Bijlage 1 Woonzorgvisie 2025-2029 'Een thuis voor iedereen in Barneveld'

Woonzorgvisie 2025 - 2029 ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

inhoud

Inhoudsopgave Voorwoord ...........................................................................................................................................................................

3

1. Inleiding .................................................................................................................................................................. Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld............................................... Landelijke, regionale en lokale kaders............................................................................ Onze visie: een inclusieve wijk .................................................................................................. Proces: samen met betrokken partijen. .........................................................................

4 5 5 7 9

2. P  assend wonen voor alle ouderen . ........................................................... 10 Wat zien we? .................................................................................................................................... 11 Ambities ................................................................................................................................................ 13 Onze aanpak . .................................................................................................................................. 15 3 Passend wonen voor andere aandachtsgroepen .................... 16 Wat zien we? .................................................................................................................................... 17 Ambities ................................................................................................................................................ 20 Onze aanpak . .................................................................................................................................. 23 4W  ijken waar we omzien naar elkaar en zelfstandig kunnen wonen . .......................................................................................................................

Wat zien we? .................................................................................................................................... Ambities ................................................................................................................................................ Onze aanpak . ..................................................................................................................................

2

Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

24 25 27 29

5P  rettige leefomgeving met toegankelijke voorzieningen . ............................................................................. 30 Wat zien we? .................................................................................................................................... 31 Ambities ................................................................................................................................................ 32 Onze aanpak . .................................................................................................................................. 33 6 Samenwerken in wijken en dorpen ........................................................... Wat zien we? .................................................................................................................................... Ambities ................................................................................................................................................ Onze aanpak . ..................................................................................................................................

34 35 36 37

Bijlagen .................................................................................................................................................................................... 38 Bijlage 1: Voorzieningenaanbod gemeente Barneveld . ............................................ 39 Bijlage 2: Definitielijst . ......................................................................................................................................... 42 Bijlage 3: Afwegingskader Ruimtelijke initiatieven Wonen, Welzijn en Zorg ......................................................................................................... 43

inhoud

Voorwoord Geachte lezer, Met gepaste trots presenteert de gemeente Barneveld haar Woonzorgvisie ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’. In deze visie geven wij een duidelijk beeld van passend wonen en zorg voor ouderen en andere aandachtsgroepen in onze samenleving.

3

In onze groeiende en veranderende samenleving is ons streven dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en deelnemen aan de samenleving. In een inclusieve wijk met basisvoorzieningen, ontmoetingsplekken en zorgvoorzieningen die toegankelijk, betaalbaar en bereikbaar zijn. Een wijk, waar voor iedereen plek is en waar men zich thuis voelt. Onder het gemeentelijke motto ‘zelf-samen-gemeente’, moet wonen, ondersteuning en zorg, daar waar het nodig is zoveel mogelijk beschikbaar zijn. We starten vanuit een stevige basis aan woonvormen en een breed palet aan ondersteuningsmogelijkheden en passende zorg. We zijn een gemeente waar we elkaar helpen, waar mantelzorgers en vrijwilligers met succes actief zijn op tal van deze gebieden samen met professionals. Op deze basis bouwen wij verder. Het aantal inwoners in de gemeente Barneveld stijgt in 2040 naar 80.000. Deze groei zorgt voor een aantal grote uitdagingen. Bijvoorbeeld het bouwen en aanpassen van woningen voor een brede doelgroep, waaronder bijvoorbeeld ouderen, mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking en mensen met een kwetsbaarheid. Inwoners die allemaal prettig willen wonen in een inclusieve wijk. De komende jaren neemt de vraag naar zorg toe door onder andere de bevolkingsgroei en de forse toename van het aantal ouderen.

Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

In deze woonzorgvisie hebben wij de opgaves en onze ambities voor de komende vier jaar opgenomen. Deze passen in de landelijke en regionale afspraken zoals het landelijke programma ‘Een thuis voor iedereen’ en het afsprakenkader ouderenhuisvesting regio Foodvalley. Het is een woonzorgvisie die samen met onze partners in wonen, zorg en welzijn is opgesteld en daar zijn wij als wethouders Ruimtelijke Ordening/Wonen en Sociaal Domein trots op. Wij kunnen de opgaven en ambities die voortkomen uit deze visie alleen samen succesvol oppakken. Samen met partners en inwoners blijven we verder bouwen aan onze toekomst voor alle inwoners!

Bennie Wijnne, wethouder Ruimtelijke Ordening en Wonen

Jolanda de Heer, wethouder Sociaal Domein

1

Inleiding

inhoud

1. Inleiding Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld

Landelijke, regionale en lokale kaders

Barneveld is een gemeente waar het prettig wonen is, en we willen ervoor zorgen dat dit zo blijft. Onze gemeenschap staat bekend om haar sterke sociale samenhang en relatief lage eenzaamheid. Recent onderzoek toont zelfs aan dat Barneveld de meeste vrijwilligers van de provincie heeft. Daarnaast zetten veel inwoners zich in als mantelzorger. Dit draagt bij aan de hoog ervaren gezondheid, die boven het landelijke gemiddelde ligt. Het aantal inwoners stijgt van ruim 63.000 nu naar ongeveer 80.000 in 2040. Deze groei zorgt ook voor uitdagingen. We moeten extra aandacht geven aan zaken zoals huisvesting, zorg en ondersteuning voor bepaalde doelgroepen. In de komende jaren zal bijvoorbeeld het aantal 75-plussers verdubbelen en het aantal mensen met dementie neemt snel toe. Mede door de vergrijzing komt er meer druk op de zorg en ondersteuning. Er zijn personeelstekorten en de kosten stijgen. Er zijn maatregelen nodig om de zorg en ondersteuning in de toekomst goed en betaalbaar te houden. Barneveld heeft veel te bieden door de sterke gemeenschap en de mooie natuurlijke ligging. We willen ervoor zorgen dat iedereen ook in de toekomst goed kan blijven wonen, zo zelfstandig mogelijk en passend bij hun situatie. Dit vraagt om samenwerking en een duidelijke visie op wonen en zorg. Deze Woonzorgvisie legt uit hoe we dit gaan doen.

Landelijk De vraagstukken op het gebied van wonen en zorg worden landelijk erkend. Dat heeft in 2021 geleid tot het programma ‘Een Thuis voor Iedereen’, met als doel te zorgen voor voldoende betaalbare woningen voor aandachtsgroepen. Het wetsvoorstel Wet ‘versterking regie volkshuisvesting’ geeft gemeenten meer sturing en stelt verplicht dat gemeenten een Woonzorgvisie opstellen. In een Woonzorgvisie wordt ingegaan op een aantal aandachtsgroepen waaronder ouderen en groepen die het extra moeilijk hebben bij het vinden van passende en betaalbare woonruimte. Het landelijke programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) geeft gemeenten richting bij wat er nodig is om ouderen in staat te stellen zo lang mogelijk zelfstandig te (blijven) wonen. Dit onder het motto: ‘Zelf als het kan, thuis als het kan en digitaal als het kan’.

De Woonzorgvisie beschrijft de opgaves en ambities voor de komende vier jaar. Bovendien vormt het de basis voor onze afspraken met lokale organisaties op het gebied van wonen, zorg en welzijn. Ook levert de Woonzorgvisie belangrijke informatie voor de herijking van de Woonvisie, het nieuwe Beleidskader Sociaal Domein en de Omgevingsvisie die momenteel wordt ontwikkeld.

5

Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

inhoud

Figuur 1: Afbakening landelijk verplichte doelgroepen in Woonzorgvisie Categorie

Wettelijk verplichte doelgroepen Aandacht in Woonzorgvisie Barneveld

Ouderen

Ouderen

Volledig uitgewerkt

Zorgdoelgroep

- Mantelzorgverleners en mantelzorgontvangers

Volledig uitgewerkt

- Personen met lichamelijke of verstandelijke beperking - Mensen met psychische kwetsbaarheid - Uitstromers uit intramurale instellingen - (Dreigend) dak- en thuislozen Zorgdoelgroepen met beperkte omvang

- Woningzoekenden na detentie

Kort aangehaald

- Stoppende sekswerkers

Doelgroepen zonder - Statushouders specifieke zorgvraag - Arbeidsmigranten

Kort aangehaald

- Studenten - Woonwagenbewoners - Oekraïense ontheemden Sommige groepen krijgen beperkte aandacht in de woonzorgvisie, omdat de woonvraag niet automatisch gekoppeld is aan een zorgvraag. Deze groepen worden behandeld in andere beleidskaders of de reguliere woonvisie.

Regionaal Er is een afsprakenkader ouderenhuisvesting voor de regio Foodvalley. Dit richt zich op het afspraken maken over voldoende huisvesting voor ouderen in de gemeenten. In 2025 wordt gewerkt aan een regionaal afsprakenkader aandachtsgroepen. Daarnaast zijn er op het gebied van Beschermd Wonen en maatschappelijke opvang belangrijke regionale

6

Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

kaders vastgesteld die samenhangen met de woonzorgvisie, zoals de regiovisie ‘Beschermd Wonen en Beschermd Thuis in de Valleiregio 20242029’ en de regiovisie ‘Zo zelfstandig mogelijk wonen’ voor maatschappelijke opvang 2021. Ook op het gebied van zorg en ondersteuning gebeurt er veel. In navolging op het landelijke Integraal Zorgakkoord, werd in de regio Gelderse Vallei eind 2023 het regioplan ‘Vitale Gelderse Vallei 20232027’ opgesteld. Het doel is vitalere inwoners, de zorg- en ondersteuning houdbaar te houden en een betere verbinding te maken tussen het sociaal en medisch domein. Lokaal De Omgevingsvisie beschrijft de strategische stip op de horizon voor de fysieke leefomgeving voor het jaar 2040. Vooruitlopend op de Omgevingsvisie, die naar verwachting medio 2025 wordt vastgesteld, stelde het college van B&W in 2024 het voorkeursscenario vast. Hierin is een aantal hoofdopgaven voor de visie beschreven, waarvan een aantal nadere uitwerking krijgt in de Woonzorgvisie. Barneveld is een groeigemeente en groeit door naar circa 80.000 inwoners in 2040. Dit betekent dat er vanaf 2021 8.000 extra woningen nodig zijn. De 5 hoofdopgaven uit de omgevingsvisie zijn (1) gezond en toekomstbestendig, (2) prettig leven in vitale dorpen, (3) waardevol landelijk gebied, (4) passend ondernemen en (5) bereikbaar nu en in de toekomst.

De Woonvisie 2021- 2025 ‘wonen voor jong en oud’ vormt een nadere uitwerking van de Omgevingsvisie op het onderwerp wonen. In deze Woonvisie is in grote lijnen al ingegaan op verschillende aandachtsgroepen, de verwachte groei van deze groepen en de benodigde huisvesting en ondersteuning die daarbij nodig is. Hierbij staan de volgende ambities centraal: (1) We houden ons woningbouwtempo hoog; (2) Extra aandacht voor jongeren/starters en ouderen in de woningdifferentiatie; (3) We werken aan vitale en gedifferentieerde buurten en kernen; (4) We werken aan een duurzame en klimaatbestendige woningvoorraad en woonomgeving. In 2025 wordt de huidige Woonvisie herijkt. De Woonzorgvisie is ook verbonden met het beleidsplan Sociaal Domein, ‘Mensen voorop’, dat in 2019 is vastgesteld. In het najaar van 2025 wordt

inhoud

naar verwachting een nieuw beleidskader Sociaal Domein vastgesteld. De waarden en uitgangspunten uit het huidige beleidsplan blijven waarschijnlijk ook in het nieuwe beleidskader gelden. De uitgangspunten zijn dat we aansluiten op initiatieven en de eigen kracht van inwoners, met elkaar en integraal werken, inspelen op wat er nodig is en doelgericht werken. Waar nodig maatwerk bieden, deskundigen handelingsruimte geven, zoveel mogelijk lokaal werken, dichtbij mensen, en rekening houden met de identiteit van inwoners.

Landelijk beleid wonen en zorg

• Een thuis voor iedereen • Wonen en zorg voor ouderen (WOZO) • Integraal zorgakkoord (IZA)

Woondeal regio Foodvalley Omgevingsvisie gemeente Barneveld Woonvisie

7

Regionaal Afsprakenkader ouderenhuisvesting en afsprakenkader aandachtsgroepen

Lokale Woonzorgvisie

Regionaal beleid sociaal domein

Beleidskader Sociaal Domein

Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Onze visie: een inclusieve wijk

In de gemeente Barneveld streven we samen met inwoners en maatschappelijke partners naar inclusieve wijken, waar iedereen, jong en oud, met of zonder beperkingen, (zo lang mogelijk) zelfstandig kan wonen en actief kan deelnemen aan de samenleving. Daarbij zorgen we voor passende woningen, zodat iedereen prettig kan wonen en oud kan worden. Een inclusieve wijk is divers, heeft basisvoorzieningen, ontmoetingsplekken en (zorg)voorzieningen die toegankelijk, betaalbaar en bereikbaar zijn. We koesteren de sterke sociale samenhang en stimuleren het motto ‘zelf-samen-gemeente’, waarbij we oog hebben voor de draagkracht van wijken. Als het niet meer lukt om het zelf te doen, is zorg en ondersteuning beschikbaar. Op de volgende afbeelding zijn in een oogopslag de visie en bijbehorende ambities van deze Woonzorgvisie opgenomen. Centraal staat het streven naar een inclusieve wijk. Onze ambities (in de gekleurde vakjes) worden verder in de verschillende hoofdstukken uitgewerkt.

inhoud

Passend wonen voor andere aandachtsgroepen

Passend wonen voor alle ouderen Voldoende passende woningen voor ouderen

Voldoende passende zelfstandige woningen of kamers voor aandachtsgroepen

Doorstroming en bewustzijn vergroten Inzet van zorgtechnologie en domotica om zelfstandigheid te vergroten

Samenwerken in wijken en dorpen Optimaal samenspel tussen de formele en informele zorg Toegankelijke zorg en ondersteuning in de wijk

Gemengd wonen in de wijken, verspreid over de gemeente

Een inclusieve wijk

Wijken waar we omzien naar elkaar Inwoners voelen zich met elkaar verbonden

Prettige leefomgeving met toegankelijke voorzieningen We streven naar voorzieningen die toegankelijk zijn vanuit elke buurt Toegankelijke openbare ruimte met voldoende groen en mogelijkheden voor ontmoeting We hebben oog voor sociale en fysieke veiligheid

Iedereen is welkom in de wijk Versterking van de vrijwillige inzet van buurtbewoners Inzet op eigen regie en positieve gezondheid

inhoud

Leeswijzer De Woonzorgvisie is opgedeeld in vijf thematische hoofdstukken, die elk een specifiek thema behandelen. Dit komt overeen met de 5 thema’s zoals ook zichtbaar in onze visie en de ambities in het vorige figuur. Elk hoofdstuk begint met een korte schets van de huidige situatie in de gemeente, waarin we beschrijven wat we op dit moment zien, ondersteund waar mogelijk door relevante cijfers. Vervolgens hebben we onze ambities met betrekking tot het betreffende thema geformuleerd. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met de uitvoeringsmaatregelen die nodig zijn om deze ambities te realiseren. • Hoofdstuk 1: Inleiding • Hoofdstuk 2: Passend wonen voor alle ouderen • Hoofdstuk 3: Passend wonen voor andere aandachtsgroepen • Hoofdstuk 4: Wijken waar we omzien naar elkaar en in de toekomst zorg en ondersteuning kunnen leveren • Hoofdstuk 5: Prettige leefomgeving met toegankelijke voorzieningen • Hoofdstuk 6: Samenwerken in netwerken in wijken en dorpen Thema’s 1 en 2 richten zich voornamelijk op de huisvestingsopgave voor ouderen en andere aandachtsgroepen. Bij het lezen van deze hoofdstukken is het belangrijk te weten dat andere relevante aspecten, zoals sociale samenhang, het omkijken naar elkaar in de wijk en het creëren van een toegankelijke leefomgeving, uitgebreider aan bod komen in thema’s 3 tot en met 5.

Deze ‘zachte kanten’ van wonen zijn net zo essentieel voor het wonen van de doelgroepen uit thema’s 1 en 2, en worden in de latere hoofdstukken verder uitgewerkt.

Proces Samen met betrokken partijen Deze visie is tot stand gekomen in samenwerking met verschillende partners. Dit participatieve proces bevatte meerdere stappen: • Er zijn interviews gehouden met een breed scala aan partners in het woon- en zorgdomein, waaronder zorgorganisaties, zorgaanbieders, woningcorporaties, welzijnsorganisaties, stichtingen en maatschappelijke organisaties.

9

Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

• Twee belanghebbendenbijeenkomsten werden georganiseerd, waar een brede groep van circa 40 personen per bijeenkomst aanwezig was om actief mee te denken en input te leveren. • Er zijn zes klankbordgroep bijeenkomsten geweest, bestaande uit een geselecteerde groep van bovenstaande partners die intensief hebben meegedacht over zowel het proces als de inhoud van de visie. • Er is een raadsbijeenkomst geweest, waarin raadsleden inhoudelijk meedachten over de koers in de visie. • Vervolg: elk hoofdstuk sluit af met een aanpak, waarin de speerpunten aangegeven zijn waarop de komende tijd de focus ligt. Deze aanpak wordt na vaststelling van de visie verder geconcretiseerd in een uitvoeringsprogramma. Met daarbij een tijdsplanning en bijbehorend budget. Geraadpleegde onderzoeken Voor de Woonzorgvisie zijn verschillende onderzoeken geraadpleegd. Allereerst wordt er verwezen naar de Woonzorganalyse Aandachtsgroepen Gelderland (2023), met een specifiek focus op het regionale rapport van Foodvalley. Dit onderzoek biedt belangrijke gegevens over de woonbehoefte van aandachtsgroepen in de regio. Daarnaast is er in de gemeente een woningbehoefteonderzoek (2025) uitgevoerd, dat niet alleen een breed overzicht biedt van de woningmarkt, maar ook een woonwensen enquête bevat. Deze enquête geeft inzicht in de specifieke woonwensen van de inwoners van de gemeente.

Verder worden er cijfers gebruikt uit het woonzorgbehoefteonderzoek (2023) van de provincie Utrecht, waarbij ook gemeente Barneveld gedeeltelijk is meegenomen, aangezien dit binnen de woondealregio Amersfoort valt. Voor Barneveld is er een kleine aanvullende analyse toegevoegd aan het bestaande onderzoeksmodel, om aanvullende zorgdoelgroepen in kaart te brengen. Daarnaast maken we gebruik van diverse algemene onderzoekscijfers afkomstig uit verschillende bronnen, zoals het CBS, de GGD, het RIVM, de CIZ-databank (registratiecijfers) en de Primos-prognose.

inhoud

2

Passend wonen voor alle ouderen

10 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

inhoud

2. Passend wonen voor alle ouderen Figuur 2.1: Gemeente Barneveld. Huishoudens naar type per kern

Onze ambitie is dat ouderen zo veel mogelijk zelfstandig kunnen wonen en verbonden blijven met hun omgeving. We realiseren passende woningen voor ouderen, bevorderen doorstroming en zetten technologie in om zelfstandigheid en welzijn te ondersteunen. Mensen zijn ongeacht hun leeftijd en gezondheid een belangrijk onderdeel van de samenleving. Samen met inwoners, zorg en welzijnspartners en woningcorporaties werken we aan oplossingen die voorbereid zijn op de toekomst.

Wat zien we? Gemeente Barneveld staat bekend om zijn relatief jonge bevolking. Zoals aangegeven, de gemeente blijft de komende jaren flink groeien. De bevolkingssamenstelling verandert. Het aandeel gezinnen met kinderen zal substantieel blijven, mede door de beperkte ontgroening (afname van het aantal jongeren). Toch ontkomt ook gemeente Barneveld niet aan de vergrijzing; het aantal inwoners van 65 jaar en ouder en het aantal mensen met dementie groeit gestaag. Ook moeten mensen door rijksbeleid langer zelfstandig thuis blijven wonen. De leeftijdsverdeling in de gemeente Barneveld laat zien dat er relatief meer ouderen wonen in Voorthuizen, Garderen en Kootwijk. In deze kernen is het percentage 65-plussers verhoudingsgewijs hoger dan in de rest van de gemeente.

11 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Bron: Lokale Monitor Wonen, 2024.

inhoud

Hoewel ouderen in de gemeente zich gezonder en minder eenzaam voelen dan gemiddeld in Nederland, zien we ook in de gemeente Barneveld een negatieve trend ontstaan; ouderen zijn zich de laatste jaren minder gezond en meer eenzaam gaan voelen. Bovendien zullen, door de sterke stijging van het aantal ouderen, problemen op het gebied van gezondheid en eenzaamheid onder ouderen in absolute zin sterk stijgen.

In totaal zijn er in de periode 2022 - 2031 845 extra woningen voor ouderen in de gemeente nodig. Dit aantal is onderverdeeld in verschillende typen woningen, afhankelijk van de zorg- en woonbehoeften van de ouderen. Tabel 2.2 Gemeente Barneveld. Opgave ouderenhuisvesting, 2022 – 2031 Gemeente Barneveld

Tabel 2.1 Gezondheid inwoners van 65 jaar en ouder in Barneveld Barneveld

Nederland

Ervaren gezondheid: goed ervaren gezondheid

63,2%

60,9%

Lichamelijke gezondheid: één of meer langdurige aandoeningen

44,8%

47%

Eenzaamheid: sterk eenzaam

8,6%

11,5%

Dementie

1,5%

1,7%

Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen GGD, CBS en RIVM (2022) en Alzheimer Nederland (2022)

Veel ouderen wonen zelfstandig en voelen zich vitaal. Ook ouderen die zorg nodig hebben, blijven vaak zelfstandig wonen met ondersteuning van thuiszorg of familie. Soms zijn aanpassingen in huis nodig om langer thuis te kunnen blijven wonen, of is een tijdige verhuizing naar een geschikte woning noodzakelijk. Het is belangrijk dat ouderen op tijd doorstromen naar een passende woning, zodat zij comfortabel en veilig kunnen blijven wonen. Hierbij moet ook aandacht zijn voor het behoud van hun sociale netwerk in de vertrouwde omgeving. Dit netwerk biedt niet alleen emotionele steun, maar draagt ook bij aan hun welzijn en zelfstandigheid. Door diversiteit in het woonaanbod en de bewonerssamenstelling te stimuleren, kunnen ouderen blijven terugvallen op voor hen bekende mensen en voorzieningen in hun wijk. Tegelijkertijd voorkomt een goede doorstroming dat jongere generaties worden belemmerd in hun zoektocht naar een geschikte woning.

12 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Zorggeschikt

Geclusterd

Nultreden

Totaal

+120

+205

+520

+845

Bron: BZK/ABF, 2023.

De huidige plannen voorzien in 151 zorggeschikte, 162 geclusterde, en 948 nultredenwoningen. Dit zijn zowel harde (loopt procedure) als zachte (geen procedure) plannen. Woontype

Kenmerken

Nultredenwoning

• Woonkamer, keuken, badkamer, toilet en minstens één slaapkamer gelijkvloers • Bereikbaarheid zonder traplopen van buitenaf

Geclusterde woning

• Kenmerken van nultredenwoning • Gemeenschappelijke ruimte in of nabij het complex • Meerdere woningen in geclusterde setting

Zorggeschikte woning • Kenmerken van geclusterde woning • Geschikt voor ouderen met WLZ-indicatie volledig pakket thuis (VPT) • Meerkosten bouwtechnische vereisten toegankelijkheid zorgontvanger

Het is van belang om te benadrukken dat het hier niet alleen om een bouwopgave gaat. Ook zorg en ondersteuning moeten geregeld en gegarandeerd worden – zowel in zorggeschikte woningen als in de andere woonvormen. Dit vraagt om samenwerking en afstemming tussen verschillende partijen.

inhoud

Het aanbod van levensloopgeschikte woningen is ongelijk verdeeld in de gemeente Barneveld. Rond de centra van Barneveld en Voorthuizen liggen de meeste geschikte woningen. In de noordelijke en zuidelijke wijken van Barneveld en het westen van Voorthuizen staan juist veel niet-geschikte woningen. Kernen zoals Kootwijkerbroek, Garderen, Stroe en Terschuur hebben nog minder geschikte woningen. Garderen trekt door de natuurlijke omgeving veel ouderen aan. Figuur 2.2: Gemeente Barneveld: Aandeel nultredenwoningen naar kernen, 2024

Ambities Voldoende passende woningen voor ouderen Nieuwe voorraad toevoegen We willen zorgen voor voldoende geschikte zelfstandige woningen voor ouderen, met focus op zorggeschikte, geclusterde en nultredenwoningen. Geclusterd wonen speelt in op deze vraag door de voordelen van een sociaal netwerk en gezamenlijke zorg te combineren. Het bevordert niet alleen de zelfredzaamheid van bewoners, maar helpt ook om eenzaamheid te verminderen en het zorgen voor elkaar te stimuleren. Tot 2030 is het doel om +120 zorggeschikte, +205 geclusterde en +520 nultredenwoningen te realiseren, zoals vastgelegd in het regionale afsprakenkader voor ouderenhuisvesting in de regio Foodvalley. Dit kan zowel door nieuwbouw als aanpassingen van bestaande woningen. De komende tijd richten we ons op het opnemen van deze opgave in de programmering en uitvoering. Hoewel het aantal plannen momenteel toereikend lijkt, is er relatief meer focus nodig op geclusterde woningen. Het betreft zowel harde als zachte plannen. De uitvoering ervan vraagt de komende tijd volop aandacht. Bij harde plancapaciteit zijn de procedures doorlopen en bestemmingsplannen gewijzigd waardoor woningbouw vlot van start kan. Bij zachte plancapaciteit gaat het om gebied dat geschikt is voor woningbouw maar waar procedures nog niet zijn gestart. Passend wonen gaat verder dan alleen het toevoegen van vastgoed.

Het draait ook om het creëren van wijken waar mensen naar elkaar omzien en waar voldoende voorzieningen zijn. Hoofdstuk 4 en 5 gaan verder in op deze onderwerpen.

Bron: Gemeente Barneveld, bewerking Companen.

13 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Bestaande voorraad benutten In de gemeente Barneveld zijn er kansen om extra woningen voor ouderen te maken. Dit kan door grotere woningen op te splitsen of om te bouwen naar kleinere appartementen. Dit vergroot het woningaanbod voor verschillende groepen. Ook moeten initiatieven zoals woningdeling,

inhoud

mantelzorgwoningen en woonleefgemeenschappen beter ondersteund worden. Hoewel er al regels zijn voor mantelzorgwoningen, worden deze soms als lastig ervaren. Door meer in te zetten op premantelzorgwoningen en te onderzoeken of het premantelzorgbeleid versoepeld kan worden, is het mogelijk de mantelzorgwoningen breder toegankelijk te maken voor mensen buiten de directe familie. Het verstrekken van duidelijke informatie over deze mogelijkheden en adequate ondersteuning vanuit de gemeente kan helpen om meer inwoners in staat te stellen gebruik te maken van deze voorzieningen.

Doorstroming en bewustzijn vergroten Doorstroming begint met passend woningaanbod dat aansluit bij de behoeften. Maar als dat aanbod beschikbaar is, moeten ook de juiste mensen bereid zijn om te verhuizen. Dit past bij het uitgangspunt in het voorkeursscenario van de Omgevingsvisie om levensloopbestendige wijken te creëren. In de gemeente Barneveld voert Welzijn Barneveld de aanpak ‘Woon Bewust’ uit. Daarnaast is er het landelijk gedachtegoed ‘Praat vandaag over morgen’. Hier worden inwoners aangezet tot bewust wonen en nadenken over hun toekomstige woonbehoeften. Het blijkt dat ouderen vaak nog terughoudend zijn een huurwoning of andere koopwoning te betrekken. De gemeente Barneveld is een koopgeoriënteerde gemeente. Dit kan een belemmering zijn voor de doorstroming. Daarnaast kunnen er andere praktische obstakels zijn die verhuizen bemoeilijken, zoals hogere huurprijzen, het terugbrengen van een woning in de oude staat, of de moeite van het verhuisproces zelf. Het is essentieel om informatie en beeldvorming over verhuizen te verbeteren. Er is behoefte aan meer bewustzijn over de voordelen van huren en mogelijkheden voor woningaanpassing wanneer dat nodig is. Wat ook kan bijdragen aan doorstroming is het faciliteren van woningruil binnen de sociale huur. Dit kan ervoor zorgen dat meer huishoudens passend wonen.

14 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Inzet van zorgtechnologie en domotica om zelfstandigheid te vergroten Technologie speelt een steeds grotere rol in het mogelijk maken van zelfstandig wonen. Nieuwe technologieën kunnen ook helpen bij het oplossen van personeelstekorten in de zorg. In de toekomst zullen digitale toepassingen zoals eHealth en domotica steeds vaker worden gebruikt. Voorbeelden zijn valdetectie, beeldbellen, zorgrobots en automatische medicijndispensers. Het is belangrijk dat het gebruik van deze technologieën vanzelfsprekend wordt, net als het gebruik van hulpmiddelen zoals scootmobielen of apparatuur voor monitoring. Hoewel er momenteel nog geen direct aanbod van zorgtechnologie via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is, biedt de gemeente onze aanbieders de ruimte om digitale dienstverlening in te zetten en te ontwikkelen. De gemeente stimuleert het lokale MKB en ondernemers om bij te dragen aan de ontwikkeling van technologieën voor monitoring en andere hulpmiddelen. Dit streven is vastgelegd als ontwikkelopgave in de inkoopvoorwaarden Wmo, waarmee de inzet van digitale zorgtechnologie gefaciliteerd en bevorderd wordt. Ouderen worden steeds digitaal vaardiger, waardoor het potentieel van computer- en taalvaardige ouderen beter kan worden benut. Deze ouderen kunnen ook gebruik maken van digitale toepassingen die ontmoeting en verbinding in de buurt bevorderen.

Tegelijkertijd is er ook een groep die deze digitale vaardigheden nog niet bezit, waardoor extra aandacht voor het verbeteren hiervan noodzakelijk blijft. We richten ons op het waarborgen van veilige zorgtechnologie en het voorkomen van cybercriminaliteit, zodat ouderen deze technologie op een veilige manier kunnen gebruiken. De zorgaanbieder speelt hier een belangrijke rol in.

inhoud

Onze aanpak 1. We zetten in op het realiseren van de aantallen ouderenhuisvesting zoals genoemd in het afsprakenkader ouderenhuisvesting regio Foodvalley. 2. We stimuleren het ontstaan van geclusterde woonconcepten. 3. We zetten in op voorlichting en bewustwording over huidige en toekomstige woonbehoeften van bewoners. Zoals via campagnes “Praat vandaag over morgen” en “Woon Bewust”. 4. We onderzoeken of we de regelgeving rondom (pre)- mantelzorgwoningen kunnen versoepelen danwel stimuleren zodat meer mensen mantelzorgwoningen gaan realiseren. 5. We stimuleren gebruik van zorgtechnologie, zoals hulpmiddelen voor valdetectie en beeldzorg, om de zelfstandigheid van ouderen te vergroten. Dit draagt bij aan langer zelfstandig wonen en ondersteunt de zorgverlening. 6. We versterken preventie door vroegtijdige bewustwording te stimuleren en gerichte informatie te bieden over beschikbare mogelijkheden.

15 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

inhoud

3

Passend wonen voor andere aandachtsgroepen

16 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

inhoud

3. Passend wonen voor andere aandachtsgroepen

Iedereen verdient een passend thuis in de gemeente Barneveld en maakt onderdeel uit van de samenleving, ook mensen met een zorgvraag. We willen voor diverse groepen een passend thuis bieden, waarbij zorg en begeleiding op maat worden geleverd. De gemeente streeft naar een inclusieve woonomgeving waarin mensen met een zorgvraag, zoals mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking, jongeren uit de jeugdzorg en andere zorgbehoevenden, zich kunnen ontwikkelen en volledig kunnen deelnemen aan de samenleving. Gemengd wonen, verspreid over de wijken, wordt gestimuleerd om sociale integratie en zelfredzaamheid te bevorderen.

Wat zien we? Mensen met een verstandelijke beperking en lichamelijke beperking De groep mensen met een (licht) verstandelijke beperking kent een diverse samenstelling. Zij kunnen onder andere behoefte hebben aan verpleging of verzorging, huishoudelijke hulp of begeleiding bij gedragsproblematiek. Een groot deel van deze mensen woont in een instelling; dit kan ook kleinschalig in de wijk zijn. Een klein aandeel woont zelfstandig(er) in de wijk met ambulante begeleiding. Door de bevolkingsgroei is de verwachting dat het aantal indicaties iets zal toenemen, waardoor er voor 2030 behoefte is aan 55 extra geclusterde woningen en 5 extra gespikkelde woningen voor deze doelgroep1.

Gespikkeld wonen voor VG: wonen in een reguliere, niet-geclusterde woning die vaak in de nabijheid staat van een woonvorm waarvandaan lichtere zorg en begeleiding geboden kan worden.

1

17 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Tabel 3.1: Demografische prognose aantal mensen met een verstandelijke beperking (VG-Wlz-indicatie) 2023

2030

2040

Geclusterd wonen

400

455 (+55)

550 (+150)

Gespikkeld wonen

25

30 (+5)

35 (+10)

Totaal

425

485

585

Bron: CIZ databank 2023; Primos prognose, bewerking Companen

Mensen met een lichamelijke beperking hebben behoefte aan een toegankelijke, vaak gelijkvloerse woning, met ruimte voor hulpmiddelen en voorzieningen zoals een lift en elektrische toegangsdeuren. We verwachten dat het aantal mensen in Barneveld met een Wlz-indicatie voor een lichamelijke beperking de komende jaren licht stijgt, voornamelijk veroorzaakt door de groei van het aantal inwoners. Dit betekent niet dat er veel extra woonplekken nodig zijn. Het merendeel van de mensen met een lichamelijke beperking woont in een reguliere woning en ontvangt ambulante zorg. Alleen woningaanpassingen zijn dan nodig. Tabel 3.2: Demografische ontwikkeling LG-indicaties (LG Wlz-indicatie) LG- indicaties

2023

2030

2040

60

65

75

Bron: CIZ databank 2023; Primos prognose, bewerking Companen

inhoud

Beschermd Wonen en Beschermd Thuis Beschermd Wonen is bedoeld voor mensen die niet zelfstandig kunnen wonen vanwege psychisch en/of sociale psychosociale problematiek. Beschermd Wonen is als mensen in een veilige omgeving wonen, meestal met 24/7 uurs ondersteuning op de locatie, met als doel om stabiel te worden en te leren omgaan met uitdagingen in het dagelijks leven. ‘Beschermd Thuis’ betekent dat mensen in hun eigen huis kunnen blijven wonen (of geclusterd), maar met extra ondersteuning en zorg die 24 uur per dag beschikbaar is. Dit om ervoor te zorgen dat ze veiligheid ervaren in hun eigen woonomgeving en kunnen werken aan herstel. Beschermd Thuis heeft een preventieve functie, het voorkomen van instroom naar zwaardere ondersteuning, maar biedt ook de mogelijkheid om zwaardere zorg eerder af te schalen. Tabel 3.3: Huidige indicaties en aanbod Beschermd Wonen Categorie

Aantal indicaties (november 2024)

Aantal aanbod (intramurale plekken)

Wmo-indicaties Beschermd Wonen

31

39

Wmo-indicaties Beschermd Thuis

17

Bron: BW- indicaties en aanbodinventarisatie gemeente Barneveld

Wanneer cliënten uit intramurale instellingen uitstromen is er geschikte huisvesting nodig. De gemeente dient te zorgen voor passende uitstroommogelijkheden. De verwachtingen is dat het aantal uitstromers licht zal stijgen. Dit betreft zowel de overstap naar regulier zelfstandig wonen als naar tussenvormen. Een tussenvorm, zoals geclusterd wonen met begeleiding, kan een goede tussenstap zijn voor mensen die zelfstandig willen gaan wonen. In de Gemeente Barneveld zijn weinig tussenvormen en kan er te weinig Beschermd Thuis in geclusterde vorm worden geboden. Dit geldt zowel voor personen die direct behoefte hebben aan Beschermd Thuis in geclusterde vorm als voor degenen die niet kunnen doorstromen vanuit Beschermd Wonen. Samenwerking met aanbieders is nodig om ervaring op te doen met Beschermd Thuis in geclusterde vorm en nieuwe woonvormen in de wijk te kunnen bieden.

2

Bron: CBS, Woonzorganalyse Aandachtsgroepen Gelderland

18 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Tabel 3.4: Jaarlijkse uitstroom vanuit Beschermd Wonen (BW) naar regulier wonen Categorie

2023

2030

2040

Uitstroom zelfstandig

9

9

10

Uitstroom tussenvorm

9

9

10

Totaal

18

18

20

Bron: BW-indicaties gemeente Barneveld, woonzorgweter Companen

Jeugdhulp met verblijf Op dit moment verblijven ongeveer 200 jongeren in de jeugdzorg met verblijf in de gemeente Barneveld2. Dit is een relatief hoog aantal, mede doordat in de Glind veel jongeren verblijven die uit een andere gemeente komen. Deze jongeren keren vaak terug naar hun gemeente van herkomst, maar een deel van de jongeren moet in onze gemeente uitstromen. Voor jongeren die uitstromen, speelt de overgang van 18- naar 18+ een cruciale rol. Het voorkomen van problemen is hierbij essentieel: jongeren moeten opgevangen en begeleid worden, zodat ze niet “tussen wal en schip” belanden. Jaarlijks stromen ongeveer 25 jongeren uit de jeugdzorg naar de gemeente Barneveld. Sommige jongeren gaan zelfstandig wonen, anderen hebben begeleiding nodig. Tussenvormen kunnen helpen de overgang van zorg naar zelfstandig wonen makkelijker te maken. Er is niet alleen een tekort aan begeleid wonen en kamertrainingstrajecten, maar ook aan reguliere woonplekken. De doorstroom vanuit de jeugdzorg verloopt moeizaam, waardoor jongeren soms te lang onder de Jeugdwet blijven vallen. Dak- en thuislozen Als gemeente vinden wij dat niemand op straat hoort te slapen. Dak- en thuislozen vormen een grote en diverse groep, waarvan het exacte aantal niet bekend is. Mensen zonder onderdak kunnen terecht bij de maatschappelijke opvang in Ede. Barneveld heeft geen lokale opvangplekken.

Een grote groep vindt tijdelijk onderdak bij vrienden of

inhoud

familie, of via informele netwerken. Voor de groep die dreigt dakloos te worden is extra hulp nodig dit te voorkomen. In 2025 neemt de gemeente deel aan de ETHOS-telling om een beter beeld te krijgen van het aantal daken thuislozen in onze gemeente. Ondertussen is actie nodig. Samen met de Valleiregio werkt de gemeente aan een Regionaal Actieplan Dakloosheid, gericht op het voorkomen van dakloosheid, het bieden van opvang en het vinden van een eigen woning.

Figuur 3.1: Gemeente Barneveld. Jaarlijkse taakstelling vergunninghouders, 2013 - 2023; prognose 2024 - 2026

Uitstromers detentie In Barneveld is het aantal personen dat jaarlijks uitstroomt vanuit detentie en behoefte heeft aan een zelfstandige woning laag, met maximaal 5 personen per jaar. Hoewel de aantallen klein zijn, is het van belang dat instanties snel kunnen handelen wanneer dit zich voordoet, zodat er direct passende huisvesting geregeld kan worden. Uitstroom vrouwenopvang Het aantal vrouwen dat jaarlijks uitstroomt vanuit de vrouwenopvang en een zelfstandige woning nodig heeft, is beperkt tot maximaal 5 personen per jaar. Het is echter belangrijk om goed voorbereid te zijn en samenwerking tussen instanties te waarborgen om passende huisvesting snel te kunnen realiseren. Stoppende sekswerkers Het aantal sekswerkers dat deelneemt aan een uitstapprogramma en in Barneveld behoefte heeft aan een zelfstandige woning, wordt naar verwachting niet meer dan 2 per jaar. Toch is het essentieel om voorbereid te zijn op eventuele hulpvragen vanuit deze groep. Statushouders De huisvesting van vergunninghouders (statushouders) is een specifiek aandachtspunt. Hier wordt ook aandacht aan besteed in de Woonvisie. Hoewel niet goed te voorspellen is hoe de omvang van deze doelgroep zich gaat ontwikkelen, kan wel een richting gegeven worden.

19 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Bron: Rijksoverheid 2023, bewerking Companen.

De taakstelling geeft het aantal vergunninghouders aan, maar het aantal benodigde woningen is ook afhankelijk van de grootte van het huishouden. In de praktijk bestaat een groot deel van de woningen waarin vergunninghouders worden gehuisvest uit corporatiewoningen. De mentale gezondheid van statushouders is een belangrijk aandachtspunt, aangezien statushouders vaak te maken hebben met trauma’s en psychische problemen. We hebben binnen de groep statushouders extra aandacht voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’ers) die 18 jaar worden en vervolghuisvesting nodig hebben. AMV’ers worden via Nidos geplaatst in de opvanglocatie De Glind en soms bij gastgezinnen. AMV’ers stromen tussen hun 18e en 21e jaar uit de opvang en kunnen dan een beroep doen op vervolghuisvesting volgens de huisvestingsplicht van de gemeente

inhoud

Barneveld. Veel alleenstaande minderjarige vluchtelingen hebben een zorgvraag, wat extra eisen stelt aan ambulante begeleiding. Oekraïense ontheemden De gemeente Barneveld biedt medio december 2024 onderdak aan ongeveer 375 Oekraïense ontheemden op vijf gemeentelijke opvanglocaties. Een toekomstig vraagstuk is de mogelijke vervolghuisvesting van deze groep. Hierover is landelijk nog geen duidelijke lijn na het verlopen van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) per 4 maart 2026. Het is belangrijk om dit goed in de gaten te houden, aangezien dit in de toekomst mogelijk invloed heeft op de huisvestingsbehoefte in de gemeente. Arbeidsmigranten In Barneveld werken ongeveer 1.600 arbeidsmigranten, cruciaal voor de lokale economie. Er is echter een tekort aan passende huisvesting. Via een pilot wordt onderzocht of grotere locaties een oplossing bieden. Voor verdere uitwerking verwijzen we naar het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en de woonvisie. Studenten Er is geen actueel inzicht in de huisvestingssituatie van studenten in Barneveld. Doordat bij deze doelgroep de zorgvraag niet direct verbonden is aan de woonvraag, komt deze in deze visie niet verder aan bod. De (herijkte) Woonvisie gaat er verder op in. Woonwagenbewoners In de gemeente Barneveld zijn er 10 woonwagenstandplaatsen op 2 locaties.

Er is op dit moment geen indicatie dat er behoefte is aan uitbreiding van het aantal standplaatsen. De (herijkte) Woonvisie gaat hier verder op in.

20 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Ambities Voldoende passende zelfstandige woningen of kamers voor aandachtsgroepen De gemeente Barneveld zet zich in om voldoende geschikte woningen en woonvormen te bieden voor aandachtsgroepen. Zoals in de tabel te zien is, varieert de geschatte jaarlijkse behoefte aan reguliere woningen voor deze groepen. Het gaat bijvoorbeeld om uitstroom uit Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang, Jeugdhulp met verblijf en andere opvangsituaties. Voor deze groepen is er vooral behoefte aan kleinere, betaalbare woningen met huurprijzen onder de eerste aftoppingsgrens (€ 650,43, prijspeil 2024). Het is belangrijk te benadrukken dat de aantallen in de tabel niet betekenen dat deze woningen volledig nieuw moeten worden bijgebouwd. Veel van deze personen komen terecht in bestaande corporatiewoningen. Daarom is het van belang te monitoren hoeveel van deze woningen jaarlijks bij woningcorporaties vrijkomen en of dit voldoende is om in de vraag te voorzien. Tegelijkertijd moet worden gegarandeerd dat er ook genoeg woningen beschikbaar blijven voor reguliere woningzoekenden. Voor jongeren die zelfstandig gaan wonen, eventueel met ambulante begeleiding, speelt betaalbaarheid een grote rol. Afhankelijk van hun leeftijd is de kwaliteitskortingsgrens of de eerste aftoppingsgrens bepalend voor hun recht op huurtoeslag.

De woningen die zij nodig hebben, zijn vaak kamers, kleine appartementen of studio’s.

inhoud

Tabel 3.3 Verwachting jaarlijkse woonbehoefte aandachtsgroepen voor Barneveld Jaarlijkse benodigde reguliere woningen (Dreigend) daklozen

Nog onbekend

Lichamelijk beperkt

0-5

Mensen met verstandelijke beperking

0-5

Uitstroom Beschermd Wonen

20

Uitstroom Jeugdzorg

10- 20

Uitstroom maatschappelijke opvang

5 per jaar (schatting)

Uitstroom vrouwenopvang, uitstroom detentie en stoppende sekswerkers

0 tot 5 per jaar

Statushouders

44-77 woningen

Om in deze behoefte te voorzien, maakt de gemeente afspraken met de woningcorporatie. Deze afspraken richten zich op het toevoegen van meer goedkope en kleine huurwoningen via nieuwbouw. Daarnaast speelt de gemeente een belangrijke rol door de juiste voorwaarden te scheppen om uitbreiding mogelijk te maken. Deze aspecten worden opgenomen in de prestatieafspraken. Dit is een opgave die niet alleen door de corporatie opgepakt kan worden. Daarom gaat de gemeente samen met marktpartijen en particuliere investeerders op zoek naar alternatieve woonvormen. Daarnaast verdient kamerbewoning aandacht. Omdat dit momenteel nog weinig voorkomt in de gemeente, is het goed hier meer op in te zetten. Afstemming met zorgpartijen is essentieel om te zorgen dat de woonoplossingen geschikt zijn voor mensen met specifieke zorg- of begeleidingsbehoeften. In de huisvestingsverordening is opgenomen dat bepaalde groepen mensen voorrang krijgen bij het toewijzen van een woning. Met de nog vast te stellen nieuwe Wet versterking regie volkshuisvesting krijgen meer groepen recht op urgentie en voorrang. De gemeente houdt goed in de gaten of er genoeg woningen beschikbaar zijn voor de urgente groepen die onder de huisvestingsverordening vallen. Daarom is het belangrijk om alert te zijn of

3

Samen met de gemeenten Ede, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen

21 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

ons huidige beleid voldoende mogelijkheden biedt om al deze mensen te kunnen huisvesten. Bestaande voorraad Om te kunnen voldoen aan de vraag naar passende zelfstandige woningen en kamers voor aandachtsgroepen, is het essentieel ook kansen binnen de bestaande woningvoorraad te benutten. De gemeente gaat dan ook de mogelijkheden zoals kamergewijze verhuur, woningruil, splitsing van bestaande woningen en woningdelen onderzoeken. Vraag naar tussenvormen Er is een groeiende behoefte aan tussenvormen tussen intramurale zorg en zelfstandig wonen, vooral voor jongeren die uit zorgsituaties komen. Deze woonvormen, zoals begeleid wonen, kamertraining en ‘Onderdak met Aandacht’, bieden jongeren de mogelijkheid om stapsgewijs naar zelfstandig wonen toe te groeien. Op dit moment zijn er echter te weinig tussenvormen beschikbaar. Het is daarom een duidelijke ambitie om het aanbod in de komende jaren uit te breiden. Dit vraagt om een gerichte aanpak, samenwerking met zorgaanbieders en woningcorporaties, en het creëren van innovatieve woonconcepten die aansluiten bij de behoeften van deze doelgroep. Ook ‘omklapwoningen’ vormen een waardevolle optie voor uitstromers uit Jeugdzorg met verblijf of Beschermd Wonen. Wanneer de hulpverlening is afgerond, kan de bewoner in de woning blijven en het huurcontract op eigen naam voortzetten.

Deze tussenvormen bieden niet alleen een essentiële stap naar zelfstandig wonen, maar helpen ook om te voorkomen dat mensen onnodig in Beschermd Wonen terechtkomen. Ze geven uitstromers de stabiliteit en privacy die nodig zijn om hun leven op te bouwen en duurzaam herstel mogelijk te maken. Regionale samenwerking De gemeente werkt nauw samen met de regiogemeenten binnen Foodvalley3 om afspraken te maken over de verdeling van specifieke aandachtsgroepen. Er wordt gewerkt aan een regionaal afsprakenkader voor aandachtsgroepen, zodat er ook over gemeentegrenzen heen goede afspraken zijn voor de huisvesting van mensen met specifieke zorg- of ondersteuningsbehoeften.

inhoud

Gemeenten in de Valleiregio kopen gezamenlijk diensten in voor Beschermd Wonen en Beschermd Thuis, met als doel een efficiënt en kwalitatief zorglandschap waarin inwoners passende Wmo-ondersteuning kunnen krijgen. Het behoud van een divers aanbod, inclusief safehouses en tijdelijke verblijfsvoorzieningen, is essentieel om aan de behoeften van kwetsbare inwoners te voldoen. Safehouses bieden een veilige plek voor herstel, bijvoorbeeld na een verslavingsbehandeling, en richten zich op het voorkomen van terugval door sociale steun en begeleiding. Tijdelijke verblijfsvoorzieningen bieden een beschermde omgeving om tot rust te komen en escalatie te voorkomen. Het streven is om deze voorzieningen niet alleen te behouden, maar ook verder te versterken. Naast Wmo-voorzieningen ondersteunt de gemeente ook particuliere initiatieven, zoals het logeerhuis in Barneveld, die waardevol zijn voor een dekkend zorglandschap. Maatwerk Ten slotte richt de gemeente zich op mensen die niet goed gedijen in een reguliere woonomgeving, vaak aangeduid als ‘paradijsvogels’. Deze groep heeft baat bij een woonoplossing die verder verwijderd is van reguliere woonwijken, omdat wonen in de nabijheid van anderen vaak niet de beste optie is.

Samen met andere gemeenten is de gemeente Barneveld gestart met het oppakken van dit vraagstuk door te verkennen of er kleinschalige woonunits kunnen worden ontwikkeld, geïnspireerd door het Skaeve Huse-principe of solitaire huisvesting. Dit biedt maatwerk voor mensen die behoefte hebben aan een andere woonomgeving dan wat reguliere wijken te bieden hebben. Deze aanpak is niet alleen het beste voor de betrokken inwoners, maar bespaart ook maatschappelijke en financiële kosten.

Het concept van de Tiny Houses in De Glind is een mooi voorbeeld van een ‘tussenvorm’. In deze miniwoning kan een jongere zelfstandig leren wonen, maar wel met nabijheid van begeleiding. De tiny houses hebben alle faciliteiten die bij een volwaardige woning horen.

22 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Gemengd wonen in de wijken, verspreid over de gemeente Als gemeente vinden we het belangrijk dat aandachtsgroepen zoveel mogelijk onderdeel moeten kunnen uitmaken van het gewone leven. Daarbij past het dat we aandachtsgroepen beter willen spreiden over de gehele gemeente. De juiste begeleiding en coaching is daarbij wel noodzakelijk. Veel woningen voor aandachtsgroepen staan nu in Barneveld en Voorthuizen, omdat daar veel voorzieningen zijn. De wens is echter ook in andere kernen woningen voor deze groepen te creëren, omdat er op meerdere plekken in de gemeente voldoende voorzieningen zijn. Bovendien hebben sommige aandachtsgroepen, zoals mensen die een rustige omgeving nodig hebben, juist minder behoefte aan de voorzieningen in grotere kernen. Daarom is het zinvol om deze groepen over de gemeente te spreiden. Nu zijn sociale huurwoningen vaak geconcentreerd op specifieke plekken, wat spreiding moeilijk maakt. De gemeente Barneveld zal groeien, waardoor er ruimte komt voor sociale huurwoningen op meer locaties. Het toevoegen van deze woningen is belangrijk voor een betere spreiding van aandachtsgroepen. De gemeente stimuleert woonconcepten waarin bewoners elkaar ondersteunen. Meer gemengd wonen vraagt om begrip en voldoende hulp. Het is belangrijk dat inwoners begrip hebben voor ander gedrag in de buurt en dit niet meteen als problematisch zien.

Dit vraagt om tolerantie en een open houding. Daarnaast komt er steeds vaker zwaardere problematiek in de wijk, wat vraagt om goede begeleiding en ondersteuning. Onze inzet is dus tweeledig: begrip creëren bij inwoners en zorgen voor voldoende ondersteuning waar nodig.

inhoud

Onze aanpak 1.

We maken samen met de regio Foodvalley een regionaal afsprakenkader voor aandachtsgroepen.

2.

We voegen meer woningen toe voor aandachtsgroepen. Met focus op kleinere, betaalbare woningen bijvoorbeeld in de vorm van studio’s en kleine appartementen.

3.

Bij de woningbouwprogrammering zetten we in op spreiding van sociale huurwoningen bij nieuwbouw in de verschillende kernen en wijken.

4.

We zetten in op het realiseren van gemengde woonconcepten.

5.

We onderzoeken mogelijkheden voor kamergewijze verhuur.

6.

Samen met de aanbieders van Beschermd Wonen en Beschermd Thuis zetten we o.a. in op de afname BW en toename van BT, toereikend en passend zorglandschap en het organiseren van tussenvormen (geclusterd BT).

7.

We bevorderen woningtransformatie door o.a. woningdelen en splitsing te faciliteren en belemmeringen waar nodig weg te nemen.

8.

Nieuwe initiatieven voor woon, zorg en/of welzijnsconcepten toetsen we aan het afwegingskader.

9.

We gaan kijken of we de regelgeving rondom (pre)- mantelzorgwoningen kunnen versoepelen en kunnen stimuleren.

10. We willen tijdelijke plekken realiseren voor spoedzoekers en andere kwetsbare groepen, zodat niemand op straat hoeft te slapen. 11. Samen met andere gemeenten doen we een verkenning voor het ontwikkelen van kleinschalige woonunits, geïnspireerd door het Skaeve Huse-principe.

23 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

4

Wijken waar we omzien naar elkaar

inhoud

4. Wijken waar we omzien naar elkaar en zelfstandig kunnen wonen De gemeente Barneveld wil bijdragen aan een zorgzame en verbonden gemeenschap waar iedereen zich welkom voelt, actief meedoet en zelf de regie over zijn of haar leven heeft. We richten ons op het versterken van ontmoetingsplekken, het bevorderen van vrijwilligerswerk en het versterken van de sociale samenhang. Het doel is een gemeenschap waarin mensen elkaar ondersteunen wanneer dat nodig is, zodat ze langer zelfstandig thuis kunnen wonen.

Wat zien we? Mensen met een verstandelijke beperking en lichamelijke beperking De gemeente Barneveld is een plek waar we goed voor elkaar zorgen. De cultuur van ‘omzien naar elkaar’ is diep verankerd in de gemeenschap. Dit is waardevol en biedt veel kansen om op voort te bouwen. Uit het woonwensenonderzoek blijkt dat veel inwoners in Barneveld bereid zijn om elkaar te helpen: 93% geeft aan een helpende hand te willen bieden aan buren. Als het echter om intensievere zorg gaat, zoals het bieden van mantelzorg, staat 54% open om dit voor buren te doen als het echt nodig is. Hulp en vrijwilligerswerk De cijfers laten zien dat er een grote bereidheid is tot betrokkenheid. Opvallend is dat mensen eerder bereid zijn zorg of hulp te geven dan te ontvangen. In Barneveld is de bereidheid om vrijwilligerswerk te doen aanzienlijk hoger dan het landelijke gemiddelde. Mede vanwege het kerkelijke

4

Bron: CBS statline (2024)

25 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Figuur 4.1: Impressie van de bereidheid om hulp te ontvangen en te leveren tussen buren

Bron: Woningmarktonderzoek 2024 (gemeente Barneveld)

karakter van de gemeente is er een hoog aantal actieve vrijwilligers. Ook het aantal mantelzorgers ligt boven het landelijk gemiddelde; 15,4% van de inwoners verleent mantelzorg, vergeleken met het landelijke gemiddelde van 12,4%4. Gezondheid, sociale samenhang en ontmoeting Ook de ervaren gezondheid van inwoners ligt boven het nationale gemiddelde, al zijn er verschillen tussen de kernen. Hoewel er over het algemeen een sterke sociale samenhang is, is er toch een aanzienlijk deel van de bevolking dat zich eenzaam en/of uitgesloten voelt. Hoewel de verschillen tussen de kernen in ervaren gezondheid, sociale samenhang en eenzaamheid niet heel groot zijn, zijn er bínnen de kernen grotere verschillen. Vooral in de kernen Barneveld en Voorthuizen zijn er wijken en buurten waar dit extra aandacht vraagt.

inhoud

Tabel 4.1: Vrijwilligerswerk, gezondheid en eenzaamheid per wijk in Barneveld Doet vrijwilligerswerk

Goede ervaren gezondheid

Ernstige eenzaamheid

Barneveld

31%

73%

11%

Voorthuizen

33%

74%

10%

Kootwijkerbroek

36%

78%

8%

Garderen

35%

76%

9%

Stroe

34%

77%

9%

Zwartebroek

35%

76%

9%

Terschuur

36%

78%

8%

De Glind

31%

74%

14%

Kootwijk

35%

77%

8%

Nederland

24%

69%

14%

Bron: Buurtatlas RIVM (2022)

Er zijn al veel mogelijkheden voor ontmoeting en ondersteuning, zowel via Welzijn Barneveld, buurt- en dorpshuizen, kerken als particuliere initiatieven vanuit de hechte gemeenschap. Het is belangrijk om deze mogelijkheden goed te benutten. Tegelijkertijd blijkt dat er nog geen volledige dekking van ontmoetingsplekken in de hele gemeente is. Stijgende zorgvraag Zorgen voor elkaar is belangrijker dan ooit. Door de vergrijzing stijgt de zorgvraag snel en blijft het aantal zorgmedewerkers achter. Op dit moment werkt 1 op de 6 mensen in de zorg. Als er niets verandert, is er in 2040 zelfs 1 op de 4 werkenden nodig en in 2060 mogelijk 1 op de 3. Dit is onhoudbaar en onhaalbaar. Als er niks verandert leidt dit tot een zorginfarct.

26 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

inhoud

Ambities Inwoners voelen zich met elkaar verbonden Het is belangrijk dat inwoners in de gemeente Barneveld zich met elkaar verbonden voelen en zich onderdeel voelen van de samenleving. De sociale samenhang in de gemeente is relatief groot, maar er zijn ook wijken waar de sociale samenhang aandacht vraagt. We streven naar een ontmoetingsplek in elke wijk. Dit kan een buurthuis, buurtkamer of ontmoetingsruimte zijn. Maar dit kan ook een geschikte plek bij een organisatie of maatschappelijke partner of in de openbare ruimte zijn. Daarnaast zet de gemeente extra in op de sociale samenhang in buurten waar deze lager is. Dit onderdeel komt bij de uitvoering van de Omgevingsvisie aan bod. Het is belangrijk dat de aanpak voor versterking van de sociale samenhang zich niet alleen richt op wijken. Ook de nadruk op buurt- en straatniveau zorgt voor meer gemeenschapsvorming.

Iedereen is welkom in de wijk Iedereen, jong en oud, met of zonder zorgvraag of beperking moet zich thuis voelen in de buurt. Door onder andere de vergrijzing en de beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis, worden buurten inclusiever en meer divers. Dat vraagt ook iets van de draagkracht van de buurt. Aandacht voor begrip en acceptatie en mogelijkheden om hulpvragen te stellen zijn belangrijk. Soms is het zo dat ‘onbekend maakt onbemind’ geldt. Daarom is er ook aandacht nodig voor vooroordelen en weerstand in de buurt. Door de diversiteit in de wijk te omarmen en elkaar beter te leren kennen komt er meer begrip en acceptie. Voorlichting en het bieden van informatie over wat inwoners kunnen doen als zij zich zorgen maken over iemand in hun omgeving is nodig. Ook moet zorg en ondersteuning dichtbij en beschikbaar zijn voor iedereen die dat nodig heeft. Bij het creëren van gemengde wijken kijkt de gemeente ook naar de draagkracht van een wijk of buurt. Hiermee wordt bijvoorbeeld voorkomen dat teveel mensen in een kwetsbare situatie in een zelfde wijk worden geplaatst.

27 Woonzorgvisie 2025 – 2029 | ‘Een thuis voor iedereen in gemeente Barneveld’

Nietpluis.nl biedt een platform voor het signaleren van zorgen over anderen, vooral wanneer je een "niet-pluis" gevoel hebt over iemand in je omgeving. De website helpt mensen om tekenen van verwaarlozing, lichamelijke of psychische problemen, of andere zorgwekkende signalen te herkennen, zoals gedragsveranderingen of financiële moeilijkheden. Het biedt handvatten om deze zorgen bespreekbaar te maken en om hulp in te schakelen.

Versterking van de vrijwillige inzet van buurtbewoners De inzet van vrijwilligers in de gemeente Barneveld is groot en wordt steeds belangrijker door de vergrijzing. Het is nodig om buurtbewoners aan te moedigen en om initiatieven te starten die de sociale samenhang bevorderen. Dit hoeft niet altijd wijkgericht te zijn, aangezien familiaire banden van grote invloed zijn in de gemeente. Dit kan dus ook wijkoverstijgend zijn. Het is essentieel dat vrijwilligerswerk voor iedereen vanzelfsprekend blijft, zowel voor oudere als jongere inwoners. We willen

Een mooi voorbeeld van vrijwilligersondersteuning is AutoMaatje dat gecoördineerd wordt door Welzijn Barneveld. Wekelijks verzorgen vrijwilligers zo’n 200 ritten, waarmee ouderen en mensen met een beperking in staat worden gesteld actief deel te nemen aan de samenleving. Door deze persoonlijke en flexibele service kunnen inwoners blijven meedoen, zonder dat ze afhankelijk zijn van regulier openbaar vervoer.