Bijlage Economische visie gemeente Barneveld

Economische visie gemeente Barneveld

met een toevoeging van een aantal woningen zou onder voorwaarden wellicht een mogelijkheid kunnen zijn; mits er voor de gevestigde bedrijven voldoende ruimte beschikbaar blijft of alternatieven zijn. Nieuwe en bestaande bedrijventerreinen dienen ‘toekomstbestendig’ te zijn. Oftewel, bedrijventerreinen waar ondernemers en gemeente inspelen op grote transities op het gebied van economie, duurzame energie, klimaat, mobiliteit, gezondheid en ecologie, door samen te werken. Het nieuwe onderstation biedt mogelijkheden ten aanzien van de elektriciteitsvoorziening. Toekomstbestendige bedrijventerreinen horen bij het stimulerende ondernemersklimaat dat we in de gemeente Barneveld willen bieden. Bedrijventerreinen zijn namelijk veel meer dan een verzameling van kavels van individuele ondernemers. De gemeente kan daarbij een initiërende en faciliterende rol vervullen, door het onderwerp op de agenda te zetten, samen met de bedrijvenverenigingen het onderwerp op de agenda te zetten en bijvoorbeeld samen tot ‘gebiedsagenda’s per bedrijventerrein te komen'. Een onderwerp om daarbij mee te nemen is dat bedrijventerreinen ook prettige werkomgevingen dienen te zijn, voor onze inwoners en voor mensen van buiten de gemeente. We willen dat jonge Barnevelders ook in de toekomst onze bedrijventerreinen graag weten te vinden voor bijbaan, stage en serieuze baan.

Een bedrijventerreinen is daarbij het gezamenlijke visitekaartje van de gevestigde bedrijven. Voor die eerste indruk, die positief en uitnodigend moet zijn, is op veel bedrijventerreinen nog winst te behalen. Bedrijventerreinen bieden grote kansen op het gebied van circulariteit, toekomstbestendigheid en energietransitie/Energyhubs. Meer groen in de werkomgeving, zuinig gebruik en opwekking van duurzame energie via o.a. Energy hubs, het vasthouden van water en het inzetten op en stimuleren van circulariteit, zijn kansen voor projecten die we met samenwerkende ondernemers willen benutten. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om collectieve energieprojecten, zoals de

28

Energiehub Harselaar, of de aanleg van ‘pauzegroen’, dat bewezen bijdraagt aan de vitaliteit en effectiviteit van medewerkers. Voor de ontwikkeling van een railterminal zijn de door de gemeenteraad gestelde kaders het vertrekpunt. Wij zien economische kansen voor bedrijfsleven en positieve effecten voor het milieu ten aanzien van het verminderen van fijnstof. Wel zijn wij van mening dat de komst van een railterminal niet gepaard mag gaan met onevenredig meer overlast voor het leefklimaat en de gezondheid. Wij wachten economische initiatieven vanuit de markt af en zullen deze toetsen vanuit de benoemde kaders. Kansen benutten om bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken, energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit, betekent dat we daar met andere ogen naar moeten kijken dan we in het verleden deden. Dit kan ook gevolgen hebben voor het aandeel uitgeefbare vierkante meters per hectare. Om zorgvuldig om te gaan met de beperkt beschikbare ruimte, willen we meer inzetten op arbeidsintensieve bedrijvigheid, met een accent op innovatieve makers. Veel Barneveldse bedrijven behoren daartoe. Voor grote distributiecentra van elders, is de gemeente Barneveld geen ruimte over. Om hier wat meer grip op te krijgen, gaan we de bruikbaarheid van een ‘uitgifteprotocol’ onderzoeken. Een uitgifteprotocol kan ons helpen om selectiever om te gaan met de beperkte ruimte die er nog is.

Andere gemeenten hebben er al positieve ervaringen mee opgedaan en nemen bijvoorbeeld afwegingsaspecten mee zoals herkomst, werkgelegenheid, lokale binding/netwerk en toekomstbestendigheid. Wat criteria in Barneveld kunnen zijn, willen we gaan uitzoeken.

ter of zelfs onmisbaar. Veel bedrijventerreinen in de gemeente Barneveld zijn nog niet goed georganiseerd en beschikken nog niet over professioneel parkmanagement. Op De Briellaerd vormen de ondernemers wel een vereniging, compleet met Bedrijfsinvesteringszone (BIZ) voor de bekostiging van camerabewaking, die onlangs werd geinstalleerd (afbeelding volgende pagina). Door met elkaar samen te werken voor een toekomstbestendig bedrijventerrein, bouwen de ondernemers onderling vertrouwen op. Dat bevordert het nemen van diverse verduurzamingsmaatregelen en geeft ondernemers zekerheid voor de toekomst van hun bedrijf op die locatie. Gemeente Barneveld streeft ernaar dat alle bedrijventerreinen goed georganiseerd zijn en ook voorzien zijn van professioneel parkmanagement. Alleen dan kunnen we echt slagen in ons streven van toekomstbestendige bedrijventerreinen, voor ondernemers en voor de gemeente. Het vraagt een gezamenlijke inzet van ondernemers en de gemeente om dat te bereiken. De gemeente wil graag in gesprek met ondernemers op de bedrijventerreinen die zich willen organiseren. Tegelijkertijd wil de gemeente een overkoepelende Bedrijventerreinenstrategie Barneveld ontwikkelen. Daarbinnen kunnen toekomstbeelden per bedrijventerrein en de gezamenlijke inzet verder worden vormgegeven, in samenspraak met het bedrijfsleven.

Goed georganiseerde bedrijventerreinen zijn een voorwaarde om te kunnen komen tot toekomstbestendige bedrijventerreinen. Een deel van de benodigde maatregelen kunnen de gevestigde bedrijven zelfstandig nemen, maar voor een groot aantal maatregelen is georganiseerde samenwerking op het niveau van het bedrijventerrein efficiën-

Economische visie gemeente Barneveld

29

5.2

Onze aanpak

1. We maken voldoende ruimte voor bedrijven op toekomstbestendige bedrijventerreinen door de uitbreiding van bedrijventerrein Harselaar en kleinere uitbreidingen van bedrijventerreinen bij Voorthuizen en Stroe. 2. We werken aan toekomstbestendige bedrijventerreinen door in gesprek te gaan met ondernemers op de bedrijventerreinen die zich willen organiseren, over benutting van kansen op het gebied van economie, duurzame energie/Energy hubs, klimaat, mobiliteit, gezondheid en ecologie. 3. We blijven inzetten op arbeidsintensieve bedrijvigheid, met een accent op innovatieve makers, en onderzoeken de bruikbaarheid van een uitgifteprotocol om wat selectiever om te gaan met de beperkte ruimte die er nog is. 4. We gaan terughoudend om met eventuele transformaties van bedrijventerreinen naar andere functies, vanwege de benodigde ruimte voor economische groei in de toekomst. 5. We gaan een Bedrijventerreinenstrategie Barneveld ontwikkelen, waarin we onze overkoepelende inzet uitwerken in samenspraak met het bedrijfsleven, toekomstbeelden per afzonderlijk bedrijventerrein ontwikkelen en de gezamenlijke inzet bepalen om de bijbehorende doelen te verwezenlijken.

Economische visie gemeente Barneveld

30

6. Thema Toekomstbestendig buitengebied

Economische visie gemeente Barneveld

31

Thema: Toekomstbestendig buitengebied het gewaardeerde arbeidsethos in de gemeente Barneveld, vindt zijn oorsprong in het buitengebied. Onze doelstellingen: • Toekomstbestendig buitengebied waarin economie, natuur en leefbaarheid voor de inwoners elkaar duurzaam versterken. • Inzet op toekomstbestendige duurzame agrifoodsector als showcase en proeftuin binnen Regio Foodvalley, inclusief dwarsverbanden naar bouw en industrie. • Inzet op voortbestaan en duurzame ontwikkeling van het agrarisch bedrijf in onze gemeente, met een gezonde en duurzame bedrijfsvoering. • Goede begeleiding van agrariërs die binnen de ruimtelijke kaders willen komen tot verbreding van hun economische activiteiten.

6.1

Waar we naar streven

We streven naar een toekomstbestendig buitengebied, waarin economie, natuur en leefbaarheid voor de inwoners elkaar duurzaam versterken. De agrarische sector is belangrijk voor de gemeente Barneveld. Boeren stonden aan de basis van de economische ontwikkeling van de gemeente. Enerzijds door het voortdurende bouwen aan de boerenbedrijven op zichzelf, anderzijds door de spin-off richting toeleverende bouw en industrie die daaruit voortkwam. Bedrijven uit Barneveld behoren nu tot de wereldtop in de agrifoodsector, en ook

Economische visie gemeente Barneveld

Als er ergens in Nederland, of zelfs wereldwijd een plek is om te laten zien hoe het allemaal wél duurzaam samen kan gaan, dan is het in Barneveld, in het midden van Regio Foodvalley. De plek die een grote rol speelde in de ontwikkeling van de productieve agrarische sector in de twintigste eeuw, kan ook dé plek zijn waar alles rondom de duurzame agrifoodsector van de eenentwintigste eeuw zichtbaar bij elkaar komt. Kennis, ervaring en ondernemerschap, het is er allemaal en bedrijven zetten ook al sterk in op verduurzaming. De agrarische sector staat ondertussen wel voor grote uitdagingen. Het verdienmodel staat onder druk en het is nodig om de harmonie met het natuurlijke systeem te verbeteren. Daarnaast ervaren we de impact van grootschalige ziektes binnen de veehouderij, met economische en sociale gevolgen. Nationaal en Europees beleid heeft veel impact op het agrarisch ondernemen in onze gemeente. Daarbij staat in Nederland een ingrijpende herstructurering van het landelijk gebied op de agenda, die ook gevolgen zal hebben in Barneveld. Veel is nog onzeker en ook eerder ruimtelijk beleid, dan economisch beleid. In de Omgevingsvisie Barneveld wordt met het begrip ‘waardevol landelijk gebied’ aangegeven dat de gemeente bij het landelijk gebied niet alleen kijkt naar de toekomst van de agrarische sector, maar het geheel van opgaven in het buitengebied in samenhang wil bezien.

Economische vitaliteit van de agrifoodsector, dient daarbij hand in hand te gaan met natuurlijke waarden en behoud van het

32

agrarisch cultuurlandschap. Dat is een uitdaging, in een tijd waarin ondernemers behoefte hebben aan duidelijkheid vanuit de overheid. Veel agrarische ondernemers hebben grote stappen gezet, met kortere ketens, nieuwe lokaal geproduceerde voedergewassen en aangepaste stallen. Sommigen innoveren meer in de breedte, naar een gemengde bedrijfsvorm met neventakken zoals toerisme en recreatie. Enkelen van hen hebben zich verenigd in een coöperatief verband en experimenteren met nieuwe vormen van eiwitproductie, nieuwe gewassen en zoeken directe samenwerking met lokale inwoners om te voorzien in de lokale vraag. Zo ontstaan er nieuwe verdienmodellen. Aansluiting bij de nationale Kennis- en Innovatie-Agenda Landbouw, Water, Voedsel kan daarbij interessant zijn. Er is in de gemeente Barneveld behoefte aan experimenteer en innovatieruimte, aan broedplaatsen voor nieuw en innovatief ondernemerschap. Ook daarvoor zien we mogelijkheden in het buitengebied. Het buitengebied kan ook functioneren als een kraamkamer voor nieuwe bedrijven, binnen de ruimtelijke mogelijkheden die er daarvoor zijn en ruimtelijke beleid dat daarvoor bestaat. Daarbij kan het ook gaan om functieverandering van agrarische erven en gebouwen. Wij onderzoeken de mogelijkheden om binnen de kaders de ondernemers in het buitengebied te ondersteunen bij deze ontwikkelingen.

Denk hierbij aan kennisdeling en samenwerking, het faciliteren van verbreding van de bedrijfsvoering, functieveranderingsmogelijkheden en verduurzamingsmogelijkheden. Zo creëren we mogelijkheden om de inkomenszekerheid veilig te stellen. Hier horen ook maatregelen bij zoals energieopwekking en energiebesparing, als onderdeel van een toekomstbestendig buitengebied. Naast doorgaan met innoveren en verbreden, kan ook ruilverkaveling en/of kavelruil mogelijk bijdragen aan de toekomstbestendigheid van zowel de bedrijven, als het buitengebied.

Economische visie gemeente Barneveld

Wij nemen als gemeente Barneveld daarom actief deel aan regionale en provinciale beleidsprocessen over het landelijk gebied, natuurherstel en stikstof. De provincie stelt een Gelders Programma Vitaal Landelijk gebied op, in navolging van het Nationaal Programma Landelijk Gebied. In aansluiting daarop stelt de regio Foodvalley een eigen Regionaal Programma Landelijk Gebied op, in verband met de gevolgen voor onze regio. De gemeente Barneveld pakt hierin een actieve rol. Als gemeente kiezen wij ervoor om dicht bij onze agrariërs te staan. Sinds kort hebben wij een Adviseur Landelijk Gebied, die agrariërs kan ondersteunen in deze onzekere tijden. Wij zullen regelmatig bij agrariërs op bezoek gaan. In het buitengebied is ook de toeristische en recreatieve sector een belangrijke pijler van de Barneveldse economie. Het beleid voor de sector is opgenomen in de Visie toerisme en recreatie 2030. Van nieuwe wandel- en fietsroutes tot praktische ondersteuning voor ondernemers om vakantieparken te vitaliseren; er is in de afgelopen twee jaar hard gewerkt aan het versterken van de sector. Ook het ruiternetwerk is vernieuwd. Er is een relatie tussen toerisme en recreatie in het buitengebied, en de economische vitaliteit van de kernen. Toeristen en recreanten hebben behoefte aan kernen met voldoende voorzieningen, en dragen zelf ook bij aan het draagvlak voor deze voorzieningen.

Bij het thema ‘Economisch vitale kernen’ is dit verder toegelicht.

33

6.2

Onze aanpak

1.

We zetten ons in voor een toekomstbestendig buitengebied waarin economie, natuur en leefbaarheid voor de inwoners elkaar duurzaam versterken. We geven ruimte aan nieuwe economische functies om de veerkracht en diversificatie van de economie te bevorderen.

2.

We maken recreatief medegebruik mogelijk, om ruimtes multifunctioneel en toegankelijk te maken voor recreanten. Om de gewenste kwaliteit van onze parken en recreatiegebieden te borgen gaan we door met het beleid ‘Vitale Vakantieparken’. We zetten in op de juiste kwaliteit op de juiste plaats.

3.

Er is een adviseur Landelijk Gebied aangetrokken, om samen te werken aan een vitaal landelijk gebied met een toekomstbestendige agrarische sector. Deze adviseur fungeert als aanspreekpunt voor de agrarische ondernemers, voor zowel agrarisch gerelateerde zaken als vragen over de (ruimtelijke) mogelijkheden voor verbreding van de activiteiten.

4.

We nemen actief deel aan regionale1. en provinciale beleidsprocessen over natuurherstel en stikstof, in het kader van onder andere Regionaal Programma Landelijk Gebied.

Economische visie gemeente Barneveld

34

7. Thema Waardevol human capital

Economische visie gemeente Barneveld

35

Thema Waardevol human Capital 7.1

Waar we naar streven

Onze doelstellingen: • • • •

Uitgangspunt van goede aansluiting wonen, werken en leven in Barneveld Voorzetting en uitbreiding succesvolle lokale triple helix samenwerkingsprojecten Aansluiting op Human capital agenda Regio Foodvalley Ontwikkeling daarop aansluitende lokale Human talent agenda Barneveld

We streven ernaar dat wonen, werken en leven in de gemeente Barneveld samengaan. We willen dat banen en beroepsbevolking goed op elkaar aansluiten, zodat inwoners een baan kunnen vinden dicht bij huis, en ondernemers hun medewerkers kunnen vinden in de omgeving van het werk. Als we het bij elkaar houden draagt dat bovendien bij aan het behoud van onze identiteit in het groeiende Barneveld; werken bij een bedrijf in de gemeente Barneveld is vaak meer dan werken alleen. Het is ook deel uitmaken van een groter geheel, een vangnet soms, en sociale contacten. We streven naar een goede aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Ondernemers hebben medewerkers nodig en mensen hebben werk nodig dat kwalitatief aansluit op hun ervaring, opleiding

Economische visie gemeente Barneveld

en talent. Gelukkig is de werkloosheid in Barneveld nog steeds zeer laag. Daarmee is ook gelijk de belangrijkste uitdaging van het bedrijfsleven benoemd, het vinden van voldoende, geschikte en enthousiaste medewerkers. In de afgelopen jaren is eens te meer gebleken dat het menselijk kapitaal de belangrijkste voorwaarde is voor het realiseren van de toekomstplannen van veel bedrijven. Dat kunnen we realiseren als we samen optrekken: bedrijfsleven, onderwijs en overheid. Dat vraagt maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen door alle partijen, onder meer door samen ook te kijken naar mensen met wat meer afstand tot de arbeidsmarkt binnen de gemeente. Met elkaar willen we een leven lang leren en investeren in mensen van alle leeftijden, voor een gezonde en bestendige toekomst. Door de korte lijnen tussen het georganiseerde bedrijfsleven en het onderwijs, proberen we onze jonge mensen zoveel mogelijk voor te bereiden op een werkende toekomst in de regio Barneveld. De ondernemersverenigingen spelen daarbij een belangrijke rol. Zo zet de BIK zich samen met onderwijspartijen in voor een kwalitatieve en kwantitatieve match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. De groep van zij-instromers kan daar mogelijk ook nog meer in meegenomen worden, als kans voor zowel het bedrijfsleven als de bevolking.

De BIK werkt samen met de diverse opleidingen aan goed beroepsonderwijs in Barneveld en/of in regio. Daarbij is het streven om aan

36

te sluiten op de instroombehoefte vanuit het bedrijfsleven. Voorbeelden zijn de BTO en Barneveld Tomorrow, en samenwerkingen op het gebied van de bouw en de gezondheidszorg (BBO en BGO, in nauwe samenwerking met De Meerwaarde MBO Amersfoort). Verder werken Barneveldse foodbedrijven samen binnen het verband van Food Academy Nijkerk, waarbij Aeres de onderwijspartner is. De gemeente steunt die samenwerkingen. Zo proberen we de beroepsbevolking van de toekomst ook voor de regio te behouden. Bij human talent valt ook de inzet van arbeidsmigranten niet meer weg te denken, aangezien de meeste bedrijven te maken hebben met een krapte op de arbeidsmarkt. Huisvesting van arbeidsmigranten kan niet los worden gezien van hun betekenis voor de arbeidsmarkt, zo ook in Barneveld. Bij de vestiging van nieuwe bedrijven zal dan ook aandacht worden gevraagd voor de huisvesting van deze werknemers. De verantwoordelijkheid voor het huisvesten van arbeidsmigranten ligt primair bij de werkgevers waar de arbeidsmigranten werkzaam zijn (waaronder uitzendorganisaties), maar voor het vinden van geschikte woonlocaties is samenwerking en afstemming met de gemeente aan de orde.

7.2 Onze aanpak 1.

We gaan door met de samenwerkingsprojecten tussen bedrijfsleven en onderwijs, en ondersteunen als gemeente waar mogelijk.

2.

We gaan een Human Capital Agenda Barneveld opstellen.

3.

We geven uitvoering aan de Human Capital Agenda van de regio Foodvalley.

4.

Als gemeente geven wij het goede voorbeeld door voldoende stageplekken, werkervaringsplekken aan te bieden voor alle opleidingsniveaus en bieden we kansen aan mensen met wat meer afstand tot de arbeidsmarkt.

Streven naar een goede aansluiting van wonen, werken en leven doen we ook door regionaal in te zetten. De regio Foodvalley heeft veel te bieden en daarin vervult Barneveld een belangrijke rol. Regio Foodvalley heeft de Human Capital Agenda ontwikkeld, om daarmee een bijdrage te leveren aan de structurele versterking van zowel arbeidsmarkt als de economie. De gemeente Barneveld sluit aan op de Human Capital Agenda, die voorziet in gezamenlijke acties gericht op arbeidsmarktbeleid. De gemeente wil ondernemers een helpende hand bieden om op het gebied van human talent en sociaal-maatschappelijk, hun bijdrage te kunnen leveren aan onze gemeente.

Economische visie gemeente Barneveld

37

8. Uitvoering

Economische visie gemeente Barneveld

38

Uitvoering 8.1

Organisatie

De gemeente Barneveld kent een ondernemend bedrijfsleven met een grote lokale betrokkenheid, een goed voorzieningenniveau en bewogen maatschappelijke partners, die ook lokaal betrokken zijn. Deze kwaliteiten willen we benutten, versterken en nog meer met elkaar verbinden. Woorden in een agenda zijn mooi, maar de visie van ‘Ruimte voor ondernemerschap’ realiseren we alleen met daden. Heel veel is aanwezig; bij ondernemers, bij maatschappelijke instellingen en bij de gemeente, maar we moeten het wel zien, nog dichter bij elkaar brengen, elkaar weten te vinden en samen zien dat we succes hebben. Zoals een ondernemer het bedrijf wil zien floreren, zo willen wij samen zien dat we de visie realiseren. Om goed in te kunnen op de grote transities van dit moment, hebben we elkaar meer dan ooit nodig. We willen daartoe het overleg de ondernemersverenigingen een nieuwe impuls geven: efficiënt ingestoken, laagdrempelig aanhaken en met aandacht voor succesvoorbeelden en enthousiasmerend naar elkaar toe. Zzp’ers vormen daarbij een groep die niet vergeten mag worden. De uitvoering van deze economische visie, met nog op te stellen bijbehorende uitvoeringsprogramma, zien we als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente, de ondernemers en maatschappelijke organisaties.

Economische visie gemeente Barneveld

8.2

Rol gemeente

De gemeente vervult een belangrijke rol in het lokale en regionale netwerk bestaande uit ondernemers, maatschappelijke partners en burgers, dat samen actief is voor de economische ontwikkeling van onze gemeente. Het is van belang om blijvend te investeren in het netwerk en ons bewust te zijn van het begrip partnerschap. De gemeente moet niet de ondernemer zijn, maar wel het vestigingsklimaat scheppen waarin ondernemers kunnen ondernemen. De gemeente moet ondernemers willen begrijpen, vanuit een ondernemende instelling. De rol van de gemeente is vooral faciliterend, met onder andere een goed functionerend ondernemersloket met een duidelijke ingang en een actief accountmanagement. Het accountmanagement van de gemeente wordt nu al goed gewaard; we gaan het nog beter doen waar dat mogelijk is. De gemeente kan zorgen voor aandacht voor ondernemers, voor maatwerk en flexibiliteit waar mogelijk en ook voor een inzet op meer fysieke ruimte voor ondernemerschap in de vorm van de uitbreiding van de vestigingsmogelijkheden. De bijeenkomst in het kader van het opstellen van deze visie, heeft een grote betrokkenheid van alle bij de uitvoering benodigde partijen laten zien. Iedereen wil vooruit en iedereen wil bijdragen aan de beoogde duurzame economische ontwikkeling van de gemeente Barneveld. Samen verantwoordelijkheid nemen, samen de schouders eronder!

39

8.3

Uitvoeringsprogramma

Deze Economische visie geeft de richting, die we samen met ondernemers en maatschappelijke partners willen vertalen naar concrete acties. Hiervoor gaan we een Uitvoeringsprogramma opstellen, waarbij we opnieuw het bedrijfsleven en maatschappelijke partners betrekken. Voor wat betreft toerisme en recreatie, verwijzen we naar het al bestaande Uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme. Ondertussen gaan we ook door de jaarlijkse monitoring van de ontwikkeling van de economie in de gemeente Barneveld, zodat we veranderingen tijdig in beeld krijgen, en kunnen bijsturen waar nodig.

Economische visie gemeente Barneveld

40