Bijlage A Omgevingsvisie Barneveld 2040
Tekst van het document
voldoende bankjes en groen in de nabijheid.
4. Visie op de gebieden
moedigen dan ook ontmoeting en sociaal contact met andere inwoners aan in onze leefomgeving. Iedereen voelt zich hier veilig en thuis. Er zijn voldoende uitnodigende en toegankelijke plekken om elkaar te ontmoeten in de dorpen, zoals buurtkamers. De gemeente stimuleert woonvormen en samenstellingen van wijken die sociaal contact en gemeenschapsgevoel bevorderen. Zo gaan we eenzaamheid tegen en bevorderen we samenredzaamheid.
5. Van visie naar uitvoering
de kringloopeconomie, een bijdrage aan een toekomstbestendige leefomgeving. Hierna gaan we verder in op de thema’s die hierbij spelen.
Binnen de Omgevingswet speelt de bescherming van cultureel erfgoed een belangrijke rol. De Omgevingswet stimuleert een integrale en gebiedsgerichte benadering van de omgang met erfgoed. Erfgoed gaat over het gebouwde erfgoed, archeologie en cultuurhistorisch landschap. Erfgoed is een belangrijke drager van identiteit. De zichtbare en onzichtbare waarden van erfgoed dragen direct bij aan de herkenbaarheid van de dorpen en het landschap van Barneveld. Dit geldt bijvoorbeeld voor gebouwde monumenten, archeologie en cultuurlandschap. Vanuit de Integrale Cultuur Visie (ICV) kunnen er ook nieuwe waardevolle dorpsgezichten bij komen door deze vast te leggen in een omgevingsplan. Waar kan erfgoed na archeologisch onderzoek in de vorm van verhalen of
In het kader van gezondheid is de nabijheid van eerstelijnszorgvoorzieningen van groot belang. Uitgangspunt is dat met de groei ook de noodzakelijke voorzieningen meegroeien. Dat betekent ook dat we in samenwerking met de daarbij betrokken organisatie een goed vestigingsklimaat willen realiseren en houden voor de eerstelijnszorg (zoals huisarts). Zie hiervoor ook paragraaf 3.2. In woningen, scholen en andere gevoelige gebouwen is het binnenklimaat gezond.
36
Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Dit is Barneveld
zelfredzamen. Bij de inrichting van een veilige leefomgeving is de infrastructuur zo ingericht dat bewegen veilig kan en negatieve invloeden voor de omgeving beperkt zijn. Daarnaast kunnen aanwezigen bij incidenten snel en veilig vluchten en hulpdiensten snel en effectief optreden. Dit betekent dat veiligheidsaspecten in een vroeg stadium worden meegewogen, namelijk vanaf de eerste initiatieven.
Ook willen we de geluidsbelasting voor bewoners verminderen. Zo kijken we bij ontwikkelingen kritisch naar de ruimte voor auto’s. Verder beperken we geluidhinder van autoverkeer met geluidreducerend wegdek en snelheidsbeperkingen. Bovendien zal er voor hinderlijke bedrijven geen ruimte zijn in of nabij woonwijken.
3. Visie op de opgave
Gezond wonen en werken Een rustige, groene en klimaatbestendige woon- en werkomgeving is van groot belang voor een goede fysieke en mentale gezondheid. We zetten in op een groene, duurzame en klimaatbestendige leefomgeving in het algemeen. Door wonen, werken en voorzieningen als onderwijs dichtbij elkaar te plaatsen, verminderen we de verplaatsingsafstanden en bevorderen we lopen en fietsen. Daarbij scheiden we overlastgevende bedrijven en drukke gemotoriseerde verkeersroutes van woonomgevingen.
Gebruikers verblijven, leren en werken er prettig. Aspecten als geluid, geur, licht, trilling en luchtkwaliteit hebben invloed op onze gezondheid. We streven dan ook naar voorkómen van bijvoorbeeld geluid- en geuroverlast en willen de impact van dierziekten en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op de gezondheid zo veel mogelijk beperken. We beoordelen nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen op deze gezondheidsaspecten. De gemeente Barneveld neemt daarom deel aan het Schone Lucht Akkoord. Door te werken aan aantoonbare schonere lucht willen we substantiële gezondheidswinst boeken.
De gemeente Barneveld ontwikkelt een veilige fysieke leefomgeving voor inwoners en bezoekers door minimaal de waarden te hanteren die de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden geeft voor een veilige leefomgeving.
4. Visie op de gebieden
verbeelding bijdragen aan de beleving van de identiteit en herkenbaarheid van een plek. Waar mogelijk willen we het verleden beter zichtbaar maken. Bij ontwikkelopgaven vormt erfgoed, als drager van identiteit, een inspiratiebron. De belangrijkste waarden zijn vastgelegd in verschillende kaarten, zoals de archeologische waarden- en verwachtingenkaart, de cultuurlandschappelijke inventarisatie- en waardenkaart en het monumentenregister.
Bij de inrichting van de woon- en werkomgeving is er aandacht voor de veiligheid. Woningen, scholen en andere gebouwen zijn bijvoorbeeld brandveilig, en de gebruikers weten zich voldoende beschermd tegen veiligheidsrisico’s en kunnen tijdig vluchten. Hierbij is vooral aandacht voor verminderd
5. Van visie naar uitvoering
Naast sport- en spelvoorzieningen, draagt ook cultuur bij aan een gezond en toekomstbestendig Barneveld. Hierbij onderscheiden we vijf waarden van cultuur: de artistieke, sociale, economische, educatieve, en ruimtelijke/historische waarde. We streven naar inclusieve en toegankelijke culturele voorzieningen voor alle inwoners. Onze prioriteiten liggen daarbij bij het creëren van meer kansen voor jongeren. Ook in de openbare ruimte moet voldoende plaats zijn voor ontmoeting en cultuur. Dat kan de kwaliteit van openbare ruimte versterken. We zoeken hierbij naar koppelkansen. Ons cultuurbeleid is verder uitgewerkt in onze Integrale Cultuurvisie gemeente Barneveld 2025-2035 en zal deel uitmaken van het betreffende beleidsprogramma onder de Omgevingswet.
37
De gemeente Barneveld heeft een uitgebreid bekenstelsel. Vanuit de Veluwe ontspringen meerdere beken die in westelijke richting door de gemeente lopen. De beekdalen met de bovenstroomse gronden zijn belangrijk voor een klimaatbestendig watersysteem dat tegen een stootje kan bij extreem weer, zoals zware regenval en droogte. De beken zelf hebben een functie bij hoosbuien en periodes van droogte. Het is daarom noodzakelijk de beken robuuster te maken en het water zo lang mogelijk vast te houden in de bovenstroomse delen van het systeem (het oostelijk deel van de gemeente), zodat het risico van wateroverlast wordt beperkt in de lagere delen van het bekenstelsel. Bijzondere aandacht gaat uit naar het stelsel van de Voorthuizer- en Hoevelakense Beek, de Esvelderbeek en de Barneveldse Beek. Hier zoeken we de koppeling met de klimaat-, water- en natuuropgave en de mogelijkheden van agrarisch natuurbeheer en recreatief medegebruik.
We zien meer ruimte voor de beken in het landelijk gebied én willen de beken ook zichtbaarder maken in de kernen. Ze kunnen in de kernen een positieve bijdrage leveren aan de klimaatadaptatie en biodiversiteit, en kunnen tegelijk ook een recreatieve functie hebben, bijvoorbeeld om een rondje te wandelen of elkaar te ontmoeten. Bij ontwikkeling – zowel vanuit de gemeente als bij initiatieven van anderen – onderzoeken we daarom hoe de beken hun waarde voor natuur kunnen verbeteren en welke kansen de ontwikkeling met zich meebrengt. Water wordt vastgehouden daar waar het kan. De gemeente helpt iedereen mee te doen om klimaatbestendig te worden
In de kernen en zeker bij ontwikkeling in of aan de kernen moeten de beken een rol spelen in de opvang van het water. Bij
38
Bij de inrichting van nieuwe wijken beoordeelt de gemeente of er voldoende aandacht is voor de groene inrichting. Bij beheer en herinrichting van bestaande wijken, zoeken we naar de mogelijkheden om de kwaliteit van de groene inrichting te behouden en waar mogelijk te verbeteren. Wij gaan dit vertalen naar een breed toepasbare maatlat gezond en toekomstbestendig, waarin ook het groenaspect wordt meegenomen. De regel 3-30-300 dient daarbij als inspiratie en richting. Deze regel gaat ervan uit dat vanuit een woning drie bomen zichtbaar zijn, 30% van de wijk kroonbedekking heeft en bewoners op 300 meter afstand kunnen recreëren in het groen.
Inhoudsopgave 1. Inleiding
Om de klimaatverandering tegen te gaan werken we aan vermindering van broeikasgasuitstoot. Deze uitstoot komt bijvoorbeeld van energieverbruik in onze gebouwen en woningen, door hoe we ons verplaatsen, en van bedrijfsprocessen in de industrie, landgebruik en landbouw. Ons streven is in 2050 een klimaatneutrale gemeente te zijn. Dat betekent vermindering van de CO2-uitstoot en van broeikasgassen die daarop lijken, met 55% in 2030 en met 100% in 2050 ten opzichte van de uitstoot in 1990.
2. Dit is Barneveld
De opgave is afhankelijk van het gebied. Bovenstrooms (in het oostelijk buitengebied en op de Veluwe), ligt de nadruk op water langer vasthouden. Door het verstedelijkte gebied (middenstrooms) voeren we het water vertraagd af door de beken te laten meanderen. En benedenstrooms (in het westelijk buitengebied) tot slot, moeten we het water opvangen. Dit kan onder andere door beekdalen of daarvoor ingerichte opvanggebieden periodiek te laten overstromen.
zichtbaarheid en de invloed van bomen op de beleving van de openbare ruimte. We hebben de ambitie het bomenbestand te behouden in de bestaande gebieden en de gemiddelde levensduur van de bomen te verlengen. De gemeente werkt uit welke maatregelen hiervoor nodig zijn.
3. Visie op de opgave
Klimaatadaptatie en klimaatmitigatie Klimaatadaptatie gaat over maatregelen om ons aan te passen aan de negatieve effecten van klimaatverandering op het gebied van wateroverlast, hitte en droogte. Zowel in het buitengebied als in de kernen. Omdat voorkomen beter is dan genezen, is het bovendien belangrijk dat de gemeente Barneveld verdere klimaatverandering tegengaat. Dit noemen we klimaatmitigatie.
en houdt rekening met de verschillende schaalniveaus: het gebied, het gebouw en de gebruiker. De gemeente Barneveld kiest waar mogelijk in eerste instantie voor natuurlijke, ruimtelijke oplossingen en daarna pas voor techniek. Naast waterbeheer zet de gemeente andere middelen in voor klimaatadaptatie. Zo dragen vermindering van bodemverharding en toename van klimaatbestendig groen bij in de strijd tegen hittestress. De gemeente Barneveld verhardt alleen waar het moet, en vergroent waar mogelijk. Bovendien streven we ernaar om regenwater niet meer via het riool af te voeren.
4. Visie op de gebieden
ontwikkelingen moet de gemeente steeds kijken of het mogelijk is de bekenstructuur te verbeteren voor klimaatadaptatie, biodiversiteit en recreatief medegebruik. Daarbij onderzoeken we de mogelijkheden het bekenstelsel toekomstbestendig in te richten en het water- en bodemsysteem in balans te houden.
Bomen bieden natuurlijke oplossingen voor de klimaatuitdaging. Ze zorgen voor verkoeling, bufferen vocht, leggen CO2 vast en dragen bij aan de circulaire economie. Daarnaast dragen bomen actief bij aan de kwaliteit van de leefomgeving. Bij nieuwe projecten houden we rekening met de
5. Van visie naar uitvoering
Toekomtbestendig
39
Overig Ook kijken we als gemeente zelf naar een andere manier om onze energietransitie vorm te geven. Niet meer enkel op basis van een jaargemiddelde van opwek en gebruik. We maken een energiebeleidsprogramma waarin we onder andere een beweging maken richting een netbewustere energietransitie.
Windenergie De doelen en uitgangspunten op het gebied van windenergie staan in de structuurvisie wind (2021, structuurvisie wind). Deze visie blijft van kracht. Ons doel is om in 2030 12 MW wind op te wekken in de gemeente. We zien een mogelijkheid om in het realisatiegebied Harselaar, zoals geformuleerd in de structuurvisie, grootschalige windenergie te realiseren.
De landelijke problematiek van netcongestie speelt ook in Barneveld. We moeten hiermee rekening houden bij ruimtelijke ontwikkeling. Dit geldt niet alleen voor nieuwe ontwikkelingen, maar ook voor de verduurzaming van bestaande gebouwen en woningen.
We houden hierbij rekening met het (tijdelijke) provinciaal windbeleid. Op de Veluwe en 1 km hieromheen is op basis
40
Deze groene verbindingen en beekzones zijn belangrijk voor de gezondheid van onze inwoners. De regio en de gemeente geven invulling aan de basiskwaliteit natuur (BKN) waar het bovenstaande verder in wordt uitgewerkt. Circulariteit De gemeente Barneveld streeft naar een circulaire en duurzame samenleving. Dit betekent een vermindering van het gebruik van primaire grondstoffen en tegelijkertijd bevordering van hoogwaardig hergebruik van materialen.
Natuur en biodiversiteit We hebben binnen de gemeente veel natuurlijke waarden. Deze hebben aandacht nodig voor verbetering van de biodiversiteit en een gezonde leefomgeving voor mens en dier, nu en in de toekomst. De opgave verschilt per gebied.
We richten ons op efficiënte inzameling van herbruikbare stoffen en strategisch materiaalinkoop. Het doel? Duurzame materiaalstromen bevorderen voor een positief effect op het milieu.
Op de Veluwe, een Natura 2000-gebied, houden we rekening met de ambities van andere overheden omtrent natuurbehoud
41
Inhoudsopgave 1. Inleiding
De mogelijkheden van het energiesysteem wegen we mee bij de keuzes voor locaties voor toekomstige ontwikkelingen van woningbouw en bedrijventerreinen. Daarnaast weegt het energiegebruik mee bij het vestigingsbeleid voor bedrijven en voert de gemeente een energietoets uit voorafgaand aan besluitvorming. Ook kijken we als gemeente zelf naar een andere manier om onze energietransitie vorm te geven. We maken een energiebeleidsprogramma waarin we onder andere een beweging richting een netbewustere energietransitie maken.
Het Groene Valleilint, de verbindingszone tussen Veluwe en Utrechtse Heuvelrug, draagt bij aan het verbinden van bestaande natuurkernen. Door ruimte te geven aan het Groene Valleilint en de robuuste beekdalen, versterken en behouden we de natuur en biodiversiteit. Daarnaast zetten we in op behoud en versterking van het waardevolle landschap.
2. Dit is Barneveld
Warmetenetten Warmtenetten zijn geen haalbare oplossing voor Barneveld, maar we zien kansen in de ontwikkeling van een energiehub, waterstof in de bebouwde omgeving en hergebruik van het bestaande aardgasnetwerk. We blijven de ontwikkelingen op het gebied van collectieve warmtevoorziening volgen en zijn alert op kansen.
en -herstel en faciliteren wij waar nodig ook activiteiten op dat vlak. Het gebied bestaat uit bos en stuifzandgebieden en waardevolle cultuurlandschappen. We beschouwen het oppakken van kansen voor natuurherstel als speerpunt van ons beleid. We willen dit actief faciliteren.
3. Visie op de opgave
Zonne-energie Voor wat betreft zonne-energie streven we naar minimaal 650.000 zonnepanelen in de gemeente, verdeeld over zon op land (175.000) en op dak (475.000) op basis van de criteria uit de Barneveldse Zonneladder (2019) en de daarop gevolgde herziening ‘De Derde Ronde’ (2021). Zes zonnevelden zijn vergund, waarvan er drie zijn gerealiseerd. We stimuleren de ontwikkeling van de overige vergunde zonnevelden en de plaatsing van zonnepanelen boven parkeerplaatsen en op zogenaamde restgronden.
Om het elektriciteitsnetwerk niet verder te belasten mogen grote elektriciteitsgebruikers geen negatieve impact hebben op het netwerk. Voor nieuwe ontwikkeling geldt dat netbewust bouwen en ontwikkelen centraal staat. Dit betekent dat we de energievraag en -opwekking slim combineren en afstemmen om pieken te verminderen. Denk hierbij aan lokale energienetwerken, opslag in bijvoorbeel batterijen, en aan oplossingen die flexibiliteit verhogen in energievraag en -aanbod.
4. Visie op de gebieden
- Energie besparen - Duurzame energie opwekken - Efficiënte omgang met fossiele brandstoffen
van provinciaal beleid geen windenergie toegestaan. Daarbuiten, binnen de 1-8 km zone rondom de Veluwe, is er onder voorwaarden (bijvoorbeeld omtrent de wespendief) wel grote windmolens met een tiphoogte van ongeveer 250 meter. Als uitgangspunt hanteren we 51% lokaal eigenaarschap bij windmolens in de gemeente, zoals vastgelegd in de notitie Lokaal Eigenaarschap. We willen onder voorwaarden ruimte bieden aan kleinere windmolens met een tiphoogte van maximaal 35 meter.
5. Van visie naar uitvoering
Energie Naast vermindering van uitstoot leveren we een bijdrage aan de klimaatadaptatie door ons te richten op een duurzame energievoorziening, die past bij de groei van onze gemeente. Dit doen we door:
- We ontwikkelen een maatlat gezond en toekomstbestendig om te sturen op de bijdrage van ruimtelijke ontwikkelingen aan de doelstellingen op het gebied van een gezonde en toekomstbestendige
42
1. Inleiding
Inhoudsopgave
Gezond en toekomstbestendig Barneveld samengevat
2. Dit is Barneveld
De gemeente streeft naar biobased bouwen. Onze agrariërs kunnen gewassen verbouwen die als bouwmateriaal kunnen dienen. Biobased woningen hebben als voordeel dat ze beter geïsoleerd zijn dan reguliere woningen. Ze vragen daardoor om minder netcapaciteit en dragen bij aan een gezond leefklimaat, binnen en buiten. De bouwsnelheid kan omhoog omdat de woningen modulair gebouwd kunnen worden.
efficiënt herbruikbare stoffen in te zamelen en strategisch materiaal in te kopen. Rol gemeente: zelf doen en stimuleren. - Voor bedrijven stellen we circulariteit centraal. Rol gemeente: stimuleren. - Onze structuurvisie Wind en de Zonneladder blijven gelden.
3. Visie op de opgave
Naast vermindering van het gebruik van primaire grondstoffen, bijvoorbeeld door verlenging van de levensduur en hergebruik van producten en materialen, levert vervanging van eindige en fossiele grondstoffen door biogrondstoffen een bijdrage aan een circulaire samenleving.
op gebouwen door autoverkeer te beperken en geluidsreducerend wegverharding aan te leggen. Rol gemeente: regisseren en zelf doen. - We willen onze cultuurhistorische waarden beter zichtbaar maken. Rol gemeente: regisseren en stimuleren. - Bij nieuwe woningen wegen we kansen mee vanuit duurzaamheid, energietransitie, klimaatverandering en demografische ontwikkeling. Rol gemeente: regisseren en stimuleren. - Onze beken hebben een belangrijke functie voor waterberging, afvoer, verkoeling, biodiversiteit en recreatie. Rol gemeente: divers, zie waardevol landschap. - We gebruiken zo min mogelijk verharding en zetten in op klimaatbestendig groen. Rol gemeente: zelf doen, stimuleren en regisseren. - We stimuleren het gebruik van zonnepanelen op gebouwen. Rol gemeente: stimuleren. - We zien mogelijkheden voor windenergie aan de oostzijde van Harselaar. Rol gemeente: faciliteren. - We versterken en behouden de natuur en biodiversiteit door ruimte te geven aan robuuste groene verbindingen en beken. Rol gemeente: divers, zie waardevol landschap. - Bij de inrichting van wijken zorgen we voor voldoende groen. Rol gemeente: zelfdoen en regisseren. - We dragen bij aan een circulaire en duurzame samenleving door
4. Visie op de gebieden
leefomgeving. Rol gemeente: zelf doen. - We realiseren meer levensloopbestendige wijken en woningen. Rol gemeente: regisseren. - We realiseren een leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag. Rol gemeente: zelf doen en faciliteren. - We zetten in op woonvormen en wijken die sociaal contact en gemeenschapsgevoel bevorderen. Rol gemeente: stimuleren en regisseren. - We dragen bij aan verkleining van gezondheidsverschillen. Rol gemeente: zelf doen, stimuleren, faciliteren en regisseren, afhankelijk van de situatie in de wijk. - We behouden en versterken de sociale samenhang. Rol gemeente: zelf doen, faciliteren en regisseren. - We zorgen voor meegroeiende voorzieningen in de buurt, zoals sport, cultuur en ontmoeten. Rol gemeente: zelf doen, stimuleren en faciliteren. - We willen inzetten op de zichtbaarheid, participatie en versterking van erfgoed als drager van identiteit en inspiratiebron bij ontwikkelopgaven. Rol gemeente: regisseren. - We willen de kwaliteit van de openbare ruimte met cultuur versterken om bij te dragen aan het goed functioneren van de samenleving. Rol gemeente: zelf doen zelfdoen en regisseren. - We verlagen de geluidsbelasting
5. Van visie naar uitvoering
We stellen circulair ondernemen centraal. Voor onze bedrijven gaat het om gesloten kringlopen en hergebruik van grondstoffen. Voor agrarische bedrijven kunnen hulpbronnen efficiënt worden gebruikt, met een nadruk op hergebruik en duurzaamheid. De concrete invulling werken we uit in afstemming met de sector.
43
meegroeien van infrastructuur, het tempo waarin nutsvoorzieningen kunnen worden aangelegd en voorzieningen kunnen worden gerealiseerd, en het aanpassingsvermogen van onze dorpse samenleving.
Voldoende woningen voor iedereen Tot 2040 streven we naar 8.000 extra woningen ten opzichte van 2021. Met deze doelstelling bouwen we voldoende om te voorzien in de natuurlijke groei van Barneveld en de groei als gevolg van migratie. Daarnaast sluiten we met deze keuze aan op de uitkomsten van het participatietraject. In de samenleving is enige terughoudendheid voor al te snelle groei en vrees voor verlies van het dorpskarakter. Aan dat laatste hecht men veel waarde. We hebben deze keuze verder gebaseerd op realiteitszin: capaciteit,
Deze groeiambitie geven we een plek door te spreiden over alle kernen, zodat ook de kleine kernen een toekomstbestendige omvang krijgen om basisvoorzieningen als een basisschool, huisarts, een gezond verenigingsleven en een beperkt winkelbestand te behouden. Het uitgangspunt daarbij is dat we 70% van de opgave plaatsen in de grotere
44
Voor een deel worden woningen in het buitengebied toegevoegd als gevolg van functieverandering. We gaan hier echter terughoudend mee om en wijzen locaties aan om woningbouw uit functieverandering te concentreren op een aantal plekken. In hoofdstuk 4 komen de uitbreidingsrichtingen per kern aan bod.
In hoofdstuk 4 gaan we in op de groeiopgaven per kern. We geven invulling aan de woningbouwopgave in onze gemeente door gebruik te maken van inbreidingslocaties in de kernen en uitbreidingslocaties aan de randen ervan. We hechten veel waarde aan het bestaand groen in onze kernen. Inbreiding mag daarom niet ten koste gaan van
45
1. Inleiding
Inhoudsopgave
Onze visie op prettig leven in vitale dorpen
- De bevolkingprognoses voor de gemeente Barneveld, wat optelt tot 8.000 woningen. - Water- en bodemsturend, waarbij meer woningen zijn voorzien op hoger gelegen gebieden. - De verhouding tot het voorzieningenniveau (of de voorzieningen in stand kunnen blijven of kunnen worden toegevoegd). - Welke ontsluitingsmogelijkheden er zijn, zoals beschikbaar of ontwikkelbaar wegennet. - In hoeverre er beperkingen zijn, bijvoorbeeld vanuit natuur en landschap.
2. Dit is Barneveld
Groei gaat niet alleen over een nieuwe leefomgeving, maar raakt ook de bestaande. Die kent haar eigen opgave: hoe houden we onze kernen en wijken vitaal of hoe krijgen we deze vitaal en toekomstbestendig? Hier ligt een duidelijke relatie met de opgave voor een gezond en toekomstbestendig Barneveld. Met duidelijk ook een gebiedsgerichte component. De kleine kernen kennen bijvoorbeeld een andere opgaven voor voorzieningen dan de grote kernen Barneveld en Voorthuizen. In de ene wijk is meer te doen aan gezondheid dan in de andere. Demografische ontwikkelingen en sociale aspecten spelen hierin een belangrijke rol.
3. Visie op de opgave
van voorzieningen voor onderwijs, cultuur, sport, (eerstelijns)zorg, en daarmee ook om meegroeien van de openbare ruimte en de groene ruimte, waaronder de groene buffers.
bestaande bepalende groenstructuren, maar is bijvoorbeeld wel mogelijk door transformatie van bestaande bebouwde terreinen in de kern. We gaan zuinig om met de beschikbare ruimte in onze kernen, door hoger te bouwen. In kleinere kernen vinden we twee of drie lagen acceptabel en in de grotere kernen vijf tot zes. De grotere kernen bieden kansen voor hogere bouw zoals bij stations. Ook in de kleinere kernen sluiten we een hoogteaccent niet uit, mits deze zorgvuldig wordt ingepast in de de omgeving. We zoeken eerst naar de mogelijkheden voor inbreiding volgens de principes van gezond en toekomstbestendig. Inbreiding alleen is echter onvoldoende om de groei op een goede manier te kunnen accommoderen. Daarvoor is ook uitbreiding noodzakelijk. Uitbreiding vindt plaats in aansluiting op de bestaande kernen, met aandacht voor een goede landschappelijke overgang naar het buitengebied. Dat doen we ook om het dorpse karakter te behouden.
4. Visie op de gebieden
De gemeente Barneveld kent een aanzienlijke groeiopgave: de druk op de woningmarkt is groot door de stevig groeiende en veranderende bevolking. Dat heeft consequenties, zowel fysiek als sociaal. Want hoe gaan we die groei inbedden in onze samenleving? Hoe zorgen we dat de sociale samenhang blijft behouden ondanks de groei? En fysiek: hoe zorgen we voor voldoende woningen, die aansluiten bij een veranderende behoefte, met bijbehorende voorzieningen voor de samenleving? In deze opgave gaat het om wonen, meegroeien
kernen Barneveld en Voorthuizen en 30% in de kleinere kernen. Wij kiezen hiervoor omdat wij vitale kernen willen houden met voldoende nabije voorzieningen. Daarvoor moeten de kernen voldoende omvang hebben. Die omvang is ook nodig om een gevarieerd woningaanbod voor de verschillende doelgroepen te realiseren. De verdeling van deze 30% over de kleine kernen is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:
5. Van visie naar uitvoering
3.2 Prettig leven in vitale dorpen
Er is, net als in de rest van Nederland, ook in onze gemeente veel vraag naar betaalbare woningen. We streven ernaar het aanbod aan sociale woningen meer te spreiden over de gemeente, zodat bijvoorbeeld onze startende jongeren en andere aandachtsgroepen terecht kunnen in de eigen kern.
Naast deze demografische trend, zijn er andere ontwikkelingen die vragen om een nieuwe samenstelling van de woningvoorraad. Denk aan toename van het aantal kleinere persoonshuishoudens of aan veranderingen in de zorg, waardoor meer mensen met een zorgbehoefte in onze wijken wonen en daar hun zorg ontvangen. Dat alles heeft op diverse vlakken gevolgen, voor de inrichting van onze leefomgeving en meer concreet de benodigde woningvoorraad.
Het is belangrijk dat er binnen een kern variatie ontstaat aan woningtypen, zowel in omvang als prijscategorie. Hiermee vergroten we de diversiteit van bewoners in de wijken en kernen, zorgen we voor voldoende draagkracht in de wijken, vergroten we het contact tussen generaties en maken we het mogelijk dat de bewoners
De gemeente Barneveld blijft streven naar gemengde, diverse en inclusieve wijken, waar generaties met verschillende
46
Net als in veel andere gemeenten speelt ook in de gemeente Barneveld het vraagstuk van huisvesting van specifieke doelgroepen en arbeidsmigranten. Indien arbeidsmigranten hier langer verblijven is het wenselijk dat zij deel uitmaken van onze samenleving. Het uitgangspunt daarbij is dat specifieke doelgroepen en arbeidsmigranten die hier langer verblijven in de woonkernen kunnen wonen. Verdere uitwerking voor de opvang van specifieke doelgroepen vindt plaats in een omgevingsprogramma en de woonzorgvisie. Vitale kernen met een passend voorzieningenaanbod In de kernen Barneveld en Voorthuizen streeft de gemeente ernaar te sturen vanuit het niveau van de wijk of buurt, omdat dat het niveau is waar zich het dagelijks leven van de samenleving afspeelt. Dat vergt dragers in de wijk of buurt, zeker als het gaat om de voorzieningen. Bijvoorbeeld maatschappelijke voorzieningen zoals scholen, een plaats om elkaar te ontmoeten, eerstelijnszorg en commerciële functies als winkels. En naarmate de wijken groter zijn, moet het
47
Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Dit is Barneveld
Met de woningbouwopgave zetten we in op een meer divers woningaanbod. Er is naast traditionele eengezinswoningen ook behoefte aan kleinere woningen voor een- tot tweepersoonshuishoudens, zowel voor jongeren als ouderen, alsmede ook meer gemengde woonvormen. (meergeneratiewoningen).
Voor de kernen streven we ernaar het niveau van basisvoorzieningen gebiedsgericht te versterken. Denk aan voorzieningen als basisscholen, culturele voorzieningen en sportvoorzieningen, kinderopvang, eerstelijnszorg en een (buurt)supermarkt. Die versterking wordt ingezet in lijn met de behoefte van de lokale gemeenschap. In de kern Barneveld groeien de voorzieningen gepast, zonder overmatige uitbreiding. In de kleinere kernen, versterken we het basisvoorzieningenniveau dat past bij de omvang van elke kern. De keuze voor extra groei van het aantal inwoners zorgt ervoor dat de basisvoorzieningen aanwezig kunnen zijn in een dorp. In sommige wijken en kernen is het voorzieningenniveau grotendeels toereikend om de groei op te vangen, in andere niet. We brengen voor alle dorpen in beeld welke aanvullende voorzieningen er nodig zijn om de groei te kunnen accommoderen, zodat we leefbare wijken en vitale dorpen houden. Daarnaast bepalen we de wenselijke maximale afstand van inwoners tot verschillende soorten voorzieningen. We laten ons hierbij inspireren door goede voorbeelden in andere gemeenten, zoals Ede en Utrecht.
3. Visie op de opgave
We zien een duidelijke kwalitatieve opgave voor de komende jaren: de samenstelling van onze bevolking verandert. De Barneveldse bevolking wordt ouder, vooral de groep van 75-plussers neemt fors toe. Daarnaast komen er meer mensen bij van buiten de gemeente, onder wie ook substantiële groepen arbeidsmigranten, statushouders of vluchtelingen.
voorzieningenniveau evenredig groter zijn. De wijken in Barneveld en in mindere mate Voorthuizen willen we daarom verrijken met ruimtes voor passende kleinschalige werkgelegenheid en kwalitatieve winkelvoorzieningen, om ze levendiger en vitaler te maken. Met als randvoorwaarde dat het aanvullend is op bestaand aanbod en dus niet concurrerend met bedrijventerreinen of met het centrum van Barneveld of Voorthuizen.
4. Visie op de gebieden
Een gevarieerd woonaanbod Met nieuwe woningen willen we voorzien in de grote vraag naar meer woningen, en willen we ook beter aansluiten op de kwalitatieve behoefte. Meer dan voorheen streeft de gemeente naar doorstroming, door een divers aanbod in levensloopbestendige wijken. Anders gezegd: we vinden dat onze inwoners in hun eigen leefomgeving met hun eigen sociale netwerk oud moeten kunnen worden in een woning die past bij de verschillende levensfasen.
meer omkijken naar elkaar. We volgen daarbij het rijksbeleid en de Woondeal 2.0 Foodvalley. Bij nieuwe ontwikkeling zetten we in op het realiseren van 30% sociale huurwoningen en tweederde betaalbare woningen. Er moet wel steeds een gebiedsgerichte afweging worden gemaakt op het moment dat er een locatie wordt ontwikkeld. Gaat het bijvoorbeeld om een kleine ontwikkeling, dan is het niet altijd mogelijk een divers woningaanbod te realiseren.
5. Van visie naar uitvoering
achtergronden elkaar vinden en iedereen kan meedoen. Dit als bevordering van de zorg voor elkaar, de sociale samenhang in de wijken en het contact tussen de generaties. Het sociale netwerk van mensen is een belangrijk vangnet. Dat vergt een gerichte aanpak omdat wijken verschillend beginnen en er in de gemeente Barneveld wijken zijn waar de sociale samenhang en de gezondheid lager is en de eenzaamheid hoger. Deze verschillen tussen wijken willen wij kleiner maken. De omgevingsvisie richt zich op maatregelen in de fysieke leefomgeving die deze wijken helpen.
We willen een lage drempel voor deelname aan en toegankelijkheid van voorzieningen om te sporten, bewegen, cultuur beleven en elkaar ontmoeten. Dit is ook belangrijk om jonge gezinnen en jongvolwassenen te behouden in de kleine kernen. Nabijheid en betaalbaarheid van dit soort voorzieningen in de kleine kernen helpen dan. Grotere en aanvullend werkende sport- en cultuurvoorzieningen concentreren we in het dorp Barneveld. Barneveld beschikt over een mooi geheel aan voorzieningen, zoals de bibliotheek, het theater, de Veluwehal en de musea.
Deze opgave is van belang in de bestaande wijken, vooral de wijken met grotere gezondheidsverschillen. Een toekomstbestendige en inclusieve inrichting draagt bij aan het doel de verschillen tussen wijken kleiner te maken. Tegelijkertijd zijn de financiële mogelijkheden beperkt, zodat we bij een verdere uitwerking moeten afwegen waar we wel aan de slag gaan en waar niet. Dat vergt een gebiedsgerichte aanpak. Om buurten en wijken gezond en toekomstbestendig te maken, hebben we meer openbare ruimte nodig, zodat mensen elkaar kunnen ontmoeten, en zodat mensen kunnen bewegen, of voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. We willen daarvoor meer ruimte en meer voorzieningen om te voorzien in de behoefte bij onze inwoners, en om ze te bewegen tot gezond gedrag.
Met de maatschappelijke voorzieningen stimuleren we gezondheid, dragen we bij aan leefbaarheid en sociale cohesie. Deze horen dus passend mee te groeien. We streven naar versterking van het bestaande aanbod en breder (multifunctioneel) gebruik van bestaande voorzieningen voor meerdere maatschappelijke doelen.
48
Voor de kwaliteit van de fysieke leefomgeving gebruikt de gemeente waarden als cultuurhistorie en landschapstype als inspiratiebron. Zo streven we naar een zorgvuldig behoud van monumenten en beeldbepalende panden of bomen. Groene elementen zorgen voor een prettige leefomgeving. Daarom behouden we bestaande open groene plekken in onze dorpen en streven we ernaar nieuwe groene plekken toe te voegen.
kwaliteiten als uitgangspunt. Rol gemeente: stimuleren en reguleren. - Het voorzieningenaanbod moet passend zijn bij de omvang en positie van de kern. Rol van de gemeente: stimuleren en zelf doen.
Gem. Barneveld
49
Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Dit is Barneveld
- We streven naar een spreiding van de woningbouwopgave over alle kernen. Rol van de gemeente: reguleren, faciliteren. - We richten ons op een divers woningaanbod per kern waarmee we de diversiteit in wijken en sociale samenhang versterken. Dit willen we bereiken door aan evenwichtig aanbod van woningtypen, in omvang en prijsklasse. Rol van de gemeente: reguleren. - We zetten in op levensloopbestendige zorgzame wijken. Rol van de gemeente: stimuleren en faciliteren. - We focussen op inbreiding, maar dit mag niet ten koste gaan van de bestaande omgevingskwaliteit. Rol van de gemeente: reguleren, faciliteren. - We gaan uit van uitbreiding in aansluiting op de bestaande kernen. Rol van de gemeente: reguleren. - Uitgangspunt bij de inrichting van de openbare ruimte is de gezonde wijk, bestaand of nieuw. Rol gemeente: zelf doen. - Bij ontwikkeling nemen we landschappelijke inpassing en het behoud van cultuurhistorische
3. Visie op de opgave
De gemeente streeft ernaar de openbare ruimte toekomstbestendig en inclusief in te richten, voor de verduurzamingsopgave en de klimaatverandering, en om de sociale doelstellingen te halen, bijvoorbeeld op gebied van gezondheid en de toename van ouderen.
Prettig leven in vitale dorpen samengevat
4. Visie op de gebieden
Het voorzieningenniveau heeft een belangrijke rol voor onderwijs. Dit is grotendeels wettelijk bepaald, en de gemeente verzorgt toereikende huisvesting voor primair en voortgezet onderwijs. We kijken naar de mogelijkheden voor extra ruimte aan scholen om flexibel te kunnen omgaan met groei.
De gemeente Barneveld streeft daarom naar een andere ruimtelijke mix, met minder ruimte voor de auto, en meer voor andere wensen, zoals sport, bewegen, cultuur en ontmoeten. Waar nodig blijft de gemeente zorgen voor adequate parkeervoorzieningen in de openbare ruimte. Met name in de grotere kernen zien we kansen om de openbare ruimte te gebruiken voor zaken als groen, wateropvang, sport, spelen en ontmoeting. Daarnaast kan de openbare ruimte zo worden ingericht dat we lopen en fietsen stimuleren, met als resultaat minder autokilometers en een hogere milieukwaliteit.
5. Van visie naar uitvoering
Toekomstbestendige openbare ruimte Het openbaar gebied speelt een belangrijke rol in een goed functionerende samenleving. Het biedt ruimte om te ontmoeten, voor sport, spel en cultuur in de buurt, en voor een groene klimaatbestendige en dorpse invulling. De openbare ruimte dient dan ook meerdere doelstellingen, die bijdragen aan de samenleving.
De basisvoorzieningen in de kernen moeten passen bij de omvang van de kern. De bestaande voorzieningen willen we in elk geval op peil houden. En per kern bekijken we wat er nodig is. Daarbij kijken we ook in hoeverre we voorzieningen kunnen inzetten voor meerdere functies, bijvoorbeeld een buurthuis dat ook dient als kinderopvang.
We willen dat het aantal arbeidsplaatsen passend meegroeit met de inwonersgroei. Op dit moment is het aantal banen grofweg in evenwicht met de omvang van de beroepsbevolking; een kleine 40.000 banen. Die balans willen we zo houden, waarbij we streven om het type werk zo goed mogelijk te laten aansluiten op de beroepsbevolking. De nabijheid van werk werkt immers in veel opzichten positief, bijvoorbeeld ook als het gaat om het beperken van pendel. Om die balans te behouden betekent dat er circa 13.000 arbeidsplaatsen bij komen. De economie van Barneveld is divers: een deel van onze mensen werkt in de zorg, detailhandel, onderwijs en dergelijke. Ongeveer 50% van onze werknemers werkt bij een bedrijf. In totaal zijn er 6.500 arbeidsplaatsen nodig, verspreid over de lokale bedrijventerreinen en ons regionale bedrijventerrein Harselaar. Uit het behoefteonderzoek van Arcadis (2023) blijkt dat er behoefte is aan ongeveer 100 hectare netto (140 hectare bruto) extra bedrijventerrein.
De gemeente Barneveld wil meer werkgelegenheid scheppen, en daarbij richten we ons op arbeidsintensieve bedrijven. Met andere woorden: veel medewerkers per oppervlak. Dit betekent dat we geen ruimte willen reserveren voor nieuwe arbeidsextensieve bedrijven.
t Éê Ñ
Gemeente Barneveld
50
Binnen onze gemeente zijn we goed in de maakindustrie. Deze willen we daarom versterken en ruimte geven. Voorheen boden deze bedrijven vooral werkgelegenheid aan mensen met een praktische opleiding. Vanwege de innovaties die plaatsvinden hebben deze bedrijven nu ook behoefte aan theoretisch opgeleide mensen.
51
1. Inleiding
Inhoudsopgave Dit thema gaat bovendien in op vitale dorpscentra waar ondernemerschap floreert en bezoekers genieten van cultuur, winkels en horeca. En tot slot bespreekt dit thema de mogelijkheden om bezoekers naar de centra te trekken, vooral de kernen Barneveld en Voorthuizen.
Werkgelegenheid gemeente Barneveld De gemeente Barneveld positioneert zich als een gemeente van innovatieve makers met sterke focus op sectoren als agrifood, bouw en metaal. Deze vormen het economische fundament en ze worden ondersteund door zakelijke dienstverlening en logistiek, zoals vastgelegd in onze economische visie Barneveld 2030.
2. Dit is Barneveld
Een gunstig vestigingsklimaat voor bedrijven en een gezonde werkgelegenheid staan centraal in dit thema. Daarbij moet de gemeente keuzes maken vanwege de schaarse ruimte. Van belang is daarnaast aandacht en ruimte voor vestigingsen uitbreidingsbehoefte van onze ondernemers in en rond de kleine kernen.
Hierna gaan we eerst in op de opgave die de gemeente Barneveld heeft voor bedrijvigheid. Daarna zoomen we in op de plekken waar de verschillende soorten bedrijven kunnen landen.
3. Visie op de opgave
met de gevolgen van meer bedrijven. Wat betekent het voor onze bereikbaarheid, voor geluidsoverlast of hoe onze omgeving er uit ziet? Ondernemen is belangrijk, maar met een gezond oog voor de leefomgeving.
Om duurzame economische groei te realiseren zet de gemeente Barneveld in op innovatie, circulariteit en samenwerking in regionale verbanden, zoals Regio Foodvalley. Door nauwe samenwerking tussen onderwijsinstellingen en bedrijven zorgen we dat lokaal talent aansluit op de arbeidsmarktbehoefte. Dit biedt starters en kleinere bedrijven de kans te groeien in een klimaat van innovatie en duurzaamheid.
4. Visie op de gebieden
Barneveld is een ondernemende gemeente waar veel en hard gewerkt wordt. We leveren een grote bijdrage aan de regionale economie en herbergen ook bedrijven met een internationaal werkgebied. Onze ondernemerszin leidt tot een doorlopende behoefte aan plekken om een bedrijf te vestigen of uit te breiden, op verschillende schaalniveaus. Dit leidt tot meer banen en daarmee ook tot meer werkgelegenheid. Daarnaast ervaren we vraag van bedrijven buiten onze gemeente om zich hier te vestigen. Tegelijkertijd moeten we rekening houden
Onze visie op ruimte voor ondernemerschap
5. Van visie naar uitvoering
3.3 Ruimte voor ondernemerschap
Ruimte voor starters en onze kleine ondernemer Kleine bedrijven en startende bedrijven die nauwelijks hinder veroorzaken, willen we ruimte bieden in of nabij de kernen. Daarbij bekijken we of de bereikbaarheid volstaat. Kleine startende ondernemers kunnen buiten de bedrijvenlocaties ook terecht op erven van stoppende agrariërs. In ons functieveranderingsbeleid hebben we daarvoor de voorwaarden opgenomen.
Toekomstbestendige bedrijventerreinen We stimuleren professioneel parkmanagement om samenwerking te bevorderen en bedrijventerreinen aantrekkelijk te maken als werklocaties.
De volgende stap en lokale bedrijven Doen deze bedrijven het goed en hebben ze behoefte om uit te breiden?
52
Recreatie en toerisme De gemeente Barneveld vervult een verbindende en aanjagende rol in de ontwikkeling van recreatie en toerisme. Wij stimuleren samenwerking tussen ondernemers, exploitanten en regionale partners, zoals de VeluweAlliantie, het programma Vitale Vakantieparken, FoodValley en de Regio Amersfoort. Ondernemers en exploitanten zijn verantwoordelijk voor het opzetten van recreatieve en toeristische voorzieningen, terwijl organisaties, zoals Visit Regio Barneveld en VisitVeluwe de promotie en branding versterken. Als gemeente vervullen wij hierin een faciliterende rol. Daarnaast biedt het Toeristisch Platform een overlegstructuur waarin de lokale sector ontwikkelingen bespreekt en onderlinge verbinding zoekt. Door deze gezamenlijke inzet wordt onze recreatie- en toerismesector niet alleen economisch versterkt, maar draagt deze ook bij aan een
Inhoudsopgave 1. Inleiding
Dynamisch en toekomstbestendig buitengebied In 2040 is het buitengebied van Barneveld een goed voorbeeld van innovatie en duurzame economische ontwikkeling. De agrarische sector blijft een essentiële pijler binnen de gemeente en ontwikkelt zich door middel van verduurzaming, slimme technologieën en een sterke verwevenheid met de maakindustrie. Proefboerderijen en testlocaties spelen een belangrijke rol in het ontwikkelen en demonstreren van nieuwe toepassingen binnen de agrifoodketen. Daarnaast biedt het buitengebied ruimte voor verbreding van agrarische activiteiten, zoals innovatieve voedselproductie, agrotoerisme en de toepassing van biobased materialen in de circulaire economie. De samenhang tussen agrifood, industrie en circulaire bouw heeft zich ontwikkeld tot een robuust economisch ecosysteem binnen Regio Foodvalley. Zo blijft het buitengebied een krachtige economische factor en draagt het bij aan een toekomstbestendig en dynamisch ondernemerschap.
Bruisende kernen Naast de meer productiegerichte bedrijven vormen ook de detailhandel, horeca en de toeristische sector een belangrijke economische pijler binnen onze gemeente. Vooral in de zomer bezoeken toeristen de horeca en detailhandel in onze kernen graag. De aanwezige horeca, detailhandel en festiviteiten willen we behouden en uitbreiden binnen het centrum van onze kernen. Bij de gebiedsbeschrijving in hoofdstuk 4 gaan we in de op de mogelijkheden van alle kernen.
2. Dit is Barneveld
De gemeente Barneveld ziet logistiek als een belangrijke ondersteunende sector in de kernsectoren agrifood, bouw en maakindustrie. Dankzij de centrale ligging binnen Nederland en Regio Foodvalley biedt Barneveld uitstekende mogelijkheden voor slimme en circulaire logistieke oplossingen die de efficiëntie en duurzaamheid verbeteren van goederenstromen.
aantrekkelijk woon- en leefklimaat in onze gemeente Barneveld.
3. Visie op de opgave
Zwaardere bedrijven Voor grotere bedrijven met een hoge milieucategorie bieden we onder voorwaarden alleen ruimte op ons regionale bedrijventerrein Harselaar. Op dit bedrijventerrein voorzien we een uitbreiding. De huidige uitbreiding van 40 hectare voorziet niet geheel in de behoefte. We onderzoeken nader welke mogelijkheden er zijn voor verdere uitbreiding, ook in relatie met de haalbaarheid, capaciteit en bereikbaarheid. We hebben daarbij speciale aandacht voor innovatieve maakbedrijven en circulaire economie. We houden er, daar waar mogelijk, rekening mee dat dit soort bedrijven zich op Harselaar kunnen blijven vestigen. Daarbij moeten er in vestigingsplannen oplossingen zijn opgenomen voor het energiegebruik, zodat grote gebruikers geen negatief effect hebben op het elektriciteitsnetwerk binnen de gemeente, zodanig dat het ten koste gaat van bijvoorbeeld woningbouwontwikkelingen.
Hiermee wordt Barneveld een voorbeeld van een toekomstbestendige werkomgeving waar ondernemerschap floreert.
4. Visie op de gebieden
Dan zijn ze op den duur aangewezen op een bedrijventerrein. Ook startende ondernemers kunnen zich hier vestigen. Als ondernemers groeien of als het gaat om zwaardere bedrijven die meer milieuhinder veroorzaken, zijn deze niet gewenst in of nabij de kernen. Dergelijke bedrijven hebben een negatieve invloed op de woonkwaliteit.
5. Van visie naar uitvoering
Om die groei te accommoderen zetten we in op verdichting van bestaande bedrijventerreinen en op meer arbeidsintensieve bedrijvigheid om het extra ruimtebeslag zoveel mogelijk te beperken. Desondanks is er extra ruimte nodig voor nieuwe werklocaties. Met de uitbreiding van Harselaar-Zuid, maar ook lokale bedrijventerreinen wordt daar deels in voorzien, maar blijft een deel van de behoefte nog bestaan. We gaan nader bekijken hoe en in welke mate wij dit willen accommoderen.
53
Inhoudsopgave
Ruimte voor ondernemerschap samengevat
5. Van visie naar uitvoering
4. Visie op de gebieden
3. Visie op de opgave
2. Dit is Barneveld
1. Inleiding
- Kleine, niet-milieubelastende bedrijven en starters bieden we ruimte in of nabij de kernen en voormalige agrarische erven. Rol gemeente: faciliteren en reguleren. - Doorstarters en bedrijven van beperkte omvang faciliteren we op lokale bedrijventerreinen. Rol gemeente: faciliteren en reguleren. - Bedrijventerrein Harselaar reserveren we voor grotere, hinderveroorzakende en regionale bedrijven. Rol gemeente: zelf doen en reguleren. - We onderzoeken verdere uitbreidingsmogelijkheden van de Harselaar. Rol gemeente: regisseren. - We richten ons op professioneel parkmanagement om samenwerking te bevorderen en bedrijventerreinen aantrekkelijk te maken. Rol gemeente: stimuleren.
54
55
Een toekomstbestendige landbouw De landbouw is een belangrijke dragende economische structuur van ons buitengebied. Ook voor Regio Foodvalley is agro-food een belangrijke pijler. We bieden ruimte voor innovatie en (gedeeltelijke) verplaatsing om de landbouwsector toekomstbestendig te maken. In het deelgebied de Veluwe en in de overgangszone Veluwe is het in stand houden van het N2000-gebied de hoofdopgave en staan natuurherstel en stikstofreductie centraal. Uitbreiding en/of nieuwvestiging van intensieve veehouderij in dit deelgebied is niet meer mogelijk. Bestaande agrarische bedrijven dienen emissies naar water, bodem en lucht fors te gaan reduceren. De nadruk in dit gebied ligt
Onze buitengebieden blijven een belangrijke plek voor onze agrarische sector. Het oostelijk buitengebied is een ondernemerslandschap met agrarische en niet agrarische functies. In dit gebied willen we ruimte geven aan het (door)ontwikkelen en demonstreren van nieuwe toepassingen binnen de agrifoodketen. In het bijzonder aan innovaties in de landbouw zowel
56
Bij functieverandering zien we in sommige gebieden meer ruimte voor het toevoegen van van woningen, los van de traditionele rood-voor-rood-invulling. We zien ruimte voor groen-voor-rood-constructies aan de noordkant van Barneveld in aansluiting op landgoed Schaffelaar. Bijvoorbeeld om verbinding te leggen richting de Esvelderbeek. Dit gebied blijft het karakter houden van landelijk gebied, waarbij bestaande rechten van agrarische bedrijven in dit gebied worden gerespecteerd. Maar er is ook ruimte voor bijzondere woonconcepten in het recreatiegebied Voorthuizen bij het Groene Valleilint. De extra woningen als gevolg van functiesverandering zijn niet wenselijk op de locaties waar de meer traditionele
In het verstedelijkt gebied zien we geen ontwikkelruimte voor de intensieve veehouderij. Passende landbouw en/of omschakeling van bestaande bedrijven is in dit gebied wenselijk. Daarbij kan gedacht worden aan vormen van ‘stadslandbouw’; landbouwkundig gebruik voor en door de inwoners van het omliggende stedelijke gebied. Ook kunnen extensieve en grondgebonden vormen van landbouw bijdragen
57
2. Dit is Barneveld
In het recreatiegebied Voorthuizen ligt de nadruk op de recreatie. Agrarische bedrijven kunnen hier hun activiteiten voortzetten, door bij te dragen aan emissiereductie. De ambitie ligt echter bij een ontwikkelrichting naar meer extensievere vormen van landbouw en/of vormen van multifunctionele landbouw. Dat wil zeggen dat ze naast de landbouwactiviteiten ook andere activiteiten kunnen ontplooien. In dit gebied denken we dan vooral aan de combinatie met recreatie. Voor zover hier landbouw plaatsvindt zal deze natuurinclusief moeten zijn.
1. Inleiding
Inhoudsopgave op natuurherstel. Ook voor grootschalige intensieve teelten, teelt van vezelgewassen en/of teelten met grote gevolgen voor de natuur door gewasbeschermingsmiddelen in aanvulling op het gezondheidsargument ten aanzien van dit soort middelen, zien we hier geen plaats. Naast de aanwezige natuur is de Veluwe een belangrijk infiltratiegebied voor (drink)water. Dat maakt dat de Veluwe bij uitstek geschikt is voor het vasthouden water en het dienen als (drink)water buffer.
In het westelijke buitengebied ligt het accent op het behoud van de grondgebonden landbouw (melkveehouderij en grasland) en het stimuleren van een omslag maken naar natuurinclusieve vormen van landbouw. Intensieve vormen van veehouderij (niet-grondgebonden) verspreid in het gebied zijn en blijven mogelijk. Ondernemers worden gevraagd maatregelen te nemen die bijdragen aan het verminderen van emissies naar water, bodem en lucht.
3. Visie op de opgave
Onze visie op waardevol landelijk gebied
aan het realiseren en beheren van groene en blauwe doelen, zoals een robuuster groen- en watersysteem. Dit kan eventueel worden gecombineerd met kleinschalig recreatief medegebruik.
4. Visie op de gebieden
Barneveldse ondernemers en hun innovatie hebben de agrarische sector en bedrijvigheid in ons buitengebied economisch gezien veel goeds gebracht. Zonder deze ondernemers was de gemeente Barneveld niet wat ze nu is en dat willen we koesteren. De vitaliteit van het landelijk gebied willen we voor de toekomst behouden. Daarom ligt er ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid en opgave voor de verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving. Daar kunnen we als samenleving en landbouwsector niet omheen. De opgaven die we als gemeente samen willen oppakken in het buitengebied zijn divers. Ze gaan over een toekomstbestendige en innovatieve landbouw, natuurherstel en stikstofreductie, een robuust watersysteem dat tegen een stootje kan en klimaatadaptatie en duurzaam bodembeheer.
gebouw gebonden als grondgebonden. Vanwege de ligging nabij de Veluwe is dit een uitdaging waaraan we samen met onderzoekers en bedrijfsleven vorm en inhoud geven. Door voortzetting van het interimbeleid veehouderij en gezondheid, emissiereductie, innovatie, verplaatsing en kavelruil mogelijk te maken, willen we de toekomstbestendigheid van de landbouw stimuleren.
5. Van visie naar uitvoering
3.4 Waardevol landelijk gebied
In het verstedelijkt gebied is natuur niet de voornaamste functie. De natuur die hier aanwezig is heeft de functie van recreatief gebied, uitloopgebied en groene buffer. Belangrijk is hier de Esvelderbeekzone. De gemeente heeft het deel tussen de wijk Bloemendal en Harselaar aangekocht voor natuurontwikkeling. De komende jaren geeft de gemeente dit gebied vorm, waarmee het kan dienen voor natuur, waterberging en recreatie. De natuur in het westelijk buitengebied is belangrijk. Hier spelen de beken een grote rol en streven we naar het herstel van de beekdalen. Een essentieel onderdeel van dit gebied zijn de natte natuurparels. Het is belangrijk dat we de waterhuishoudkundige voorwaarden voor het behouden van deze natte natuur in stand houden.
Belangrijk voor natuurherstel is ook het watersysteem. De Veluwe, ook wel aangeduid als de wateraccu, is een belangrijke zoetwatervoorraad van Nederland. Als gemeente streven we ernaar om het water dat hier valt vast te houden en te gebruiken in tijden van droogte. Dit vereist een zorgvuldig beheer van het watersysteem en het sturen van de afstroom. In het oostelijk buitengebied is nog een essenlandschap aanwezig dat we verder willen versterken. Verder is in het oostelijke buitengebeid water een belangrijke factor. Hier streven we, net als in de rest van de
58
In het watersysteem benedenstrooms, waar de Barneveldse beken samen komen, hebben we te maken met hogere grondwaterstanden. In het westelijk buitengebied gelden de principes van een integrale beekdalontwikkeling en het vasthouden van (kwel)water voor natte natuurontwikkeling in de natuurparels van het Groene Valleilint.
Robuust watersysteem en klimaatadaptatie De opgave voor een toekomstbestendig en robuust watersysteem hangt samen met het natuurlijk systeem van oppervlaktewater en grondwater en de samenhang tussen bodemtype en hoogte ligging. We maken hierbij onderscheid in een boven-, midden en benedenstrooms gebied.
Recreatie en toerisme We zien geen ruimte voor extra recreatieparken. Op sommige terreinen is de kwaliteit te verhogen, bijvoorbeeld met een revitalisatieronde. Daarnaast zetten we als gemeente in op voorkoming en bestrijding van ondermijning en criminaliteit als daar reden toe is. Dit streven helpt ook om een kwaliteitsverbetering te bereiken op verblijfsrecreatieterreinen. Voor dit onderwerp stelde de gemeente de Visie op verblijfsrecreatie vast, met een uitgebreide beschrijving van het thema.
In het bovenstroomsgebied van de Veluwe met de flanken met de deelgebieden Veluwe, oostelijk buitengebied en recreatiegebied Voorthuizen gaan we uit van het principe van zoveel mogelijk vasthouden van regenwater, het afkoppelen en infiltreren van regenwater, en het zo min mogelijk onttrekken van grondwater voor (groot)verbruik. In het agrarisch gebied zetten we in op duurzaam bodemgebruik, het verhogen van het organisch stofgehalte
59
Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Dit is Barneveld
Natuurherstel en stikstofreductie De tweede opgave is natuurherstel en stikstofreductie. Voor het gebied de Veluwe (ons Natura-2000 gebied) betekent dit dat we de stikstofemmissie zoveel mogelijk willen beperken. Dat betekent dat we geen stikstofemitterende bedrijvigheid toestaan op de Veluwe.
en het stimuleren van het langer vasthouden van water in de haarvaten van het oppervlakte watersysteem (de zogenaamde B- en C-watergangen op particulier terrein). In middenstrooms gebied van het watersysteem, het deelgebied van het verstedelijkt gebied met het beekdal van de Esvelderbeek gaan we uit van het principe van vertragend afvoeren van water en ruimte geven aan waterberging. Dit doen we in combinatie met de inrichting van de zogenaamde groene buffers als groen-blauw recreatief uitloopgebied voor de inwoners in het verstedelijkt gebied. In dit gebied heeft water ook een belangrijke seizoensgebonden belevingswaarde.
3. Visie op de opgave
In het recreatiegebied Voorthuizen gaat het om het veiligstellen van het brongebied en het beekdal van de Veldbeek als onderdeel van het Groene Valleilint. Ook hier streven we naar het bereiken van 10% groenblauwe dooradering. De recreatie in dit gebied laat zich goed combineren met de beekdalen in dit gebied.
Belangrijk is hier ook het Groene Valleilint, onderdeel van het Gelders Natuurnetwerk. Het Groene Valleilint is een regionaal project dat een ecologische verbinding nastreeft tussen de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug. De betrokken gemeenten en de provincie werken hier gezamenlijk aan versterking van natuur en landschap. Met een meer natuurinclusieve en extensieve vorm van landbouw als uitgangspunt. Initiatieven voor natuur- en landschapsontwikkeling, al dan niet in combinatie met een financiële drager zoals een landgoed, moedigt de gemeente Barneveld van harte aan. Landschappelijke kwaliteit is daarbij leidend en we hebben hier vooral aandacht voor het bijzondere gebied rond Veenhuizerveld. Subsidie biedt eigenaren kansen om landschapsstructuren in het gebied te versterken.
4. Visie op de gebieden
gemeente, naar het bereiken van een 10% groen-blauwe dooradering. Dat betekent dat we de beken in hun loop willen herstellen en de beekdalen gebruiken voor het aanplanten van bos. Daarmee zijn de beekdalen ook belangrijk voor het vormgeven en herstel van het landschap. Bedrijven moeten hier ook hun emissies naar het water beperken zodat we voldoen aan de normen van de KRW in 2027.
5. Van visie naar uitvoering
dorpsuitbreiding zijn voorzien. In dat geval is er immers sprake van vorming van stedelijk gebied met bijbehorende dichtheden. Onze omgevingsvisie sluit aan bij het programma Waardevol landelijk gebied: een programmatische aanpak om de landbouw in onze gemeente waar nodig en mogelijk te faciliteren. Hierbij volgen we zowel het ruimtelijk spoor als maatschappelijke opgaven, onder meer op het gebied van stikstof(reductie), natuur(herstel), klimaat en water. Ook willen we werken aan dierenwelzijn en emissiereductie (naar bodem, water en lucht).
Inhoudsopgave
Waardevol landelijk gebied samengevat
4. Visie op de gebieden
3. Visie op de opgave
2. Dit is Barneveld
1. Inleiding
- In het oostelijk en westelijk buitengebied werken we mee aan doorontwikkeling van de bestaande agrarische bedrijven binnen de wettelijke mogelijkheden. Rol gemeente: faciliteren. - In de gebieden rond Voorthuizen, Kootwijk, Garderen zetten we in op extensievere vormen van landbouw en/of ruimte voor natuurinclusieve en multifunctionele landbouw. Rol van de gemeente: regisseren. - Het Groene Valleilint wordt de ecologische verbinding tussen de Veluwe en Utrechtse Heuvelrug. Grondgebonden landbouw met oog natuur en landschap gaat hier prima samen. Rol van de gemeente samen met regio en provincie: stimuleren, bijvoorbeeld met subsidie. - De groene buffers vormen de uitloopgebieden tussen de kernen. Vormen van stadslandbouw kunnen hierin een rol spelen. Beperkte recreatie is mogelijk. Rol van de gemeente: regisseren. - De essen willen we behouden en versterken. Bij ontwikkelingen stellen we eisen aan de landschappelijke inpassing. Rol van de gemeente: regisseren.
5. Van visie naar uitvoering
- We zien geen ruimte voor nieuwvestiging van recreatieparken. Voor de bestaande parken geldt één park, één plan. Doorontwikkeling met een kwaliteitsslag is via maatwerk mogelijk. Rol van de gemeente: stimuleren en reguleren.
60
61
De groei van Barneveld brengt opgaven met zich mee op het gebied van bereikbaarheid. We willen dat onze kinderen veilig fietsend naar school of naar een station kunnen. Wie afhankelijk is van de bus en de trein of liever met het openbaar vervoer reist, vindt het fijn als het station en de
62
1. Inleiding
Inhoudsopgave Een goede bereikbaarheid is een centraal thema voor de gemeente. En wel op een veilige manier, in het bijzonder voor de kwetsbare verkeersdeelnemers: voetgangers, fietsers en mensen met een beperking. De gemeente richt zich daarnaast op de ontwikkelingen in mobiliteit in een breder perspectief en de gevolgen daarvan voor Barneveld. Dit betekent aandacht voor wensen voor en potenties van het openbaar vervoer in de stationsomgevingen van Barneveld. Een belangrijk aandachtspunt voor bereikbaarheid is voldoende capaciteit op autowegen en fietspaden voor de verwerking van het verkeer.
2. Dit is Barneveld
eindbestemming ook bereikt kan worden. En voor wie, al dan niet beroepsmatig, afhankelijk is van de auto, moet de weginfrastructuur voldoen. Het gaat vooral om de bereikbaarheid van onze dorpen, de voorzieningen in de dorpen en het gemak waarmee we naar andere plekken in de regio en de rest van Nederland kunnen komen. Een goede toekomst van onze bereikbaarheid – fiets, ov en auto – heeft aandacht nodig.