Bijlage 2e Tussenrapportage 2022.pdf

TWEEDE

TUSSENRAPPORTAGE

2022 augustus 2022

1

Inhoudsopgave 1. Aanbieding

3

2. Uitgangspunten en leeswijzer

5

3. Algemeen beeld in hoofdlijnen Financiële hoofdlijnen Belangrijke ontwikkelingen

6 6 8

4. Programma’s 1. Participatie & ondersteuning 2. Bedrijvigheid & bereikbaarheid 3. Woon- en Leefomgeving 4. Bestuur en interne dienstverlening

11 11 15 18 25

5. Bijlagen Bijlage voortgang bezuinigingsmaatregelen Bijlage stand van zaken budgetoverhevelingen 2021 Bijlage stand van zaken investeringen

30 30 31 34

2

Aanbieding Aan de raad Barneveld, 14 oktober 2022 Aanbieding

Tweede Tussenrapportage 2022 Hierbij bieden we u de tweede tussenrapportage 2022 aan, met peildatum 1 augustus 2022. De tweede tussenrapportage wordt in november in de raad behandeld tegelijk met de programmabegroting 2023. De rapportage geeft een voorlopige eindprognose voor het lopende begrotingsjaar. Met deze timing kunt u zich een integraal beeld vormen tezamen met de begroting 2023. Deze tweede tussenrapportage sluit aan op de uitgangspunten van de lopende programmabegroting 2022. De programmabegroting 2022 is steeds het vertrekpunt. Aan de hand daarvan geven we (verwachte) afwijkingen op financiën en beleid weer. Ontwikkelingen op de grondexploitatie worden in deze tussenrapportage alleen tekstueel toegelicht; de financiële doorrekening van de grondexploitatie vindt zoals gebruikelijk plaats bij de jaarrekening. Een aantal zaken dat via deze tussenrapportage wordt voorgesteld, werkt door op de programmabegroting 2023. Het structurele financiële effect daarvan is nog niet verwerkt in het geactualiseerde financieel meerjarenperspectief, maar wordt middels een memo - samen met de vertaling van de septembercirculaire 2022 van het Rijk - bij behandeling van de programmabegroting 2023 aan de raad voorgelegd.

Ontwikkelingen die leiden tot bijstelling In de programmabegroting 2022 hebben we onze doelen op papier gezet en financieel begroot. Dat hebben we behoedzaam gedaan. Via de eerste tussenrapportage 2022 hebben we de (positieve) financiële effecten vanuit de september- en decembercirculaire 2021 volledig verwerkt in de programmabegroting 2022. Daarna is de meicirculaire 2022 verschenen van het Rijk. Per saldo neemt de algemene uitkering in 2022 toe met ruim € 5,7 miljoen. Dat effect voor 2022 wordt verwerkt in deze tweede tussenrapportage. De hogere uitkering heeft vooral te maken met extra uitgaven op rijksniveau vanwege het nieuwe regeerakkoord en met een indexering op prijzen en lonen. Effecten vanaf 2023 zijn meegenomen in de programmabegroting 2023. Tot en met 2025 is er sprake van extra middelen vanuit het Gemeentefonds. Ook bij deze tussenrapportage kunnen wij u nog geen duidelijkheid geven over het financieel vooruitzicht voor de jaren na 2025. We wachten de afspraken hierover af tussen het kabinet en de VNG namens de gemeenten. De septembercirculaire 2022 is nog niet verwerkt in deze tussenrapportage. In deze tweede tussenrapportage zien we veelal dezelfde onderwerpen terugkomen als bij de eerste tussenrapportage. We zien gedurende de afgelopen maanden een verdere verdieping van de snel veranderende omstandigheden wereldwijd.

Dit mede als gevolg van de oorlog in de Oekraïne. Die omstandigheden werken ook direct door naar de gemeente en hebben gevolgen voor de uitvoering van onze taken. We hebben het dan onder andere over: De opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne en het bieden van noodopvang ten behoeve van vluchtelingen en asielzoekers in het algemeen Een nog sterker toegenomen inflatie en grotere stijging van de energieprijzen en materiaalkosten Grote personeelskrapte op de arbeidsmarkt Bij de rapportage over de verschillende programma’s ziet u dit ook terug. Daarnaast zien we dat de ambities van het kabinet met betrekking tot het bereiken van de klimaatdoelen, de stikstofaanpak en met name de verstedelijksopgaven nog recht overeind staan. Sterker nog, deze zijn nog verder uitgebreid. We zien een toegenomen regierol van het Rijk. Om zo zaken sneller en in mogelijk nog grotere omvang voor te laten bereiden door gemeenten in regionaal verband. Dit alles doet een groot beroep op de uitvoerings- en improvisatiekracht van de gemeente. Zeker nu ook de gemeente te maken heeft met een scherpe personeelskrapte.

Nieuw in de tweede Tussenrapportage We informeren u in een afzonderlijke bijlage over de stand van zaken van de investeringsprojecten We informeren u – mede op verzoek van uw raad – in een afzonderlijke bijlage over de stand van zaken van de uitvoering van de budgetten die zijn overgeheveld uit 2021 naar 2022. Het proces voor het inzichtelijk maken van te overhevelen budgetten van 2022 naar 2023 starten we dit jaar eerder dan vorig jaar. We streven ernaar deze voorgestelde budgetoverhevelingen in december aan u voor te leggen ter vaststelling. Tenslotte Het zijn woelige tijden, waarin veel van de gemeente wordt gevraagd. Maar ook van onze inwoners, organisaties en ondernemers. Groeiende zorgen over het betalen van de energierekening. Verenigingen, die moeite hebben om hun huishoudboekje rond te krijgen. Zorgen voor agrariërs, die in de afgelopen periode diep zijn geraakt door ruimingen als gevolg van de vogelgriep. Juist dan is het zaak dat er voor hen een gemeente is als eerste nabije overheid. Een gemeente, die de balans weet te houden en voortdurend wendbaar is. Die de juiste prioriteiten stelt door bijvoorbeeld slagvaardig de energietoeslagen vanuit het Rijk op maat te

3

verstrekken aan inwoners. Door ondernemers met raad en daad bij te staan. Door noodopvang van vluchtelingen te regelen om zo met andere gemeenten een actieve bijdrage te leveren aan een menswaardige opvang. Wendbaar kunnen zijn betekent dat wij voortdurend keuzes moeten maken. Wat doen we wel, wat doen we niet en wat schuiven we door, gegeven de beschikbare capaciteit. Daarbij is het zeker niet uitgesloten - en bijna onvermijdelijk - dat er zaken moeten worden doorgeschoven naar 2023. Dit voorbehoud moeten we bij deze tweede tussenrapportage nadrukkelijk maken. Vaststelling De 2e tussenrapportage 2022 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Wij stellen u voor: 1. De begroting 2022 tot en met de 2e tussenrapportage per beleidsproduct te autoriseren voor het begrotingsjaar 2022, zoals is aangegeven in het financieel overzicht per programma. Burgemeester en wethouders van Barneveld, W. Wieringa Secretaris

J.J. Luteijn Burgemeester

4

Uitgangspunten We hanteren bij deze tussenrapportage de volgende uitgangspunten: We rapporteren over verwachte afwijkingen ten opzichte van de actuele begroting, gebaseerd op de eindejaarverwachting. Wanneer er op het budget van een beleidsproduct financiële afwijkingen zijn die groter zijn dan € 50.000 en meer dan 2% van het budget, worden deze toegelicht. De peildatum van de 2e tussenrapportage 2022 is 1 augustus 2022. Leeswijzer

Algemeen beeld in hoofdlijnen Allereerst geven wij u een algemeen beeld. Dat doen wij door u de financiële hoofdlijnen te laten zien, ondersteund door een korte analyse van de belangrijkste ontwikkelingen die wij als rode draad ophalen naar aanleiding van de rapportages per begrotingsprogramma. Rapportage per begrotingsprogramma Vervolgens zoomen we in op de speerpunten per begrotingsprogramma. Bij de rapportage over de (beleidsmatige) voortgang van de speerpunten hanteren wij een aantal symbolen. Zo ontstaat er een overzicht in één oogopslag. De symbolen zien er als volgt uit:

Alleen afwijkingen (niet-groen) worden in deze rapportage toegelicht. Speerpunten die volledig 'op groen staan' zijn niet opgenomen in deze rapportage. Bij de financiële toelichting op beleidsproducten gebruiken we tabellen, die als volgt zijn opgebouwd: Primaire begroting: de begroting 2022 die in november 2021 is vastgesteld door de raad. Actuele begroting: de primaire begroting 2022, bijgesteld met besluiten met financiële consequenties die zijn genomen vóór de peildatum van de 2e tussenrapportage 2022. Mutaties 2e tussenrapportage: de mutaties die bij deze tussenrapportage worden voorgesteld, gebaseerd op de eindejaarsprognose 2022. Begroting 2022 t/m 2e tussenrapportage: de bijgestelde begroting inclusief de voorgestelde mutaties bij deze tussenrapportage. Daarnaast zijn er de volgende afkortingen: I/S: deze afkortingen staan voor incidentele afwijking (I) en structurele afwijking (S) V/N: deze afkortingen staan voor voordeel (V) en nadeel (N) Cijfers in de tabellen zijn x € 1.000 Bij de programma's is er ook ruimte voor een tekstuele toelichting op overige ontwikkelingen, die niet onder de speerpunten vallen.

5

Algemeen beeld in hoofdlijnen

Financiële hoofdlijnen

In deze 2e tussenrapportage 2022 worden budgetbijstellingen voorgesteld die optellen tot een bedrag van € 3 miljoen (voordeel), met een structurele doorwerking van € 0,3 miljoen (nadeel). Voorgestelde (vooral lagere) onttrekkingen en toevoegingen aan reserves tellen op tot € 0,9 miljoen. Daarnaast zien we in 2022 een voordeel van ruim € 4,7 miljoen op de algemene dekkingsmiddelen, voornamelijk bij de algemene uitkering. Onderaan de streep zien we daardoor bij deze tussenrapportage een voordelig resultaat. Het begrotingsresultaat opgenomen in de 1e tussenrapportage 2022 was € 1,2 miljoen. Het bijgestelde begrotingsresultaat gebaseerd op de jaareindeverwachting in 2022 is € 8 miljoen.

bedragen x € 1.000 Huidige begroting Programma Programma's 1. Participatie en ondersteuning 2. Bedrijvigheid en bereikbaarheid 3. Woon- en leefomgeving 4. Bestuur en interne dienstverlening

Begroting 2022 Primitief - 113.159 - 48.472 - 4.445 - 34.690 - 25.552

Voorstel begroting

Mutaties Begroting 2022 2e Actueel tussenrapportage - 124.270 2.955 V - 50.335 2.366 V - 5.411 766 V - 38.623 - 416 N - 29.902 239 V

Algemene dekkingsmiddelen

108.221

112.234

4.734 V

Saldo van baten en lasten

- 4.938

- 12.036

7.689 V

5.135

13.252

- 901 N

197

1.216

Mutatie reserves Begrotingsresultaat

Afwijking

4,7% V 14,2% V -1,1% N 0,8% V

IS I IS IS

Begroting 2022 t/m 2e tussenrapportage - 121.315 - 47.968 - 4.645 - 39.038 - 29.663

IS

116.968

I/S

- 4.347 -6,8% N

I

12.351 8.004

Toelichting op de tabel In de kolom ‘begroting primitief’ is de primaire begroting 2022 opgenomen zoals door de raad vastgesteld in november 2021. Daarna zijn er begrotingswijzigingen doorgevoerd die voortvloeien uit de besluitvorming van de 1e tussenrapportage en losse raadsbesluiten. Ook is de besluitvorming van de jaarrekening 2021 verwerkt. Denk hierbij aan de verwerking van de budgetoverheveling en de budgetten voor de incidentele projecten. In de kolom ‘begroting actueel’ is de begroting 2022 inclusief deze begrotingswijzigingen opgenomen. In de kolom ‘mutaties 2e tussenrapportage’ zijn de budgetbijstellingen uit deze tussenrapportage samengevat. In de programma’s zijn de mutaties op beleidsproduct uitgesplitst en toegelicht. In de laatste kolom ‘begroting t/m 2e tussenrapportage’ is te zien wat het effect van de mutaties is op de totaalbegroting en het verwachte begrotingsresultaat 2022.

6

Grootste afwijkingen In deze 2e tussenrapportage worden de grootste afwijkingen veroorzaakt door:

In programma 1: In verband met de opvang en ondersteuning van vluchtelingen uit Oekraïne worden er meer kosten gemaakt (€ 2.650.000 incidenteel). Het gaat hierbij vooral om kosten voor huisvesting en leefgeld. We ontvangen hetzelfde bedrag van het rijk om deze kosten te dekken. Per saldo is dit dus neutraal. De gemeente verstrekt een energietoeslag voor minima (€ 2.200.000 incidenteel). We ontvangen geld van het rijk om deze kosten te dekken. Per saldo is dit dus neutraal. We zien een voordeel bij de jeugd vangnetvoorziening natura, doordat de invoering van het woonplaatsbeginsel en een lager jeugdhulpverbruik een positief effect blijkt te hebben op de kosten (€ 1.125.000 incidenteel). Het structurele effect wordt verwerkt in het meerjarenperspectief bij de programmabegroting 2023. We zien een voordeel bij de WMO vangnetvoorzieningen, doordat hier minder gebruik van wordt gemaakt dan voorzien (€ 350.000 incidenteel). We hebben een extra bijdrage vanuit het rijk ontvangen in verband met de Wet Inburgering (€ 275.000 incidenteel). Bij de persoonsgebonden budgetten van jeugdhulp wordt zoveel mogelijk ingezet op hulp in natura. Hierdoor worden er minder kosten gemaakt (€ 250.000 incidenteel). We zien een voordeel bij preventief jeugdbeleid van ruim € 205.000.

Dit bestaat uit lagere lasten van € 246.000 (incidenteel) doordat de kosten voor de inzet van gedragswetenschappers lager uitpakken en voor innovatieprojecten is sprake van een andere dekking (technisch gezien, voor deze tussenrapportage, incidenteel). Daarnaast zijn er hogere lasten van € 40.000 (structureel) door een hoger bedrag voor subsidies met betrekking tot preventief jeugdbeleid. We verwachten een lagere bijdrage BUIG-budget vanuit het Rijk dan bij de eerste tussenrapportage bekend was (€ 200.000 incidenteel). Dit bedrag is nog onder voorbehoud en wordt in oktober definitief bepaald. We zien een voordeel bij de bijstandsverlening doordat het aantal bijstandsgerechtigden in 2022 lager is dan begroot ( € 200.000 incidenteel). In programma 2: Een verschuiving van budget voor gebiedsgericht werken (beleidstoevoeging 'impuls wijken en dorpen') vindt plaats van programma 2 naar programma 4, beleidsproduct 422 interne dienstverlening (€ 250.000 incidenteel). Per saldo is dit dus neutraal. In programma 3: We zien een nadeel bij de leges vergunningen Wabo (€ 700.000 incidenteel). Het aantal bouwgerelateerde aanvragen loopt achter: er zijn 10% minder aanvragen ten opzichte van 2021. De huidige crises, gestegen bouwprijzen en krapte op de arbeidsmarkt spelen hierbij waarschijnlijk een rol.

We zien een voordeel bij de afvalinzameling van plastic in verband met de gewijzigde vergoedingssystematiek in de afspraken met Nedvang (€ 280.000 incidenteel). Met deze wijziging worden de verwerkingskosten verdisconteerd in de inzamelvergoeding die de gemeente ontvangt. Het verwacht incidentele voordeel op afvalinzameling en verwerking wordt toegevoegd aan de voorziening afvalstoffenheffing en is per saldo neutraal. We zien een nadeel bij de leges bestemmingsplannen (€ 200.000 incidenteel). Er vinden veel vooronderzoeken plaats voor relatief kleine plannen. Hier staan lage leges tegenover. In programma 4: De verkoop van een perceel grond in plangebied Harselaar West West heeft geleid tot een verkoopopbrengst van € 1.470.000 (incidenteel). De verkoopopbrengst wordt gebruikt om de boekwaarde op deze grond te verlagen. Per saldo is dit dus neutraal. In het verleden zijn enkele gronden in erfpacht uitgegeven in plangebied Harselaar West West. Een deel van die erfpachtgronden heeft de gemeente op 22 juni 2022 verkocht aan de erfpachtnemer/ ondernemer (€ 265.000 incidenteel). Een verschuiving van budget voor gebiedsgericht werken (beleidstoevoeging 'impuls wijken en dorpen') vindt plaats van programma 2 naar programma 4, beleidsproduct 422 interne dienstverlening (€ 250.000 incidenteel). Per saldo is dit dus neutraal.

We ontvangen een vergoeding vanuit het UWV, die nog niet was begroot (€ 225.000 incidenteel). In de algemene dekkingsmiddelen (programma 4.3): Wanneer investeringsprojecten worden afgerond, start de afschrijving in het daaropvolgende jaar (conform onze financiële verordening). Investeringsprojecten lopen soms vertraging op. Dat betekent dat de afschrijving ook pas later start dan begroot. Op basis van de actuele informatie zijn de afschrijvingslasten geactualiseerd. Hierdoor ontstaat in 2022 een incidentele vrijval (€ 500.000 incidenteel voordeel). De door te belasten rente aan de grondexploitatie is lager dan begroot, als gevolg van de actuele voorraad bouwgrond in exploitatie en de herziening van het rentepercentage (€ 390.000 incidenteel). We zien een voordeel bij de toeristenbelasting als gevolg van de hogere bezetting van accommodaties in 2021 (€ 250.000 incidenteel). De voorlopige aanslag 2022 is gebaseerd op de aantallen van 2021. We zien een voordeel bij de precariobelasting (€ 215.000 incidenteel). De aanslag van precario belasting over 2021 is eind 2021 opgelegd, maar wordt in boekjaar 2022

7

verantwoord. De meicirculaire 2022 van het Rijk zorgt voor een voordeel in de jaren 2022 - 2025. Deze meicirculaire gaf een van de grootste ontwikkelingen in de baten die we ontvangen vanuit het Rijk in de laatste jaren. Enerzijds komt dit door de nieuwe herverdeling van het gemeentefonds en anderzijds door een forse toename van de omvang van het gemeentefonds. Het effect in 2022 is in deze tussenrapportage verwerkt. Het effect vanaf 2023 is verwerkt in het meerjarenperspectief van de begroting 2023. Per saldo nam de algemene uitkering voor de gemeente Barneveld in 2022 toe met ruim € 5,7 miljoen. Een kleine € 3,7 miljoen is het gevolg van de ontwikkeling van de omvang van het gemeentefonds door onder andere volumeontwikkelingen, compensatie voor loonprijsontwikkeling en het nieuwe regeerakkoord. Ongeveer € 2,0 miljoen is toegekend met een specifiek doel. De meest omvangrijke uitkering hiervan betreft de compensatie voor de energietoeslag van ongeveer € 1,4 miljoen. De energietoeslag wordt in twee delen uitgekeerd. Vooralsnog is alleen het eerste deel door het Rijk toegekend aan de gemeenten. We gaan er vanuit dat de kosten van de energietoeslag volledig worden gecompenseerd, dus ook voor het tweede deel. Daarom is een nog te ontvangen bedrag opgenomen van € 800.000 voor dit tweede deel energietoeslag van € 500.

In de raming van de kosten zijn ook beide delen van de energietoeslag opgenomen (zie programma 1).

Programma-overstijgend: Met name in programma 3 en 4 zijn ontwikkelingen opgenomen in verband met stijgingen in energie- en brandstofkosten die optellen tot hogere lasten van ruim € 125.000. Deze lasten zijn vooral incidenteel opgenomen, in verband met de huidige onzekerheden. In programma 2 en 3 worden afwijkingen benoemd op de grondexploitatie van de gemeente. Deze zijn bij de programma's tekstueel toegelicht, maar niet als budgetbijstelling opgenomen. De integrale doorrekening van de grondexploitatie vindt namelijk plaats bij de jaarrekening. Daarna wordt ook de verliesvoorziening bijgesteld. Bij de programmabegroting 2022 was een taakstelling van € 1,4 miljoen opgelegd aan de organisatie in het kader van kostenbewustzijn en slimmer en efficiënter werken (personeel). Hiervan is € 652.000 gerealiseerd in het kader van kostenbewustzijn. Het bedrag dat op een stelpost stond bij beleidsproduct 434 is na de 1e tussenrapportage conform de beoogde doelstelling over verschillende beleidsproducten verwerkt bij elk van de programma’s en is onderdeel van de cijfers in de kolom 'actuele begroting'. In de bijlage 'stand van zaken bezuinigingsmaatregelen' wordt verder gerapporteerd over de taakstellingen uit de programmabegroting 2022. Hier wordt per maatregel toegelicht of deze naar verwachting (geheel) wordt behaald in 2022.

Meerjarig effect van de mutaties De bijstellingen in de tweede tussenrapportage leiden tot een structureel nadeel van € 270.000. De grootste bijstellingen met structureel effect betreffen de hogere bijdrage aan de Omgevingsdienst de Vallei van € 153.000 (nadeel) en hogere lasten van € 80.000 (nadeel) bij onderhoud openbare ruimte, in verband met stijgende prijzen en een uitbreiding op het maaibestek (zie programma 3). Bij deze tussenrapportage worden door de raad alleen de bijstellingen voor 2022 goedgekeurd. Het structurele effect is nog niet verwerkt in het financieel meerjarenperspectief bij de programmabegroting 2023. Dit structurele effect wordt middels een memo, samen met de vertaling van de septembercirculaire 2022 van het Rijk, bij behandeling van de programmabegroting 2023 voorgelegd aan de raad.

Programma Programma's 1. Participatie en ondersteuning 2. Bedrijvigheid en bereikbaarheid 3. Woon- en leefomgeving 4. Bestuur en interne dienstverlening

Mutaties 2022 2.955 V 2.366 V 766 V - 416 N 239 V

bedragen x € 1.000 Meerjarig effect Mutaties Mutaties Mutaties 2023 2024 2025 - 168 N - 168 N - 168 N 60 V 60 V 60 V - 240 N - 240 N - 240 N 12 V 12 V 12 V

Algemene dekkingsmiddelen

4.734 V

- 103 N

- 103 N

- 103 N

Saldo van baten en lasten

7.689 V

- 271 N

- 271 N

- 271 N

Belangrijke ontwikkelingen

We zien een aantal belangrijke ontwikkelingen. Deze zijn hieronder samengevat. In de programma's worden de ontwikkelingen verder toegelicht. Coronacrisis naar de achtergrond, maar (nog) niet weg De coronacrisis is in de loop van het jaar voor menigeen meer op de achtergrond geraakt, maar in bepaalde economische en sociaal culturele sectoren is de economische schade nog steeds voelbaar. Gemeentelijke ondersteuning is weliswaar afgebouwd, maar we blijven waakzaam op eventuele extra inzet. De crisis is nog geenszins weg en kan zich op elk moment weer verscherpen.

8

Vraag naar diensten en personeelskrapte Daarnaast zien we dat, nu de samenleving in het tweede kwartaal dit jaar weer is opengegaan, dit resulteert in een grote inhaalvraag aan (gemeentelijke) diensten en gevraagde arbeid. Bij de gemeentelijke operationele dienstverlening zien we bijvoorbeeld een enorme inhaalslag bij het product Reizen en Leven. Tegelijkertijd is er een krapte op de arbeidsmarkt, ook met betrekking tot de gemeentelijke organisatie. De coronacrisis heeft een belangrijk effect gehad op de samenstelling van de arbeidsmarkt. Bepaald arbeidspotentieel, dat voorheen vanzelfsprekend aanwezig was, is verdwenen en heeft andere keuzes gemaakt. De personeelskrapte is voor de gemeente aan de orde van de dag. Moeilijk tot niet te vervullen vacatures en gestegen kosten voor werving en selectie, inhuur en diensten. Dit zet de uitvoering van de basisdienstverlening en de uitvoering van de opgaven waar de gemeente voor staat onder druk. Dit betekent dat er keuzes moeten worden gemaakt. Bij de gemeentelijke dienstverlening is bijvoorbeeld voorrang gegeven aan het terugdringen van de wachttijden in de basisdienstverlening. Dat betekent ook dat voorgenomen dienstverleningstrajecten, zoals de verdere digitalisering van processen, in een lager tempo zijn gezet.

Opvang van vluchtelingen en asielzoekers Binnen de gemeente Barneveld worden sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne ongeveer 375 Oekraïners opgevangen. Steeds meer in gemeentelijke voorzieningen. Er is een essentiële en sterke ondersteuning vanuit de samenleving. Voor de te maken uitgaven ontvangt de gemeente een specifieke rijksuitkering. Sinds september wordt er ook aan 85 asielzoekers noodopvang geboden. Ook hiervoor ontvangen we financiering vanuit het Rijk. Oplopende energiecrisis, schaarste en inflatie Mede als gevolg van de oorlog in de Oekraïne is er wereldwijd sprake van een aanzienlijke verscherping van de schaarste aan grondstoffen en energie. Dit heeft verstrekkende gevolgen voor onze inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers. We zien dit ook in de specifieke begrotingsprogramma's terug: We zien prijsstijgingen over alle onderdelen van de gemeentelijke begroting, met name bij energie en brandstoffen. Maar ook bij de aanbesteding van werken en onderhoud wegen en bij accommodaties. We zien een terugval in de afgifte van WABO-vergunningen (10% daling). Er is minder personeel en materiaal voor handen om te bouwen. Dit betekent voor de gemeente dat er ook minder legesinkomsten zijn. Diensten bij onze partners worden duurder en er ontstaan wachtlijsten. Partners brengen wegens gebrek aan personeel de basiszorg terug. Er is een onzekere woningmarkt.

Enerzijds is er een grote schaarste aan (betaalbare) woningen, anderzijds zijn de woningen door de stijging van de afgelopen jaren en de hogere hypotheekrente steeds moeilijker betaalbaar en financierbaar geworden. De onzekerheid en stijgende kosten kunnen negatieve gevolgen gaan hebben op de huidige en toekomstige gemeentelijke grondposities. De gemeente voert de taak van toekenning van de energietoeslag uit. Het bedrag van de tegemoetkoming is verhoogd van € 800 naar € 1.300. Het kabinet onderzoekt de mogelijkheden om huishoudens verder te ondersteunen via een noodfonds. Duidelijk is dat het Rijk de gemeente daarbij een belangrijke uitvoerende rol wil toebedelen. De intensiteit van deze taak voor de gemeente zal verder toenemen. Ambities vanuit het regeerakkoord, de regierol van het Rijk en inzet van de regio Temidden van de uitdaging om om te gaan met schaarste, tekorten en prijsstijgingen, zien we dat de omvang van de gemeentelijke opgaven door de onverminderde ambities van het Rijk in de afgelopen maanden alleen maar zijn toegenomen. Denk aan de ambities van het Rijk met betrekking tot: Stikstof aanpak Verstedelijking Droogte en klimaat Ondersteuning bestaanszekerheid Met name met betrekking tot de aanpak van de stikstofcrisis en het realiseren van extra woningen komt het accent voor de uitvoering volop te liggen bij de regio's en de daarin samenwerkende gemeenten.

Sinds het aantreden van het nieuwe kabinet zien we dat het Rijk krachtig een regierol heeft genomen. Met name voor wat betreft de verstedelijkingsopgaven. De regio Foodvalley neemt een grote rol als het gaat om het realiseren van extra woningen (40.000). Daarnaast wordt van dezelfde regio een cruciale gebiedsgerichte aanpak verwacht met betrekking tot de stikstofcrisis. De plannen hiervoor zijn onlangs bekend gemaakt. Kortom, we zien een geïntensiveerde Rijksambitie op, ook voor Barneveld, belangrijke opgaven. Door deze belangrijke opgaven komt de benodigde personele beschikbare capaciteit nog meer onder druk te staan en ook hier zijn nadere keuzes nodig. Zoals al eerder aangegeven zien we daarnaast dat de ambities vanuit het regeerakkoord leiden tot hogere rijksuitgaven en daardoor ook tot extra gemeentelijke inkomsten in 2022. De gemeente ontvangt ook een compensatie voor loon- en prijsstijgingen. Lagere lasten bij de sociale opgaven De trend van lagere lasten bij de sociale opgaven zet zich ook in de maanden na de 1e tussenrapportage 2022 door. Samengevat heeft dit te maken met: de verandering in toepassing van het woonplaatsbeginsel. Hierdoor krijgt Barneveld meer vergoed van geleverde zorg. de eigen gemeentelijke transformatie-projecten met betrekking tot de jeugdzorg: zo zijn er lagere lasten bij jeugdhulp door bij de persoonsgebonden budgetten meer in te zetten op

9

hulp in natura. meer participatie naar werk. minder gebruik van bepaalde WMO-vangnetvoorzieningen.

10

Programma's

Programma 1. Participatie & Ondersteuning

Overzicht speerpunten Programma 1

Programma 1 heeft zeven speerpunten. Bij drie speerpunten zijn aandachtspunten gesignaleerd. Hieronder is weergegeven op welke gebieden deze aandachtspunten zijn gesignaleerd.

113 Maatschappelijke zorg

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Passende maatschappelijke ondersteuning

Voor de algemene voorziening 'Huishoudelijke Ondersteuning' zet de groei van het aantal cliënten door. Deze is wel minder groot dan we hadden verwacht. Met de aanbieders is een plan opgesteld voor het maken van beheersmaatregelen. In de Wmo wordt landelijk weer een inkomensafhankelijke bijdrage ingevoerd voor huishoudelijke ondersteuning. Dit gebeurt per 1 januari 2025 en geldt dan niet voor de vangnetvoorzieningen. Van de Wmo-vangnetvoorzieningen wordt minder gebruik gemaakt dan verwacht. Hierdoor vallen deze kosten lager uit dan begroot. Regionaal is een plan in voorbereiding voor het treffen van beheersmaatregelen om tot een financieel toekomstbestendige Valleihopper te komen. De acht betrokken gemeenten werken hierin samen. We verwachten dat er in het vierde deel van dit jaar een besluit wordt gemaakt over deze plannen. De ingangsdatum is dan niet meer 1 januari 2023, maar verschuift naar half 2023. Personeelstekort is een risico. Hierdoor kunnen wachtlijsten voor maatschappelijke ondersteuning ontstaan. Ook is de invloed merkbaar van materiaaltekort bij leveranciers van hulpmiddelen. Sommige hulpmiddelen kunnen pas na enkele maanden worden geleverd. Dit is een landelijk (en zelfs wereldwijd) probleem.

123 Volksgezondheid en preventie

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Positief opgroeien en opvoeden

11

Door hoge druk op het personeel van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) heeft de GGD de basiszorg tijdelijk deels afgeschaald. Er is sprake van grote personeelskrapte en bovendien is er meer werk bij gekomen. Hierdoor is het voor de GGD momenteel niet meer mogelijk om de taken met betrekking tot de JGZ volledig uit te voeren. Om ongestructureerde uitval te voorkomen heeft de GGD maatregelen genomen. De gemeenteraad is hierover in juli geïnformeerd met een raadsmemo. In het kader van het Rijksvaccinatieprogramma heeft de gemeente extra middelen ontvangen voor de HPV vaccinatie bij jongens en de Meningokokkenvaccinatie. Deze middelen zijn beschikbaar gesteld aan de GGD, om zo de HPV en Meningokokkenvaccinatie uit te kunnen voeren.

132 Voorzieningen inwoners met een beperking en jeugdhulp

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Transformatie Specialistische Jeugdhulp

Volgens de laatste voortgangsrapportage van de jeugdhulpregio Foodvalley is de prognose 2022 voor de gemeente Barneveld lager dan oorspronkelijk begroot. Als gevolg van het nieuwe woonplaatsbeginsel maar ook door een lager jeugdhulpverbruik vallen de jeugdhulpkosten lager uit.

Financieel Overzicht Programma 1

Begroting 2022 Primitief

1. Participatie en ondersteuning 1.1 Zelfredzame inwoners

Mutaties bij: 111 Lokaal onderwijsbeleid 112 Reïntegratie 113 Maatschappelijke zorg 1.2 Sociale en vitale samenleving

Mutaties bij: 121 Sportstimulering 122 Sociaal-cultureel werk 123 Volksgezondheid en preventie 1.3 Gemeentelijk vangnet

Mutaties bij: 131 Inkomensvoorziening 132 Voorzieningen inwoners met beperking Saldo van baten en lasten Programma 1

bedragen x € 1.000 Mutaties Begroting 2022 Begroting 2022 2e I/S t/m 2e Actueel tussenrapportage tussenrapportage 3.160 3.025 V I 6.185 - 14.214 - 2.552 N IS - 16.766 - 11.054 473 V IS - 10.581

Baten Lasten Saldo

1.503 - 11.691 - 10.188

Saldo Saldo Saldo

- 2.734 - 1.625 - 5.830

- 2.898 - 1.744 - 6.412

318 V 25 V 130 V

IS S I

- 2.580 - 1.719 - 6.282

Baten Lasten Saldo

3 - 6.173 - 6.171

157 - 7.395 - 7.238

73 V 73 V

IS IS

157 - 7.322 - 7.165

Saldo Saldo Saldo

- 144 - 1.334 - 4.693

- 184 - 1.851 - 5.203

- 133 N 206 V

I IS

- 184 - 1.984 - 4.998

Baten Lasten Saldo

8.903 - 41.016 - 32.113

9.243 - 41.286 - 32.043

1.657 V 163 V 1.820 V

I IS IS

10.900 - 41.123 - 30.222

Saldo Saldo

- 3.883 - 28.230

- 3.370 - 28.673

- 189 N 2.009 V

I IS

- 3.559 - 26.664

- 48.472

- 50.335

2.366 V

IS

- 47.968

Financiële toelichting

1.1 Zelfredzame inwoners In totaal is er een budgetbijstelling op de baten en lasten van € 473.000 (voordeel) in 2022. Hiervan is € 50.000 (voordeel) structureel. De budgetbijstelling bestaat voornamelijk uit de volgende mutaties:

111 Lokaal onderwijsbeleid: Hogere baten van € 275.000 (incidenteel) in verband met een extra ontvangen bijdrage met betrekking tot de Wet Inburgering. Bij de eerste tussenrapportage was een extra bate van € 90.000 gemeld, maar dit zal in totaal zo'n € 365.000 zijn voor 2022. Hogere baten en lasten van € 80.000 (incidenteel) in verband met een extra ontvangen bijdrage op het gebied van onderwijsachterstandenbeleid. Lagere lasten van € 25.000 (structureel) op het gemeentelijke budget voor onderwijsachterstandbeleid doordat kosten op het gebied van leesbevordering gedekt mogen worden uit de rijksbijdrage voor onderwijsachterstandenbeleid. Hogere baten van € 20.000 (incidenteel) wegens ontvangen solidariteitsbijdragen taalklas. Deze waren niet meer begroot, maar zijn wel ontvangen.

12

113 Maatschappelijke zorg: Hogere baten en lasten van € 2.650.000 (incidenteel) in verband met de opvang en ondersteuning van vluchtelingen uit Oekraïne. De lasten betreft met name huisvesting en leefgeld. De baten betreft een ontvangen specifieke uitkering van het rijk ter dekking van deze lasten. Lagere lasten van € 130.000 (incidenteel) voor Huishoudelijke Ondersteuning. Met de eerste tussenrapportage is het begrote bedrag verhoogd van € 2.700.000 naar € 2.930.000. Op basis van de cijfers over het eerste half jaar verwachten wij echter dat een bedrag van € 2.800.000 voldoende is. Hierdoor kan dit budget met € 130.000 afgeraamd worden. 1.2 Sociale en vitale samenleving In totaal is er een budgetbijstelling op de baten en lasten van € 73.000 (voordeel) in 2022. Hiervan is € 40.000 (nadeel) structureel. De budgetbijstelling bestaat voornamelijk uit de volgende mutaties:

122 Sociaal-cultureel werk Hogere lasten van ongeveer € 135.000 (incidenteel). Dit betreft een incidentele technische correctie. 123 Volksgezondheid en preventie: Lagere lasten van ruim € 205.000 per saldo voor preventief jeugdbeleid. Dit bestaat uit lagere lasten van € 246.000 (incidenteel) doordat de kosten voor de inzet van gedragswetenschappers lager uitpakken en voor innovatieprojecten is sprake van een andere dekking (technisch gezien, voor deze tussenrapportage, incidenteel). Daarnaast zijn er hogere lasten van € 40.000 (structureel) door een hoger bedrag voor subsidies met betrekking tot preventief jeugdbeleid. 1.3 Gemeentelijk vangnet In totaal is er een budgetbijstelling op de baten en lasten van € 1.820.000 (voordeel) in 2022. Hiervan is € 50.000 (voordeel) structureel. De budgetbijstelling bestaat voornamelijk uit de volgende mutaties:

131 Inkomensvoorziening: Hogere baten en lasten van € 2.200.000 (incidenteel) voor energietoeslag voor minima. Deze kosten worden gedekt vanuit rijksmiddelen. Lagere baten van € 200.000 (incidenteel) in verband met een lagere verwachte bijdrage BUIG-budget vanuit het Rijk, dan bij de eerste tussenrapportage werd verwacht. Dit bedrag is nog onder voorbehoud en wordt in oktober definitief bepaald. Lagere lasten van € 200.000 (incidenteel) door afname aantal bijstandsgerechtigden. Hogere lasten van ruim € 140.000 (incidenteel) in verband met de vereenvoudigde “Bijzondere bijstand voor zelfstandigen (Bbz) Covid light” regeling. Dit is niet in de primaire begroting van 2022 opgenomen, omdat dit een tijdelijke regeling vanuit het rijk betreft, waarbij niet zeker is in hoeverre de rijksmiddelen hiervoor dekkend zijn. Lagere lasten van ruim € 120.000 (incidenteel) voor advieskosten voor schuldhulpverlening ondernemers. Hogere lasten van € 100.000 (incidenteel) voor loonkostensubsidies. De verwachting is dat de verstrekte loonkostensubsidies zullen toenemen. Lagere baten en lasten van ongeveer € 85.000 (incidenteel) in verband met de afrekening over 2021 van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Hogere lasten van ruim € 70.000 (incidenteel).

De verwachting is dat de kosten voor Inkomensvoorziening voor Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte werkloze Zelfstandigen afnemen in verband met sterfhuisconstructie voor deze regeling, maar de afname gaat nog niet zo snel als verwacht. Lagere lasten van € 45.000 (incidenteel) door lagere loonkosten met betrekking tot beschut werken. Hogere lasten van ongeveer € 30.000 (incidenteel) door een stijging van het aantal uitkeringen op basis van de Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ). Dit heeft te maken met een wijziging in de wetgeving. In de begroting 2023 wordt rekening gehouden met een verdere stijging van de lasten. 132 Voorzieningen inwoners met beperking: Lagere lasten van ongeveer € 1.125.000 (incidenteel) voor jeugd vangnetvoorziening natura. De invoering van het woonplaatsbeginsel maar ook een lager jeugdhulpverbruik blijkt een positief effect te hebben op de kosten. Het structurele effect wordt verwerkt in het meerjarenperspectief bij de programmabegroting 2023. Lagere lasten van ruim € 350.000 (waarvan € 50.000 structureel) op het gebied van Wmovangnetvoorzieningen, doordat hier minder gebruik van wordt gemaakt dan voorzien. Lagere lasten van € 250.000 (incidenteel) voor jeugdhulp via persoongebonden budgetten doordat zoveel mogelijk wordt ingezet op hulp in natura.

Lagere baten en lasten van € 250.000 (incidenteel) voor Beschermd Thuis en Beschermd Wonen in het kader van de Wmo doordat dit nu ook in het kader van de Wet langdurige zorg geboden kan worden. Doordat de kosten vergoed worden via centrumgemeente Ede op declaratiebasis, dalen zowel baten als lasten. Lagere lasten van € 150.000 (incidenteel) voor woningaanpassingen. De kosten kunnen per jaar flink variëren door de mate waarin er (grote) woningaanpassingen nodig zijn. Dit jaar zijn er weinig grote woningaanpassingen. Lagere lasten van € 50.000 (incidenteel) voor rol- en vervoersvoorzieningen door een lager aantal aanvragen.

13

Lagere lasten van ongeveer € 50.000 (incidenteel) voor jobcoaching bij de sociale werkvoorziening. Dit instrument wordt minder ingezet dan eerder voorzien. Lagere baten van € 40.000 (incidenteel) doordat er minder detacheringsvergoedingen ontvangen worden voor medewerkers in de sociale werkvoorziening. Hogere baten van ongeveer € 35.000 (incidenteel) door een ontvangen bijdrage van de Belastingdienst als gevolg van de Wet Tegemoetkoming Loondomein.

Overige ontwikkelingen Programma 1

Opvang en ondersteuning vluchtelingen en asielzoekers Ook in de gemeente Barneveld worden er vanwege het oorlogsgeweld in Oekraïne vluchtelingen opgevangen. Om alle ondersteuning en opvang te regelen voor de Oekraïense vluchtelingen is er een multidisciplinaire ambtelijke werkgroep aan de slag sinds maart. In augustus verbleven ongeveer 375 ingeschreven Oekraïense vluchtelingen in de gemeente Barneveld. Hiermee voldoen wij aan onze in de veiligheidsregio afgesproken taakstelling. 260 vluchtelingen verbleven op een van de 4 gemeentelijke opvanglocaties, de overigen verbleven bij particulieren in onze gemeente. Er is sprake van doorstroom vanuit particuliere opvang naar gemeentelijke opvanglocaties. Op de gemeentelijke opvanglocaties hadden ongeveer 40 volwassenen werk gevonden. Als gemeente voeren wij voor de opgevangen vluchtelingen ook een aparte regeling voor leefgeld uit. In augustus maakten 170 huishoudens gebruik van deze regeling. Om de opvang en andere ondersteuning te financieren heeft het Rijk verschillende financiële regelingen afgesproken met de VNG. Deze financiering is dekkend voor de kosten die we maken. Sinds september wordt er ook aan 85 asielzoekers noodopvang geboden. Ook hiervoor ontvangen we financiering vanuit het Rijk. Energietoeslag De energietarieven stijgen zeer fors. Daarom heeft het kabinet besloten om de energietoeslag te verhogen.

Conform de landelijke richtlijn hebben wij de energietoeslag van € 800 naar € 1.300 verhoogd voor de inkomens tot en met 120% van het sociaal minimum. De uitvoering vraagt veel ambtelijke inzet. De prognose voor de totaal uit te keren energietoeslagen is (onder de huidige randvoorwaarden) +/- € 2,2 miljoen euro. Deze kosten worden gedekt vanuit rijksmiddelen. Maatschappelijke begeleiding statushouders VluchtelingenWerk dient altijd voorafgaand aan een jaar een subsidieverzoek in voor het bieden van maatschappelijke begeleiding van statushouders op basis van de huisvestingstaakstelling van voorgaande jaren. Door de verhoogde instroom van asielzoekers naar Nederland is de taakstelling voor 2022 hoger dan verwacht (80 in plaats van 68). Hierdoor moet VluchtelingenWerk aan meer asielstatushouders maatschappelijke begeleiding bieden dan aanvankelijk werd verwacht. Voor dit verschil dienen zij een aanvullend subsidieverzoek in. De hoogte van dit aanvullende verzoek was in augustus nog niet bekend. Beschermd Wonen Er vindt voor 2023 in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning een aanbesteding plaats voor Beschermd Wonen (voor inwoners met langdurige psychiatrische problematiek). Dit gebeurt op basis van de huidige inhoudelijke productbeschrijvingen.

Tegelijkertijd wordt dit najaar een start gemaakt met de aanbestedingsprocedure voor Beschermd wonen voor 2024 en volgende jaren. De inhoudelijke productbeschrijvingen zullen dan opnieuw worden bepaald.

14

Programma 2. Bedrijvigheid & Bereikbaarheid

Overzicht speerpunten Programma 2

Programma 2 heeft zes speerpunten. Bij twee speerpunten zijn aandachtspunten gesignaleerd. Hieronder is weergegeven op welke gebieden deze aandachtspunten zijn gesignaleerd.

222 Grondexploitatie bedrijventerreinen

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Bedrijventerreinen

Tolnegenweg west Vanaf januari dit jaar heeft Provincie Gelderland de mogelijkheid geboden om extern te salderen. In februari is hier een aanvraag voor ingediend echter een akkoord is nog niet ontvangen. Een spoedig go van de provincie is cruciaal voor de ontwikkeling en planning. Harselaar Zuid 1B Door onvoldoende stikstof-saldo in het binnenplanse gebied stagneert de ontwikkeling van bedrijventerrein Harselaar-Zuid 1b. Er leek hiervoor een oplossing nabij, namelijk het vergroten van het plangebied en het intern salderen van stikstofovershot van Vink. Helaas is er eind juli een gerechtelijke uitspraak geweest (ECLI:NL:RVS:2022:2073 - Giethoorn-uitspraak) die deze oplossing onderuit haalt. De Afdeling bestuursrechtspraak geeft hierin aan dat bij de vraag of er bij een plan sprake is van intern of extern salderen er gekeken moet worden naar of er sprake is van van één of meerdere ruimtelijke ontwikkelingen. Na het bestuderen van de uitspraak en het vergelijken met de situatie Harselaar Zuid 1B blijkt dat er onvoldoende valide argumenten zijn om te onderbouwen dat de bestaande bedrijfskavels in samenhang met de nieuwe kavels in Harselaar Zuid fase 1B als één ruimtelijke ontwikkeling moeten worden gezien. Dat betekent dat intern salderen met het stikstofoverschot van Vink niet tot de mogelijkheden behoort.

Dit betekent dat we op zoek moeten naar andere alternatieven en dit gevolgen heeft voor de verdere planning. Harselaar Centraal In de eerste helft van dit jaar is er gestart met de voorbereidingen van de laatste fase van de ontwikkeling van Harselaar Centraal, het woonrijp maken van het plangebied. Door een combinatie beschikbare interne capaciteit, te doorlopen procedures (aanbesteding) en uitvoeringsmogelijkheden buiten (uitvoering in winterperiode) zal deze fase iets meer tijd vergen dan was voorzien. Dit jaar zal de complete voorbereiding voor het woonrijp maken worden afgerond waarbij de daadwerkelijke uitvoering naar verwachting in het voorjaar 2023 zal kunnen plaatsvinden. Dit betekent dat de grondexploitatie in niet in 2022 zoals geprognotiseerd, maar in 2023 kan worden afgesloten. Door de stijging van materiaalkosten en de extra rentelasten door de langere looptijd neemt het resultaat af met circa € 230.000,-. De feitelijke doorrekening van de grondexploitatie vindt plaats bij de jaarrekening waarna de verliesvoorziening (eveneens bij de jaarrekening) bijgesteld zal worden.

15

Revitalisering Harselaar-Oost: De voorbereidingen voor de revitalisering worden dit jaar afgerond. Op dit moment zijn we bezig om inzichtelijk te krijgen hoeveel budget benodigd is en hoe dit budget gedekt wordt. Er is een voorbereidingskrediet in de MJIP om dit verder te concretiseren.

231 Verkeer

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Externe bereikbaarheid

Oostelijke rondweg Barneveld: De besluitvorming rondom de Oostelijke Rondweg vindt plaats na de vaststelling van de Omgevingsvisie in 2023. We volgen hierbij het advies op van de commissie m.e.r. om de keuze te laten aansluiten en te motiveren op basis van de visie voor Barneveld op (langere termijn). De realisatie van de rondweg staat nu gepland in 2028/2029, en zo mogelijk eerder. De raad is over het voorgaande per memo geïnformeerd.

Financieel overzicht Programma 2

Begroting 2022 Primitief

2. Bedrijvigheid en bereikbaarheid 2.1 Aantrekkelijk ondernemingsklimaat

bedragen x € 1.000 Mutaties Begroting 2022 Begroting 2022 2e I/S t/m 2e Actueel tussenrapportage tussenrapportage 90 90 - 1.836 195 V I - 1.641 - 1.746 195 V I - 1.551

Baten Lasten Saldo

- 1.514 - 1.514

Saldo

-

-

-

2.2 Uitbreidings- en vestigingsmogelijkheden Baten Lasten Saldo Mutaties bij: 221 Economisch structuurbeleid Saldo 222 Grondexploitatie bedrijventerreinen Saldo

39 - 162 - 123

18 - 318 - 301

-0N -0N

- 123 -

- 301 -

-0N -

I

- 301 -

Baten Lasten Saldo

856 - 3.665 - 2.808

865 - 4.230 - 3.364

- 40 N 611 V 571 V

I I I

825 - 3.619 - 2.793

Saldo Saldo

- 3.088 280

- 3.638 273

625 V - 54 N

I I

- 3.012 219

- 4.445

- 5.411

766 V

I

- 4.645

Mutaties bij: 211 Promotie economie

2.3 Bereikbaarheid

Mutaties bij: 231 Verkeer 232 Parkeren Saldo van baten en lasten Programma 2

-

I I

18 - 319 - 301

2.1 Aantrekkelijk ondernemingsklimaat In totaal is er een budgetbijstelling op de baten en lasten van € 195.000 (voordeel) in 2022. De budgetbijstelling bestaat voornamelijk uit de volgende mutaties:

211 Promotie economie Lagere lasten van € 250.000 (incidenteel) doordat de beleidstoevoeging 'impuls wijken en dorpen', bedoeld voor gebiedsgericht werken, wordt toegevoegd aan het beleidsproduct 422 interne dienstverlening. Per saldo is deze mutatie neutraal. Hogere lasten van € 95.000 (incidenteel) omdat de coronadesk die ondernemers van informatie voorziet over de beperkende en ondersteunende maatregelen tijdens de coronapandemie ook in de eerste helft van 2022 nog operationeel is geweest. Lagere lasten van € 40.000 (incidenteel) in verband met de actualisatie van kapitaallasten voor investeringen. Dit wordt toegelicht bij beleidsproduct 434 Overige baten en lasten. 2.3 Bereikbaarheid In totaal is er een budgetbijstelling op de baten en lasten van € 571.000 (voordeel) in 2022. De budgetbijstelling bestaat voornamelijk uit de volgende mutaties:

231 Verkeer Lagere lasten van € 625.000 (incidenteel) in verband met de actualisatie van kapitaallasten voor investeringen. Dit wordt toegelicht bij beleidsproduct 434 Overige baten en lasten. 232 Parkeren Hogere lasten van 40.000 (incidenteel) doordat de werkelijke baten van parkeerboetes lager zijn dan begroot.

16

Hogere lasten van ongeveer € 15.000 (incidenteel) in verband met de actualisatie van kapitaallasten voor investeringen. Dit wordt toegelicht bij beleidsproduct 434 Overige baten en lasten.

Grondexploitatie

Harselaar West West Voor de grondexploitatie Harselaar West West wordt een voordelige wijziging verwacht van €150.000 als gevolg van een extra opbrengst (grondverkoop) die niet begroot/voorzien was. De feitelijke doorrekening van de grondexploitatie vindt plaats bij de jaarrekening waarna de verliesvoorziening (eveneens bij de jaarrekening) bijgesteld zal worden.

17

Programma 3. Woon- en Leefomgeving

Overzicht speerpunten Programma 3

Programma 3 heeft zeventien speerpunten. Bij tien speerpunten zijn aandachtspunten gesignaleerd. Hieronder is weergegeven op welke gebieden deze aandachtspunten zijn gesignaleerd.

312 Grondexploitatie woningen

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Woningbouwprojecten

Oostbroek Voor het woningbouwproject Oostbroek (106 woningen) in Kootwijkerbroek zijn we in afwachting van de definitieve uitspraak door de Raad van State inzake het beroep tegen het bestemmingsplan. Het risico bestaat dat de uitspraak negatief kan uitpakken, wat consequenties zou kunnen hebben voor de planning. Het bestek voor het bouw- en woonrijpmaken is intussen vrijwel gereed en kan de aanbesteding worden gestart (onder voorbehoud definitieve uitspraak Raad van State). De verwachting is dat in het voorjaar 2023 gestart kan worden met de bouw van de woningen. De Burgt Lanen-Oost De Burgt Lanen-Oost (gebied achter de nieuwe Gamma): het voorontwerp bestemmingsplan ca 220 woningen ligt vanaf begin september voor 2 weken voor inspraak ter inzage.

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Bloemendal

Bloemendal fase 2a is afhankelijk van de verwerving van metaalbewerkingsbedrijf de Kruijf (Nijkerkerweg 126). Verwachting is dat dit in september afgerond kan zijn. De planning loopt daarmee iets achter.

321. Veiligheid

18

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Veiligheid

Cameratoezicht Er is een nieuw raadsvoorstel in ontwikkeling waar de financiële consequenties nog van worden uitgewerkt. Dit kan waarschijnlijk uit bestaande dekking betaald worden. Inhoudelijk gaat het om de aanschaf van een nieuwe mobiele camera en het verplaatsen van camera’s en verbindingen naar aanleiding van een nieuw aanwijzingsbesluit. Vooraf aan dit besluit is door de politie een veiligheidsbeeld opgesteld waarin werd bepaald op welke plekken cameratoezicht proportioneel en subsidiair is. Ondermijning Er wordt op 1 november een regionaal hennepsymposium georganiseerd in Barneveld. Het symposium is met name gericht op verhuurders van woningen. Via verschillende interactieve workshops kunnen zij (nieuwe) inzichten verkrijgen en handelingsperspectieven verkennen. Deze actie realiseren we extra op dit onderwerp. Veiligheidsmonitor Eens in de vier jaar komt de veiligheidsmonitor uit: een grootschalig enquêteonderzoek uitgezet naar leefbaarheid, veiligheidsbeleving en slachtofferschap van criminaliteit. Deze veiligheidsmonitor brengt trends en ontwikkelingen in beeld die steeds sneller gaan (denk aan online criminaliteit). Op basis hiervan kunnen we ons lokaal veiligheidsbeleid herzien en dient dit stuk als basis voor het Integraal Veiligheidsplan welke in 2024 vastgesteld wordt. 326 Milieu & ruimtelijke ordening

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Energie en circulaire economie

Energiearmoede en energiebesparing Het plan van aanpak energie armoede wordt momenteel uitgevoerd. Daarnaast zijn diverse partijen in opdracht van de gemeente actief om bij bewoners en ondernemers energie besparing te bevorderen. Circulaire economie Circulaire economie wordt geborgd in bestaande projecten en programma’s. Een beknopt actieplan verschijnt eind 2022.

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Biodiversiteit

Door afhankelijkheid van andere beleidsontwikkelingen binnen de organisatie zijn voorgestelde beleidsaanpassingen vertraagd. Door hoge werkdruk bij betrokken collega's en afhankelijkheid van externe partijen zijn bepaalde uitvoeringsacties vertraagd of worden in het laatste kwartaal van 2022 deels uitgevoerd.

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Omgevingswet

De voorbereidingen op de komst van de Omgevingswet verlopen in Barneveld binnen de daarvoor gestelde kaders (Koersdocument), binnen het daarvoor beschikbare budget en binnen de daarvoor opgestelde planning. Het risico is gelegen in het feit dat de invoeringsdatum 1 januari 2023 nog altijd niet helemaal vaststaat. Begin november kan de Eerste Kamer nog aan de "noodrem" trekken, als blijkt het dat DSO niet voldoende op orde is. In september en oktober a.s. wordt de goede werking van de interne digitale systemen integraal getest, inclusief de koppelingen met het DSO. Zolang uit die test niet gebleken dat de systemen productiegereed zijn, ligt ook hier nog een risico.

19

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Centrumgebied Voorthuizen

De visie voor het centrum van Voorthuizen wordt verder uitgewerkt op haalbaarheid en geconcretiseerd. In dit kader loopt er een onderzoek naar het parkeren en de verkeersafwikkeling in het centrum. Dit onderzoek is leidend voor de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van het centrum. De uitwerking van het onderzoek vergt meer tijd dan vooraf verwacht. Daarnaast zijn er in de zomerperiode afspraken gemaakt over de locatie van de markt in relatie tot een aantal evenementen die in het centrum zijn gehouden. De ervaring worden meegenomen in de verdere uitwerking van het centrumplan. Tenslotte wordt er gewerkt aan het concretiseren van de benodigde meerjarig investering, deze wordt ingebracht in het Meerjaren Investeringsprogramma dat wordt afgewogen bij de begroting 2023. Omdat het om een majeure investering gaat, is het tijdig beschikbaar krijgen van de benodigde financiën vooralsnog als risico benoemd.

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Verstedelijkingsstrategie

De verstedelijkingsstrategie is met de vorming van een nieuw kabinet en een nieuwe minister voor VRO in een nieuw vaarwater terecht gekomen. De minister heeft nieuwe regelingen in het leven geroepen en aanvullende ambities uitgesproken. Dat kan consequenties gaan hebben voor Barneveld, mede gelet ook de status van Novex-gebied voor de Foodvalley. Inhoudelijk is er in de verstedelijkingsstrategie nog niets gewijzigd. Voor wat betreft de regelingen doet de gemeente Barneveld met de locatie Barneveld Noord mee in de regelingen voor de zogeheten versnellingslocaties en het Grootschalig woningbouwgebied. De Woondeals worden ook opnieuw onder de loep genomen. De woondeal Amersfoort, waarin Barneveld participeert, wordt geactualiseerd. Voor de regio Foodvalley wordt ook een woondeal gemaakt. Binnen de regelingen geldt vaak het principe van cofinanciering van de gemeente. Omdat de regelingen nog worden uitgewerkt en onzeker is of de gemeente Barneveld in aanmerking komt voor (rijks)bijdragen, is daar nog geen nadere informatie over te geven. . Er blijft sprake van een verhoogd risico. De dynamiek is met de vorming van het nieuwe kabinet en zijn ambities. Het risico blijft dat het Rijk cq provincie dwingender gaat acteren met ook andere taakstellingen.

De inzet is gericht op het zoveel mogelijk behouden van regie, al dan niet in regioverband met de gemeentelijke Hoofdlijnennotitie als kompas. De ambtelijke capaciteit hiervoor is evenwel beperkt; het adequaat borgen van de Barneveldse belangen staat onder druk.

327 Wegen

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Onderhoud wegen

Financiën In de eerste tussenrapportage is aangeven dat door de exponentieel toegenomen prijs van diverse producten (met name asfalt en brandstoffen) de kosten van het onderhoud aan de wegen stijgen. Het CBS stelt na ieder kwartaal de indexcijfers vast. Inmiddels is op basis hiervan duidelijk dat de prijzen met circa 30% (Q1) en circa 50% (Q2) zijn gestegen. Dit ten opzichte van de in 2020 gemaakte contractafspraken met de aannemer die het asfaltonderhoud uitvoert. De aannemer heeft het recht op betaling van deze prijsverhoging door de gemeente. Echter worden de lasten voor asfaltonderhoud gedekt ten laste van de voorziening groot onderhoud wegen, waardoor niet direct een nadeel ontstaat in de exploitatie. De noodzakelijke omvang van de voorziening groot onderhoud wegen wordt bepaald op basis van een actueel beheerplan wegen. In het beheerplan wegen worden de gevolgen van de stijgende prijzen meegenomen in de berekening van de noodzakelijke omvang van de voorziening. Het beheerplan wordt in november 2022 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Kanttekening: de prijsstijging wordt met terugwerkende kracht (per kwartaal) vastgesteld. Door de huidige onvoorspelbare marktwerking bestaat het risico dat de prijzen verder stijgen waardoor de berekende omvang van de voorziening toch te laag kan zijn.

20

Planning Voor een aantal onderhoudslocaties uit het Uitvoeringsplan wegen 2022 blijkt uitvoering in 2022 niet mogelijk. De redenen hiervoor zijn divers. De uitvoering van betreffende locaties vindt plaats in 2023. 335 Sportaccommodaties

Omschrijving

Inhoud Financiën Planning Risico's

Realisatie sportvoorzieningen

Sportpark Norschoten De uitbreiding van dit sportpark is opgeschoven naar het eind van 2023 in verband met onderzoek naar de parkeerlocatie en de ontheffing natuurwet. Sportvoorziening fietscross en mountainbike Hanzeweg De planning van dit project is vertraagd in verband met beperkte personele capaciteit in het fysieke domein. We verwachten dat de realisatie plaats kan gaan vinden vanaf het vierde kwartaal in 2023. We zien een financieel risico in verband met de inflatie. Op het moment is de impact hiervan op de projecten nog niet duidelijk.

Financieel overzicht Programma 3

Begroting 2022 Primitief

3. Woon- en leefomgeving 3.1 Woningen (kwantitatief en kwalitatief)Baten Lasten Saldo Mutaties bij: 311 Volkshuisvesting Saldo 312 Grondexploitatie woningen Saldo 3.2 Aantrekkelijke leefomgeving

Mutaties bij: 321 Veiligheid 322 Groen 323 Begraven 324 Afvalinzameling en -verwerking 325 Riolering & water 326 Milieu & ruimtelijke ordening 327 Wegen 328 Reiniging en vuilbeheersing 3.3 Adequate voorzieningen

Mutaties bij: 331 Publiekszaken 332 Huisvesting onderwijs 333 Bibliotheek 334 Kunst en cultuur 335 Sportaccomodaties 336 Overige accomodaties 337 Speelvoorzieningen Saldo van baten en lasten Programma 3

- 335 - 335

bedragen x € 1.000 Mutaties Begroting 2022 Begroting 2022 2e I/S t/m 2e Actueel tussenrapportage tussenrapportage 312 10 V I 322 - 1.326 - 79 N I - 1.405 - 1.014 - 69 N I - 1.083

- 335 -

- 1.014 -

- 69 N -

I

- 1.083 -

Baten Lasten Saldo

17.550 - 37.021 - 19.471

19.886 - 41.129 - 21.243

- 778 N - 516 N - 1.294 N

IS IS IS

19.108 - 41.645 - 22.537

Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo

- 5.070 - 3.391 - 149 1.743 1.279 - 5.668 - 7.186 - 1.028

- 5.197 - 3.794 - 256 1.724 1.264 - 6.643 - 7.258 - 1.083

- 21 N - 148 N 76 V - 24 N -7N - 1.184 N -2N 14 V

IS IS I I IS IS I I

- 5.217 - 3.942 - 180 1.700 1.257 - 7.826 - 7.259 - 1.069

Baten Lasten Saldo

5.327 - 20.211 - 14.884

5.592 - 21.957 - 16.365

132 V 815 V 947 V

I I I

5.724 - 21.142 - 15.418

Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo

- 132 - 5.926 - 991 - 2.055 - 4.826 - 517 - 437

- 156 - 6.440 - 1.023 - 2.135 - 6.024 - 156 - 432

73 V 431 V -1N - 79 N 406 V 21 V 96 V

I I I I I I I

- 83 - 6.009 - 1.024 - 2.215 - 5.618 - 134 - 336

- 34.690

- 38.623

- 416 N

IS

- 39.038

3.1 Woningen (kwantitatief en kwalitatief) In totaal is er een budgetbijstelling op de baten en lasten van € 69.000 (nadeel) in 2022. De budgetbijstelling bestaat voornamelijk uit de volgende mutaties:

311 Volkshuisvesting: Hogere lasten van ongeveer € 70.000 (incidenteel) in verband met de actualisatie van kapitaallasten voor investeringen. Dit wordt toegelicht bij beleidsproduct 434 Overige baten en lasten. Hogere baten en lasten van € 10.000 (incidenteel) in verband met de huur van woningen voor statushouders. Deze kosten worden gecompenseerd door het Rijk. 3.2 Aantrekkelijke leefomgeving In totaal is er een budgetbijstelling op de baten en lasten van € 1.294.000 (nadeel) in 2022. Hiervan is € 240.000 (nadeel) structureel. De budgetbijstelling bestaat voornamelijk uit de

21

volgende mutaties:

321 Veiligheid: Lagere baten van ruim € 45.000 (incidenteel) op de leges, als gevolg van verlenging van de corona ondersteuningsmaatregelen van horeca in 2022, in de vorm van verruiming sluitingstijden en vrijstelling van terras precario. Lagere lasten van ruim € 30.000 (incidenteel) in verband met de actualisatie van kapitaallasten voor investeringen. Dit wordt toegelicht bij beleidsproduct 434 Overige baten en lasten. 322 Groen Hogere lasten van € 80.000 (structureel) bij het onderhoud van de openbare ruimte. De voorgenomen bezuiniging van € 95.000 op onderhoud openbare ruimte (zie begroting 2022) wordt slechts voor € 15.000 gerealiseerd. Dit komt door stijgende prijzen en door een uitbreiding op het maaibestek voor de wijk Holzenbosch. Hogere lasten van ruim € 45.000 (incidenteel) in verband met het herstel van een gazon na het verplaatsen van woningen voor statushouders. In 2016 zijn deze tijdelijke woningen voor statushouders op het gazon tussen de Lijsterstraat en de Churchillstraat geplaatst. Met de bewoners van de Lijsterstraat en omgeving is destijds afgesproken dat het gazon na verplaatsing wordt hersteld. Hogere lasten van € 25.000 (incidenteel) in verband met een inhaalslag die gemaakt moet worden in boominspecties om onveilige situaties in de openbare ruimte te voorkomen.

323 Begraven: Lagere lasten van ruim € 195.000 (incidenteel) in verband met de actualisatie van kapitaallasten voor investeringen. Dit wordt toegelicht bij beleidsproduct 434 Overige baten en lasten. Hogere lasten van € 120.000 (incidenteel) in verband met onderhoud aan de asfaltpaden van begraafplaatsen. Het onderhoud was in 2021 al gestart en wordt afgerond in 2022. 324 Afvalinzameling en -verwerking: Lagere lasten van € 280.000 (incidenteel) in verband met de gewijzigde vergoedingssystematiek in de afspraken met Nedvang. Met deze wijziging worden de verwerkingskosten verdisconteerd in de inzamelvergoeding die de gemeente ontvangt. Hogere baten van € 70.000 (incidenteel) bij de inzameling van oud papier. De werkelijke vergoeding voor papier in 2022 is aanzienlijk hoger dan in de begroting rekening mee is gehouden, als gevolg van sterk fluctuerende prijzen. Hogere lasten van ongeveer € 65.000 (incidenteel) in verband met de stijging van brandstofkosten. Hogere lasten van ongeveer € 25.000 (incidenteel) in verband met de actualisatie van kapitaallasten voor investeringen. Dit wordt toegelicht bij beleidsproduct 434 Overige baten en lasten. Per saldo ontstaat een verwacht incidenteel voordeel op afvalinzameling en -verwerking van ongeveer € 285.000 dat wordt toegevoegd aan de voorziening afvalstoffenheffing.