik maakt van ambulante jeugdhulp ligt het verbruik binnen Barneveld (vooralsnog) onder het regionale en landelijke gemiddelde.Verder heeft de gemeente Barneveld zich laten visiteren om ook een onafhankelijk oordeel te krijgen over de mate van grip binnen het Sociaal Domein.

Daarbij heeft de visitatiecommissie geconcludeerd dat het niveau van grip van de gemeente Barneveld kan worden gezien als: goed en in voortdurende ontwikkeling. Er is zowel een landelijke analyse als een gemeentelijke analyse uitgevoerd om te bekijken wat de effecten van de coronacrisis op kinderen en jongeren zijn. Op basis van de analyse kan worden gesteld dat de coronacrisis op heel veel verschillende vlakken impact heeft gehad op onze kinderen, jongeren en gezinnen. De uitkomsten worden gebruikt om middelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) gericht in te zetten. In het kader van samenwerking met onderwijs zijn pilots uitgevoerd gericht op ontschotting van onderwijs en (jeugd)hulpverlening in de ondersteuning van de kinderen in de basisschoolleeftijd. In 2021 is een onderzoek uitgevoerd naar de behoefte aan openbaar voortgezet onderwijs en voortgezet onderwijs van andere richtingen in de gemeente Barneveld. Dit heeft resultaten opgeleverd die inzichten geven in de voorkeuren voor (openbaar) voortgezet onderwijs. In het kader van buurtgerichte aanpak is geanalyseerd of de beleidsinzet binnen het sociaal domein meer informatie-gestuurd, kennisgedreven en integraler kan worden vormgeven door een specifieke aanpak te maken die gericht is op buurten in plaats van gemeentebreed.

Meedoen naar vermogen Er zijn via de bibliotheken en het verstrekken van kerstpakketten aan minima gratis zelftests en

12

mondkapjes verstrekt aan inwoners met een laag inkomen, zodat ook zij in staat zijn maatschappelijk te participeren. In diverse bibliotheken konden inwoners wekelijks terecht bij een corona informatiepunt van de GGD. Ook konden inwoners bij het gemeentehuis hulp krijgen bij het maken van een online afspraak voor hun booster vaccinatie. Inwoners uit de gemeente Barneveld konden voor algemeen toegankelijke maatschappelijke hulpverlening terecht bij vier organisaties. Vanwege de coronacrisis was er een toename in vraag naar deze hulp. Daarom is er met incidentele middelen van het rijk voor een 'coronasteunpakket' extra subsidie voor maatschappelijk werk verleend. Bemoeizorg heeft zijn meerwaarde in de afgelopen jaren bewezen binnen de Barneveldse gemeenschap en specifiek voor personen met verward gedrag. De samenwerking met lokale ketenpartners verloopt goed. De pilot Toegang Beschermd Wonen heeft zijn meerwaarde in de praktijk laten zien voor inwoners en uitvoering. De positieve ervaringen worden meegenomen bij de aanbesteding Beschermd Wonen 2023. Een visie op Maatschappelijke Opvang "zo zelfstandig mogelijk wonen" is vastgesteld. De in 2020 ingevoerde Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) wordt naar tevredenheid uitgevoerd door de Veiligheid- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden. Besloten is de uitvoering ook in 2022 door VGGM te laten doen.

De samenwerking in de keten wordt voor de uitvoering van de Wvggz nog belangrijker, vanwege de doorontwikkeling van het Veiligheidshuis naar een Zorg- en Veiligheidshuis. In 2021 zijn re-integratie activiteiten, die eerder vanwege de maatregelen (tijdelijk) geen doorgang konden vinden, hervat. Ook in 2021 waren nog veel ondernemers afhankelijk van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). 240 ondernemers hebben een aanvraag ingediend voor een Tozo 3 - uitkering, 92 voor een Tozo 4 - uitkering en 52 voor een Tozo 5 - uitkering. Op 1 oktober hield de Tozo-regeling op te bestaan. Ondernemers die nog ondersteuning kunnen gebruiken bij een uitkering voor levensonderhoud of een lening voor bedrijfskapitaal kunnen een beroep doen op het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz). Tot 1 januari 2022 hebben 26 Barrneveldse ondernemers hiervoor een aanvraag ingediend. Het vroegsignaleren van schulden is een wettelijke taak van gemeenten geworden. De eerdere pilot is voortgezet in 2021 en uitgebreid met een aantal signaalpartners. Vanwege de geldende corona-maatregelen is het afleggen van huisbezoeken in het kader van vroegsignalering opgeschort. Met een communicatiecampagne is de ondersteuning die wordt geboden op het vlak van budgetcoaching en schuldhulpverlening verder onder de aandacht van inwoners gebracht.

Samen oud worden Om sociaal en mentaal welbevinden van jong en oud in coronatijd te bevorderen wordt (met behulp van van het rijk ontvangen incidentele middelen) door Welzijn Barneveld, Centrum voor Jeugd en Gezin en Be Active & Creative het actieplan 'Aandacht voor elkaar!' uitgevoerd. In het kader van Gezondheidshuis Barneveld is een valpreventieproject opgezet en 'Welzijn op recept', ook om het medisch domein meer met het sociaal domein te verbinden. Het gebruik van Huishoudelijke Ondersteuning is wederom gestegen door de aanzuigende werking van de lage, inkomensonafhankelijke eigen bijdrage (in het regeerakkoord zijn in verband hiermee maatregelen aangekondigd). Ondanks corona konden o.a. dagactiviteiten voor kwetsbare ouderen doorgang vinden.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Ook in 2021 heeft de bedrijfsvoering in het sociaal domein onder druk gestaan door coronamaatregelen. Zo was het van tijd tot tijd niet toegestaan huisbezoeken te doen. We werken met onze kernpartners Welzijn Barneveld en Centrum voor Jeugd en Gezin Barneveld samen aan het bevorderen van zelf- en samenredzaamheid met een nadruk op kinderen en hun ouders, mantelzorgers en ouderen. We hebben ons aangesloten bij de initiatiefnemers van Gezondheidshuis Barneveld: zorgorganisatie Norschoten, Ziekenhuis Gelderse Vallei en eerstelijnszorgverleners (zoals huisartsen). Tal van aanbieders van maatschappelijke ondersteuning zijn door ons gecontracteerd voor het leveren van jeugdhulp en onze Wmo-vangnetvoorzieningen.

1.1 Zelfredzame inwoners 112 Reïntegratie

13

Speerpunt veranderopgave inburgering

Doel Implementatie nieuwe Wet inburgering (per 1 januari 2022) Verantwoording Het jaar 2021 heeft in het teken gestaan van de implementatie van de Wet Inburgering. De ingangsdatum van deze wet is verschoven van 1 juli 2021 naar 1 januari 2022. Het centrale principe is dat gemeenten de regie voeren op de uitvoering van de inburgering, de inburgeraars blijven zelf verantwoordelijk voor het voldoen aan de inburgeringsplicht. Het doel is dat inburgeraars snel en volwaardig meedoen in de Nederlandse maatschappij, het liefst via betaald werk. Naast de inburgeringsplichtige statushouders krijgt de gemeente ook een rol voor de inburgeringsplichtige gezinsmigranten. Voor de uitvoering van deze taken ontvangt de gemeente structurele uitvoeringskosten en kosten voor de inburgeringsvoorzieningen (zoals de bekostiging van de leerroutes, het participatieverklaringstraject en de module arbeidsmarkt en participatie). In 2021 zijn er voorbereidingen getroffen om de organisatie voor te bereiden op deze veranderende taak. Zo hebben de gespreksvoerders die de inburgeraars gaan begeleiden een training gehad over deze nieuwe wet en de veranderingen. Verder is er een Raadsinformatiebijeenkomst geweest over het inburgeren in de gemeente Barneveld. Daarnaast is er ook een regionale aanbesteding (Foodvalley) geweest voor de invulling van de leerroutes (B1-route, Z-route en de Onderwijsroute).

Een aantal werkzaamheden wordt begin 2022 verder opgepakt en afgerond.

Speerpunt Participatie op de arbeidsmarkt en maatschappij

Doel Inwoners naar vermogen mee laten doen op de arbeidsmarkt en in de maatschappij Verantwoording In tegenstelling tot de eerdere verwachting, is het aantal extra inwoners dat afhankelijk is van een bijstandsuitkering door de coronacrisis beperkt gebleven. In 2021 zijn re-integratie activiteiten die eerder vanwege de maatregelen (tijdelijk) geen doorgang konden vinden hervat. Ondanks de krappe arbeidsmarkt vinden niet alle inwoners een plek op de arbeidsmarkt en zijn bijstandsgerechtigden langere tijd afhankelijk van ondersteuning bij het vinden en behouden van werk. Ook in 2021 waren nog veel ondernemers afhankelijk van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Op 1 oktober hield deze regeling op te bestaan. Ondernemers die nog ondersteuning kunnen gebruiken bij een uitkering voor levensonderhoud of een lening voor bedrijfskapitaal, kunnen een beroep doen op het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz). Het vroegsignaleren van schulden is een wettelijke taak van gemeenten geworden. De eerdere pilot is voortgezet in 2021 en uitgebreid met een flink aantal signaalpartners. Met een communicatiecampagne is de ondersteuning, die wordt geboden op het vlak van budgetcoaching en schuldhulpverlening, verder onder de aandacht van inwoners gebracht.

Er zijn gratis zelftests en mondkapjes verstrekt aan inwoners met een laag inkomen, zodat ook zij in staat zijn maatschappelijk te participeren.

113 Maatschappelijke zorg Speerpunt Passende maatschappelijke ondersteuning

Doel Betaalbare passende maatschappelijke ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben.

14

Verantwoording De al in 2020 gesignaleerde toename van het aantal cliënten Huishoudelijke Ondersteuning in het kader van de Wmo heeft zich in 2021 doorgezet. Dit heeft met name te maken met het abonnementstarief. De toename leidt niet alleen tot meer uitgaven, maar ook tot een tekort aan personeel. Om deze voorziening financieel beheersbaar en praktisch uitvoerbaar te houden, gaan wij hier in 2022 nader onderzoek naar doen en op basis daarvan beheersmaatregelen nemen. De Valleihopper is in 2021 op 60% van het vervoersvolume gebleven. Ook hier merken we de invloed van corona: er zijn minder reisbewegingen. De omzetdaling is voor een deel gecompenseerd. Door de provincie Gelderland zijn voorbereidingen getroffen om het aanvullend openbaar vervoer uit de Valleihopper te halen (ingaande april 2022). Een nieuw systeem van halte-taxi's wordt dan ingevoerd. Met de regiogemeenten zijn we gestart met het ontwikkelen van een toekomstbestendige Valleihopper. Het beheerbureau is per 1 januari 2021 als bedrijfsvoeringsorganisatie geplaatst onder een gemeenschappelijke regeling en maakt geen onderdeel meer uit van de regio Foodvalley. Bij leveranciers van hulpmiddelen Wmo ontstaan leveringsproblemen. Dit betekent dat een hulpmiddel niet altijd direct geleverd kan worden. Dit heeft met name te maken met een beginnende schaarste aan deze middelen.

Met de gecontracteerde leverancier bewaken we de voortgang.

1.2 Sociale en vitale samenleving 121 Sportstimulering Speerpunt Stimuleren infrastructuur bewegen en sport Doel Een samenleving waarin inwoners op een verantwoorde manier aan bewegen en sport kunnen deelnemen. Verantwoording Op het gebied van het sport- en beweegakkoord zien we dat er steeds meer bekendheid ontstaat bij aanbieders van bewegen en sport. In 2021 zijn er 10 initiatieven ingediend en voorgelegd aan de kerngroep van het sporten beweegakkoord. De kerngroep beoordeelt de aanvragen en heeft voor 5 initiatieven goedkeuring gegeven. Voor de andere initiatieven geldt dat deze niet volledig waren of niet voldoende aansloten bij de ambities van het sport- en beweegakkoord Barneveld. Be Active & Creative ondersteunt deze initiatiefnemers om tot goede plannen te komen. We zien dat bij meerdere initiatieven samenwerking ontstaat tussen verschillende domeinen, zoals onderwijs en welzijn. Eén van de initiatieven, die in het sport- en beweegakkoord staan beschreven, is motorische screening op basisscholen. Met behulp van de MQ-scan kunnen scholen meten hoe het is gesteld met de beweegvaardigheden van hun leerlingen. Scholen kunnen daarmee bepalen welk vervolgaanbod goed past bij de leerlingen. Be Active & Creative helpt de scholen daar bij. De gemeente zet structureel middelen in om motorische screening mogelijk te maken.

We hebben de ambitie uitgesproken om sportverenigingen te laten uitgroeien tot vitale, open clubs. Dat blijkt een behoorlijke opgave. Met name door de coronacrisis. Sportverenigingen hebben daar veel onder te lijden. Sporten in verenigingsverband was nauwelijks of voor beperkte groepen mogelijk. En ook het bezoeken van een sportvereniging was gebonden aan regels. We hebben dit jaar aangegrepen om kritisch te kijken naar de huidige manier van het ondersteunen van sportverenigingen. We zijn gestart met het uitvoeren van een verenigingsmonitor. Dat is een onderzoek waarbij sportverenigingen een uitgebreide vragenlijst moeten invullen. De resultaten van dit onderzoek vormen de basis van een nieuw plan voor 2022 op het gebied van verenigingsondersteuning. Belangrijke punten zijn: - jeugdleden behouden en werven; - subsidie- en ondersteuningsmogelijkheden beter onder de aandacht brengen; - vergroten contact met verenigingen. Het regionale samenwerkingsverband Uniek Sporten heeft in 2021 weinig vorderingen gemaakt. Het ontbreekt aan een regionale coördinator. Met de gemeente waar we mee samen werken is afgesproken dat we ons richten op lokaal ontdekken, regionaal verdiepen. Dat betekent dat we binnen de gemeente mensen laagdrempelig laten kennismaken met speciaal sportaanbod voor deze doelgroep (aangepast sporten).

In het derde kwartaal zou de gemeente starten met een onderzoek onder de doelgroep mensen met een handicap. Op die manier willen we beter te weten komen wat de behoefte is van deze doelgroep. Dit onderzoek is verplaatst naar begin 2022. Voor de doelgroep ouderen heeft Be Active & Creative Welzijn Barneveld ondersteund bij het organiseren van aanbod, zoals bij de activiteit GoldenSports. Ook is in 2021 de Nationale Diabetes Challenge van start gegaan in onze gemeente. Dit is een wandelgroep voor mensen met (kans op) diabetes of met andere aandoeningen. Onder begeleiding van een buurtsportcoach van Be Active & Creative wandelen zij een aantal maanden. Het doel is dat zij uiteindelijk als zelfstandige wandelgroep actief blijven.

122 Sociaal-cultureel werk Speerpunt Stimuleren culturele infrastructuur

15

Doel Een sociale en vitale samenleving, waarin inwoners zoveel mogelijk meedoen ten aanzien van cultuurbeleving. Verantwoording Het jaar 2021 stond ook voor de cultuursector weer grotendeels in het teken van corona. Ter compensatie van coronagerelateerde verliezen bij de lokale cultuursector heeft het rijk aanvullende middelen via de algemene uitkering beschikbaar gesteld. Deze middelen (van € 276.400 en € 146.000) zijn door de raad bestemd en ingezet als compensatieregeling voor de sector. Uitvoering hiervan loopt door in 2022. Er was en is echter meer nodig dan geld. (Amateur)organisaties kampten niet zozeer met financiële verliezen, maar ze gingen wel in slaapstand. Vanuit onder andere Be Active & Creative hebben wij aanvullende inzet geleverd om hen te helpen met het blijven mogelijk maken van cultuurdeelname. We organiseerden bijvoorbeeld kennissessies en verruimden de mogelijkheden tot subsidieverantwoording. De Cultuurmakelaar hielp cultuuraanbieders met innovatievraagstukken en ondersteunde hen ten behoeve van culturele kruisbestuiving en samenwerking. Het Maatschappelijk Cultuurfonds is (net als in 2020) volledig ingezet om laagdrempelige culturele initiatieven te ondersteunen. Met name voor wie dat minder vanzelfsprekend is. Voor het fonds is structureel € 25.000 beschikbaar.

De Cultuurmakelaar zette zich vanuit team Be Active & Creative in voor het faciliteren en aanjagen van nieuwe culturele initiatieven en samenwerkingen. Bovendien hebben inmiddels 32 basisscholen met in totaal bijna 7000 leerlingen het Convenant Cultuureducatie ondertekend. Zij werken zo aan het borgen van cultuureducatie in de klas met ondersteuning van de Cultuurcoach Educatie als onderdeel van team Be Active & Creative. Ook hiervoor is structureel € 25.000 beschikbaar. Dit wordt onder andere ingezet als matchingsbedrag per leerling en waar nodig voor scholing en ondersteuning van scholen en cultuuraanbieders. De Muziekschool Barneveld, het Schaffelaartheater en Muziekvereniging de Harmonie hebben in 2021 een onderzoek laten doen naar Cultuurplein-1. De gemeente heeft €15.000 bijgedragen aan dit onderzoek vanuit de in 2021 beschikbare beleidstoevoeging van € 35.000. Ook zijn we gestart met een participatie- en behoefteonderzoek Sport, bewegen en cultuur. Zo kunnen we behoeften en wensen van inwoners in kaart brengen en ons toekomstig beleid daarop afstemmen. Het onderzoek wordt geïnitieerd vanuit de beleidsterreinen Cultuur en Sport. De uitkomst van het onderzoek is inmiddels beschikbaar. De gemeente heeft vanuit een beleidstoevoeging in 2021 € 50.000 bijgedragen aan de beoogde herinrichting van Museum Nairac.

Onderdeel hiervan zijn noodzakelijke vernieuwingen van vitrines om onder andere de gemeentelijke collectie volgens richtlijnen te kunnen tentoonstellen. Tot slot heeft de raad in 2021 positief geadviseerd over de aanwijzing voor de nieuwe periode van de Lokale publieke media-instelling. Stichting Streekomroep voor de Noord West Veluwe (beter bekend als A1 Media Groep) is daarna door het Commissariaat van de Media aangewezen als lokale publieke media-instelling voor Barneveld en Nijkerk voor de periode van 2022-2027.

123 Volksgezondheid en preventie Speerpunt Positief opgroeien en opvoeden

Doel In Barneveld krijgen alle kinderen de kans om zich te ontwikkelen en om zo gezond, veilig en kansrijk mogelijk op te groeien.

16

Verantwoording De vaccinatiegraad onder kinderen voor de vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma is in Barneveld laag. Daarom is in 2021 wederom door de JGZ uitvoering gegeven aan het vaccinatieconsult, dat ouders ondersteunt bij het maken van een weloverwogen keuze over vaccinatie. In 2021 hebben JGZ, CJG, verloskundigen, kraamzorg, maatschappelijk werk en gemeenten samengewerkt aan het realiseren van de doelen van het convenant Kansrijke Start Gemeente Barneveld dat in 2020 werd afgesloten. Er is bijvoorbeeld een lokale campagne gerealiseerd, er is ingezet op centering pregnancy, een online ouderschapscursus is beschikbaar gesteld voor alle jonge ouders in Barneveld en er zijn afspraken gemaakt over het signaleren van kwetsbaarheid bij zwangeren. In 2021 startte de pilot Ambulante Begeleiding, waardoor wij gezinnen, die op meerdere leefgebieden ondersteuningsvragen hebben, kunnen bedienen vanuit het preventief veld. Tevens startte het project ‘Onderdak met Aandacht’; een project voor jongeren tussen 16 en 23 jaar, die om een of andere reden niet meer thuis kunnen wonen of vanuit woonvoorziening uitstromen en nog niet volledig zelfstandig kunnen wonen. Door het project krijgt een jongere de mogelijkheid een stabiele start te maken richting zelfstandigheid, door een kamer te huren bij een particulier, waarbij aandacht en begeleiding wordt geboden.