Bijlage 1 Nota Zienswijzen Deelvisie Garderen

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen 1. Inleiding De Deelvisie woningbouw en supermarkten Garderen (hierna “Deelvisie Garderen”) vindt zijn aanleiding in de wens van het dorp en de ambitie van de gemeente Barneveld om de kern Garderen vitaal te houden. Die vitaliteit staat onder druk doordat Garderen vergrijst en dat heeft ook te maken met de eenzijdige woningvoorraad. Een groei van het aantal (jonge) inwoners is van belang om vitaal te blijven en daarvoor is het van belang de juiste woningen te realiseren. De ruimte hiervoor is echter beperkt. Binnen de kern kunnen woningen worden toegevoegd, maar naast deze inbreiding heeft Garderen ook uitbreiding nodig. Daar wringt de schoen, omdat Garderen anders dan andere kleine kernen daarvoor geen locaties meer heeft en omringd is door veel beschermde natuur en landschap. Daarom is vooruitlopend op de Omgevingsvisie een afzonderlijke Deelvisie Garderen gemaakt waarin benoemd wordt waar het dorp Garderen kan uitbreiden. In deze Deelvisie is ook beleid geformuleerd voor supermarkten. De beide supermarkten in Garderen hebben ontwikkelplannen, maar lopen tegen de grenzen aan van wat fysiek mogelijk is op de bestaande locaties. Het beleid maakt duidelijk onder welke voorwaarden de supermarkten zich verder kunnen ontwikkelen. De Deelvisie komt niet uit de lucht vallen.

Bij de totstandkoming van het Dorpsperspectief Garderen in was het thema woningbouw een belangrijk onderwerp van gesprek. In 2022 is afgesproken om in gezamenlijkheid – dorp en gemeente – met dit onderwerp aan de slag gegaan en dat te doen vooruitlopend op het traject van de gemeentelijke Omgevingsvisie. In 2023 is daarmee aan de slag gegaan en dat heeft er toe geleid dat het college van B&W op 9 januari 2024 heeft ingestemd met het ontwerp van deze Deelvisie Garderen en deze ter inzage te gaan leggen. Inmiddels is de periode van terinzagelegging achter de rug. In deze Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen kunt u het volgende lezen: 1. Een weergave van wat er aan participatie is gedaan in de totstandkoming van de Deelvisie Garderen. 2. Een beoordeling van alle ingediende zienswijzen plus de reactie van de provincie Gelderland. De beoordeling van de zienswijzen is opgeknipt in twee delen: eerst gaan we in op thema’s, die in meerdere zienswijzen terugkomen, zodat inzicht ontstaat in de hoofdlijnen van alle zienswijzen. Daarna volgt individuele behandeling per zienswijze en de provinciale overlegreactie.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 1

2. Participatieverslag De gemeente Barneveld heeft in 2022 beleid opgesteld over het betrekken van belanghebbenden bij het opstellen van nieuw beleid. Belangrijk immers om te weten is de mate van draagvlak voor, in dit geval, deze Deelvisie Garderen. Niet voor niets heeft dit onderwerp ook een belangrijke rol in de nieuwe Omgevingswet die per 1 januari 2024 van kracht is geworden. Dit participatieverslag dient als input voor de te maken bestuurlijke keuze over de vaststelling van de Deelvisie. In dit hoofdstuk gaan wij eerst kort in op het participatiebeleid van de gemeente Barneveld. Daarna leggen we uit hoe de participatie voor deze Deelvisie Garderen is gegaan . 2.1. Participatiebeleid gemeente Barneveld Participatie gaat over het goede gesprek tussen de gemeente en haar inwoners over veranderingen in de omgeving en beleid. We noemen het een goed gesprek, maar de vorm hoeft niet per se een gesprek te zijn. Het kan ook een enquête, debat, een spel of iets heel anders zijn. Het gaat over elkaar informeren over plannen, belangen, zorgen en wensen. En als je dat uitwisselt, kun je ook rekening met elkaar houden. Het doel is de samenleving vroegtijdig te betrekken bij het maken van keuzes over in dit geval onze leefomgeving en beleid. Het participatiebeleid werkt aan de hand van een stappenplan met daarin een belangrijke rol voor de zogeheten participatieladder.

Om te komen tot een score wordt gekeken naar vier onderdelen. In het geval van de Deelvisie Garderen is sprake van participatietrede 3: Meewerken en adviseren. Er is sprake van een groot algemeen belang (4 punten) met veel aandacht van media en politiek (4 punten). De impact van de Deelvisie Garderen op mens en leefomgeving verschilt van geval tot geval, maar zien we in potentie als groot (4 punten). De deelvisie gaat niet de gehele gemeente aan, maar raakt vooral het dorp Garderen en dan met name een aantal buurten (3 à 4 punten). Dat levert een score op gelegen tussen de 3.1 en 4. Op basis van deze 3e trede is de participatie voor de Deelvisie Garderen vorm gegeven. 2.2. Wijze van participatie Deelvisie Garderen In het geval van de Deelvisie Garderen was een belangrijk vertrekpunt het Dorpsperspectief van het dorp Garderen zelf. Dit is vanuit Plaatselijk Belang Garderen geïnitieerd en in sessies met inwoners en organisatie uit het dorp tot stand gekomen. De gemeente vervulde hierin een meer adviserende c.q. spiegelende rol. In dat kader is het onderwerp wonen veelvuldig aan de orde geweest en heeft het ook een eigen plek gekregen in het Dorpsperspectief met diverse wensen op dat vlak, ondermeer om woningbouw snel op te pakken en voldoende te bouwen om de vergrijzing van het dorp tegen te gaan.

In november 2022 is het Dorpsperspectief Garderen gereed gekomen en gepresenteerd tijdens een druk bezochte informatieavond in de Wardborg (ca. 180 aanwezigen). Op deze avond heeft wethouder Wijnne het belang van woningbouw onderstreept en het belang benoemd om in gezamenlijkheid te werken aan een vitaal Garderen, waaronder het actief aan de slag te gaan met de uitwerking van woningbouw. Daar is het proces om te komen tot een visie op woningbouw en supermarkten gedeeld en is een vervolg gegeven aan de gebiedsgerichte aanpak. Tevens is een oproep gedaan richting aanwezigen om deel te nemen aan een in te stellen klankbordgroep. De klankbordgroep is in de periode erna vorm gegeven, waarbij de volgende criteria zijn gesteld: •

Deelnemers nemen deel op persoonlijke titel en hebben voor zover mogelijk geen direct belang als het gaat om te maken keuzes omtrent woningbouw en supermarkten.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 2

•

De rol van de klankbordgroep is meedenken, adviseren en het klankborden richting de gemeente. De klankbordgroep heeft geen besluitvormende of co-creërende rol; de te maken keuzes liggen bij de gemeente.

De klankbordgroep is samengesteld door het dorp zelf: zes personen hebben hierin plaatsgenomen, drie vanuit Plaatselijk Belang Garderen en drie naar aanleiding van de oproep. In de periode maart – oktober 2023 is in een viertal sessies gewerkt aan de totstandkoming van de visie: • • • •

Maart 2023: reflectie en invullen van het begrip vitaliteit voor Garderen; Juni 2023: Reflectie op de groslijst van geïnventariseerde woningbouwlocaties in Garderen; Augustus 2023: Bespreken aanpak woningbehoefteonderzoek, bijpraten stand van zaken deelvisie; Oktober 2023: Bespreken tussendocument deelvisie.

De sessies zijn voorbereid door de gemeente en de uitkomsten daarvan ook bestuurlijk gedeeld. Bij het terugbrengen van de groslijst aan locaties naar de uiteindelijke zoekgebieden is de advisering van de klankbordgroep ook gebruikt in de bestuurlijke keuzes omtrent het aanwijzen van de zoekgebieden. Na de laatste sessie in oktober is het tussendocument van de deelvisie intern verder uitgewerkt naar een definitief concept. De klankbordgroep is hier verder niet meer bij betrokken geweest. Dit definitieve concept is in december 2023 in de Wardborg gepresenteerd aan de Garderense samenleving tijdens een druk bezochte informatieavond (ca. 180 mensen). Tijdens de avond werden de nodige vragen gesteld, die bijna allemaal ook beantwoord konden worden. Veel vragen gingen over de consequenties van de deelvisie op de infrastructuur. Verder is het proces geschetst richting vaststelling van de visie en zijn aanwezigen opgeroepen om ook actief gebruik te maken van de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op de ontwerp visie. Op 9 januari 2024 heeft het college van B&W ingestemd met de deelvisie. Daarbij is opdracht gegeven om nader verkeerskundig onderzoek te doen naar de impact van de deelvisie op de infrastructuur. Op 25 januari is de ontwerp Deelvisie Garderen gepubliceerd. De deelvisie heeft ter inzage gelegen van 26 januari 2024 tot en met 8 maart 2024.

In deze periode zijn 38 zienswijzen ingediend. De indieners van zienswijzen hebben de reguliere mogelijkheid van inspreken bij de raadscommissie voorafgaand aan de vaststelling van de Deelvisie Garderen. In het kader van de vaststelling van de Deelvisie wordt op begin juni een raadsexcursie georganiseerd. Doel van deze raadsexcursie is om raadsleden ter plaatse bij te praten over de Deelvisie en de argumentatie achter het aanwijzen van de zoekgebieden. Indieners van zienswijzen worden uitgenodigd om tijdens deze excursie van gedachten te wisselen over hun zienswijzen met de raadsleden. De zienswijzen zelf zijn in de volgende hoofdstukken samengevat en beoordeeld. Dat leidt ertoe dat op diverse punten voorgesteld wordt de Deelvisie bij te stellen. Voor een overzicht van de wijzigingen wordt verwezen naar hoofdstuk 5. Supermarkten Voor het beleidskader voor de ontwikkeling van de supermarkten is een grotendeels afzonderlijk traject doorlopen met beide supermarkten. In de klankbordgroep is dit beperkt aan de orde gekomen. In het voorjaar van 2023 zijn er meerdere gesprekken geweest met Plus/Coop en Spar over wensen en behoeften. Beide partijen hebben hun visie gegeven op het ontwikkelingspotentieel van de supermarkten in Garderen. Omdat daarover verschil van inzicht bestond, is bureau DTNP benaderd om

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 3

een onafhankelijk distributieplanologisch onderzoek te doen en daarbij de rapporten van Seinpost (Plus/Coop) en Kardol (Spar) te betrekken. Beide partijen hebben een gesprek gehad met bureau DTNP en de gemeente over de concept rapportage. Dat heeft geleid tot enkele bijstellingen in het onderzoek, waarna het onderzoek definitief is gemaakt in september 2023. Dit onderzoek is de basis geweest voor het op te stellen beleidskader. Bij het opstellen van het beleidskader zijn beide partijen verder niet betrokken geweest.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 4

3. Zienswijzen: Veelvoorkomende thema’s In de ingediende zienswijzen komen meerdere thema’s vaker terug. Deze thema’s worden in dit hoofdstuk samengevat en beantwoord. Bij de behandeling van de individuele zienswijzen in het volgende hoofdstuk, wordt daar waar van toepassing verwezen naar de beantwoording in dit hoofdstuk. De Deelvisie Garderen gaat over twee onderwerpen: woningbouw en supermarkten. Het document biedt een visie op de uitbreidingslocaties voor woningbouw waarbij drie zoekgebieden worden onderscheiden: West, Zuid en Noord. Daarnaast biedt het een afwegingskader voor de ontwikkeling van supermarkten, met name welke mogelijkheden er zijn voor hervestiging van een supermarkt rondom Garderen. Het afwegingskader voor supermarkten komt in een aantal zienswijzen terug, maar alleen in relatie tot woningbouw. Het afwegingskader zelf of elementen daarvan, worden niet ter discussie gesteld. Dit onderwerp komt daarom niet terug in dit hoofdstuk, maar wordt in de betreffende zienswijzen behandeld. Dit hoofdstuk gaat dus alleen over thema’s die gekoppeld zijn aan de woningbouw. Veel thema’s zijn door de indieners gekoppeld aan de individuele Zoekgebieden, maar kunnen ook breder worden getrokken. Denk bijvoorbeeld aan het thema stikstof, dat in veel zienswijzen terugkomt.

We gaan daarom in dit hoofdstuk eerst in op de algemene thema’s: de thema’s die de gehele visie dan wel alle uitbreidingslocaties aangaan. Per thema wordt de essentie van de zienswijzen samengevat, voorzien van een gemeentelijke reactie en wordt afgesloten met een conclusie. Daarna komen de afzonderlijke zoekgebieden en de specifiek daarin spelende thema’s aan de orde. Voor elk zoekgebied worden eerst de thema’s samengevat en de overall conclusie gegeven. Daarna vindt de uitwerking per thema plaats met wederom een samenvatting, de gemeentelijke reactie en de conclusie op dat onderdeel. 3.1. Algemene thema’s Proces deelvisie en participatie Samenvatting Voor het onderdeel proces en participatie, komt in meerdere zienswijzen naar voren dat er te weinig is gedaan aan participatie om (directe) omwonenden te betrekken bij het proces van de deelvisie. Daarnaast wordt benoemd dat het indienen van zienswijzen niet kan worden geschaald onder participatie. Ook klinkt in enkele zienswijzen door dat de klankbordgroep en de wensen van Plaatselijk Belang Garderen niet volstaan voor het participatieproces. Gemeentelijke reactie In hoofdstuk 2 van deze Nota is het participatiebeleid van de gemeente uitgelegd en is verwoord hoe de participatie is vorm gegeven.

Belangrijk vertrekpunt is het Dorpsperspectief Garderen geweest, dat door inwoners van het dorp en deels in afstemming met de gemeente tot stand gekomen. In dit document is de wens opgenomen om 15 tot 20 woningen per jaar te kunnen bouwen en is ook uitgesproken voor welke doelgroepen er gebouwd zou moeten worden. In de Deelvisie Garderen is dit zo veel als mogelijk overgenomen. Op 16 november 2022 is in de Wardborg een openbare informatiebijeenkomst gehouden waarbij het Dorpsperspectief gepresenteerd is en de gemeente uitleg heeft gegeven over de mogelijkheden en onmogelijkheden van woningbouw in Garderen. Tijdens die avond is kenbaar gemaakt dat de gemeente een traject zou gaan starten om te komen tot een visie op woningbouw voor Garderen en zijn aanwezigen uitgenodigd zich aan te melden voor de klankbordgroep. Woningbouw voor Garderen zien wij als een algemeen belang. Als gemeente hebben wij de eis gesteld dat leden van de klankbordgroep zo veel als mogelijk vanuit dat algemeen belang zitting hadden en

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 5

geen rechtstreeks persoonlijk belang mochten hebben bij de te maken keuzes over woningbouw en supermarkten. Daarnaast waren op het moment van het formeren van de klankbordgroep de zoekgebieden niet bekend. In het proces is gestart met een stedenbouwkundige en landschappelijke verkenning wat geleid heeft tot een kaart met zogeheten ‘no go-gebieden’ en gebieden waar onder voorwaarden mogelijkheden werden gezien. Deze groslijst van potentieel geschikte gebieden is daarna ingedikt tot een aantal locaties, die als zoekgebied in de ontwerpvisie zijn opgenomen. Het is evident dat dit direct omwonenden raakt, maar vanuit het groter belang van woningbouw voor Garderen en de beperkte mogelijkheden qua natuur en landschap, gelet op de te beschermen waarden rondom Garderen, is gekozen voor deze aanpak. Direct omwonenden van de zoekgebieden hebben we via diverse (lokale) kanalen uitgenodigd om zich te laten informeren tijdens een bijeenkomst op 14 december 2023 in de Wardborg. Tijdens deze avond is gewezen op de mogelijkheid om via een zienswijze te reflecteren op het ontwerp. Wij zijn gelet op het vorengaande van mening dat op een goede manier mogelijkheden zijn geboden voor participatie. Conclusie De zienswijzen leiden niet tot aanpassing van de Deelvisie Garderen en evenmin tot aanvullende participatie.

Woongenot, privacy en waardevermindering eigen object Samenvatting: In veel van de zienswijzen komt ook het argument terug dat de plannen in de deelvisie invloed hebben op het woongenot en privacy en daarmee zorgen voor de waardevermindering van het eigen object. Er wordt ondermeer genoemd dat nieuwe woningbouw zorgt voor horizonvervuiling en het verdwijnen van uitzicht en privacy. Daarnaast komt naar voren dat men bang is voor geluidsoverlast tijdens de bouw, maar ook na de bouw door toenemend verkeer en nieuwe bewoners; hiermee wordt de huidige rust verstoord. Deze gevolgen leiden tot vermindering van aantrekkingskracht van het eigen object (woning). In de zienswijzen klinkt ten slotte het geluid dat er daarom rekening moet worden gehouden met de financiële gevolgen voor de direct omwonenden van de zoekgebieden in de deelvisie. Bovendien wordt nog benoemd dat het eventueel sluiten van planschade-overeenkomsten voor deze waardeverminderingen, effect heeft op de betaalbaarheid van de nieuw te realiseren woningen. Gemeentelijke reactie De Deelvisie Garderen zelf is een kaderstellend document: het geeft een basis en randvoorwaarden weer, waarbinnen initiatieven ruimtelijk gerealiseerd kunnen worden. Bij de uitwerking van concrete plannen zal onder andere rekening worden gehouden met de aspecten privacy en woongenot van bestaande woningen.

Daarbij kan dat anders zijn dan in de huidige situatie, indien en voor zover er nu sprake is van vrij uitzicht. Dit is evenwel geen vastliggend en blijvend recht. Ook zal bij de uitwerking goed in kaart worden gebracht hoe een toename van de verkeersbewegingen op een aanvaardbare manier plaats kan vinden. Het aspect geluid wordt tevens op dat moment beoordeeld en zal moeten voldoen aan de geldende regels. Bij de daadwerkelijke realisatie/bouw is er de mogelijkheid voor het indienen van een verzoek om (nadeel)compensatie. De deelvisie zelf leidt niet tot planschade/nadeelcompensatie. Een verzoek om nadeelcompensatie kan pas worden gedaan als die vergunning daadwerkelijk wordt verleend. Voor activiteiten waarvoor geen vergunning vereist is, geldt dat de schade ontstaat op het moment dat er een melding wordt gedaan of feitelijk wordt begonnen met het uitvoeren van de activiteit. Het sluiten van overeenkomsten voor nadeelcompensatie kan inderdaad effect hebben op de betaalbaarheid van woningen, maar de mate waarin dat het geval is, is afhankelijk van veel factoren.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 6

Dit zal pas inzichtelijk worden bij concrete ontwikkelingsplannen. Overigens is de ervaring bij andere woningbouwprojecten in de gemeente dat dit niet per se hoeft te leiden tot problemen omtrent de betaalbaarheid van woningen. Conclusie De zienswijzen leiden niet tot aanpassing van de Deelvisie Garderen. Behoefteonderzoek aantal benodigde woningen Samenvatting: Meerdere zienswijzen-indieners geven aan dat het niet voldoende duidelijk is of er daadwerkelijk behoefte is aan een toename van 300 woningen in Garderen en dat daarom een behoefte-onderzoek zou moeten worden uitgevoerd. Daarnaast wordt als argument gegeven dat er meer moet worden gekeken naar alternatieven zoals inbreiding in het dorp. Gemeentelijke reactie Garderen is een kern met 945 woningen. Sinds 2000 is er 25% aan de woningvoorraad toegevoegd (ruim 230 woningen). De woningbouw in Garderen kent een grillig karakter met vele jaren de toevoeging van 1 of 2 woningen. Het jaar 2010 vormt daarop een uitzondering met de realisatie van 31 woningen, waaronder het complex Kruimelstaete en verder ook het jaar 2013 waarin 52 woningen worden opgeleverd, door de realisatie van 't Boerenerf. Een ontwikkeling als 't Boerenerf is goed in de markt opgenomen en dit geldt ook voor een locatie als de Tuinderij met 26 woningen.

De toevoeging van 300 woningen en gemiddeld 15 per jaar in Garderen gedurende een periode van 20 jaar (2021-2040) is substantieel. De afgelopen jaren is met de realisatie van de Versteghehof, de Kwekerij en nog een aantal andere kleinere bouwplannen al het nodige gerealiseerd, waarmee we op het schema liggen van 15 woningen per jaar. Het aantal van 300 laat zich niet exact onderbouwen, maar de volgende factoren hebben een rol gespeeld om tot dit aantal te komen: 1. De wens zoals opgenomen in het Dorpsperspectief Garderen tot het toevoegen van 15 á 20 woningen per jaar. 2. De druk om binnen de gemeente Barneveld woningen te bouwen is groot en neemt mogelijk nog verder toe. Gemeentebreed wordt op dit moment voorzien in de realisatie van 8.000 woningen tot 2040. De ambitie is om dat meer dan voorheen te spreiden over de gehele gemeente in plaats van vooral de grote kernen Barneveld en Voorthuizen. Tot nog toe wordt 20% gerealiseerd in de kleine kernen. Bij een percentage van 25% of 30% gaat het om 2.000 tot 2.400 woningen. Een aantal van 300 woningen in de kern Garderen past dan goed. 3. Garderen is relatief vergrijsd en daarin ligt een relatie met de bestaande woningvoorraad. Garderen heeft een gemiddelde leeftijd van 44 jaar, terwijl dit voor de gehele gemeente 39 jaar is.

De gemiddelde woning in Garderen kent een oppervlak van 161 m² en dateert uit 1974, terwijl die cijfers voor de gehele gemeente 136 m² en 161 m² zijn (zie ook onderstaande figuren). Om de vitaliteit van Garderen te behouden en te versterken, is bijstelling van de woningvoorraad wenselijk.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 7

4. Vitaliteit verschilt per kern, ook in de gehele Barneveld. Garderen is van oudsher een hechte gemeenschap, waar mensen van elkaar afhankelijk waren en de zelfredzaamheid groot was. Garderen kent naast de autochtone bevolking van oudsher ook veel inwoners die van buiten in Garderen zijn komen wonen vanwege de mooie omgeving. De balans staat onder druk door verdringing en dat raakt de vitaliteit als het gaat om sociale structuren en netwerken, de instandhouding van verenigingen, maar ook voor het functioneren van voorzieningen als een basisschool, een supermarkt of een dorpshuis. Momenteel loopt er een woningbehoefteonderzoek in de gemeente Barneveld, waarbij ook inwoners van Garderen zijn bevraagd (hoofdbewoners en inwonende 18-plussers). Deze uitkomsten geven mede richting aan de kwalitatieve invulling van het woningbouwprogramma in deze kern. De uitkomsten worden voor de zomer van 2024 bekend gemaakt. De te bouwen woningen zullen deels via inbreiding deels via uitbreiding worden gerealiseerd. We zien in Garderen nog de nodige ruimte om tot inbreiding te komen en daarvan zijn een aantal voorbeelden ook benoemd in de Deelvisie. De grootste inbreidingslocatie is de locatie Dr. H.C. Bosstraat, waar we ruimte zien en ambitie hebben om substantieel woningen toe te voegen.

Wat helpend kan zijn is meer stabiliteit in jaarlijkse woningbouwaantallen (met een mix aan woonproducten en prijsklassen). We zien daarom ook een zekere fasering voor ogen. Daarbij richten we ons in eerste instantie op de inbreidingslocatie Dr. H.C. Bosstraat. We zien goede mogelijkheden om dit samen op te laten gaan met de ontwikkeling van zoekgebied Garderen-West met name ook om te komen tot een goede mix van woningen (huur/koop, verschillende prijsklassen) in deze twee gebieden, zoals dat in de gemeente Barneveld te doen gebruikelijk is. Een en ander hangt uiteraard ook af met welke plannen ontwikkelende partijen komen en of we hierover ook de goede afspraken kunnen maken, gelet op onze beleidsdoelstellingen en de in de visie opgenomen randvoorwaarden voor ontwikkeling. Wanneer op een goede manier tot overeenstemming kan worden gekomen, dan kiezen wij eerst voor ontwikkeling van het zoekgebied West en daarna de andere uitleglocaties. Een uitzondering maken we voor de deelgebieden Zuid 3 en Zuid 4. Zoals eerder besloten in het college en kenbaar gemaakt richting de raad (juni/juli 2023) hebben we richting ontwikkelende partijen voor deze locaties aangegeven in beginsel open te staan voor een bepaalde woningbouwontwikkeling. De woningbouwontwikkeling op deze twee locaties hoeft niet te wachten op andere woningbouwplannen.

Conclusie De zienswijzen leiden niet tot aanpassing van de Deelvisie Garderen als het gaat om het aantal te bouwen woningen. Wel wordt een tekst omtrent prioritering voor de zoekgebieden toegevoegd aan de Deelvisie. Inbreidingslocaties Samenvatting: Naast de argumenten voor het behoefteonderzoek wordt duidelijk dat er vooral een voorkeur is voor inbreiding, vóór uitbreiding. Er zouden bijvoorbeeld meer mogelijkheden moeten worden onderzocht zoals woningsplitsing, bouwen op erven en woningen in leegstaande panden. Gemeentelijke reactie De Deelvisie Garderen is opgesteld om uitbreidingslocaties voor Garderen aan te wijzen. Er worden geen inbreidingslocaties aangewezen, omdat op grond van bestaand beleid al inbreiding kan plaatsvinden. Daarbij wordt van geval tot geval gekeken of er medewerking kan worden verleend.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 8

Inbreiding gaat samen op met uitbreiding, waarbij de verwachting is dat ca. 55 tot 65% van de genoemde 300 woningen gerealiseerd kan worden in het dorp zelf, op transformatielocaties in het dorp of buitengebied, en/of door middel van woningsplitsing. Van inbreiding wordt actief werk gemaakt met ondermeer het grote project Dr. H.C. Bosstraat. Ook zien we diverse mogelijkheden tot transformatie in Garderen en ontvangen wij daartoe ook voorstellen van initiatiefnemers. Initiatieven hiertoe worden binnen reeds bestaande en bekende randvoorwaarden positief tegemoet getreden. Aanvullend is dat we meer dan voorheen ook de bijdrage aan de woonbehoefte in onze bestuurlijke afweging willen betrekken. Woningsplitsing valt buiten de scope van deze Deelvisie. Los daarvan geldt dat de gemeente beleid kent voor woningsplitsing en in de gemeentelijke Huisvestingsverordening daartoe ook mogelijkheden zijn opgenomen. Voorkomende aanvragen worden van geval tot geval afgewogen op alle relevante aspecten, zoals bijvoorbeeld parkeren en afstanden tot omliggende functies. Conclusie De zienswijzen leidt tot aanpassing van de Deelvisie Garderen in die zin dat verduidelijkt wordt dat bij inbreidingsprojecten ook expliciet wordt gekeken naar de bijdrage aan de woonbehoefte. Verkeerssysteem Garderen Samenvatting: In de zienswijzen is veel aandacht voor het onderwerp verkeer.

Veel heeft betrekking op de afzonderlijke zoekgebieden (zie hierna), maar overall worden er vraagtekens gezet of het verkeerssysteem de groei wel aankan. Met name de wegen Dorpsstraat, Bakkerstraat en Hogesteeg worden gezien als problematisch. Gemeentelijke reactie Het onderwerp verkeer kwam tijdens de informatieavond in de Wardborg van 14 december 2023 ook veel aan de orde. Dit is aanleiding geweest om het bureau Goudappel aanvullend verkeersonderzoek te laten doen. Uit het onderzoek blijkt dat de belangrijkste ontsluitingswegen van Garderen al (zwaar) overbelast zijn in de huidige situatie. De hoge intensiteiten van het gemotoriseerde verkeer zijn nadelig voor de verkeersveiligheid. De in de deelvisie Garderen beoogde ontwikkelingen leiden niet direct tot nieuwe knelpunten met uitzondering van de Hoge Boeschoterweg. De vraag is in welke mate een verdere verslechtering van de huidige situatie acceptabel is. Gemeentelijk uitgangspunt is dat verslechtering zo beperkt mogelijk moet blijven. Van belang daarbij om te beseffen is dat een belangrijk deel van het verkeer in Garderen doorgaand is. Gestuurd wordt daarom op maatregelen op netwerkniveau die het doel hebben om dit type verkeer te verminderen.

Behalve het in 2023 ingevoerde verbod voor doorgaand vrachtverkeer betreft dit het afwaarderen van de huidige 80 km/h wegen rondom Garderen naar 60 km/h en van de huidige 50 km/h wegen binnen de bebouwde kom naar 30 km/h. Deze aanpassing is vastgelegd in de Visie wegen Garderen en is ingebracht bij de Provincie Gelderland als onderdeel van de trajectaanpak N310. Behalve het minder aantrekkelijk maken van Garderen voor doorgaand verkeer, zijn er nog andere maatregelen die worden getroffen bijvoorbeeld om de verkeersveiligheid te verbeteren. Daarbij kan gedacht worden aan het verbeteren van de oversteekbaarheid in het centrum van Garderen. Een onderzoek hiertoe is opgenomen in het GVVP-maatregelenpakket 2024. Conclusie De zienswijzen leiden tot aanpassing van de Deelvisie Garderen in die zin dat de uitkomsten van het onderzoek van Goudappel verwerkt worden in de Deelvisie.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 9

Gebiedsbescherming (Natura 2000) Samenvatting: Woningbouw heeft effect op de stikstofdepositie op Natura 2000-gebied; door bouw van woningen, maar ook door toenemende verkeersbewegingen. Er wordt daarnaast in meerdere zienswijzen gesteld dat de kritische depositiewaarde voor stikstof al is overschreden en dat er nog niet voldoende instandhoud- en passende maatregelen worden genomen om stikstofdepositie eventueel extern te salderen. Dit zou tegen het Provinciale beleid ingaan. Gemeentelijke reactie Onder gebiedsbescherming valt de bescherming van Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland (specifiek in Gelderland het Gelders natuurnetwerk en de Groene ontwikkelingszone) en bijzondere nationale natuurgebieden en landschappen. Garderen ligt in het Natura 2000-gebied de Veluwe. Voor de Veluwe zijn diverse doelsoorten, habitattypen en leefgebiedtypen aangewezen welke beschermd moeten worden. In de wet staat dat een activiteit geen verslechterende of significant verstorende gevolgen mag hebben voor een Natura 2000-gebied. Activiteiten kunnen zowel een intern als een extern effect hebben op een gebied. Onder interne effecten wordt bijvoorbeeld verstaan versnippering of oppervlakte verlies. Bij externe effecten kan o.a.

gedacht worden aan vermesting en verzuring (stikstofdepositie) of lichtverstoring waarbij effecten vanaf een plek buiten het beschermde gebied invloed hebben binnen het beschermde gebied. Van interne effecten is geen sprake. De benoemde zoekgebieden zijn gelegen buiten Natura2000gebieden. Negatieve externe effecten op Natura 2000-gebied de Veluwe zijn op voorhand echter niet uit te sluiten. Alle activiteiten binnen de zoekgebieden zullen stikstofdepositie veroorzaken (zowel in de realisatiefase als in de beoogde situatie). Daarnaast kunnen vooral de zoekgebieden die dichter bij Natura2000 zijn gelegen, zoals bijvoorbeeld zoekgebied Noord en Zuid 2, ook andere effecten hebben op Natura2000, bijvoorbeeld verstoring. Voor de Veluwe heeft de provincie Gelderland een gebiedstraject, genaamd GEUS, gestart. Daarbinnen valt ook de kern Garderen. Voor dit gebied wordt vanuit een brede beleidsdoelstelling gewerkt binnen de kaders van het NPLG en de Startnotitie GEUS1. De opdracht is om de transitie opgave in de landbouw zodanig vorm te geven dat er ruimte is voor natuurherstel en mogelijk ook andere functies zoals wonen en werken. De Deelvisie Garderen zal voor het onderwerp Wonen als bouwsteen voor de kern Garderen mee worden genomen. De provincie, waterschap en gemeenten zijn in GEUS de betrokken overheden.

Op basis van een plan en een doorrekening (NPLG doelen en sociaal economische impact) zal duidelijk gaan worden wat het doelbereik is van de voorgestelde maatregelen en in welke mate en omvang nieuwe functies (woningbouw, bedrijventerreinen) mogelijk zullen zijn. Voor deze visie gaan wij ervan uit dat er stikstofruimte gevonden kan worden en dat de visie in potentie op dit punt uitvoerbaar zal zijn. Bij realisatie van een concreet project zal rekening worden gehouden met het aspect stikstof. Hiertoe zal door middel van berekeningen (AERIUS) inzichtelijk worden gemaakt of in het kader van de Wet natuurbescherming negatieve effecten optreden (en uitgesloten kunnen worden). Ook zullen in dit kader de extra verkeersbewegingen worden meegenomen.In een ecologisch onderzoek zal daarnaast onderzocht worden of een toename van geluid en verkeer leiden tot een onevenredige aantasting van flora en fauna op zowel te ontwikkelen locaties als op beschermde Natura 2000 gebieden. Een stikstofonderzoek zal moeten uitwijzen wat de effecten zijn en wat de mogelijkheden van extern salderen zijn. Uit rechtspraak (14 februari 2024 (ECLI:NL:RVS:2024:625)) blijkt dat er een zware motiveringsplicht is als met extern salderen woningbouw mogelijk wordt gemaakt via een wijziging van 1 Zie ook https://gebiedsaanpakgeus.nl

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 10

het omgevingsplan of via een omgevingsvergunning voor afwijken van het geldende omgevingsplan. Een andere optie is om niet te salderen, maar een passende beoordeling of ADC-toets te maken en daarmee toestemming van de provincie te verkrijgen. Conclusie De zienswijzen leiden niet tot aanpassing van de Deelvisie Garderen. 3.2. Zoekgebied West In een aantal zienswijzen wordt het zoekgebied West als ongeschikt beschouwd als uitbreidingslocatie voor het dorp Garderen. Een aantal argumenten, die breder dan alleen voor dit gebied toepasbaar zijn, zijn in de vorige paragraaf aan de orde geweest. De meest genoemde argumenten die sec op dit gebied betrekking hebben, zijn: • Strijdigheid met bestemmingsplannen en landschap • Ontsluiting Hoge Boeschoterweg/Bakkerstraat • Ecosysteem/Flora en Fauna Overall conclusie zoekgebied West De argumenten geven geen aanleiding om het zoekgebied West te schrappen als zoekgebied. Wel zullen op onderdelen wijzigingen worden doorgevoerd (zie hierna per argument). Strijdigheid met bestemmingsplannen en landschap Samenvatting: In de zienswijzen wordt een aantal keer gewezen op de strijdigheid met het Omgevingsplan (en voormalige bestemmingsplan) “Garderen”. Op een deel van dit Zoekgebied ligt namelijk de bestemming ‘Agrarisch met waarden’.

In het voormalige bestemmingsplan “Buitengebied 2012” ligt het Zoekgebied West deel in een gebied met de aanduiding ‘Waarde – Openheid en reliëf’. Hier zou dus openheid behouden moeten worden. Volgens indieners komt dit dus niet overeen met de plannen voor woningbouw in de deelvisie. Daarnaast wordt aangegeven dat men graag de karakteristieke en unieke punten van Garderen, zoals de zandloper-vorm, het essenlandschap met coulissen en de bestaande zichtlijnen voor Zoekgebied West behouden zien blijven. Gemeentelijke reactie De “Parapluherziening Cultuurhistorie-Cultuurlandschap" zoals vastgesteld op 7 februari 2024 laat zien dat de ‘cultuurlandschappelijke waarde 5’ alleen aan de westzijde van het agrarisch bebouwde perceel geldt. De geconsolideerde versie bestemmingsplan "Buitengebied 2012”, zoals vastgesteld op 9 februari 2024 laat nog de aanduiding ‘waarde - openheid en reliëf’ zien aan de oostkant van dit agrarische perceel. In een volgende versie van het bestemmingplan "Buitengebied 2012” zal hetgeen in de “Parapluherziening Cultuurhistorie-Cultuurlandschap" is vastgesteld worden geconsolideerd. In de deelvisie vormt zoekgebied West een nieuw gebied waar het dorp tussen twee uitvalswegen aanéén zou kunnen gaan groeien. Hierbij is gezocht naar kaders waarbij de openheid en de vervlechting van landschap en dorp in stand blijft, maar iets wordt verkleind.

Door de uitbreidingsmogelijkheden enerzijds dicht bij de bestaande dorpscontouren te situeren en anderzijds te plaatsen binnen het agrarische perceel aan de Hoge Boeschoterweg (wat al een gesloten landschappelijke kamer met agrarische bebouwing is) is gezocht naar kaders waarbij de openheid behouden blijft en gebieden met cultuurlandschappelijke waarde 5 worden gespaard. Een toekomstig stedenbouwkundig plan voor zoekgebied West kan anticiperen op de bestaande karakteristieken die in de historische dorpskern aanwezig zijn, zoals de openheid van de kerk naar de zone naar het westen.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 11

Conclusie De zienswijzen leiden niet tot aanpassing van de Deelvisie Garderen. Ontsluiting Hoge Boeschoterweg/Bakkerstraat Samenvatting: Voor Zoekgebied West wordt in deelvisie een mogelijke ontsluiting via de Hoge Boeschoterweg of via de Bakkerstraat/Dorpstraat middels een langzaamverkeersverbinding genoemd. Meerdere indieners vinden ontsluiting richting de Bakkerstraat/Dorpsstraat onwenselijk vanwege de huidige (hoge) verkeersbelasting op deze wegen. Men is bang voor onveilige situaties en congestie, doordat de weg niet is ingericht op extra verkeersbewegingen. Ook voor de ontsluiting van de Hoge Boeschoterweg worden tegenargumenten genoemd. Deze zien tevens op de verkeersbelasting. Er worden namelijk zorgen geuit over de capaciteit van de weg, met name als er extra verkeer over deze wegen zal moeten. Daarnaast wordt ook genoemd dat er mogelijk sluipverkeer richting de A1, over de Hogesteeg, zal ontstaan. Gezien het bosgebied dat daar ligt, wordt dit niet wenselijk geacht. In de zienswijzen klinkt de wens door om deze ontsluitingen in de deelvisie verder te onderbouwen. Gemeentelijke reactie Uit onderzoek van Goudappel blijkt dat de Bakkerstraat een zeer druk bereden weg is, waar de mogelijkheden tot het treffen van passende maatregelen beperkt zijn. Ook de Hogesteeg laat een hoge verkeersintensiteit zien. Dat is ook nadelig voor de verkeersveiligheid.

Invulling van het zoekgebied West vergroot de problematiek, waardoor maatregelen nodig zijn (zie ook hiervoor onder het kopje “Verkeerssysteem Garderen”). Onze voorkeur gaat daarbij uit naar upgrading van de bestaande Hoge Boeschoterweg boven het aanleggen van een nieuwe route. De Hoge Boeschoterweg is in de huidige situatie (smalle rijbaan zonder voorzieningen voor voetgangers en fietsers) ongeschikt als ontsluitingsweg voor een woonwijk. Het verkeeronderzoek laat zien dat er wel mogelijkheden zijn door aanpassing van het bestaande profiel van de weg wordt aangepast. Moeilijkheid daarbij vormen de perceelgrenzen die kort op de huidige weg liggen. Voor aanpassing van de weg zal grond moeten worden aangekocht, maar met afwaardering naar een erftoegangsweg met 30 km/h zien wij mogelijkheden tot ontsluiting van een woonwijk in dit zoekgebied. Anders dan in enkele zienswijzen wordt gesteld zien we met aanpassing van een gedeelte van de Hoge Boeschoterweg geen reden om te veronderstellen dat daarmee het sluipverkeer toeneemt. De lengte van deze aanpassing is zodanig beperkt dat de impact op het sluipverkeer minimaal wordt geacht. Gevolg van deze voorkeur is dat we de ingetekende alternatieve ontsluiting via een nieuwe route naar de Bakkerstraat schrappen van de kaart.

Mocht een aanpassing van de Hoge Boeschoterweg niet tot de mogelijkheden behoren, dan willen we breder gaan bezien hoe een eventuele woonwijk in dit zoekgebied op een passende manier kan worden ontsloten. Conclusie De zienswijzen leiden tot aanpassing van de Deelvisie Garderen in die zin dat de uitkomsten en de randvoorwaarden vanuit het verkeerskundig onderzoek van Goudappel worden verwerkt. Aanvullend wordt de alternatieve ontsluiting voor het wegverkeer op de visiekaart geschrapt.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 12

Ecosysteem/flora en fauna Samenvatting: In zienswijzen komt naar voren dat men vreest voor impact op flora en fauna in het nabijgelegen Natura 2000-gebied, vanwege sluipverkeer via het bos richting de Hogesteeg en A1. Daarnaast wordt benoemd dat er door woningbouw gevolgen zullen zijn van aanwezige dieren zoals dassen, uilen en vleermuizen. Gemeentelijke reactie Negatieve effecten op de genoemde soorten kunnen inderdaad aan de orde zijn. Echter, op de locatie van de nieuwbouw zijn geen dassenburchten bekend en bovendien is het terrein daar ook niet geschikt voor omdat het agrarisch land is wat wordt bewerkt. Er is te weinig beschutting en reliëf aanwezig om een dassenburcht te maken. De das kan wel foerageren in het gebied, hoewel de afstand tot de, bij ons bekende, dichtstbijzijnde burcht behoorlijk groot is en er weinig beschutting aanwezig is langs de route. Uilen (en roofvogels) kunnen het gebied zeker gebruiken om te foerageren en te verblijven in een speciale kast of op een boerenerf. Onderzoek zou moeten uitwijzen in welke mate de soorten het gebied gebruiken en of het daadwerkelijk van essentieel belang is voor de soorten. Als dat het geval is, dan is een vergunning flora en fauna activiteit nodig. Er moet dan gecompenseerd worden. De provincie is bevoegd gezag. Conclusie De zienswijzen leiden niet tot aanpassing van de Deelvisie Garderen. 3.3.

Zoekgebied Zuid Zoekgebied Zuid bestaat uit een viertal deelgebieden. Bijna alle zienswijzen richten zich op zoekgebied Zuid 1. In deze paragraaf zoomen we daarom in op dit deelgebied. Een aantal argumenten zijn hiervoor al in paragraaf 3.1 aan de orde geweest. De meest genoemde argumenten die sec op dit gebied betrekking hebben, zijn: • Ecosysteem/Flora en Fauna • Ontsluiting Boerenerf Overall conclusie zoekgebied Zuid 1 De argumenten geven geen aanleiding om het zoekgebied Zuid 1 te schrappen als zoekgebied. Wel zullen op onderdelen wijzigingen worden doorgevoerd (zie hierna per argument). Ecosysteem/flora en fauna Samenvatting: Voor zoekgebied Zuid wordt aangegeven dat woningbouw op korte afstand van een Natura 2000-gebied zorgt voor verjaging van de dieren die leven in dat gebied en impact heeft op de natuurlijke habitats van aanwezige flora en fauna en op de lokale dierenpopulaties. Gemeentelijke reactie Het kan goed dat er diverse diersoorten aanwezig zijn in de begroeiing aan de rand van dit gebied. Uit de deelvisie blijkt ook niet dat deze begroeiing wordt verwijderd. Sterker nog, de visie voorziet in de versterking van dit soort landschapselementen als randvoorwaarde voor ontwikkeling. Van de gronden die agrarisch in gebruik zijn, zijn niet zodanige ecologische waarden bekend, waardoor de voorgestane woningbouwontwikkeling bij voorbaat onmogelijk is.

Onderzoek zou moeten uitwijzen in welke mate de soorten het gebied gebruiken en of het daadwerkelijk van essentieel belang is voor de soorten. Als dat het geval is, dan is een vergunning flora en fauna activiteit nodig. Er moet dan gecompenseerd worden. De provincie is bevoegd gezag. Bij eventuele ontwikkeling van het zoekgebied zal nader onderzoek hiernaar plaats moeten vinden.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 13

Zoekgebied Zuid 1 grenst niet aan Natura2000-gebied. Dat geldt alleen voor het naastgelegen zoekgebied Zuid 2, waarbij de zuidzijde van dit zoekgebied grenst aan Natura 2000-gebied. Verstorende effecten zouden op kunnen treden daar waar het zoekgebied grenst aan de Veluwe. In de huidige situatie is echter op deze locatie al een vakantiepark, dat ook effecten heeft. Effecten kunnen ook gemitigeerd worden door het aanleggen van een houtwal tussen de Veluwe en het zoekgebied (zoals ook in de visie opgenomen). Significant negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen zullen daarom waarschijnlijk niet aan de orde zijn voor zoekgebied Zuid 1. Conclusie De zienswijzen leiden niet tot aanpassing van de Deelvisie Garderen. Ontsluiting ‘t Boerenerf Samenvatting: Voor Zoekgebied Zuid wordt in de ontwerp deelvisie een mogelijke ontsluitingsroute via ’t Boerenerf genoemd. In meerdere zienswijzen werden zorgen geuit over deze ontsluiting. Het belangrijkste argument is dat de weg niet is ingericht op extra en doorgaand verkeer en hiermee zal zorgen voor onveilige situaties. Bij ontsluiting van ’t Boerenerf zullen onveilige verkeerssituaties ontstaan doordat de straat geen trottoir heeft; voortuinen rechtstreeks op openbare wegen uitkomen; er niet overal voldoende zicht is en er bovendien meer overlast ontstaat door verkeersdrukte en lawaai door extra gemotoriseerd verkeer.

Ook zijn er zorgen over eventueel sluipverkeer dat middels een ontsluiting via ’t Boerenerf zal ontstaan. Dit wordt door meerdere indieners als onwenselijk bevonden en er wordt daarom gepleit voor het verwijderen van deze ontsluitingsroute uit de deelvisie. Gemeentelijke reactie In de ontwerp Deelvisie Garderen is een mogelijke nieuwe verkeersontsluiting ingetekend vanuit het Zoekgebied Zuid 1 naar de bestaande wijk, via ’t Boerenerf. De wijze waarop de pijl is ingetekend suggereert dat de bestaande achterliggende wijk ook via een nieuwe ontsluiting op de Hogesteeg kan worden ontsloten. Dat is niet de bedoeling geweest en evenmin wenselijk, zoals ook blijkt uit het onderzoek van Goudappel. Met verbetering van de ontsluiting werd gedoeld op de 18 woningen aan de Zuidakker, die nu uitwegen op de Hogesteeg via een relatief smalle verbinding. Een eventuele woningbouwinvulling in het gebied Zuid 1 biedt de mogelijkheid om de bestaande groenstructuur tussen de Zuidakker en ’t Boerenerf door te trekken en daarmee ook de weg van de Zuidakker voor autoverkeer en/of langzaam verkeer (voetgangers/fietsers). Dit wordt ook ondersteund door het onderzoek van Goudappel waarin wordt aanbevolen om aanvullende verbindingen voor voetgangers en fietsers te maken richting de bestaande bebouwing. Deze worden als indicatieve verbindingen toegevoegd op de kaart.

Het voert te ver om ook een verbinding voor autoverkeer op de kaart te zetten, nu de hoofdontsluiting van de zoekgebieden Zuid 1 en Zuid 2 loopt via de Hogesteeg. Dit zal nader onderzocht moeten worden op voor- en nadelen bij ontwikkeling van een eventueel woningbouwplan voor deze locatie. Conclusie De zienswijzen leiden tot aanpassing van de Deelvisie Garderen. De ingetekende nieuwe verkeersontsluiting op de kaart richting ’t Boerenerf wordt geschrapt. Toegevoegd worden de indicatieve langzaamverkeersverbindingen vanuit de zoekgebieden Zuid 1 en Zuid 2 naar de bestaande bebouwing aan de noordzijde. De tekst hierover op pagina 18 van de Deelvisie Garderen wordt aangepast.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 14

3.4. Zoekgebied Noord In een aantal zienswijzen wordt het zoekgebied Noord als ongeschikt beschouwd als uitbreidingslocatie voor het dorp Garderen. Een aantal argumenten zijn in paragraaf 3.1. aan de orde geweest. De meest genoemde argumenten die sec op dit gebied betrekking hebben, zijn: • Strijdigheid met bestemmingsplannen en landschap • Ontsluiting Hoge Boeschoterweg/Bakkerstraat • Ecosysteem/Flora en Fauna

Overall conclusie zoekgebied Noord De argumenten geven aanleiding om de status van het zoekgebied Noord bij te stellen. De gezamenlijke argumenten en de gemaakte afweging op die argumenten leiden tot de conclusie dat grootschalige woningbouw op deze locatie weliswaar niet uit te sluiten is, maar dat er wel het nodige moet gebeuren om te komen tot kansrijke grootschalige invulling passend bij de beleidsdoelstellingen. In een kleinere niet grootschalige invulling (< 10 woningen) zien we meer kansen. De status en beschrijving van dit zoekgebied zullen op onderdelen daarom worden bijgesteld in de Deelvisie Garderen. Landschappelijke waarde Samenvatting: Er klinkt in meerdere zienswijzen door dat in de deelvisie te weinig rekening wordt gehouden met de ruimtelijke kwaliteit en landschappelijke waarde van het gebied. Er wordt vooral gewezen op het bijzondere karakter en de hoge cultuurlandschappelijke waarde met openheid en zichtlijnen van dit gedeelte van het dorp. De locatie heeft hoge landschappelijke waarde, waardoor woningbouw hierbij niet passend wordt gevonden. Gemeentelijke reactie Bij de ruimtelijke invulling van zoekgebied Noord is de landschappelijke inpassing van het grootste belang. De locatie ligt op de overgang van het dorpse en landelijke Garderen naar de bosrijke omgeving die bij recreanten zeer in trek is.

Het is belangrijk om deze waarden als uitgangspunt te hanteren. Bovendien is zoekgebied Noord, net als de andere zoekgebieden, door de provincie Gelderland aangewezen nationaal landschap. Dit betekent dat niet zomaar alles kan op deze plek. Daar is bij het opstellen van de deelvisie rekening mee gehouden. De deelvisie geeft kaders op hoofdlijnen mee. Bij de verdere planuitwerking van het zoekgebied zal verder worden ingezoomd op de kenmerken en karakteristieken van deze locatie. Daarbij zullen nadere landschappelijke kaders worden opgesteld die leidend zijn voor de stedenbouwkundige en architectonische invulling. Voor zoekgebied Noord zullen deze landschappelijke kaders zeer strikt moeten zijn. Ze moeten onder meer aangeven welke bouwvolumes hier maximaal mogelijk zijn, welke wijze van verkeersontsluiting recht doet aan de landschappelijke karakteristieken en op welke wijze de nieuwe ontwikkeling aan alle zijden goed kan aansluiten op het landschap. Uit de teksten hierna onder de kopjes “Karakter van woningbouw” en “Ontsluiting via de Laak” blijkt dat dat ook de voorgenomen bebouwingsmogelijkheden in de ontwerp Deelvisie raakt. Dat maakt dat mede op basis van landschappelijke afwegingen in de hiervoor genoemde overall conclusie de nodige voorbehouden zijn gemaakt ten aanzien van een grootschalig woningbouwplan en dat er meer kansen worden gezien voor een kleinschalig bouwplan.

Op deze wijze zal de landschappelijke waarde gewaarborgd kunnen blijven. Conclusie De zienswijzen leiden tot aanpassing van de Deelvisie Garderen in die zin dat de status van het zoekgebied Noord als gevolg van landschappelijke afwegingen wordt bijgesteld, zoals hiervoor verwoord in de overall conclusie.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 15

Karakter van woningbouw (tweelaags) Samenvatting: Het karakter van de woningbouw zoals deze in deelvisie staat omschreven, wordt in meerdere zienswijzen benoemd als niet wenselijk. Voornamelijk het verlies aan openheid en hiermee aan woongenot en -kwaliteit door tweelaagse woningbouw is hierbij het belangrijkste argument. Ook klinkt in een aantal zienswijzen door dat woningbouw in dit gedeelte geenszins passend wordt bevonden. Er worden suggesties gegeven om voor wat betreft de vorm van de nieuwbouw; om voor wat betreft de structuur en stijl aan te sluiten bij de woningbouw aan de Harderwijkerweg. Gemeentelijke reactie In de deelvisie werd genoemd dat woonmilieu ‘boswonen’ passend is op deze plek. In de bijlage van de deelvisie die gaat over woonmilieus zijn diverse beelden opgenomen die een variëteit aan architectuurstijlen en stedenbouwkundige positioneringen laten zien. Deze beelden kunnen niet worden gerelateerd aan de specifieke zoekgebieden maar zijn slechts een referentie. Desondanks hebben wij naar aanleiding van meerdere zienswijzen beoordeeld dat referentieproject ‘Graefse Bos’ in Rosmalen niet passend is als referentie voor Garderen. In zoekgebied Noord zijn minder forse bouwvolumes passender, die bovendien in hun vormgeving goed reageren op de omgeving. Daarom zal de zienswijze worden aangepast.

Bijlage woonmilieu ‘Graefse Bos’ wordt vervangen door een ander referentieproject, waarin de bouwvolumes beter reageren op hun landschappelijke context. Belangrijk is dat de boomkronen het beeld bepalen en niet de bebouwing. In de deelvisie wordt genoemd dat in zoekgebied noord naar schatting ruimte is voor ‘circa 15 tot 20 woningen’. Daarbij is niet gespecificeerd hoe groot deze woningen zijn, terwijl dat wel relevant is. We beschouwen 20 ruime woningen of een hoger aantal dan de ca 15-20 woningen als niet-passend voor deze locatie. Bij de uiteindelijke planvorming voor dit deelgebied zijn de landschappelijke waarden leidend voor de maximale afmetingen van de bouwvolumes. Dit betekent dat bij een groter aantal huishoudens, een kleiner volume per woning gerealiseerd kan worden. Uit de analyse die aan de deelvisie voorafging blijkt dat het aantal van 20 woningen alleen haalbaar zou kunnen zijn als het om kleine studio’s gaat. Om dit te verhelderen zal de deelvisie worden aangepast van ‘circa 15-20 woningen’ naar ‘maximaal 20 woningen’. De Deelvisie heeft als doel om te komen tot passende woningbouw voor Garderen, aansluitend op de behoefte en, met name ook, passend binnen de hoge landschappelijke waarden. Dat geldt ook voor dit zoekgebied.

We zoeken op het niveau van Garderen naar een goede mix qua woningbouw, maar ook op niveau van het zoekgebied wordt dit in de afweging betrokken. Tegelijk moet het passen binnen de landschappelijke kaders. Dat houdt in dat het genoemde aantal van maximaal 20 woningen meer theoretisch is en in de praktijk sprake is van een lager aantal om te komen tot een op alle facetten goede invulling. Conclusie De zienswijzen geven aanleiding om de deelvisie op dit onderdeel aan te passen. Referentieproject ‘Graefse Bos’ in Rosmalen (pagina 28) wordt vervangen door een passender referentieproject. Op pagina 20 wordt de tekst ‘circa 15-20 woningen’ vervangen door ‘maximaal 20 woningen’. Ook wordt hier toegevoegd dat het aantal woningen en de woninggrootte afhankelijk zijn van wat hier voorstelbaar wordt geacht op basis van kaders op het gebied van Wonen en Landschap.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 16

Ecosysteem/flora en fauna Samenvatting: Voor zoekgebied Noord wordt flora en fauna vooral benoemd in het kader van het gebied rondom de Laak/het Speulderbos. Het argument hierbij is dat woningbouw door licht- en geluidsvervuiling negatieve impact veroorzaakt op dit gebied. Daarnaast weerklinkt meerdere keren het argument dat een mogelijke verbreding van de Laak effect heeft op de kwaliteit van flora en fauna. Gemeentelijke reactie Zoekgebied Noord ligt inderdaad op de grens met Natura 2000-gebied. Op dit moment zijn negatieve effecten op de Veluwe inderdaad niet uitgesloten. Effecten van stikstofdepositie zullen zeker aan de orde zijn. Andere effecten zoals verstoring door licht en geluid kunnen ook aan de orde zijn. Echter, de randen van een Natura 2000-gebied zijn vaak minder waardevol omdat deze overgangsgebied betreffen waarbij er vaak meer betreding en beheer is dan meer richting de kern van een natuurgebied. Zo zal er vaak sprake zijn van betreding door wandelaars en fietsers. De aanwezigheid van recreatie op de Veluwe zal hier naar verwachting ook een rol spelen. Door de bouw van de woningen zal er mogelijk sprake zijn van extra verstoring omdat het perceel nu in gebruik is voor agrarische doeleinden. Echter vallen deze effecten mogelijk mee vanwege de hoge recreatiedruk in een overgangsgebied, dat ecologisch gezien vaak al minder waardevol is.

Daarnaast kunnen externe effecten worden verminderd door het aanleggen van een groene zone die verstorende effecten zoals licht en geluid dempen. Als de Laak als ontsluitingsweg gebruikt gaat worden zal er meer verkeer langs komen wat licht- en geluidsverstoring veroorzaakt. Gelet op het bestaande gebruik met ook het nodige recreatieve verkeer zullen deze effecten waarschijnlijk mee vallen. Daarnaast zijn de randen van een natuurgebied vaak ecologisch minder waardevol en zijn in betreft het in de huidige staat al een overgangsgebied met veel verstoring. Het iets breder maken van de weg zal het overgangsgebied daarom waarschijnlijk niet significant beïnvloeden. Significant negatieve effecten door externe effecten op de instandhoudingsdoelstellingen zullen daarom zeer beperkt zijn (als deze er al zijn). Dit moet verder worden onderzocht. Naast gebiedsbescherming geldt ook soortenbescherming in het zoekgebied zelf dat geen rechtstreeks verband houdt met het Natura2000-gebied. Onderzoek zou moeten uitwijzen in welke mate de soorten het gebied gebruiken en of het daadwerkelijk van essentieel belang is voor de soorten. Als dat het geval is, dan is een vergunning flora en fauna activiteit nodig. Er moet dan gecompenseerd worden. De provincie is hiervoor bevoegd gezag. Conclusie De zienswijzen leiden niet tot aanpassing van de Deelvisie Garderen.

Ontsluiting via De Laak Samenvatting: Voor Zoekgebied Noord is de mogelijke ontsluiting via de Laak een punt dat meerdere malen werd aangehaald. Een nieuwe verkeersverbinding zou vooral leiden tot aantasting van het woon- en leefklimaat en de toeristische uitstraling van Garderen. Daarnaast wordt genoemd dat verbreding van de Laak, om de capaciteit van de weg te verhogen, niet mogelijk is doordat de weg (deels) in het Natura 2000-gebied de Veluwe ligt.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 17

Gemeentelijke reactie In de ontwerp Deelvisie staat al benoemd dat alleen de Laak geschikt is als ontsluiting van het zoekgebied Noord. Bestaande wegen als de Harderwijkerweg en het Kruipad zijn te smal om als geschikte ontsluitingsroute te kunnen dienen voor een grootschalige woningbouwontwikkeling. Ook de rijbaanbreedte van de Laak is echter beperkt. Hoewel de toename van de verkeersintensiteit beperkt is in absolute zin wordt in het onderzoek van Goudappel geadviseerd om de passeerbaarheid te verbeteren. De Laak is echter gelegen in het Natura2000-gebied. Bij verbreding van de Laak is naast de effecten die het heeft op het naastgelegen bos, waarschijnlijk ook sprake van oppervlakteverlies van het Natura2000-gebied. In absolute zin gaat het om kleine oppervlaktes, maar de combinatie van negatieve effecten door stikstofdepositie en oppervlakteverlies maakt het een grote uitdaging om medewerking van het bevoegd gezag, de provincie, te krijgen. Te meer omdat er elders ook goede alternatieven zijn om eveneens tot de gewenste woningbouw te komen. Relevant daarnaast is dat de Laak geen gemeentelijke weg is, maar gelegen is in buurgemeente Ermelo en eigendom van Staatsbosbeheer. Dat maakt dat de invloed op een aanpassing van deze weg ook in dat opzicht complexer wordt. Conclusie De zienswijzen leiden tot aanpassing van de Deelvisie Garderen.

De tekst voor wat betreft de ontsluiting van zoekgebied Noord wordt aangevuld met de hiervoor genoemde kanttekeningen.

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 18

4. Zienswijzen: Individuele zienswijzen In dit hoofdstuk worden alle ingediende zienswijzen in samengevatte vorm en met de gemeentelijke reactie weergegeven. Ook wordt aangegeven of en op welke punten de deelvisie is gewijzigd naar aanleiding van de zienswijze. De zienswijzen worden hierna op volgorde van ontvangst van de zienswijze behandeld. Inhoudelijk identieke zienswijzen zijn gebundeld en gezamenlijk weergegeven. De reactie van de provincie behandelen we hieronder afzonderlijk. De provincie hebben we namelijk als overlegpartner gevraagd om inhoudelijk te reflecteren op de deelvisie (zie ook hoofdstuk 2), omdat deze op onderdelen raakt aan het provinciaal belang. In hoofdstuk 2 van de Deelvisie Garderen staan die belangen ook benoemd: het belang van het Gelders Natuur Netwerk (GNN) en de Groene ontwikkelingszone (GO) en het Nationaal landschap buiten GNN of GO. 4.1. Reactie provincie Gelderland 1.

Provincie Gelderland (zaaknummer 2024-001294)

Datum ontvangst: Datum dagtekening: Registratienummer: Onderdeel deelvisie waar reactie op ziet: Gehele deelvisie

15 februari 2024 1227588

a. Reactie Het idee om te bouwen voor starters en senioren (voor de doorstroming) ondersteunen wij van harte. Betaalbare koopwoningen en sociale huur juichen wij toe. De aantallen sociale huur en betaalbare koop worden niet geconcretiseerd, de visie is vrij algemeen. De woondeal gaat uit van 2/3e betaalbaar, en groeien naar 30% sociale huur. Dat hoeft niet per plan of per dorp, maar hiervoor is aandacht nodig in de kleine kernen. Voor sociale huur is het aandachtspunt dat de woningcorporatie vroegtijdig moet worden betrokken. Het is de vraag of zij de mogelijkheid hebben om in kleine projecten woningen af te nemen. Gemeentelijke reactie Het aandeel sociale huur zal van gebied tot gebied verschillen. Daarbij wordt ook de behoefte naar woningen in deze categorie meegenomen. In grotere ontwikkelingen als H.C. Bosstraat en GarderenWest zal zeker sprake zijn van een aandeel sociale huur. De aandelen betaalbare woningen worden op gemeentelijk niveau geborgd en zoveel als mogelijk per locatie toebedeeld. Conclusie De reactie geeft geen aanleiding om de deelvisie op dit onderdeel aan te passen. b. Reactie Wij hebben gelet op de uitgevoerde landschapsanalyse begrip voor de afwegingen en keuzes die gemaakt zijn omtrent de uitbreidingslocaties. De genoemde uitgangspunten voor landschappelijke inpassing moet straks goed in de regels van het omgevingsplan worden gewaarborgd.

In de deelvisie wordt daarnaast beschreven dat er in de Zoekgebieden Zuid-1 en Zuid-2 bestaande campings aanwezig zijn die omgezet kunnen worden naar woningen. Stoppen deze campingeigenaren er volledig mee of leidt dit straks tot een nieuw verplaatsingsvraagstuk? Bij Zoekgebied Noord wordt gesproken over een andere kleine locatie tussen Kruipad en Harderwijkerweg. Bij eventuele ontwikkelingen hier moet rekening worden gehouden met de versterkingsregels van de Groene Ontwikkelingszone (GO) Gemeentelijke reactie

Nota Zienswijzen/participatieverslag deelvisie Garderen

pag. 19

Landschappelijke inpassing is uiteraard een onderwerp en tevens vertrekpunt voor de concrete planuitwerking. Hiermee wordt gezorgd dat deze uitgangspunten ook in het omgevingsplan worden gewaarborgd. In zoekgebied Zuid-2 ligt inderdaad een bestaande camping, in Zuid-1 ligt deze niet. Met de Deelvisie wordt de mogelijkheid geboden dat op de plaats van deze camping een woningbouwontwikkeling kan plaatsvinden. Die keuze ligt bij de eigenaar van de grond en wordt niet door de gemeente geïnitieerd, omdat ontwikkeling van deze locatie voor de gemeente op dit moment geen hoge prioriteit heeft. Verplaatsing is daarom wat betreft de gemeente ook niet aan de orde. De aangehaalde locatie tussen het Kruipad en de Harderwijkerweg is niet opgenomen in het zoekgebied Noord en dus ook niet in beeld voor grootschalige woningbouw. Voor dit gebied is benoemd dat als er initiatieven komen voor woningbouw er een visie voor het gebied moet worden gemaakt. Daarin moet ook rekening worden gehouden met de dan geldende regels omtrent de Groene Ontwikkelingszone. Overigens geldt dat het GO één van de criteria is geweest bij het onderzoek naar geschikte woningbouwlocaties. Locaties gelegen in GO zijn daarbij afgevallen. Conclusie De reactie geeft geen aanleiding om de deelvisie op dit onderdeel aan te passen. c.