Bijlage 5 Jaarverslag en jaarrekening 2021.pdf

Jaarverslag en jaarrekening 2021

Voorwoord

Voorwoord Voor u ligt de jaarrekening en het jaarverslag 2021 van Omgevingsdienst de Vallei (OddV). De OddV is een gemeenschappelijke regeling die de taken vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van bouwen en milieu uitvoert. We hebben ons jaarverslag en de jaarrekening opgesteld volgens het Besluit begroting en verantwoording voor provincies en gemeenten (BBV). In beide onderdelen zetten we de werkelijke gang van zaken af tegen de voornemens en doelen voor 2021. In 2021 heeft het coronavirus opnieuw veel invloed gehad op onze bedrijfsvoering. Gegeven de maatregelen hebben zijn we ons ingezet om zoveel als mogelijk de verbinding met onze partners, bedrijven en tussen medewerkers te behouden. We hebben onze maatschappelijke opgave, namelijk vergunningverlening, toezicht en handhaving, zo goed als mogelijk voortgezet. Met dank aan de inzet van onze medewerkers mogen we trots zijn dat dit nagenoeg geheel gelukt is. Met vriendelijk groet, Namens het Algemeen Bestuur Henk-Jan Baakman directeur

Jaarverslag en jaarrekening 2

Inhoudsopgave

Voorwoord ....................................................................................................................................................... 2 Inleiding ........................................................................................................................................................... 4 Jaarverslag 2021 ............................................................................................................................................ 6 Programma 1 – Vergunningverlening ........................................................................................................ 9 Programma 2 – Toezicht en Handhaving ................................................................................................ 11 Programma 3 – Advies................................................................................................................................ 15 Programma 4 – Stelseltaken ..................................................................................................................... 17 Programma 5 – Projecten .......................................................................................................................... 19 Paragrafen .....................................................................................................................................................

21 Weerstandsvermogen .............................................................................................................................. 21 Financiering ............................................................................................................................................... 23 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................... 25 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................. 30 Jaarrekening 2021 ....................................................................................................................................... 31 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ......................................................................... 32 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting ......................................... 33 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ............................................... 37 Balans per 31 december 2021 ..................................................................................................................

41 Besluit tot Vaststelling ................................................................................................................................ 49 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ......................................................................... 50 Bijlagen .......................................................................................................................................................... 52 Bijlage 1 – Overzicht van de prestaties in 2021 ................................................................................... 53 Bijlage 2 – Risico-inventarisatie ............................................................................................................... 59 Bijlage 3 – Bijdrage per deelnemer ......................................................................................................... 61 Bijlage 4 – Overzicht baten en lasten per taakveld .............................................................................. 62 Bijlage 5 – Rapportage procescriteria per 1 januari 2022 .................................................................. 63 Bijlage 6 – Rapportage criteria voor kritieke massa op 1 januari 2022 .......................................... 64

Jaarverslag en jaarrekening 3

Inleiding In deze inleiding lichten we graag enkele relevante ontwikkelingen in 2021 voor u uit. Omgevingswet De invoeringsdatum van de Omgevingswet is wederom uitgesteld. Dat heeft geleid tot een bijstelling van de implementatieplanningen bij gemeenten. In 2020 hebben we een regionale VTHagenda onder de Omgevingswet opgesteld, met als doel om een gelijk speelveld te creëren. Ook deze VTH-agenda hebben we bijgesteld. We zitten in een afrondende fase. Dit betekent dat het gewenste eindresultaat uit het plan van aanpak is behaald of opgeleverd en kan worden geïmplementeerd. Voor vrijwel alle werkgroepen betekent dit echter geen einde van de samenwerking, omdat er op veel thema’s nog behoefte is aan verdere samenwerking en kennisdeling. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is gekoppeld aan de Omgevingswet en is daarom ook uitgesteld. Wij hebben samen met 35 gemeenten, waaronder Ede, meegewerkt aan een onderzoek van Cebeon naar de financiële gevolgen voor gemeenten bij invoering van de Wkb (artikel 2 Financiële-verhoudingswet). De eerdere conclusie die wij in 2020 trokken dat invoering van de Wkb financieel nadelig is voor gemeenten wordt hierin nog eens bevestigd als gemeenten uitgaan van 100% kostendekkendheid in de leges.

De Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) heeft een principe-akkoord met Binnenlandse Zaken (BZK) gesloten over de compensatie van kosten. Dit akkoord lijkt niet alle kosten te dekken van de noodzakelijke werkzaamheden die nodig blijven onder de Wkb, die niet gedekt worden door leges. Vooral kosten voor handhaving tijdens de uitvoering van bouwwerkzaamheden lijken niet gedekt te worden. Veel aanvragen omgevingsvergunningen bouwen Net als in 2020 is er in 2021 een enorm hoog aantal aanvragen ingediend voor een bouwgerelateerde omgevingsvergunning. Het is onze medewerkers in soms moeilijke omstandigheden gelukt om deze allemaal af te handelen. De bouwleges die hiermee zijn gefactureerd bedroegen maar liefst 13,2 miljoen euro. Dat is zelfs 2,7 miljoen euro meer dan in 2020. De komende jaren zullen wij toezicht uitvoeren op deze afgegeven vergunningen, ook ná de invoering van de Wkb.

Risicogericht programmeren en adequaat uitvoeringsniveau VTH-taken Ons bestuur heeft eind 2020 het plan van aanpak vastgesteld met de vraag ‘Hoe stuurt het bestuur op de bijdrage die VTH op het gebied van bouwen en milieu levert aan de maatschappelijke opgaven van de gemeenten; veiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid?’ Om dit te duiden heeft een onafhankelijke deskundige (Arno Seinstra & Partners) onderzocht hoe wij presteren in relatie tot andere omgevingsdiensten en welke optimalisaties mogelijk zijn. Als eerste stap hebben we het huidige risicomodel van milieu verfijnd, waardoor de programmering van het milieutoezicht vanaf 1 januari 2022 wordt verbeterd en daarmee het maatschappelijk rendement toeneemt. Vervolgens heeft Seinstra het adequate uitvoeringsniveau van OddV opgesteld (het minimaal niveau). Op tien inhoudelijke onderwerpen is OddV vergeleken met andere omgevingsdiensten. Voor het overgrote deel van de taken zitten wij aan de onderkant van de benchmarks. Desalniettemin lijkt het er ook op dat de huidige formatie grosso modo toereikend kan zijn voor de taakuitvoering in de huidige situatie. Dat geldt overigens niet voor het ontwikkelpotentieel van de dienst dat er feitelijk niet is. Ons bestuur ondersteunt de nieuwe risicomodellering en stelt het adequaat uitvoeringsniveau richtinggevend vast.

Gedragsbeïnvloeding Ons bestuur heeft ervoor gekozen om het toezichtinstrumentarium te verbreden door in te zetten op gedragsbeïnvloeding. Hiermee willen we het gedrag van inwoners en bedrijven positief

Jaarverslag en jaarrekening 4

beïnvloeden, ook op een andere wijze dan door het uitvoeren van controles. Een effectieve aanpak begint ermee om het onwenselijke gedrag en de achtergrond daarvan goed in kaart te brengen en te begrijpen, om vervolgens met een mix van instrumenten tot gewenst gedrag te komen. Die mix is niet alleen gericht op strikte handhaving, maar ook op de communicatie over het probleem, de aanpak ervan, en op gedragsbeïnvloeding en voorlichting. Adviezen Commissie Van Aartsen De staatsecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft de Commissie Van Aartsen opdracht gegeven om te onderzoeken hoe het stelsel van VTH-taken kan worden verbeterd. In maart 2021 leverde de commissie het rapport ‘Om de leefomgeving’ op. Positief geformuleerd zijn we blij met de aandacht voor de fysieke leefomgeving. Het rapport biedt kansen voor ontwikkeling. Het Gelders Stelsel is in zijn samenwerkingsvorm een hedendaags antwoord op de aanbevelingen. Feitelijk stelt de commissie dat het VTH-stelsel niet functioneert en niet voldoet aan de oorspronkelijke bedoeling van de commissie Mans ‘De tijd is rijp’. Dit kan leiden tot een discussie over opschaling naar het niveau van de veiligheidsregio’s. Dit is een ontwikkeling die ten koste kan gaan van de integraliteit en nabijheid van de VTH-uitvoering.

De staatssecretaris van IenW heeft een brief geschreven over de adviezen en de provincie Gelderland heeft hierover een onderzoek gehouden. Naar aanleiding hiervan is een proces op gang gekomen om gezamenlijk te werken aan versterking van het VTH-stelsel in Gelderland. Inhoudelijk en financieel resultaat Het is ons in 2021 gelukt om grosso modo de uitvoeringsplannen te realiseren. Corona heeft er wel toe geleid dat een deel van de toezichtcapaciteit voor milieu achterblijft ten opzichte van wat is opgenomen in de uitvoeringsplannen. Afgesproken is om onze uitgaven te beperken tot de vastgestelde budgetten van de partners, met uitzondering van sterk vraaggestuurde producten zoals aanvragen voor omgevingsvergunning bouw. Dat is gelukt en we eindigen met een voordelig saldo van circa € 237.000,-. Dit kan in belangrijke mate verklaard worden door het uitstel van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen en de gevolgen van de coronapandemie. Een en ander heeft geleid tot temporisering van opleidingskosten, minder mobiliteitskosten en batige saldi op stelseltaken en uitbestede werkzaamheden uitgevoerd door andere omgevingsdiensten. Een nadere verklaring van het resultaat kunt u vinden in de toelichting bij de programma’s en het overzicht van baten en lasten.

Via een apart voorstel ontvangt u een advies over de bestemming van het resultaat, rekening houdend met de gerealiseerde productie per partner.

Jaarverslag en jaarrekening 5

Jaarverslag 2021

Jaarverslag en jaarrekening 6

Programma verantwoording In deze programma verantwoording geven we per programma aan waar het programma voor bedoeld is, wat we wilden bereiken en wat we hebben bereikt. De lasten en baten per programma staan in figuur 1 weergegeven. In de jaarrekening vindt u een nadere verantwoording van de resultaten. OddV werkt met 5 begrotingsprogramma’s: Programma 1 Vergunningverlening Programma 2 Toezicht en Handhaving Programma 3 Advies Programma 4 Stelseltaken Programma 5 Projecten Beleidsverantwoording algemeen We behandelen we voor onze partners de aanvragen voor vergunningen omgevingsrecht voor zowel milieu als bouw. Ook toetsten we meldingen en houden we toezicht op en handhaven we de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Daarnaast adviseren we gemeenten en de provincie Gelderland bij het opstellen van beleid en bij specifieke ontwikkel- of uitvoeringsprojecten. We verrichten ons werk binnen de beleidskaders van de gemeenten en de provincie Gelderland. Begrotingswijzigingen In de volgende tabel ziet u de begrotingswijziging per programma. jaar 2021 (omvang x € 1.000)

Programmaplan Programma 1 Vergunningverlening Programma 2 Toezicht en Handhaving Programma 3 Advies Programma 4 Stelseltaken Programma 5 Projecten Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing vennootschapsbelasting Bedrag onvoorzien Saldo van baten en lasten Reservemutaties Resultaat

primaire begroting baten lasten 5.135 5.254 2.889 692 457 0 0 0 0 0 14.426 0 14.426

3.543 3.714 1.952 977 313 0 0 3.828 0 100 14.426 0 14.426

wijzigingen baten lasten -41 57 -185 12 231 0 0 0 0 0 75 0 75

115 -79 -73 7 303 0 0 83 0 0 357 -282 75

actuele begroting baten lasten 5.094 5.311 2.704 704 687 0 0 0 0 0 14.501 0 14.501

3.658 3.635 1.879 984 616 0 0 3.911 0 100 14.783 -282 14.501

Figuur 1: Begrotingswijzigingen

De wijzigingen hebben voornamelijk te maken met: • De vertaling van de uitvoeringsplannen 2021 naar de begroting 2021. • De actualisatie van de budgetten van zowel het beheer als het innovatiebudget Informatievoorziening Gelderse Omgevingsdiensten (I-GO). • De vertaling van de eerste bestuursrapportage naar een technische begrotingswijziging. De verantwoording van de lasten en baten per programma zijn opgenomen in de jaarrekening. Investeringen In 2021 zijn er geen investeringen geactiveerd op de balans. Investeringen in software hebben we in een keer ten laste van de exploitatie gebracht. Kritische prestatie-indicatoren Binnen het Gelders Stelsel heeft het directeurenoverleg een kernset kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) vastgesteld. Ook hebben wij proefnormen vastgesteld. Deze hebben we als norm opgenomen in de begroting van 2021. De hoogte van de proefnormen staat nog niet vast. Onze

Jaarverslag en jaarrekening 7

ervaringen in de komende jaren zullen bepalen of en hoe we deze moeten bijstellen, en of dit de juiste prestatie-indicatoren zijn om het goede gesprek te voeren. Voor de weergave van de KPI’s geldt de volgende legenda. Het resultaat ligt op of boven de norm (geen vervolgactie noodzakelijk) Het resultaat ligt onder de norm (nadere motivatie met eventuele verbetermaatregelen noodzakelijk) Voor zover mogelijk vermelden we de KPI’s bij de betreffende programma’s. De drie generieke KPI’s staan in de volgende tabel. 2018 Gerealiseerd

2019 Gerealiseerd 2020 Gerealiseerd 2021 Begroot

2021 Gerealiseerd

Percentage geleverde producten / begrote producten

109%

110%

104%

100%

112%

Percentage gerealiseerde uren / begrote uren

122%

99%

102%

100%

104%

Percentage overhead / totale kosten

23%

25%

26%

26%

26%

Figuur 2: KPI geleverde producten, gerealiseerde uren en overhead

Alle generieke KPI’s zijn ruimschoots gehaald. Dit komt voornamelijk doordat het grote aantal aangevraagde bouwgerelateerde omgevingsvergunningen.

Jaarverslag en jaarrekening 8

Programma 1 – Vergunningverlening Dit houdt het programma in Het programma Vergunningverlening gaat over de behandeling van omgevingsvergunningen en meldingen. Onze producten staan omschreven in het Productenboek 2021. Het taakveld Vergunningverlening wordt bepaald door de Uitvoering Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), het Activiteitenbesluit en andere relevante besluiten voor milieu en de behandeling van milieumeldingen van milieu-inrichtingen. Dit willen we bereiken We streven ernaar het werkprogramma volgens afspraak te realiseren. Ook willen we aanvragen binnen de daarvoor afgesproken (wettelijke) termijnen afhandelen. We leveren kwaliteit, streven naar een verdere verbetering daarvan en naar tevreden klanten. Dit hebben we bereikt In figuur 3 ziet u het gewogen gemiddelde van de omzet van de vergunningaanvragen in 2021. Dit uitgesplitst per partner naar vergunningen bouwen. Daaruit blijkt dat het aantal vergunningen bouwen en bouwen overig zijn gestegen. Het aantal milieuvergunningen en meldingen is achter gebleven op de prognose. Gewogen percentage van de vergunningaanvragen in 2021 ten opzichte van het uitvoeringsplan 250% 193%

200% 150% 100%

119% 101%

140%

126%

126%

121%117%

119%

101%

94%

83%

84%

50%

33%

18%

0% Barneveld

Ede

Nijkerk

Scherpenzeel

Wageningen

Vergunningen bouwen Vergunningen bouwen overig

Milieuvergunningen Figuur 3: Gewogen percentage van vergunningaanvragen in 2021 ten opzichte van het uitvoeringsplan

Aanvragen bouw-(gerelateerde) omgevingsvergunningen en meldingen gestegen Het aantal bouwaanvragen was in 2021 onverminderd hoog (in totaal 123% van de prognose). Deze hogere productie ten opzichte van de raming in de uitvoeringsplannen is zowel te zien bij de kleine bouwaanvragen (verbouwingen en dakkapellen) als bij de grote bouwaanvragen (seriematige bouw). Het hoge aantal bouwaanvragen vertaalt zich ook door naar de overige bouwgerelateerde aanvragen, zoals aanvragen voor sloop, het aanleggen van inritten en kappen van bomen. Hier zien we een stijging van 112% ten opzichte van de prognoses. Productie aanvragen milieugerelateerde omgevingsvergunningen lager dan de prognose Dit jaar is 80% van de jaarprognose aanvragen milieugerelateerde omgevingsvergunningen

Jaarverslag en jaarrekening 9

gerealiseerd. De productie van dit onderdeel bestaat uit het afhandelen van vergunningaanvragen en meldingen. Omdat er ook sprake was van uitstroom van expertise op dit vakgebied was het niet mogelijk om extra capaciteit in te zetten voor de actualisatie van de vergunningen. Kritische prestatie-indicator De KPI’s vanuit het Gelders Stelsel geven een beeld van het percentage actuele omgevingsvergunningen milieu en het percentage milieuvergunningen en meldingen dat binnen de afgesproken termijn is voldaan. 2018 Gerealiseerd

2019 Gerealiseerd

2020 Gerealiseerd

2021 Begroot

2021 Gerealiseerd

Percentage actuele omgevingsvergunningen voor de activiteit milieu

58%

53%

62%

80%

62%

Percentage milieuvergunningen en meldingen dat binnen de met de partners afgesproken termijn is afgedaan

100%

100%

99%

80%

99%

Figuur 4: KPI actuele omgevingsvergunningen en percentage milieuvergunningen dat binnen de termijn is afgehandeld.

Het door de partners beschikbaar gestelde projectbudget (2020-2022) om het percentage actuele milieuvergunningen op 80% te brengen, kent een onderuitputting. Dit komt doordat er onvoldoende (extra) capaciteit beschikbaar is. Hierdoor is de projectplanning om eind 2022 aan deze KPI te voldoen, niet meer realistisch. Wel hebben we, ondanks het tekort aan expertise, dit jaar de actualisatiegraad op het niveau van 2020 weten vast te houden. Met het in dienst nemen van twee, nog op te leiden, medewerkers op 1 januari 2022 zetten we erop in om eind 2023 op het gewenste niveau van 80% te komen. Daartoe zal conform het besluit van het bestuur op 1 november 2021 het ongebruikte budget over 2021 en 2022 worden gebruikt in 2023. Verantwoording lasten en baten De verantwoording van de lasten en baten per programma is opgenomen in de jaarrekening.

Jaarverslag en jaarrekening 10

Programma 2 – Toezicht en Handhaving Dit houdt het programma in We houden geprogrammeerd toezicht en handhaven relevante wet- en regelgeving voor Wabo- en milieutaken. Het gaat hierbij om: • de uitvoering van controles; • de afhandeling van meldingen en klachten; • de uitvoering van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving volgens de sanctiestrategie van de partners; • het onderhoud van de bereikbaarheidsregeling; • onze beschikbaarheid voor incidenten- en rampenbestrijding. Ons productenboek en de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) met onze partners vormen hiervoor het uitgangspunt. Dit willen we bereiken We zetten we ons in voor een zodanige naleving van de wettelijke voorschriften dat de kwaliteit van de leefomgeving (veiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid) optimaal wordt bevorderd. Dit hebben we bereikt

Toezicht Het toezicht drukken we uit in het aantal afgeronde inspecties voor BRIKS en toezicht op milieuinrichtingen. Dit is te zien in de volgende grafiek: Gewogen percentage van afgeronde inspecties 2021 ten opzichte van het uitvoeringsplan 200%

181%

180% 149%

160% 140%

131%

122%

120% 100%

88%

98%

96% 81%

80%

88% 69%

60% 40% 20% 0% Barneveld

Ede

Nijkerk

Scherpenzeel

Wageningen

Toezicht briks Toezicht milieu Figuur 5: Gewogen percentage van afgeronde inspecties 2021 ten opzichte van het uitvoeringsplan

Toezicht BRIKS-projecten BRIKS staat voor bouw, reclame, inritten, kappen en sloop. Het toezicht op BRIKS hangt onder andere af van het aantal verleende vergunningen en van de daadwerkelijke uitvoering of realisatie ervan. Bij deze vergunningen gaat het veelal om bouw en sloop. Hierbij wordt gerapporteerd op het aantal afgeronde inspectietrajecten. In totaal zijn er 19% meer inspectietrajecten afgerond dan begroot. De productie op dit onderdeel Jaarverslag en jaarrekening 11

is vrijwel volledig vraaggestuurd. Als er weinig wordt gebouwd hoeft er weinig gecontroleerd te worden en vice versa. De coronamaatregelen hebben de bouw niet geraakt, maar zelfs eerder versterkt voor kleinere verbouwingen. Ondanks de beperkingen door de RIVM-richtlijnen lukt het ons om de bouw op de cruciale momenten te controleren. We zien wel dat de voorraad onderhanden werk stijgt van vergunde bouwwerken, die nog gebouwd moeten worden, stijgt. Door de krapte op de arbeidsmarkt van bouwtechnisch personeel gaat er geruime tijd overheen voordat er gebouwd kan worden. Toezicht milieu Dit gaat om de geplande milieucontroles van de bedrijven/inrichtingen die gecontroleerd zijn volgens het risicomodel in 2021. Het zijn controles van diverse aard, zoals integrale controles, aspectcontroles en administratieve controles. Er wordt gerapporteerd op het aantal afgeronde inspectietrajecten. Net als in 2020 hebben we in 2021 niet alle fysieke controles kunnen afleggen als gevolg van de coronapandemie. Er is dan ook vaker gekozen om een administratieve controle uit te voeren. Dit jaar is 90% van de totale doelstelling gerealiseerd. De mate waarin is voldaan aan de doelstelling per partner verschilt. Ook dit komt door de coronamaatregelen.

Handhaving In de volgende grafiek ziet u een overzicht van de genormeerde handhavingszaken: Gewogen percentage van handhavingszaken in 2021 ten opzichte van het uitvoeringsplan 160%

438%

140% 120%

113%

103%

110%

98%

100%

93%

100%

92%

89%

75%

80%

72% 57%

60% 40% 20% 0%

0%

0%

Barneveld

0%

Ede

Nijkerk

Scherpenzeel

Wageningen

Juridische handhaving Bezwaar en beroep handhaving Bezwaar en beroep vergunningen Figuur 6: Gewogen percentage van handhavingszaken in 2021 ten opzichte van het uitvoeringsplan

Juridische handhaving Het aantal afgeronde juridische handhavingszaken is iets lager uitgekomen dan geprognotiseerd; de realisatie bedraagt OddV-breed 92% van de prognose. Er zijn verschillen te zien tussen de gemeenten. We zien met name dat het aantal afgeronde handhavingszaken in Ede achterblijft bij de prognose. Dit heeft diverse oorzaken. Allereerst zijn er door de handhavingsjuristen in Ede meer uren gemaakt dan begroot voor het project permanente bewoning en is er veel extra tijd gestoken in het project biomassa. Ook zijn er meer bezwaar- en beroepszaken afgehandeld dan geraamd op het gebied van de vergunningverlening. Omdat al deze taken bij dezelfde groep mensen liggen zijn er minder juridische handhavingszaken afgerond dan gepland. Tenslotte zijn er door de boa’s van Ede veel minder zaken huishoudelijk afval aangedragen. Jaarverslag en jaarrekening 12

Voor alle partners geldt dat we merken dat in steeds meer zaken de behoefte aan bestuurlijke afstemming toeneemt: een stijgend aantal zaken lijkt bestuurlijk gevoelig te zijn. Dit leidt, naast de steeds toenemende behoefte aan maatwerk en het zoeken naar passende oplossingen (zoals vormen van mediation en legalisering), tot een gemiddeld hogere urenbesteding per handhavingszaak. Ook is er meer prioriteit gegeven aan zwaardere overtredingen (onder meer veiligheid en gezondheid), waardoor de gemiddelde tijdsbesteding is toegenomen. De doorlooptijd van handhavingszaken wordt langer. Dit wordt veroorzaakt door het soms langdurige legaliseringsonderzoek (hiervoor zijn we mede afhankelijk van vergunningverlening en de gemeentelijke RO-afdelingen), het minnelijke overleg met overtreders over een eventuele oplossing (vormen van mediation) en het doorlopen van een (langdurige) bezwaar- en beroepsprocedure. Deze aspecten kunnen per partner verschillen. Hierbij is vaak afstemmingsoverleg nodig met de verschillende partijen. Dit verliep dit jaar moeizamer door de thuiswerksituatie vanwege corona. Juridische ondersteuning De productie op Juridische ondersteuning (bezwaar en beroep) voor vergunningverlening ligt op het niveau van de prognose (103%). De procentuele piek in Scherpenzeel bij bezwaar en beroep van 438% heeft in euro’s minder om het lijf.

Dit komt omdat in het uitvoeringsplan 2021 slechts 1 bezwaarschrift is geprognosticeerd en er 3 bezwaarschriften en 1 beroepsschrift zijn afgehandeld. Het aantal bezwaar- en beroepsschriften voor handhaving ligt wat achter op de prognose (81%). Dit heeft echter elk jaar een grillig verloop, omdat we voor het afronden van zaken vooral afhankelijk zijn van externe partijen (bezwarencommissie, rechtbank, Raad van State). Kritische prestatie-indicator De relevante KPI’s voor toezicht en handhaving kunt u bekijken in de volgende tabel: 2018 Gerealiseerd 2019 Gerealiseerd 2020 Gerealiseerd 2021 Begroot

% volledige naleving na

2021 gerealiseerd

66%

48%

66%

60%

63%

98%

103%

80%

100%

90%

129%

127%

110%

100%

119%

96%

96%

100%

80%

100%

75%

76%

73%

85%

81%

96%

95%

98%

85%

93%

eerste controle % controles in relatie tot werk- of uitvoeringsplanmilieu % controles in relatie tot werk- of uitvoeringsplanbouw % klachten en meldingen dat binnen 2 weken is behandeld. % herstelde overtreding na vooraankondiging % herstelde overtreding na opgelegd handhavingsbesluit Figuur 7: KPI’s Toezicht en Handhaving

In overleg met ons bestuur hebben we met name de fysieke milieucontroles een deel van het jaar stilgelegd vanwege de coronacrisis. Het percentage herstelde overtredingen na vooraankondiging laat een lichte stijging zien. Na het opleggen van een handhavingsbesluit wordt er wel in vrijwel alle Jaarverslag en jaarrekening 13

gevallen nageleefd. Verantwoording lasten en baten De verantwoording van de lasten en baten per programma is opgenomen in de jaarrekening.

Jaarverslag en jaarrekening 14

Programma 3 – Advies Dit houdt het programma in Dit programma bestaat uit het geven van specialistische adviezen voor vergunning- en handhavingsprocedures die door ons worden uitgevoerd. Ook de specialistische adviezen aan gemeenten voor onder andere vraagstukken op het gebied van de ruimtelijke ordening maken hier deel van uit. Daarnaast vallen onder dit programma structurele taken van medewerkers in het primaire proces, die niet direct toe te rekenen zijn aan de producten in Programma 1 en 2. Voorbeelden hiervan zijn calamiteitendienst en coördinatietaken. Dit willen we bereiken We willen adequaat en kwalitatief goede specialistische adviezen geven binnen de afgesproken termijn. We leveren de volgende specialistische producten: • Meldingen voor het besluit bodemkwaliteit • Bodemsanering • Bodemadvisering bouw • Bodemadvisering milieu • Constructieve veiligheid • Geluidsadvisering • Geluidsmeting bij klachten • Geluidsmeting bij evenementen • Advisering externe veiligheid • Standplaatsvergunningen (voor de gemeente Ede) We willen de dienstverlening intern en aan de partners naar tevredenheid uitvoeren. Ook sturen we op de uitvoering van de afgesproken taken binnen de afgesproken uren. Sommige onderwerpen behoren primair bij onze partners, maar vallen wel binnen onze expertise.

In deze gevallen kunnen en willen wij hieraan een goede bijdrage leveren en de partners optimaal faciliteren. Dit valt onder de overige dienstverlening. Deze uren belasten we dan ook rechtstreeks aan de partners door als DVO-uren. Naast de vastgestelde uitvoeringsplannen is in juli 2021 ingestemd met de bestemming van het jaarresultaat 2020. Een van de onderwerpen daarin was de impactanalyse overdracht bodemtaken van de provincie naar de gemeente bij invoering van de Omgevingswet. Dit hebben we bereikt Specialistische producten Dit zijn interne adviezen in het kader van de vergunningverlening. Voorbeelden hiervan zijn adviezen op het terrein van bodem, geluid en constructieve veiligheid. De productie van specialistische adviezen ligt OddV-breed circa 21% onder de voorgenomen productie. In 2021 zijn naar verhouding veel vergunningen verleend voor relatief kleine bouwprojecten, waar minder specialistisch advies voor nodig is. Wel zien we dat dit sterk verschilt per partner. De inzet voor Wageningen is relatief het hoogst en voor Nijkerk het laagst. Overige dienstverlening, waaronder de DVO-uren. Grofweg hebben we de productie OddV-breed gehaald in vergelijking met de prognose al zijn de verschillen met de afzonderlijke partners groot. In Ede en Scherpenzeel hebben we meer uren geleverd dan geraamd. In Ede zorgde het project biomassa voor de overschrijding.

Er is meer dan 900 uur aan besteed. In Scherpenzeel zien we vooral een toename aan bodemtoezicht en ROadvisering die tot een overproductie leidt. De taken die voortkomen uit de impactanalyse overdracht bodemtaken van de provincie naar de gemeenten zijn nog niet geheel afgerond. Door uitstel van de Omgevingswet moet een deel van deze taken in 2022 worden uitgevoerd. Jaarverslag en jaarrekening 15

Gewogen percentage specialistische producten en overige dienstverlening ten opzichte van het uitvoeringsplan 180%

162%

160% 140% 100%

121% 124%

114%

120% 89%

95%

80%

94%

87% 69%

66%

60% 34%

40% 20% 0% Barneveld

Ede

Nijkerk

Scherpenzeel

Wageningen

Provincie

Specialistische producten Overige dienstverlening Figuur 8: Gewogen percentage specialistische producten en overige dienstverlening per partner ten opzichte van het uitvoeringsplan inclusief een deel van het bestemming van het resultaat 2020

Kritische prestatie-indicator 2018 Gerealiseerd 2019 Gerealiseerd 2020 Gerealiseerd 2021 Begroot 2021 Gerealiseerd

% externe (door de OddV

56%

87%

88%

80%

88%

89%

Niet gemeten

90%

80%

89%

gegeven) adviezen dat binnen de afgesproken termijn is afgehandeld % tevreden burgers/bedrijven Figuur 9: KPI afhandelen binnen afgesproken termijn en % tevreden burgers/bedrijven

We meten de klanttevredenheid bij burgers en bedrijven. De resultaten hiervan worden als goed beoordeeld. Verantwoording lasten en baten De verantwoording van de lasten en baten per programma is opgenomen in de jaarrekening.

Jaarverslag en jaarrekening 16

Programma 4 – Stelseltaken Dit houdt het programma in Het Gelders Stelsel is een samenwerkingsverband van de zeven Gelderse omgevingsdiensten (OD’s). De OD’s verrichten in de nabijheid van gemeenten de Wabo-taken waarvoor zij robuuste taakuitvoering realiseren. Om deze robuustheid te garanderen zijn samenwerkingsafspraken gemaakt die zijn vastgelegd in stelselafspraken. Hiermee zijn de OD’s in Gelderland onlosmakelijk met elkaar verbonden. We hebben stelselafspraken gemaakt over complexe vergunningverlening, complexe handhaving, ketentoezicht, coördinatie en kwaliteit van het stelsel, de taak van Functionaris Gegevensbescherming, advisering in het kader van de Algemene Verordening Gegevensbescherming, informatievoorziening Gelderse Omgevingsdiensten (I-GO), het kenniscentrum en communicatie, Portaal, coördinatie Bestuurlijke strafbeschikking Milieu en HRM. De dienst waar een stelseltaak is belegd, voert die taak uit voor zichzelf en de andere Gelderse omgevingsdiensten. Dit is de basis voor het Gelders Stelsel dat in samenhang functioneert. Wij voeren de stelseltaak coördinatie, kwaliteitsmanagement en I-GO uit. Ook is de taak van Functionaris Gegevensbescherming (FG) en advisering in het kader van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) voor het gehele stelsel bij ons belegd.

Dit willen we bereiken Voor het programma Coördinatie/kwaliteit hebben we de volgende ambities gedefinieerd. Ambitie coördinatie De coördinatie van het Gelders Stelsel omvat de zorg voor: • een gezamenlijk (strategisch) doel, Visie Gelders Stelsel • coördinatiemechanismen (overleg AB-voorzitter, Directeurenoverleg, overleg OGOvoorzitters, enzovoorts) • randvoorwaarden voor succesvol samenwerken en harmonisatie • het coördineren van het opstellen, uitvoeren en verantwoorden van programma’s voor stelseltakenstelseltaken • de afstemming van zaken en processen, zodat er sprake is van een vitaal Gelders Stelsel dat zich ontwikkelt richting het gezamenlijk gedefinieerde doel. Ambitie Kwaliteitsmanagement Deze stelseltaak ondersteunt de Gelderse omgevingsdiensten bij de verbetering en borging van de kwaliteit. Dat geldt voor de uitvoering en de organisatie van de Vergunning-, Toezicht- en Handhavingstaken. De ‘Kwaliteitscriteria 2.2 (KC)’ en de ‘Gelderse handreiking kwaliteitsmanagement’ zijn hierbij leidend. Ambitie FG/AVG Deze stelseltaak gaat om het uitvoeren van de wettelijke FG-taken (toezicht/audits) en een AVGadviesrol. De functionaris gegevensbescherming speelt ook een coördinerende rol op AVG-gebied. Verder wordt vanuit deze stelselpositie het stelsel vertegenwoordigd naar de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), Omgevingsdienst NL (ODnl) en koepels, ministeries en netwerken.

Ambitie Informatievoorziening Gelderse Omgevingsdiensten (I-GO) I-GO is het innovatieplatform voor informatievoorziening in het Gelders Stelsel. De OD’s in Overijssel participeren in onderdelen van I-GO. Dit hebben we bereikt Coördinatie 2021 stond in het teken van het rapport ‘Om de leefomgeving’ van de Commissie Van Aartsen en wat hieruit voortvloeide. Dit traject loopt in 2022 door. De staatsecretaris van Infrastructuur en

Jaarverslag en jaarrekening 17

Waterstaat (IenW) heeft opdracht gegeven om te onderzoeken hoe het stelsel van VTH-taken kan worden verbeterd. De volgende onderzoeken zijn gestart/uitgevoerd: • Het onderzoek van de Commissie Van Aartsen Het aanvullend kwantitatief onderzoek ‘Omgevingsdiensten in beeld’ dat naar aanleiding van het onderzoek van Van Aartsen is uitgevoerd • Aanvullend juridisch onderzoek naar de aanbevelingen van Van Aartsen • Een artikel 217a onderzoek naar het Gelders Stelsel, dat de provincie Gelderland is gestart • Een brief naar de Tweede Kamer van de staatssecretaris van IenW met zijn visie op de aanbevelingen van de Commissie Van Aartsen De directeuren van de Gelderse omgevingsdiensten hebben onderzocht hoe het Gelders Stelsel zich verhoudt tot de aanbevelingen van de Commissie Van Aartsen. Dit is besproken met de ABvoorzitters. Op basis hiervan hebben we gezamenlijk het initiatief genomen om het Gelders Stelsel door te ontwikkelen. Kwaliteitsmanagement en Functionaris Gegevensbescherming We hebben een nieuwe kwaliteitsadviseur Gelders Stelsel Geworven. Deze adviseur vervult ook de rol van functionaris gegevensbescherming in het kader van de AVG. Hiermee hebben we een nieuwe impuls gegeven aan het ontwerpen van een methodiek die erop gericht is dat audits bijdragen aan ontwikkeling van het stelsel op beide aandachtsgebieden.

Deze borgingsmethodiek heet ‘Van de maat nemen naar samen ontwikkelen’. Het doel is om de AVG, stelselafspraken en de robuustheid van het Gelders Stelsel continu te verbeteren. We zijn gestart met het herijken van planning en control-stelseltaken en stellen hierover een nieuwe afsprakennotitie Gelders Stelsel op. Informatievoorziening: Gelders Datalab Met I-GO werken we in Gelderland samen op het gebied van datakwaliteit. In 2021 hebben we het initiatief genomen om samen data-analyses uit te voeren. Dat heeft de naam ‘Gelders Datalab’ gekregen. Door slim gebruik te maken van data kunnen de zeven Gelderse omgevingsdiensten hun bedrijfsvoering aanzienlijk verbeteren. Met een gezamenlijke, vraaggestuurde aanpak, waarin we onze krachten bundelen, kunnen we: • data-innovaties goedkoper ontwikkelen en onderhouden (niet zeven keer het wiel uitvinden) • schaarse capaciteit (middelen, kennis en kunde) efficiënter inzetten • schaalbaarheid en robuustheid (op minimaal provincieniveau) bevorderen Om dit te kunnen realiseren hebben we met hulp van RoyalHaskoning/DHV en een afvaardiging van de zeven Gelderse omgevingsdiensten een programmaplan en een advies tot een programmaorganisatie gemaakt. Begin 2022 wordt naar verwachting de programmaorganisatie bemenst en kunnen we starten om bovenstaande ambities te realiseren.

Verantwoording lasten en baten De verantwoording van de lasten en baten per programma is opgenomen in de jaarrekening.

Jaarverslag en jaarrekening 18

Programma 5 – Projecten Dit houdt het programma in Binnen dit programma verantwoorden we projecten met een incidenteel karakter. Dit willen we bereiken Projecten moeten een impuls geven aan nieuwe onderwerpen of zaken die in het primaire proces onvoldoende borging hebben. De initiatieven voor projecten gaan uit van de partners. Voor 2021 hebben we de volgende projecten uitgevoerd: • energiereductie bij bedrijven • toezicht op permanente bewoning in verblijfsrecreatie in Ede • actualisatie milieuvergunningen • handhaving kamergewijze verhuur Wageningen • mediation en voorfase afstemming vergunningverlening Wageningen • bijdrage aan de implementatie van de Omgevingswet bij de partners Naast de vastgestelde uitvoeringsplannen is in juli 2021 ingestemd met de bestemming van het jaarresultaat 2020. Zo zijn er extra budgetten overgeheveld van 2020 om de actualisatie van milieuvergunningen een vervolg te kunnen geven en om de achterstallige energiecontroles af te werken. Dit hebben we bereikt Energiereductie bij bedrijven Het benodigde aantal EML-controles voor de GEA-subsidie in 2020 konden we niet realiseren als gevolg van de coronapandemie.1 We spraken met onze partners af om de resterende controles uit te voeren in 2021. Helaas bleef de coronacrisis ons parten spelen, waardoor fysieke controles werden bemoeilijkt. Het gevolg is dat er slechts 65 zijn afgerond.

Er is door de partners voor de jaren 2022-2024 opnieuw subsidie aangevraagd bij de provincie Gelderland en daarin zal ook het restant van de openstaande energiecontroles worden meegenomen.

Partner Barneveld Ede Nijkerk Scherpenzeel Wageningen

Begroot 26 37 10 11 11

Realisatie 2021 19 23 11 7 5

95*)

65

*)89 achterstallige EML-controles van 2020 en 6 uit het UP2021 van Scherpenzeel.

Toezicht op permanente bewoning in verblijfsrecreatie in Ede Binnen dit project zorgden zaken als ondermijning, het project Ariadne, sociale problematiek en vitale vakantieparken voor een enorme spin-off richting het werk van onze toezichthouders en onze juristen. Daardoor hebben we het geraamd aantal uren voor dit project ruim overschreden. In feite zijn er steeds meer werkzaamheden omtrent de parken bijgekomen. Dit komt door de brede integrale benadering die de gemeente Ede voorstaat.

Actualisatie milieuvergunningen

1

EML staat voor Erkende Maatregelen Lijsten en GEA staat voor Gelders Energie Akkoord.

Jaarverslag en jaarrekening 19

Zoals we al benoemden bij de KPI Actualisatie milieuvergunningen speelt met name het ontbreken van voldoende gekwalificeerde capaciteit een rol om te kunnen voldoen aan de voortgang volgens de projectopdracht. In de inhuurmarkt is de gevraagde deskundigheid niet dan wel slechts zeer beperkt beschikbaar. Als we dit in ogenschouw nemen, is het realistische beeld dat het niet haalbaar is om te voldoen aan de 80% norm eind 2022. Op basis van de huidige planning is eind 2022 70-72% meer realistisch. We zetten erop in om met het restant budget de KPI eind 2023 op niveau te brengen. Handhaving kamergewijze verhuur Wageningen De geraamde uren voor deze post zijn niet geheel besteed in 2021. Binnen deze uren hebben we bijgedragen aan de handhaving van de kamerverhuur en zijn we actief betrokken geweest bij de beleidsvorming op dit onderwerp. In 2022 gaan we dit project evalueren. Mediation en voorfase afstemming vergunningverlening Wageningen Wageningen kiest ervoor om extra aandacht te geven aan (pre)mediation en afstemming in de voorfase voor vergunningverlening. Voor zover van toepassing zijn de gemaakte uren hierop verantwoord en zijn we grosso modo binnen de geprognosticeerde uren gebleven. Omgevingswet We hebben dit jaar circa 780 uren besteed aan het thema Omgevingswet.

Mede door de coronacrisis en de kabinetscrisis zijn de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen uitgesteld. Daarmee is ook de implementatie van de omgevingswet getemporiseerd en schuiven we dit voor een deel door naar 2022. Verantwoording lasten en baten De verantwoording van de lasten en baten per programma is opgenomen in de jaarrekening.

Jaarverslag en jaarrekening 20

Paragrafen In het Besluit begroting en verantwoording (BBV) staan zeven verplichte paragrafen voor provincies, gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Hieronder staan de vier paragrafen beschreven die voor Omgevingsdienst de Vallei van toepassing zijn. Dit zijn: • Paragraaf Weerstandsvermogen • Paragraaf Financiering • Paragraaf Bedrijfsvoering • Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen De paragrafen Lokale heffingen, Grondbeleid en Verbonden partijen zijn voor ons niet relevant.

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate wij in staat zijn financiële tegenvallers in de toekomst op te vangen. In de Gemeenschappelijke Regeling (GR) is bepaald welke vermogensbestanddelen wij kunnen aanhouden. Deze bestaan uit een algemene reserve en bestemmingsreserves. De algemene reserve is gemaximeerd tot € 0,5 miljoen. Daarnaast kunnen we bestemmingsreserves aanhouden voor kosten die we verwachten voor de toekomst. Het Algemeen Bestuur bepaalt de Inhoud en omvang. Het volgende overzicht laat de stand van het weerstandsvermogen zien per 31 december 2021. Weerstandsvermogen

31 december 2021

Algemene reserve Bestemmingsreserves

€ 440.000 € 101.000

Totaal

€ 541.000

Figuur 10: Stand van zaken weerstandsvermogen 31 december 2021

De gekwantificeerde risico’s moeten op de weerstandscapaciteit in mindering worden gebracht. Dat doen we volgens de methodiek van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement. Hierbij kwantificeren we de risico’s door de bepaling en financiële vertaling van een ‘kans x effect’. Het totaal van de risico’s is becijferd op € 646.000 en kunt u bekijken in bijlage 2. We gaan er echter van uit dat niet alle risico’s zich tegelijkertijd voordoen. We houden daarom rekening met een dempingsfactor. Omdat specifieke bedrijfservaring nog ontbreekt, hebben we gerekend met het landelijk vaker gehanteerde getal van 0,6. De benodigde weerstandscapaciteit is dan: 0,6 * € 646.000 = € 387.600 Ons weerstandsvermogen is dan ook goed.

Jaarverslag en jaarrekening 21

Financiële kengetallen Onderstaande kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte we beschikken om structurele en incidentele lasten te dekken of op te vangen. Ze geven daarmee inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid. De volgende kengetallen zijn hiervoor van belang: Rekening 2020 -8,85

Begroting 2021 -3,43

Rekening 2021 -5,35

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

-8,85

-3,43

-5,35

Solvabiliteitsratio

40,91

100

24,98

Structurele exploitatieruimte

0,6

0

-0,5

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Kengetallen in %: Netto schuldquote

Grondexploitatie Belastingcapaciteit Figuur 11: financiële kengetallen

Netto schuldquote De netto schuld geeft het niveau van onze schuldenlast weer ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Als het getal negatief is, dan wordt deze als voldoende beschouwd en dat is het geval. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Dit kengetal is voor ons gelijk aan de netto schuldquote, omdat we geen leningen verstrekken. De solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio toont de verhouding tussen het eigen en het totale vermogen. Het geeft daarmee aan of we aan onze financiële verplichtingen kunnen voldoen. Hoe hoger de ratio, hoe groter onze weerbaarheid. De VNG beschouwt een solvabiliteitsratio van minder dan 20% als onvoldoende en een percentage van meer dan 30% als goed. Ons solvabiliteitsratio is voldoende. Het verschil met de begroting wordt veroorzaakt doordat op begrotingsbasis geen schulden op korte termijn worden geraamd. Structurele exploitatieruimte Het kengetal structurele exploitatieruimte toont welke structurele ruimte we hebben om onze eigen lasten te dragen. Het is een maatstaf voor het verschil tussen onze structurele baten en structurele lasten. De bepaling gebeurt door het saldo van de structurele baten en lasten te delen door de totale baten en dit uit te drukken in een percentage.

Een negatieve waarde van dit kengetal betekent dat er meer structurele lasten dan baten zijn. Bij een positieve waarde is dit precies andersom. In onze begroting streven we naar een neutrale waarde van dit kengetal.

Jaarverslag en jaarrekening 22

Financiering Treasury-paragraaf De Wet financiering decentrale overheden (Fido) verplicht gemeenschappelijke regelingen om richtlijnen vast te stellen voor het beheer van de geldstromen en de risico’s die daaraan verbonden zijn. De treasury-functie bevat alle activiteiten voor het bestuur en de beheersing van, de verantwoording van en het toezicht op de financiële vermogenswaarden, de financiële stromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. De wet introduceert twee nieuwe instrumenten: het treasury-statuut en de treasury-paragraaf in de begroting en de rekening. Het algemeen bestuur heeft het geactualiseerde treasury-statuut in oktober 2016 vastgesteld. In dit statuut is de beleidsmatige infrastructuur van de treasury-functie vastgelegd in uitgangspunten, doelstellingen, richtlijnen, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. De operationele uitvoering vindt plaats binnen het gastheercontract met de gemeente Ede. Treasury is dan ook geheel opgenomen in het gemeentelijk beleid. De treasury-functie bestaat uit risicobeheer en financiering. Beide punten lichten we nu kort toe. Risicobeheer Het risicobeheer omvat alle activiteiten om financiële risico’s te beheersen: • renterisico’s • kredietrisico’s • valutarisico’s • liquiditeitsrisico’s Renterisico Ons renterisico op vaste schuld is nul. Dit komt doordat er geen geldleningen zijn opgenomen.

Dat zullen we op de korte termijn ook niet doen. We blijven in 2021 dus binnen de renterisiconorm. Kredietrisico Kredietrisicobeheer (of debiteurenrisicobeheer) is het beheersen van risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid van een waardedaling van de vorderingspositie doordat de tegenpartij zijn verplichtingen niet (tijdig) kan nakomen. Aangezien we geen geldleningen hebben verstrekt, geldt het risico uitsluitend voor de vorderingen op debiteuren. We voeren een actief invorderingsbeleid. Valutarisico Valutarisico’s sluiten we uit door alleen in euro's leningen te verstrekken, aan te trekken of te garanderen. Liquiditeitsrisico Het interne liquiditeitsrisico beperken we door de treasury-activiteiten te baseren op liquiditeitsplanningen. Deze stellen we periodiek bij en laten we zoveel mogelijk synchroon lopen met de begroting en de jaarstukken. Relatiebeheer Relatiebeheer betekent dat we: • rekeningen beheren bij verschillende bancaire instellingen, waarbij we vanwege de transparantie streven naar een zo’n klein mogelijk aantal rekeningen • zorgdragen voor voldoende kredietfaciliteit bij verschillende bancaire instellingen • zorgdragen voor informatie bij financiële ondernemingen over de verdeling van

Jaarverslag en jaarrekening 23

• •

bevoegdheden binnen de gemeente voor een efficiënte afhandeling en minimalisering van transactierisico's doorlopend bankrelaties en hun bancaire condities beoordelen op marktconformiteit contacten onderhouden met banken, instellingen en (geld)makelaars voor de toegang tot en kennis over de ontwikkelingen in de financiële markten

Geldstromenbeheer Voor de vlottende schuld geldt de kasgeldlimiet als norm. Deze norm is 8,2% van de jaarlijkse begrotingsomvang. De begrotingsomvang van 2021 was € 14.501.000. Dit gaat om de begroting na wijziging. Het hieruit voortvloeiende kasgeldlimiet bedraagt € 1.189.000. Het verloop van het kasgeldlimiet over de kwartalen is opgenomen in de volgende tabel. Kwartaal

Kwartaal

Kwartaal

Kwartaal

1

2

3

4

Omvang begroting 2021

14.501

14.501

14.501

14.501

1 Toegestane kasgeldlimiet (8,2%)

1.189

1.189

1.189

1.189

0

0

0

0

2.171

3.893

3.720

3.922

2.171

3.893

3.720

3.922

3.360

5.082

4.909

5.111

(bedragen x € 1.000)

2 Omvang vlottende korte schuld Schuld in rekening courant 3 Vlottende middelen Tegoeden in rekening-courant 4 Totaal netto vlottende schuld (2-3) Ruimte (+) Overschrijding (-) (1-4) Figuur 12: Verloop kasgeldlimiet

Jaarverslag en jaarrekening 24

Bedrijfsvoering Governance Bestuur Het Dagelijks Bestuur en het Algemeen Bestuur bestaan uit vertegenwoordigers van onze opdrachtgevers. Op 31 december 2021 bestond ons bestuur uit de volgende leden: Dagelijks Bestuur • René Verhulst (burgemeester Ede), voorzitter • Wim Oosterwijk (wethouder Nijkerk), plaatsvervangend voorzitter • André van de Burgwal (wethouder Barneveld), lid Algemeen Bestuur • René Verhulst (burgemeester Ede), voorzitter • Wim Oosterwijk (wethouder Nijkerk), lid • André van de Burgwal (wethouder Barneveld), lid • Anne Janssen (wethouder Wageningen), lid • Izaäk van Ekeren (wethouder Scherpenzeel), lid • Peter Kerris (gedeputeerde Gelderland), agendalid Managementteam De organisatie wordt aangestuurd door de directeur, Henk-Jan Baakman. Hij doet dit samen met het managementteam. Het managementteam bestaat uit: • Henk-Jan Baakman, directeur • René Guldemond, manager Vergunningen en Specialisten • Robert van Rheenen, manager Toezicht en Handhaving • Marcel van der Voet, manager Juridisch Advies • Johan Burgers, business controller • Esther Lucas, manager Ontwikkeling en bedrijfsvoering De organisatie is ingedeeld in drie functionele teams; Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving en Juridisch Advies. Daarnaast is er een team Ontwikkeling en bedrijfsvoering.

Organisatie en personeelsbestand Organisatiewijziging Met ingang van 1 november 2021 is het team Ontwikkeling en bedrijfsvoering gevormd. Feitelijk is dit een doorontwikkeling van de staf met als doel een centrale aansturing van programma’s en het versterken van de innovatiekracht. Dat doen we door ook in te zetten op data-analyses en gedragsbeïnvloeding. Het organogram ziet er nu dan ook als volgt uit:

Jaarverslag en jaarrekening 25

Gastheercontract We hebben het beheer van de ICT-infrastructuur, de financiële administratie, de salarisadministratie en het archief ondergebracht in een gastheerconstructie met gemeente Ede. Daarnaast maken we gebruik van de huisvesting van al onze gemeentelijke partners. Naast ruimte faciliteren zij ons in werkplekken en computerapparatuur. Rechtspositie Onze medewerkers vallen onder de cao SGO (Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties) en de rechtspositionele afspraken uit het Arbeidsvoorwaardenreglement Gelderse Omgevingsdiensten (AVR). Personeelsbestand Het totaal aantal medewerkers in dienst van OddV op 31 december 2021 bedraagt 135 (120,5 fte). In 2021 zijn er 22 medewerkers ingestroomd en 20 medewerkers uitgestroomd. Aantal medewerkers per team op 31 december 2021 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0

13

7 31

28

31 8 10

Vergunningen

Toezicht en Handhaving

man

Juridisch Advies

7 Ontwikkeling en bedrijfsvoering

vrouw

Figuur 13: Aantal medewerker per team uitgesplitst naar man/vrouw

Jaarverslag en jaarrekening 26

In de volgende grafiek ziet u de leeftijdsopbouw van de organisatie. Leeftijdsopbouw personeelsbestand op 31 december 2021 50 40

30 20 10 < 25

25-35

35-45

45-55

>55

Vergunningen

Toezicht en handhaving

Juridisch advies

Ontwikkeling en bedrijfsvoering

Figuur 14: Leeftijdsopbouw

Ten opzichte van 2020 laat de leeftijdsopbouw een minder scheve verdeling zien. Met name in de leeftijdscategorie 25-35 is er sprake van een toename van jonge medewerkers. We blijven ons inzetten voor een evenwichtige verdeling in leeftijdsopbouw van medewerkers. Inhuur De formatie bestaat uit een vaste bezetting en een flexibele schil. De flexibele schil wordt niet uitgedrukt in fte's, maar in euro's. Deze bedraagt eind 2021 circa € 1,8 miljoen. Het aandeel ingehuurd personeel is in 2021 iets afgenomen. In de volgende tabel ziet u de beleidsindicatoren voor kosten externe inhuur en overheadkosten. Indicator Kosten externe inhuur: Depla-indicator. Kosten als percentage van totale loonsom en totale kosten externe inhuur Overheadkosten: Depla-indicator. Percentage van totale lasten 2

Meting 2020 18%

Begroting 2021 17%

Meting 2021 16%

26%

26%

26%

Tabel 15: Depla indicator voor kosten externe inhuur en overheadkosten

De flexibele schil moet een omvang hebben waarmee we kunnen anticiperen op de effecten van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Ook kunnen we daarmee anticiperen op de mutaties in vraaggestuurde producten. De huidige omvang is daarvoor toereikend. Ziekteverzuim Het ziekteverzuim kent een verdere daling. In 2021 bedroeg het verzuim 2,84 %, exclusief zwangerschapsverlof. In 2020 ging het nog om 3,63% en in 2019 om 5,45%. Ook is het korte verzuim sterk gedaald. Deze daling komt enerzijds voort uit een aantal langlopende ziektetrajecten die inmiddels zijn afgerond. Anderzijds zijn we er van overtuigd dat het stimuleren van elkaar ontmoeten en de mogelijkheid bieden om binnen de grenzen van de coronamaatregelen op kantoor te komen werken een positieve invloed heeft op het ziekteverzuim. Deze indicator is gelijk aan de KPI die is vastgesteld binnen het Gelders Stelsel, die op pagina 8 is weergegeven. U kunt deze KPI bekijken bij de toelichting op programma 1. 2

Jaarverslag en jaarrekening 27

Ontwikkelplan koers 2019-2022 Het ontwikkelplan is een uitwerking van de beleidsprogramma’s in verschillende projecten/onderdelen. In de koers zijn de volgende drie beleidsprogramma’s gedefinieerd: 1. 2. 3.

professionaliseren VTH-dienstverlening; implementeren Omgevingswet; bijdragen aan strategische en actuele thema’s van de partners.

We lichten de drie beleidsprogramma’s nu kort toe. Beleidsprogramma 1 Professionaliseren VTH-dienstverlening Professionele dienstverlening is belangrijk om onze kerntaak blijvend op het gewenste kwaliteitsniveau uit te voeren. Dit werd in 2021 nog eens aangetoond door het rapport van de Commissie Van Aartsen, die in opdracht van het Ministerie van IenW het functioneren van het VTHstelsel heeft onderzocht. Dit rapport heeft de titel ‘Om de leefomgeving - Omgevingsdiensten als gangmaker voor het bestuur’ en is van oordeel dat het VTH-stelsel niet functioneert. Daarbij richt de commissie zich op de omgevingsdiensten. Ze adviseert om de zelfstandige positie van omgevingsdiensten te versterken door onder andere te investeren in kennisontwikkeling en kennisdeling. Dit houdt in dat ook wij als Omgevingsdienst de Vallei ons verder moeten professionaliseren en doorontwikkelen. Eind 2020 heeft ons bestuur opdracht gegeven tot het uitvoeren van het programma ‘Risicogericht programmeren’. Het doel: het rendement van de uitvoering vergroten. Inmiddels heeft ons bestuur keuzes gemaakt over het nieuwe risicomodel voor de prioritering van inspecties en het minimaal adequaat uitvoeringsniveau. Dit is het minimale niveau van VTH-uitvoering waarbij nog sprake is van adequate dienstverlening. Door de Commissie Van Aartsen zien we een toegenomen aandacht voor het thema milieu.

We constateren ook dat er een toenemende vraag is naar vergunningverlening, toezicht en handhaving in onze regio. Dit is het gevolg van autonome groei en de regionale woningbouwopgave. Daarnaast constateren we een toenemende kritische opstelling van inwoners, bedrijven en stakeholders. De regeldruk neemt (nog) niet af en tegelijk groeit de maatschappelijke weerstand tegen het traditionele toezicht. Dit betekent dat wij ons moeten doorontwikkelen, onder andere door het toezichtsinstrumentarium te verbreden. Alleen dan kunnen we de toekomstige opgaven aan. Naast het uitvoeren van traditionele controles en zo nodig bestuurs-en en of strafrechtelijk te handhaven gaan we de uitdaging aan om het gedrag van inwoners en bedrijven ook op een andere wijze positief te beïnvloeden. Op basis van de ervaringen uit de VTH-praktijk, data-analyse en gedragsbeïnvloeding willen we een aanpak ontwikkelen om het naleefgedrag van inwoners en bedrijven te verbeteren. Enerzijds door slim in te spelen op de automatische, onbewuste manier waarop inwoners en bedrijven keuzes maken en anderzijds door advisering aan gemeenten hoe beleid gerealiseerd kan worden met minder inzet van VTH-dienstverlening. Ons bestuur maakt deze ontwikkeling mogelijk door hiervoor budget beschikbaar te stellen voor de komende vier jaar.

Beleidsprogramma 2 Implementeren Omgevingswet De Omgevingswet bundelt de wetgeving en regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. De invoering van de Omgevingswet is wederom uitgesteld tot 1 juli 2022. De werkzaamheden voor de implementatie zijn bij de gemeenten opnieuw in de tijd weggezet. Ook OddV heeft een nieuwe planning gemaakt voor de implementatie. In het voorjaar van 2021 heeft het bestuur ingestemd met het voorstel om te komen tot een regionale VTH agenda, waarin de OddV de regie pakt om te zorgen voor een geharmoniseerde uitvoering van beleidsthema’s, door dit af te stemmen met alle gemeentelijke partners. De volgende beleidsthema’s zijn toen benoemd om verder uit te werken, waarin alle gemeenten in zijn vertegenwoordigd:

Jaarverslag en jaarrekening 28

• • • • • • • • • • • • •

Participatie; Voortraject vergunningen; Bruidsschat; Leges; Milieu – bodem; Milieu - lucht/geur; Milieu – geluid; Milieu - externe veiligheid; Milieu – ecologie; RO/ bouwen; Bestuurlijk; Wet kwaliteitsborging voor het bouwen; DSO.

Inmiddels bevindt zich de regionale VTH agenda voor veel werkgroepen in een afrondende fase. Afronding houdt hierbij in dat het gewenste eindresultaat uit het plan van aanpak is behaald/opgeleverd en kan worden geïmplementeerd of dat een werkinstructie kan worden gemaakt. Voor vrijwel alle thema’s betekent dit echter geen einde van de samenwerking, omdat er op veel thema’s nog behoefte is aan verdere samenwerking en kennisdeling. Beleidsprogramma 3: Bijdragen aan strategische en actuele thema’s van de partners In de collegeprogramma’s van onze partners staan ambities beschreven waarin wij van toegevoegde waarde kunnen zijn. Zo zijn er twee thema’s waarbij wij in 2021 een actieve bijdrage hebben geleverd. Ten eerste is dat de energietransitie. Hieraan hebben we bijgedragen door het uitvoeren van energiecontroles. Ten tweede gaat het om het handhaven op permanente bewoning van recreatieverblijven, waarin we ook zaken als ondermijning, het project Ariadne, sociale problematiek en vitale vakantieparken voor de gemeente Ede meenemen. Naast deze twee projecten hebben we ook voor alle gemeentelijke partners de financiële consequenties van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in beeld gebracht. Verder hebben we samen met de gemeente Ede deelgenomen aan het artikel 2 onderzoek Financiëleverhoudingswet dat is uitgevoerd door onderzoeks- en adviesbureau Cebeon.

Hierbij zijn de nadelige financiële gevolgen van de Wkb landelijk zijn vertaald. Het is aan het Rijk om gemeenten hierin te compenseren. Rechtmatigheid Normenkader en controleprotocol In de bestuursvergadering van 1 november 2021 is het normenkader en controleprotocol vastgesteld. Dit kader en protocol geven de accountant aanwijzingen over de reikwijdte van de accountantscontrole. Het bestuur heeft de daarbij te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties benoemd voor de controle van de jaarrekening. Deze sluiten aan bij het wettelijke minimum. Voor 2021 worden de volgende percentages gehanteerd: Goedkeurings-

Goedkeurend

Beperking

Oordeelonthouding

Afkeurend

≤1%

>1%<3%

-

≥3%

≤3%

>3%<10%

≥10%

-