Bijlage 1 Jaarverslaggeving 2024

Jaarverslaggeving 2024

Inhoudsopgave 1. Aanbieding

2

2. Financieel resultaat

7

3. Programma’s

10

Programma 1 – Participatie & Ondersteuning Programma 2 – Bedrijvigheid & Bereikbaarheid Programma 3 – Woon- en Leefomgeving Programma 4 – Samenwerken, dienstverlenen en besturen

5. Paragrafen

35

Paragraaf 1 – Lokale heffingen Paragraaf 2 - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 3 – Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4 – Financiering Paragraaf 5 – Grondbeleid Paragraaf 6 – Verbonden partijen Paragraaf 7 – Bedrijfsvoering Paragraaf 8 – Wet open overheid

6. Jaarrekening

77

Bijlagen

84

N.B. Bijlage 4 en Bijlage 5 zijn geen onderdeel van de door de accountant gecontroleerde jaarrekening.

Raadsbesluit

1

Aanbieding

Aan de raad Barneveld, 7 juni 2025 Aanbiedingsbrief

Inleiding Wat we zien De gemeente Barneveld verwelkomde in 2024 opnieuw een aanzienlijke hoeveelheid nieuweinwoners. Zo groeide de gemeente met 568 inwoners en komt op 63.160 inwoners per 1 januari 2025. Ze kent een jonge bevolking met veel gezinnen met kinderen. De hoge natuurlijke groei zet door. Prognoses (CBS) geven voor de gemeente Barneveld een verwachte groei van + 27,9% in 2040 tegenover + 9,6% voor Nederland. Daarmee zit onze gemeente onveranderd in een schaalsprong. Dat vraagt om tijdig te anticiperen om de verwachte groei zo goed mogelijk met elkaar te accommoderen. Met de nadruk op “met elkaar”. Het beeld van 2024 laat zien dat onze gemeente alles in zich heeft om dit met elkaar mogelijk te maken. Barneveld is een veelkleurige,actieve en ondernemende gemeente met 9 unieke dorpskernen. Met een krachtige sociale basis en met hechte gemeenschappen, dat zich uit in sterke onderlinge betrokkenheid, hulpvaardigheid en een gevoel van erbij horen. Onze inwoners zijn echte doeners met een hoog arbeidsethos. Er is sprake van een onveranderde hoge arbeidsparticipatie en lage werkeloosheidsgraad, een grote economische sector en veel innovatiekracht. Allemaal zaken waarin de gemeente Barneveld in vele opzichten positief afsteekt ten opzichte van het nationale beeld.

Dat DNA van onze gemeente heeft ook in 2024 substantieel bijgedragen om onze bestuurlijkeopgaven concreet verder te brengen. Vanuit de kracht van de samenleving samen aan de slag voor meer woningbouw in een gezonde en duurzame leefomgeving, betere bereikbaarheid, een topsector landbouw in een waardevol landelijk gebied. Investeren in bestaanszekerheid en maatschappelijke voorzieningen als onderwijs, sport en cultuur. Aanbieding Vanuit dit perspectief bieden wij u met genoegen de Jaarverslaglegging 2024 en bijbehorendeJaarrekening 2024 aan van de gemeente Barneveld over het jaar 2024. Veel van wat we ons hadden voorgenomen, is in 2024 ook daadwerkelijk uitgevoerd dan wel verder gebracht. Op hoofdlijnen laten wij dat zien onder de noemer van “Wat hebben we bereikt” en geven daarna per begrotingshoofdstuk, een meer gedetailleerde verslaglegging. Naast de inhoudelijke verantwoording leggen wij tevens rekenschap af als het gaat om het gevoerde financiële beleid. We lichten daarbij de financiële verschillen toe en we duiden het positieve resultaat. Tot slot doen wij u een voorstel voor de aanwending van dit resultaat. Basis op orde: gezonde en stabiele financiële positie In vergelijking met voorgaande jaren stabiliseerden de macro-economische ontwikkelingen zich.

De snel oplopende Inflatie en prijzen van energie en grondstoffen is meer en meer onder controle gekomen, zij het dat er nog steeds sprake is van schaarste en relatief hoge prijzen. Te midden daarvan is de financiële positie van de gemeente stabiel en gezond gebleven. De specifieke financiële indicatoren voor onze gemeente ondersteunen dit. Resultaat 2024 Daarbij laat de Jaarrekening 2024 een positief resultaat zien van € 16,0 miljoen. De laatst vastgestelde begroting 2024 ging nog uit van een voordelig resultaat van € 5,8 miljoen. Dit betekent dat het verschil tussen de laatste begroting en het uiteindelijke resultaat € 10,2 miljoen voordelig bedraagt (waarvan € 10,7 miljoen incidenteel voordelig en € 0,6 miljoen structureel nadelig). Duiding Het financiële resultaat lichten wij verderop specifiek toe. Voor nu beperken we ons tot een paar hoofdconstateringen. We hebben nog steeds te maken met een zekere mate van onvoorspelbaarheid. Zo ontvingen weeind 2024 weliswaar op incidentele basis - meer Rijksmiddelen. Ook hebben we eveneens extra incidentele baten weten te realiseren. Dat geldt ook voor het substantieel voordelig resultaat op de grondexploitaties met betrekking tot woningen en bedrijventerreinen. Meer grip Daarnaast zien we tevens resultaat als het gaat om onze inspanningen gericht op betere sturing. Met name op het meer stuurbare deel van de begroting.

Zo zien we de eerste vruchten van het traject vanrealistisch begroten dat we in 2024 hebben ingezet. De afwijkingen in lasten en baten op beleidsproducten zijn lager dan in 2023. Dat geldt ook voor de budgetoverhevelingen. Waar we in 2023 nog voor een bedrag van € 4,8 miljoen aan middelen hebben overgeheveld naar 2024, is dat voor 2024 naar 2025 een substantieel lager bedrag van € 2,5 miljoen. Het zijn belangrijke stappen. We zijn er zeker nog niet, maar zetten volop door op deze neerwaartse trend. Door nog ‘scherper en korter op de bal’ te zitten. In bijgevoegd besluit doen wij u een voorstel voor de bestemming van het positieve resultaat. Omdat het weerstandsvermogen vóór resultaatbestemming binnen de optimale bandbreedte valt, stellen wij u voor om met name de ingestelde bestemmingsreserve Verantwoord groeien verder uit te bouwen met een storting. Reflectie Aan het begin van de bestuursperiode hebben we ons veel activiteiten voorgenomen. Beginvorig jaar halverwege de bestuursperiode - hebben we de stand van zaken doorgenomen. Wat is er zoal bereikt, wat hebben we te doen en waar moeten we extra stappen zetten. Veel is in gang gezet Onze reflectie daarover hebben we met uw gemeenteraad gedeeld. Ondanks deuitdagende en sterk wisselende omstandigheden zijn veel van de voornemens in gang zijn gezet en deels ook al bereikt.

Daarbij zijn we ondersteund door een organisatie, die zich in een periode van transitie en capaciteitstekorten wendbaar en improviserend heeft getoond.

2

Maar wel ‘werk aan de winkel’ Tegelijkertijd zien we dat niet alles altijd even makkelijk loopt. We hebben te maken metcomplexe regelgeving en veel partners in het besluitvormingsproces. De aanpak van netcongestie en stikstofproblematiek is voor onze gemeente van groot belang. Allemaal zaken die direct van invloed zijn op onze opgaven zoals het realiseren van voldoende woningen en voorzieningen, de uitbreiding van bedrijventerreinen en het bijdragen aan een waardevol landelijk gebied. Kortom, er is werk aan de winkel, waarbij het ons uitgangspunt is om niet alleen af te maken waarmee we aan het begin van deze bestuursperiode zijn begonnen, maar ook waar nodig te intensiveren. Met het oog op de toekomst. Verantwoord groeien in verbinding Vanuit die reflectie stond voor ons 2024 dan ook in het teken van het verder voorbereiden vanonze gemeente op de toekomst. De komende jaren staat de gemeente voor forse uitdagingen. Bijvoorbeeld op het gebied van schaalsprong, infrastructuur en maatschappelijke opgaven. Daarvoor hebben wij in samenspraak met u belangrijke inhoudelijke keuzes voorbereid bij het vormgeven van de Omgevingsvisie, die laat zien wat nodig is op weg naar 2040. Daarnaast is ook de actualisering van het beleidskader Sociaal Domein gestart.

Twee overall beleidsbepalende visies, die onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden en die uw raad in staatstelt om tijdig en gericht keuzes te maken ten behoeve van een verantwoorde groei van onze gemeente. Ter ondersteuning van het maken van die inhoudelijke keuzes, zijn er tevens in financiële zinbeslissende stappen gezet. Deels gericht op het op orde houden van een stevige basis en deels op het vrijspelen van de benodigde financiële middelen voor de toekomst. Op die manier kunnen we - mede gelet op het borgen van de eerder geschetste typische Barneveldse eigenheid - de groei van onze gemeente en de steeds complexer wordende maatschappelijke opgaven, zo goed en tijdig mogelijk ondersteunen. Die groei zet zich de komende jaren door en vraagt echt meer. Niet alleen van ons als gemeentebestuur, maar ook van de samenleving. De grote vraagstukken met betrekking tot wonen, landbouw, bereikbaarheid en economie, klimaat, bestaanszekerheid, opgroeien, migratie willen we - zij aan zij - vormgeven met onze inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers. Groeien in verbinding met hen en aansluiten bij hun behoeften en initiatieven. Dat is zeker niet eenvoudig wanneer we zien dat er ook in 2024 steeds minder structurele middelen hiervoor van het Rijk beschikbaar zijn gekomen. Eerder het tegenovergestelde is het geval.

Door als Rijk de hoge prijsindexaties niet volledig te vergoeden en daar bovenop zelfs taken over te dragen zonder de daarvoor benodigde ‘knaken’. Samen met u hebben we in 2024 laten zien ons hierbij niet neer te leggen, maar hebben we als gemeente onze eigen positie gepakt en een route uitgestippeld inclusief middelen gericht op een verantwoorde groei. Met behulp van majeure investeringen, veelal infrastructureel van aard, en beleidsimpulsen gericht op de gevolgen en maatschappelijke impact van de opgaven.

Wat hebben we bereikt? Tegen de achtergrond van de hierboven geschetste ontwikkelingen, lichten wij de ondernomen activiteiten en geleverde prestaties per begrotingshoofdstuk verder toe. In dit onderdeel beperken wij ons tot het geven van een aantal highlights per begrotingshoofdstuk. Participatie en Ondersteuning - Groeien naar zelfstandigheid Met behulp van specifieke rijksmiddelen samen met een gemeentelijke bijdrage extra activiteiten uitgevoerd gericht op sport, bewegen en cultuurparticipatie. Gezonde leefstijlakkoord met behulp van stichting 'Connect' in uitvoering gebracht gericht op bewustwording middelengebruik en voeding. Op scholen en bij sportverenigingen. Integrale cultuurvisie met uitvoeringsplan vastgesteld. Versterken van het culturele leven en cultuur voor iedereen bereikbaar maken. Meer geïnvesteerd in preventie als het gaat om de Jeugdhulp, samen met scholen en jeugdhulpaanbieders hiervoor een plan op gesteld: de lokale hervormingsagenda jeugd. Eerste lokale inclusie-agenda geïntroduceerd met als speerpunt het vergoten van de fysieke toegankelijkheid. Via de regio afspraken gemaakt om het beschermd wonen in Barneveld voor nu en in de nabije toekomst te borgen. - Meedoen naar vermogen Programmaplan bestaanszekerheid vastgesteld met als titel “Een zeker bestaan bouwen we samen”. Met als inzet dat inwoners zich geen zorgen hoeven te maken.

Eerste lokale inclusie-agenda geïntroduceerd met als speerpunt het vergoten van de fysieke toegankelijkheid. Uitbreiding opvang ontheemde Oekraïners (naar 375) inclusief het realiseren van een extra schakeljaar in het onderwijs voor Oekraïense jeugdigen. - Samen oud worden Nieuwe afspraken gemaakt om de komende jaren het groeiend aantal ouderen goed te kunnen ondersteunen met specifieke vangnet-voorzieniningen. Uitbreiding van dagarrangementen voor ouderen gerealiseerd. Op regionaal niveau hiervoor via het Zorgakkoord eveneens goede afspraken gemaakt. Bedrijvigheid en Bereikbaarheid - Aantrekkelijk ondernemersklimaat met voldoende ruimte voor bedrijvigheid Samen met ondernemers een nieuwe economische visie voor de gemeente opgesteld. Deze is inmiddels vastgesteld en al in 2024 in uitvoering overgegaan. Ondersteuning geboden aan ondernemers bij verduurzaming. Uitrollen van de Barneveldse Energiemaatschappij als stap in duurzaamheid en tevens oplossen netcongestie. Nauwere samenwerking werkgevers en onderwijsinstellingen gerealiseerd om zo de arbeidsmarkt te versterken. Doorgewerkt aan het vergoten van ruimte op bedrijventerrein Harselaar, waaronder het vormgeven van de plannen m.b.t. Harselaar-zuid. Ook voorbereiding gedaan voor realisatie van zogenaamde WoonWerklandschappen in Voorthuizen. Voor Stroe een werklandschap in voorbereiding.

- Toerisme en recreatie als economische motor Vanuit een nieuwe visie een intensieve promotie campagne uitgevoerd, waardoor de gemeente Barneveld nog beter op de kaart is gezet als het gaat om verblijfstoerisme.

3

Wandel- en fietsroutes zijn verbeterd en project aantrekkelijke vakantieparken zorgt voor kwalitatief betere parken. Bereikbaarheid - Een goede bereikbaarheid en verkeersveiligheid Verder geïnvesteerd in onderhoud, verkeerveiligheid en betere bereikbaarheid. Via het Gemeentelijk Verkeer- en VervoerPlan (GVVP) hebben we daarvoor een veelheid aan maatregelen uitgevoerd. Extra aandacht is uitgegaan naar de bereikbaarheid van de gemeente via de A1/A30 in samenhang met aanpak knooppunt Hoevelaken. Na pauzering van diverse infraprojecten in Nederland is het ons gelukt om met het Rijk voor de korte termijn nieuwe afspraken te maken over aanpak aansluiting A1/A30 en Hoevelaken, met name gericht op veiligheid. Voor de totaaloplossing op langere termijn zijn we via lobby ook weer in gesprek gekomen. Eind 2024 zijn Nadere regels parkeren gemeente Barneveld vastgesteld. Dit betrof vooral een technische actualisering van de Uitvoeringsregeling parkeerverordening gemeente Barneveld uit 2014. De actualisering was onder andere van belang om deze weer te laten voldoen aan de laatste (verkeer)weten regelgeving. Naast de reguliere uitbreiding van laadpunten is een “laadvisie” opgesteld, waarin staat opgenomen waar en hoe we de komende jaren het aantal laadpalen binnen de gemeentegrenzen gaan uitbreiden.

Woon- en Leefomgeving - Woningbouw/Groei van Barneveld De woningvoorraad van de gemeente Barneveld is met 572 (gegevens BAG) gegroeid, waarvan 338 nieuwbouwwoningen (met name Bloemendal en Holzenbosch). Woningbehoefteonderzoek uitgevoerd en gestart met opstellen woon-zorgvisie. Voorkeursalternatief Omgevingsvisie aangewezen en in nauwe samenspraak met inwoners voor alle gebieden en kernen nader ingevuld. - Leefbare dorpen en wijken Verder geïnvesteerd in ontmoetingsplekken: oplevering nieuwbouw wijkhuis ‘Bronveld’ en ‘Hulp aan Elkaar’. Realisatie en voorbereiding van diverse onderwijshuisvesting: nieuwbouw De Bron, uitbreiding De Vlindertuin, voorbereiding vervangende nieuwbouw voor Prins Bernhardschool (Garden) en Het Anker (Zwartebroek-Terschuur). Onderzoek uitbreiding Van Lodenstein College, Koningin Beatrixschool (Kootwijkerbroek) en J.H. Donnerschool (De Glind). Toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan Onderwijs voorbereid voor vaststelling begin 2025. Sportvoorzieningen uitgebreid (Norschoten, Padelbanen LTC, nieuw clubhuis Jeu de Plaisier), dan wel in voorbereiding (Veluwse Boys, haalbaarheidsonderzoek Sporthal Kootwijkerbroek en onderzoek Survivalterrein Oosterbos). Voor sporthal Terbroek zijn constructieve gesprekken opgestart/gevoerd met de initiatiefnemers over het realiseren van een sporthal op het bestaande sportcomplex Overbeek.

Er heeft vervolgens positieve besluitvorming door het college plaatsgevonden om het haalbaarheidsonderzoek verder uit te voeren voor realisatie van een sporthal. Er zijn daarnaast gesprekken gevoerd met kortbalvereniging Revival voor de renovatie en uitbreiding van de kunstgrasvelden bij sportpark Overbeek. Levendigheid en samenzijn in wijken en dorpen: 117 grotere evenementen georganiseerd van diverse aard en 134 meldingen van kleine evenementen. Samenwerking organisatoren - gemeente geïntensiveerd gericht op verdere kwaliteitsverbetering. Op het gebied van Biodiversiteit en Groen is ingezet op het versterken hiervan. Daarnaast is in 2024 in kaart gebracht wat het betekent en wat er nodig is om een SMP (Soorten Management Plan) op te stellen. - Veiligheid Aanpak ondermijnende criminaliteit: Versterken van onze informatiepositie. Meldpunten geopend en deze onder de aandacht van onze eigen medewerkers en onze inwoners gebracht. Kennis en expertise vergroot om signalen beter te onderbouwen. Gebieden in kaart gebracht met de grootste kans op ondermijnende criminaliteit. Barrières opgeworpen tegen zorgfraude en criminaliteit. Veiligheidsbeeld: Tweejaarlijks wordt een veiligheidsbeeld opgeleverd met betrekking tot woon- en leefomgeving. Aan de hand daarvan wordt gemonitord en actie ondernomen. Bewustwording digitale veiligheid gestimuleerd, gericht op kwetsbare groepen.

Zorg en veiligheid: Aandachtsgebied zorg en veiligheid krijgt steeds meer aandacht. Meer overlastmeldingen en behandeling van meer complexe casussen. Nauwe samenwerking met o.a. wijk-GGD. Middelengebruik: Naast de aanpak, die gericht is op het voorkomen van middelengebruik, is er opgetreden. Door dynamische controles uit te voeren op rijden onder invloed en via controles kantines (sport)verenigingen (waarschuwingsbrieven). - Waardevol landelijk gebied Programmaplan met uitvoeringsagenda waardevol landelijk gebied voorbereid ter vaststelling begin 2025, direct aansluitend op de Omgevingsvisie. Bijgedragen aan totstandkoming van het Regionaal Perspectief Landelijk gebied Regio Foodvalley. Ruimtelijke procedures gestart voor functieverandering om daarmee agrariërs (10%) die van plan zijn te stoppen te faciliteren. Deelname aan landelijke pilot piekbelasters gericht op het maken van ondernemingsplannen. Actief samengewerkt in het gebiedsproces GEUS (Garderen-Elspeet-Uddel-Speuld). - Klimaat en energietransitie Na intensieve lobby specifiek lokale afspraken gemaakt met de energienetbeheerder in aanpak netcongestie. Samenwerking ondersteund van diverse maatschappelijke initiatieven gericht op lokaal opwekken

4

energie. In het bijzonder ook bij de Energiehub Harselaar. 14 energiecoaches opgeleid die meer dan 1000 energiegesprekken aan huis hebben gevoerd. Daarnaast is met de lokale aanpak isolatie begonnen. Gericht op uitvoeren is op uitvoeren van isolatiemaatregelen bij koopwoningen met laag energielabel. Ook is de regeling Energiezuinig witgoed voorbereid. Lokale aanpak isolatie via voorlichting geïntensiveerd. De gemeente Barneveld gebruikt uitsluitend nog lokaal opgewekte stroom. Actieagenda circulaire economie: daarbij projecten ondersteund bij circulaire sloop vrijkomende agrarische bebouwing en bij eigen vastgoed. Reconstructie Churchillstraat voorzien van ondergrondse waterbergend pakket, in Bomenbuurt Garderen afkoppeling van gemengd riool (toepassing verticale infiltratie) Evenzo bij andere reconstructies waaronder Hoevenlakenseweg. Daardoor minder wateroverlast en aanvulling grondwater. Samenwerken, Dienstverlenen en Besturen - Slagvaardig en nabij bestuur Opzetten van een gestructureerde samenwerkingsaanpak met wijken en dorpen. Verdere stappen gezet bij het omzetten van dorpsplannen naar gezamenlijke gebiedsagenda's. Participatietrajecten met inwoners, organisaties en ondernemers nemen toe (224 projecten) en zijn als vanzelf onderdeel geworden van gemeentelijke besluitvorming.

Intensivering van de lobby op geprioriteerde onderwerpen die direct aansluiten bij de Barneveldse opgaven: bereikbaarheid (A1/A30, rondweg e.d.), Wonen, Defensie en Waardevol landelijke gebied. - Dienstverlening en communicatie Digitale dienstverlening verder uitgebreid: 70% van gemeentelijke producten is digitaal opvraagbaar. 59% van de aan de gemeente gestelde vragen worden bij het eerste contact al geheel beantwoord (was 50% in 2023). Bij de communicatie ervoor gezorgd dat we als gemeente eerder en beter informeren en tevens daarbij ook luisteren en signalen/behoeften vanuit samenleving teruggeven aan organisatie en bestuur. - Toekomst bestendige organisatie De afgelopen jaren is hard gewerkt aan een organisatie die beter is voorbereid op de groei en maatschappelijke opgaven van de gemeente. Daarvoor zijn essentiële processen in de bedrijfsvoering, interne in formatievoorziening en concernsturing verbeterd. Ook is geïnvesteerd in het zijn van een aantrekkelijke werkgever, waardoor meer gekwalificeerde werknemers ons in 2024 wisten te vinden om samen de opgaven aan te pakken.. Er is minder vanuit de 'hokjes' en meer vanuit het overkoepelende geheel samengewerkt. Daarvoor zijn diverse programma's van start gegaan gericht op duidelijke resultaten.

Organisatie is verder ervoor ingericht om meer en eerder aan de voorkant van nieuwe ontwikkelingen te komen en daardoor tijdig(er) als gemeente Barneveld beslissend op te kunnen treden.

Wat heeft het gekost? Positief saldo van € 16,0 miljoen De gemeente Barneveld heeft 2024 afgesloten met een per saldo positief (voordelig) resultaat van € 16,0 miljoen. De laatst vastgestelde begroting ging uit van een voordelig resultaat van € 5,8 miljoen. Dit betekent dat het verschil tussen de laatst vastgestelde begroting en het uiteindelijke resultaat nog € 10,2 miljoen voordelig is (waarvan € 10,7 miljoen incidenteel voordelig en € 0,6 miljoen structureel nadelig). Van dit voordelige verschil heeft afgerond € 2,3 miljoen betrekking op grondexploitaties, € 0,7 miljoen negatief vanwege € 0,4 miljoen tussentijdse winstneming (positief) en € 1,1 miljoen storting reserve bovenwijkse voorzieningen (negatief), en € 3,0 miljoen positief vanwege vrijval verliesvoorziening (verlaging verliesvoorziening). Een ander significant effect heeft te maken met het feit dat diverse werkzaamheden vooralsnog niet (volledig) konden worden uitgevoerd en zijn doorgeschoven naar 2025 via budgetoverhevelingen. De hieraan gekoppelde budgetten zijn dus nog niet besteed en zijn dus onderdeel van het positieve saldo van 2024 (€ 2,5 miljoen positief). De budgetoverhevelingen zijn na de Tweede Tussenrapportage 2024 opgesteld en door uw raad in februari 2025 vastgesteld. De resterende € 5,4 miljoen aan meevallers komt door verschillende oorzaken waarbij de meeste een incidenteel karakter hebben.

Een deel van de meevallers komt voort uit hogere rijksbijdragen en meer baten uit lokale heffingen. Een nadere analyse met meer detail wordt in hoofdstuk Financieel resultaat en in Bijlage 3 gegeven. Financiële Positie De financiële kengetallen en het benodigd weerstandsvermogen, die zijn opgenomen inparagraaf 2, geven inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie. De kengetallen geven informatie over de weerbaarheid ("Kan de gemeente tegen een stootje?") en de wendbaarheid ("Heeft de gemeente ruimte om bij te sturen?") van de gemeente. Belangrijk daarbij is rekening te houden met het feit dat één indicator of kengetal weinig zegt en dat deze vooral in samenhang een goed inzicht geven. Belangrijke effecten op de indicatoren en kengetallen ontstaan onder andere vanuit investeringen (groei van materiële vaste activa en schulden), ontwikkeling grondexploitatie, beschikbaar weerstandsvermogen, het risicoprofiel en totale baten. In de jaarrekening zien we een stabiele ontwikkeling in de kengetallen en daarmee ook een stabiele financiële positie van gemeente Barneveld ten opzichte van eerdere jaren. De grootste verandering zien we bij de netto schuldquote (van 91% naar 107%) en de gecorrigeerde netto schuldquote (van 84% naar 99%), met name vanwege lagere baten. De toename van de netto schuldenlast is namelijk relatief kleiner. Beide kengetallen liggen binnen de streefwaarde.

Ook het beschikbare weerstandsvermogen is voldoende en ligt binnen de optimale bandbreedte. Dit komt aan de ene kant door een toename van de beschikbare weerstandscapaciteit dat is de Algemene Reserve - en aan de andere kant doordat de benodigde weerstandscapaciteit - dat zijn de belangrijkste risico’s uitgedrukt in Euro’s - lager is. Dat laatste komt met name doordat de potentiële risico’s met betrekking tot grondexploitaties ten opzichte van 2023 zijn gedaald. Ontwikkelingen Wij zien in ieder geval de volgende aandachtspunten die gedurende 2024 hebben gespeeld en de komende tijd zullen blijven spelen: Begroten blijft lastig, met name het maken van een realistische planning. Enerzijds zagen we in 2024 de eerste effecten van ‘realistisch begroten', omdat het algemene beeld is dat op de individuele beleidsproducten de afwijkingen in baten en lasten lager zijn dan in 2023. Ook waren de budgetoverhevelingen significant lager dan in 2023. Anderzijds blijven er schommelingen in de begroting onder ander door tijdelijke specifieke uitkeringen en de grondexploitaties. Een ander punt dat wij constateren is de grote onderlinge afhankelijkheid in de uitvoering. Complexe

5

procedures met onze partners en wisselende, veelal ook extra regelgeving van hogerhand. Dat zorgt vaak voor vertraging. Verder is de zeer krappe arbeidsmarkt een belangrijke factor. Niet alleen bij onze eigen organisatie, maar ook bij onze partners, waardoor zaken alsnog worden doorgeschoven en/of formatieplaatsen moeilijk ingevuld worden of tijdelijk ingevuld moeten worden met externe inhuur waaraan een hoger prijskaartje hangt. Tenslotte willen nog 'korter en scherper op de bal' gaan zitten. Juist vanwege die snel wijzigende omstandigheden gedurende het uitvoeringsjaar. Daarvoor willen wij de eerste en tweede tussenrapportage zo goed mogelijk benutten. Dat zijn belangrijke momenten om tussentijds bij te sturen en om aan te geven wat er via overhevelingen eventueel door zou moet schuiven. Ook zijn het momenten om zo goed mogelijk in te schatten welke eventuele extra baten of lasten er nog zitten aan te komen. Die rapportages willen we meer centraal stellen en waar nodig verder doorontwikkelen.

Resultaatbestemming Budgetoverhevelingen Van het positieve resultaat wordt € 2,5 miljoen veroorzaakt door budgetoverhevelingen. Deze budgetoverhevelingen zijn veroorzaakt doordat werkzaamheden niet (volledig) verricht konden worden door diverse oorzaken. Het is belangrijk dat deze werkzaamheden nog wel worden uitgevoerd in 2025. Op 5 februari 2025 heeft de raad besloten om op basis van de voorlopige budgetoverheveling al rekening te houden met geprognosticeerde budgetoverhevelingen van € 2,6 miljoen. Nu de omvang van de budgetoverhevelingen definitief is stellen wij u voor om aan de algemene reserve een bedrag van € 2,5 miljoen toe te voegen voor de overheveling van budgetten naar 2025 conform de specificatie in bijlage 4. Programma Waardevol Landelijk Gebied In de Kadernota 2024 is besloten om middelen beschikbaar te stellen voor de grote opgaven in het landelijk gebied en deze incidenteel te dekken uit de algemene reserve. De werkzaamheden worden uitgevoerd in de vorm van een Programma, waarbij wordt samengewerkt met Rijk en Provincie die het tempo bepalen. In 2024 is de hoofdopgave uitgewerkt en is het voorkeursscenario opgesteld, uitvoering wordt voorzien in 2025.

In aanvulling op de al goedgekeurde budgetoverhevelingen zoals hierboven beschreven, stellen wij voor om voor afronding van het Programma Waardevol Landelijk Gebied € 0,6 miljoen aan budget over te hevelen naar 2025 en in dat jaar incidenteel te dekken uit de algemene reserve. Algemene Reserve Het weerstandsvermogen vóór resultaatbestemming ligt binnen de optimale bandbreedte en blijft dit ook als we rekening houden met de potentiële risico's en het verwachte negatieve resultaat in de eerste Tussenrapportage 2025. Er is dus ruimte is voor onvoorziene omstandigheden en daarom is het niet noodzakelijk om een deel van het rekeningresultaat 2024 aan de algemene reserve toe te voegen. Daarom doen wij het voorstel om het restant van het resultaat toe te voegen aan de bestemmingsreserve 'verantwoord groeien'. Bestemmingsreserve 'verantwoord groeien' De komende jaren heeft gemeente Barneveld een groeiambitie. Gezien deze groeiopgave stellen wij voor om € 12,8 miljoen van het resultaat toe te kennen aan de bestemmingsreserve Verantwoord Groeien. Het doel van de bestemmingsreserve is de dekking van incidentele lasten vanuit nieuwe beleidsimpulsen en dekking van structurele lasten voor majeure investeringsopgaven. Voor beide geldt dat deze dienen te vallen onder de noemer ‘verantwoorde groei’ zoals geformuleerd in de Kadernota 2025.

Vaststelling De Jaarverslaggeving 2024 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De hierin opgenomen jaarrekening en het hierin opgenomen jaarverslag zijn gecontroleerd door onze accountant. Wij stellen u voor: 1. De jaarverslaggeving 2024 vast te stellen; 2. De te verwachten resultaten van de geactualiseerde grondexploitaties op eindwaarde vast te stellen zoals opgenomen in de Meerjarenprognose grondexploitaties (MPG); 3. De hoogte van de verliesvoorziening grondexploitaties vast te stellen op € 5.916.023 per ultimo 2024 en daartoe € 2.978.238 te laten vrijvallen; 4. Ten behoeve van bijdragen vanuit ontwikkellocaties een storting te maken van € 1.162.068 in de reserve bovenwijkse voorzieningen; 5. In verband met de afkoop van een parkeereis een storting te maken van € 72.500 in de reserve verkeersmaatregelen; 6. De volgende bestemmingsreserves met een € 0 saldo op te heffen: a. Reserve Armoede Impuls b. Reserve Rondweg Voorthuizen c. Reserve Onderhoud Schoolgebouwen d. Reserve Uitvoering TOZO 7. Het positieve resultaat over 2024 ad € 16,0 miljoen als volgt te bestemmen: a. Aan de algemene reserve een bedrag van € 2,5 miljoen toe te voegen voor de overheveling van budgetten naar 2025 conform de specificatie in bijlage 4; b. Aanvullend een bedrag van € 0,6 miljoen toe te voegen voor de overheveling naar 2025 van budget voor het programma Waardevol Landelijk Gebied; c.

Aanvullend een bedrag van € 0,15 miljoen dat via de decembercirculaire 2024 van het rijk is ontvangen voor capaciteitsinzet beoordelen ondernemingsplannen toe te voegen aan de begroting 2025; d. Het resterende deel van het resultaat, € 12,75 miljoen, beschikbaar stellen aan de 'Bestemmingsreserve verantwoord groeien'; 8. Décharge te verlenen aan het college van Burgemeester en wethouders voor het gevoerde beleid. Burgemeester en wethouders van Barneveld,

W. Wieringa Secretaris

J. van der Tak Burgemeester

6

Financieel resultaat

Resultaat programma's De gemeente Barneveld heeft in 2024 een voordelig resultaat behaald van € 16,0 miljoen. De laatst vastgestelde begroting gaat uit van een voordelig resultaat van € 5,8 miljoen. Dit betekent dat het verschil tussen de laatste begroting en het uiteindelijke resultaat € 10,2 miljoen miljoen voordelig bedraagt (waarvan € 10,7 miljoen incidenteel voordelig en € 0,6 miljoen structureel nadelig). Van het voordelige verschil heeft € 2,3 miljoen betrekking op grondexploitaties welke jaareinde pas bepaald worden en heeft € 2,5 miljoen betrekking op budgetoverhevelingen. Daarnaast was er sprake van € 1,3 miljoen hogere algemene uitkering, € 1,2 miljoen lagere lasten voor het programma Waardevol Landelijk Gebied en Omgevingswet, € 0,9 miljoen incidentele baten uit afkoop van gemeentelijk vastgoed en € 2,0 miljoen voordelig aan meerdere samengestelde effecten, inclusief mutaties in reserves. De belangrijkste verschillen worden hieronder (onder kopje 'verschillenanalyse') uiteengezet. Om de financiële transparantie te vergroten is er een uitgebreidere toelichting opgenomen in bijlage 3.

Rekening 2023

Primitieve Begroting

Actuele Begroting

bedragen x € 1.000 Rekening Verschil 2024

Saldo van baten en lasten Programma's Lasten 1. Participatie en ondersteuning 2. Bedrijvigheid en bereikbaarheid 3. Woon- en leefomgeving 4. Bestuur en interne dienstverlening

- 76.138 - 167.948 - 72.675 - 22.020 - 62.775 - 10.478

- 105.620 - 148.553 - 67.017 - 6.584 - 66.913 - 8.038

- 106.170 - 164.667 - 80.850 - 6.163 - 69.396 - 8.258

- 94.099 - 167.463 - 79.931 - 5.573 - 68.327 - 13.632

12.071 V - 2.797 N 919 V 590 V 1.068 V - 5.374 N

Baten 1. Participatie en ondersteuning 2. Bedrijvigheid en bereikbaarheid 3. Woon- en leefomgeving 4. Bestuur en interne dienstverlening

91.810 24.438 21.716 37.654 8.002

42.932 12.991 925 25.185 3.832

58.497 25.488 925 26.365 5.719

73.364 26.884 - 2.071 36.005 12.546

14.867 V 1.396 V - 2.996 N 9.640 V 6.827 V

97.252 - 26.560 - 1.345 - 24.065 - 1.149 -

97.676 - 27.276 - 1.657 - 25.518 - 100

104.154 - 27.430 - 2.279 - 25.151 -

104.701 - 28.326 - 1.827 - 27.068 569 -

546 V - 896 N 452 V - 1.917 N 569 V -

123.812 122.926 886

124.951 124.668 283

131.585 131.153 432

133.027 132.677 350

1.442 V 1.524 V - 82 N

Saldo van baten en lasten

21.114

- 7.945

- 2.016

10.601

12.617 V

Mutatie reserves Mutatie reserves Toevoegingen

- 21 - 19.338

4.048 - 4.877

7.860 - 2.330

5.356 - 3.619

- 2.504 N - 1.290 N

Onttrekkingen

19.316

8.925

10.190

8.975

- 1.215 N

Mutatie reserves

- 21

4.048

7.860

5.356

- 2.504 N

21.093

- 3.896

5.845

15.957

10.113 V

Overzicht baten en lasten

Alg. dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Lasten Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Baten Algemene dekkingsmiddelen Overhead

Gerealiseerd resultaat

7

Verschillenanalyse De onderstaande tabel bevat de belangrijkste verschillen tussen het gerealiseerde resultaat en de laatst vastgestelde begroting.

Belangrijkste afwijkingen

Programma

01. Voorstel budgetoverhevelingen 2024 naar 2025 02. Maatschappelijke zorg, w.o. opvang Oekraïners 03.Volksgezondheid en preventie 04. Bijstandsuitkeringen en bijstandsverlening 05. Jeugd vangnetvoorzieningen en WMO 06. Bereikbaarheid en parkeren 07. Grondexploitaties bedrijventerrein en woningen 08. Programma Waardevol Landelijk Gebied en Omgevingswet 09. Milieu en ruimtelijke ordening 10. Raad en B&W 11. Verkoop gemeentelijke gebouwen 12. Overhead / ondersteuning organisatie 13. Treasury 14. Belastingen 15. Algemene uitkering Decembercirculaire 16. Vennootschapsbelasting 17. Afronding BTW onderzoek Belastingdienst 18. Minder doorbelaste uren intern personeel 19. Mutaties reserves (zie ook 05 en 07) 20. Diverse overige mutaties Totaal afwijkingen

P1 tm P4 P1 P1 P1 P1 P2 P2 en P3 P3 P3 P4 P4 P4 P4 P4 P4 P4 P4 P4 P4 P1 tm P4

Structureel

- 177 N 180 V

- 160 N

54 V

- 500 N

- 603 N

bedragen x € 1.000 Totaal verschil 2.526 V 2.526 V 1.076 V 1.076 V 489 V 489 V - 143 N - 320 N 548 V 548 V 501 V 681 V 3.415 V 3.415 V 1.171 V 1.171 V 454 V 454 V - 410 N - 570 N 924 V 924 V - 788 N - 788 N 428 V 428 V 458 V 512 V 1.274 V 1.274 V 600 V 600 V 397 V 397 V - 465 N - 965 N - 2.504 N - 2.504 N 765 V 765 V 10.716 V 10.113 V

Incidenteel

Toelichting op de belangrijkste verschillen Hieronder wordt ingegaan op de belangrijkste oorzaken voor de afwijking van het uiteindelijke resultaat (in vergelijking met de begroting) in 2024 zoals opgenomen in de bovenstaande tabel: 1. Voorstel budgetoverhevelingen 2024 naar 2025 € 2,526 miljoen voordelig Op 5 februari 2025 zijn de door de gemeenteraad de voorgestelde budgetoverhevelingen van 2024 naar 2025 vastgesteld, opgeteld een bedrag van totaal € 2,526 miljoen. In bijlage 4 is een specificatie van deze budgetoverhevelingen opgenomen. In sommige gevallen wijkt de nu werkelijk voorgestelde budgetoverheveling af van het voorstel van februari 2025. In de bijlage 4 is zowel het oorspronkelijk opgenomen bedrag opgenomen als het werkelijk bedrag van de budgetoverheveling. Verschillen kunnen onder meer worden veroorzaakt omdat in 2024 toch meer lasten zijn gemaakt dan initieel was ingeschat of dat de middelen al zijn toegevoegd aan reserves. 2. Maatschappelijke zorg, w.o. opvang Oekraïners € 1,076 miljoen voordelig Dit bestaat voor € 0,661 miljoen aan lagere lasten opvang Oekraïners. Dit voordeel wordt conform het raadsbesluit bij de tweede tussenrapportage 2024 toegevoegd aan de reserve Opvang en ondersteuning nieuwkomers in brede zin.

Voor het overige deel bestaat het voordeel hoofdzakelijk uit hogere baten uit de specifieke uitkering Gemeentelijke hulp voor gedupeerden toeslagenaffaire (€ 0,164 miljoen) en een niet begrote incidenteel ontvangen provinciale subsidie voor dagactiviteiten voor inwoners met dementie (€ 0,100 miljoen). 3. Volksgezondheid en preventie € 0,489 miljoen voordelig Een deel van dit verschil wordt verklaard door € 0,132 miljoen lagere lasten voor innovatieprojecten, omdat deze gedekt konden worden uit specifieke uitkeringen. Daarnaast heeft een voordeel van € 0,203 miljoen betrekking op het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Dit is een specifieke uitkering, welke via de gemeente Ede (als penvoerder) is ontvangen. Doordat deze uitkering pas in november 2024 bekend werd, kon dit niet meer in de begroting worden opgenomen, terwijl de lasten al wel waren begroot. Tot slot is een incidentele bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling VGGM voor € 0,179 miljoen te hoog begroot. 4. Bijstandsuitkeringen en bijstandsverlening € 0,320 miljoen nadelig Verhoging van de uitkeringsnorm in de tweede helft van het jaar heeft geleid tot structureel € 0,177 miljoen hogere lasten voor bijstandsuitkeringen. Verder is er voor de noodzakelijke inhuur voor bijstandsverlening € 0,157 miljoen meer uitgegeven. 5.

Jeugd vangnetvoorzieningen en WMO € 0,548 miljoen voordelig De nagekomen kosten tot en met 2024 van aanbieders van jeugd vangnetvoorzieningen waren in werkelijkheid € 0,359 miljoen lager dan op basis van ervaringscijfers mocht worden verwacht. Verder was er een incidenteel voordeel van € 0,250 miljoen op WMO immateriële voorzieningen en waren de lasten jeugd algemeen (bedrijfsvoering en PGB's) € 0,115 miljoen lager, omdat projecten van Jeugd Regio Foodvalley grotendeels uit hun eigen reserves konden worden betaald. Hiertegenover staat een incidenteel nadeel van € 0,245 miljoen door meer inhuur als gevolg van de stijging in het gebruik van de vangnetvoorzieningen wat niet door de vaste formatie kon worden opgevangen. 6. Bereikbaarheid en parkeren € 0,681 miljoen voordelig Het voornaamste verschil wordt veroorzaakt door lagere lasten door vertraging in de uitvoer van het maatregelenpakket gemeentelijk vervoers- en verkeersplan (€ 0,211 miljoen) en uitstel van de start van de snelwegaansluiting Barneveld Noord (€ 0,196 miljoen). Anderzijds waren er hogere baten binnen parkeren, met name meer opbrengsten (leges / boetes / parkeeropbrengsten) ontvangen dan begroot (€ 0,228 miljoen). 7.

Grondexploitaties bedrijventerrein en woningen € 3,415 miljoen voordelig Dit bedrag bevat enerzijds een voordelig saldo vrijval voorzieningen van € 2,978 miljoen, bestaande uit een vrijval voor Thorbeckelaan Noord (€ 0,758 miljoen voordelig); een vrijval voor Verbindingsweg (€ 2,318 miljoen voordelig); een vrijval voor De Eendracht (€ 1,001 miljoen voordelig) en een dotatie voor Thorbeckelaan Zuid (€ 1,099 miljoen nadelig). En anderzijds een voordelig saldo aan tussentijdse winstnemingen van € 0,437 miljoen, bestaande uit tussentijdse winstnemingen voor Holzenbosch I, Bloemendal en Oostbroek fase 1 en 2 (samen

8

€ 3,488 miljoen voordelig) en een correctie van een eerder genomen winstneming binnen bedrijventerreinen op Harselaar Zuid Fase 1A, 1B en 2 (€ 3,051 miljoen nadelig). De tussentijdse winstnemingen zijn exclusief de storting in de reserve bovenwijks (€ 1.162 miljoen nadelig, gerelateerd aan punt 19. hier beneden). Voor een uitgebreidere toelichting op de resultaten en voortgang van de grondexploitaties verwijzen wij naar de paragraaf grondbeleid. 8. Programma Waardevol Landelijk Gebied en Omgevingswet € 1,171 miljoen voordelig Door vertraging in het vaststellen en uitwerken van het Programma Waardevol Landelijk gebied is er sprake van € 0,800 miljoen lagere lasten. Voor uitwerking in een concreet uitvoeringsplan wordt voorgesteld hiervan € 0,600 miljoen over te hevelen naar de begroting 2025. Dit was nog niet meegenomen in eerdere besluitvorming over de budgetoverhevelingen (zie punt 1. hierboven). Daarnaast is het opstellen van omgevingsplannen vertraagd met als gevolg lagere lasten (€ 0,372 miljoen). 9.

Milieu en Ruimtelijke Ordening € 0,454 miljoen voordelig Het voordelige verschil heeft hoofdzakelijk te maken met het achterblijven van aanvragen voor een bijdrage uit het het Ontwikkelfonds Platteland (€ 0,228 miljoen, toegevoegd aan de gelijknamige bestemmingsreserve), een beperktere invulling dan begroot omtrent programma duurzaamheid (€ 0,107 miljoen), vertraging in de beleidsuitvoering warmtetransitie (€ 0,086 miljoen) en minder ongediertebestrijding door minder eikenprocessierupsen (€ 0,083 miljoen). 10. Raad en B&W € 0,570 miljoen nadelig De belangrijkste oorzaken voor het nadelige verschil zijn de volgende. De hogere procentuele stijging van de vergoeding voor raadsleden heeft geleid tot € 0,160 miljoen hogere lasten. Daarnaast was er door de langere doorlooptijd van de accountantscontrole sprake van hogere kosten (€ 0,085 miljoen). Op basis van de meest recente actuariële berekening was het noodzakelijk om € 0,289 miljoen extra in de voorziening pensioenen B&W te storten. 11. Verkoopresultaat gemeentelijke gebouwen € 0,924 miljoen voordelig De verkoop van vier gemeentelijke gebouwen heeft per saldo geleid tot een eenmalig voordeel. 12. Overhead / ondersteuning organisatie € 0,788 miljoen nadelig De overschrijding van het inhuren van personeel binnen verschillende teams draagt voor een belangrijk deel bij aan het gerealiseerde nadeel.

Dit komt voor een aanzienlijk gedeelte door openstaande formatieplaatsen die niet tijdig genoeg zijn ingevuld, hierdoor moet tijdelijke capaciteit worden ingehuurd. 13. Treasury € 0,428 miljoen voordelig Het voordeel wordt met name veroorzaakt door een combinatie van € 0,200 miljoen lagere rentelasten doordat er minder leningen hoefden te worden aangetrokken dan verwacht, € 0,123 miljoen hogere rentebaten door een hoger gemiddeld saldo liquide middelen en € 0,102 miljoen terugontvangen vooraf ingehouden dividendbelasting, waarvoor we als gemeente zijn vrijgesteld. 14. Belastingen € 0,512 miljoen voordelig Er zijn hogere baten voor toeristenbelasting van € 0,190 miljoen, dit komt door de stijging van een aantal (bij de gemeente bekende) recreatieve objecten en het “omslaan” van forensenbelasting in toeristenbelasting doordat een vakantiepark nu heel het jaar verhuurd kan worden. Verder heeft het herinrichten van het invorderingsproces geleid tot een voordeel van € 0,100 miljoen aan toenemende opbrengsten aan boetes en dwangsommen. Tot slot waren er € 0,144 miljoen minder salariskosten door het niet en goedkoper invullen van formatie. 15. Algemene Uitkering € 1,274 miljoen voordelig In de decembercirculaire 2024 zijn extra algemene en decentralisatie-uitkeringen toegekend.

Bij de algemene uitkering betreft het hoofdzakelijk het terugvloeien van het restant van eerder uit het gemeentefonds genomen gelden voor de compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg (gelden waren naar begroting van het Ministerie van VWS gegaan). Bij de aanvullende decentralisatie-uitkeringen gaat het met name om Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (€ 0,676 miljoen), Capaciteitsinzet beoordeling door agrariërs opgestelde ondernemingsplannen voor toekomstige bedrijfsvoering (€ 0,152 miljoen, Barneveld is één van de vier pilotgemeenten), Meerkosten Oekraïne sociaal domein (€ 0,112 miljoen) en Natuurbrandpreventie en mitigatie (€ 0,090 miljoen). 16. Vennootschapsbelasting € 0,600 miljoen voordelig Op basis van afstemming met onze externe belastingadviseur is sprake van een lager te betalen bedrag voor vennootschapsbelasting. Dit heeft geleid tot een vrijval van € 0,600 miljoen van de op de balans opgenomen belastingschuld. 17. Afronding BTW onderzoek Belastingdienst € 0,397 miljoen voordelig Het in 2020 door de Belastingdienst gestarte boekenonderzoek met betrekking tot BTW is in 2024 in het voordeel van de gemeente afgerond. 18. Minder doorbelaste uren intern personeel € 0,965 miljoen nadelig Er konden minder uren van intern personeel worden doorbelast aan met name de grondexploitaties.

Dit nadeel kon slechts voor een beperkt deel gecompenseerd worden door een hogere doorbelasting aan investeringen. 19. Mutaties reserves € 2,504 miljoen nadelig Enerzijds is sprake van € 1,808 miljoen hogere toevoegingen aan bestemmingsreserves Opvang en ondersteuning nieuwkomers in brede zin (€ 0,417 miljoen, gerelateerd aan punt 2. hierboven), Ontwikkelfonds Platteland (€ 0,229 miljoen, zie hierboven bij 9.) en bovenwijkse voorzieningen (€ 1,162 miljoen, zie punt 7. hierboven). Anderzijds is € 0,697 miljoen minder onttrokken met name uit de algemene reserve, met name door lagere lasten voor Programma Waardevol Landelijk Gebied (€ 0,601 miljoen, zie hierboven bij 8.). 20. Overige mutaties diversen € 0,765 miljoen voordelig De overige mutaties diversen bestaan uit meerdere (minder significante) samengestelde effecten, deze zijn onder deze post samengevoegd.

9

Programma's 1. Participatie & Ondersteuning

Wat hebben we bereikt? De gemeente Barneveld wil dat inwoners van de gemeente Barneveld voldoende kansen krijgen op het ontwikkelen of het bevorderen van zelfstandigheid en daarmee op deelname aan de samenleving. We streven naar een samenleving waarin iedere inwoner naar vermogen meedoet, waarin mensen zich met elkaar verbonden weten. En we zorgen voor een professioneel vangnet. Eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid vormen hierbij het uitgangspunt. Omzien naar elkaar en onderlinge zorgzaamheid zijn van groot belang. Hierin zit de drieslag zelf – samen – gemeente. Het motto voor beleid en uitvoering binnen het sociaal domein is: op eigen kracht waar mogelijk, ondersteuning en hulp indien nodig. Groeien naar zelfstandigheid We willen dat alle kinderen in de gemeente Barneveld gezond en veilig opgroeien en zich ontwikkelen tot zo zelfstandig mogelijke burgers. In Q3 en Q4 van 2024 is het lokale plan van de Hervormingsagenda Jeugd uitgewerkt. Dit is gedaan in nauwe samenwerking met jeugdhulpaanbieders, partners in het preventieve jeugdveld, onderwijspartners en collega’s van het Sociaal Domein. De landelijke agenda is vertaald naar vijf lokale actielijnen. Het doel is om het jeugdstelsel in Barneveld te verbeteren en financieel gezond te maken. Meedoen naar Vermogen In de gemeente Barneveld is een sterke sociale samenhang en is er veel sprake van s‘ amenredzaamheid’.

Door middel van inzet op onderwijs, cultuur, sport en ontmoeten hebben we hieraan bijgedragen. Tegelijkertijd bevorderen we door middel van welzijnswerk, maatschappelijk werk en bemoeizorg de zelfredzaamheid van mensen die hierbij een steuntje in de rug nodig hebben. We werken als gemeente aan een goede relatie tussen overheid en inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Iedereen telt mee, hoort erbij en moet mee kunnen doen. Ook nieuwkomers in de Barneveldse samenleving en mensen met een beperking. Eind 2024 is het programmaplan Bestaanszekerheid – een zeker bestaan bouwen we samen vastgesteld. Hierin staat wat we gaan doen om te zorgen dat inwoners zich geen zorgen hoeven te maken om hun bestaanszekerheid. Samen oud worden Door de stijging van het aantal inwoners, de groeiende GGZ-problematiek en het toenemende aantal ouderen, neemt de vraag naar Wmo-vangnetvoorzieningen toe. Met de hernieuwde afspraken die wij hebben gemaakt in verschillende aanbestedingstrajecten voor Wmo-vangnetvoorzieningen hopen we een goede basis te hebben gelegd om de inwoners de komende jaren goed te kunnen ondersteunen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wmo In 2024 is een aanbestedingsprocedure doorlopen op gebied van Wmo immateriële voorzieningen (zoals Wooncoaching en Dagactiviteiten). Dankzij deze procedure zijn de samenwerkingsafspraken met onze uitvoerende partners hernieuwd voor de komende vier tot zes jaar. Samen met deze partners creëren we een ondersteunende omgeving en zorgen we ervoor dat de inwoners van Barneveld de hulp krijgen die ze nodig hebben om volwaardig deel te blijven nemen aan de samenleving. In 2024 hebben we binnen de Wmo te maken gehad met hoge indexaties als gevolg van de CAO-stijgingen. Deze nieuwe aanbesteding brengt ook nieuwe tarieven met zich mee. De AMvB "Reële prijs Wmo" bepaalt hoe een reële kostprijs moet worden vastgesteld. Om reële tarieven te behouden, is een jaarlijkse indexatie noodzakelijk. In 2024 is ook bekend geworden dat de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage pas plaatsvindt per 1 januari 2027 en niet al per 1 januari 2026. Valleihopper Ook voor de Valleihopper heeft er in 2024 een aanbesteding plaatsgevonden. De vervoerder is voor onze regio dezelfde gebleven. Het aantal pashouders dat gebruik kan maken van deze vervoersvoorziening is in 2024 stabiel gebleven. Beschermd Wonen De Regiovisie Beschermd Wonen en Beschermd Thuis in de valleiregio is vastgesteld.

Deze vormt de komende 6 jaar de visie en het kader voor een dekkend zorglandschap, zodat inwoners die dat nodig hebben gebruik kunnen maken van passende Wmo-ondersteuning in de vorm van Beschermd Wonen en Beschermd Thuis. De nieuwe contracten voor Beschermd Wonen en Beschermd Thuis zijn in 2024 ingekocht voor een periode van 3+3+3 jaar om een duurzame relatie op te bouwen met gecontracteerde aanbieders. Huishoudelijke hulp De vrijwel continue groei van aantal cliënten in de huishoudelijke hulp sinds 2017 (557 huishoudens) zette in 2024 verder door tot 979. In 2023 waren dit er nog 891. De klanttevredenheid was (ruim) voldoende. Brede SPUK-Regeling voor sport, bewegen, cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en de sociale basis In 2024 werd uitvoering gegeven aan het plan van aanpak voor de Brede SPUK-Regeling voor sport, bewegen, cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en de sociale basis. Met deze regeling werd onder andere ingezet op het continueren van de Brede Regeling Combinatiefuncties, Het Sport- en Beweegakkoord II en het Gezonde Leefstijlakkoord. Ook werd een aantal ketenaanpakken (verder) ontwikkeld: de ketenaanpak valpreventie, kinderen met overgewicht, Gecombineerde Leefstijlinterventie, Welzijn op recept en Kansrijke Start.

Daarnaast heeft de gemeente zich, als onderdeel van het plan van aanpak, in 2024 aangesloten bij het landelijke actieprogramma ‘Eén tegen Eenzaamheid’. Met lokale partners zetten we in het kader hiervan onder andere in op meer bekendheid van bestaande activiteiten. Ook werden een aantal extra activiteiten in de Week tegen de Eenzaamheid in een aantal wijken uitgevoerd. Tot slot werden vanuit de Brede SPUK Regeling een aantal activiteiten of inspanningen versterkt of ontwikkeld. Bijvoorbeeld een uitbreiding van laagdrempelige dagarrangementen voor ouderen, inzet op cultuureducatie en activiteiten die bijdragen aan een gezonde leefomgeving.

10

Integraal zorgakkoord In samenhang met het plan van aanpak van de Brede SPUK-Regeling, werd uitvoering gegeven aan het regioplan van het Integraal Zorgakkoord. Regiogemeenten in de regio Gelderse Vallei leverden inzet in vijf coalities: Kansrijk opgroeien, Vitaal ouder worden, Passende zorg en ondersteuning bij multiproblematiek, Mentaal vitaal en Passende acute zorg. Inclusie In 2023 werd het beleidskader inclusie vastgesteld. In 2024 hebben we uitvoering gegeven aan de eerste Lokale Inclusie Agenda. Deze agenda richtte zich onder andere op het vergroten van de fysieke toegankelijkheid, het onderzoeken van manieren om sociale inclusie te bevorderen en het vergroten van de bewustwording. Opvang Oekraïense ontheemden In 2024 is het aantal gemeentelijke opvangplekken uitgebreid naar 375. Deze bevinden zich op 5 locaties in onze gemeente. In november 2024 is er een eigen bijdrage ingevoerd voor ontheemden die werken, voldoende inkomen hebben en die verblijven op een van de gemeentelijke opvanglocaties om bij te dragen aan de kosten van opvang. Er is voor het schooljaar 2024-2025 mogelijk gemaakt dat 35 Oekraïense leerlingen een extra schakeljaar kunnen volgen op de Internationale Schakelklas (ISK). Na dit extra schooljaar zijn ze naar verwachting klaar voor doorstroming naar het reguliere onderwijs.

1.1 Zelfredzame inwoners 113 Maatschappelijke zorg Speerpunt Iedereen kan meedoen

Doel

We willen dat mensen zich geen zorgen hoeven te maken over geld. Zo kunnen zij rust en ruimte ervaren om te ontwikkelen en mee te doen. Programma Bestaanszekerheid We hebben integraal gewerkt aan het programma Bestaanszekerheid, dat eind 2024 is vastgesteld door de raad. In het programma staan drie thema's centraal die we zien als belangrijk voor het vergroten van bestaanszekerheid: financiële zekerheid en minder geldzorgen, positieve gezondheid en passend wonen. Het programma loopt tot en met 2030. Jaarlijks wordt een jaarplan vastgesteld waarin de inspanningen staan waar we in dat jaar mee aan de slag gaan. Stichting Babyspullen Per 1 juli 2024 is een dienstverleningsovereenkomst voor 2 jaar met Stichting Babyspullen gesloten. Hierdoor zorgen we ervoor dat iedere (aanstaande) ouder ondanks financiële problemen kan beschikken over de benodigde baby/peuter spullen. BUIG Het totale tekort op BUIG over 2024 is lager dan in de jaren 2020 t/m 2023. Oorzaak hiervan is aanpassing van het landelijke verdeelmodel, waardoor de inkomsten beter tegemoetkomen aan de uitgaven. Over 2024 komen we ook niet meer in aanmerking voor een vangnetaanvraag (gedeeltelijke compensatie van het tekort vanuit het Rijk). Naast de inzet op re-integratie, hebben we als onderdeel van de beheersmaatregelen op BUIG een scan op voorliggende voorzieningen laten doen.

Hieruit blijkt dat we in de toegang tot de bijstand voldoende aandacht hebben voor andere voorzieningen waar de inwoner aanspraak op kan maken.

Verantwoording

Re-integratie Op re-integratiemiddelen is in 2024 een nadelig verschil van €80.000 ontstaan. Dit nadeel is van structurele aard. De kosten die voor de inzet van re-integratiemiddelen gemaakt worden, zijn toegenomen. Naast een indexatie van regionaal geharmoniseerde instrumenten, heeft dit vooral te maken met meer en duurdere inzet als gevolg van de grotere afstand tot de arbeidsmarkt van het bijstandsbestand. Het volume bijstandsbestand is redelijk stabiel gebleven (575 uitkeringen per 1-1-2024), maar de samenstelling is door o.a. stelselwijzigingen (beperkte toegang Wajong) veranderd. We zetten hierdoor meer in op jobcoaching, maar ook op individueel maatwerk. De investering op re-integratie is nodig om uitstroomresultaten te blijven behalen en BUIG-uitgaven te beheersen. Arbeidsmarktregio Naast lokale inzet, werken we met overheid (UWV en gemeenten), onderwijs, werkgevers- en werknemersorganisaties samen in de arbeidsmarktregio Foodvalley. In 2024 zijn diverse activiteiten ingezet om inwoners van Foodvalley een plek te geven op de arbeidsmarkt. Het werkgeversservicepunt heeft in 2024 in totaal 43 arbeidsplaatsen vervuld met inwoners van de gemeente Barneveld. Mede daardoor blijft ons bijstandsniveau op een (in vergelijking tot landelijke cijfers) laag niveau.

Daarnaast zijn in 2024 de eerste voorbereiding getroffen met betrekking tot de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur. Het Rijk stuurt hierop aan met verschillende maatregelen, waaronder de oprichting van een Werkcentrum in elke arbeidsmarktregio (uiterlijk 1 juli 2026). Meer informatie over deze ontwikkeling is gegeven in de raadsmemo “Update ontwikkelingen Arbeidsmarktregio Foodvalley” van 15-10-2024.

11

1.2 Sociale en vitale samenleving 122 Sociaal-cultureel werk Speerpunt Cultuur- en Sport stimulering

Doel

We willen dat mensen meedoen met cultuur, sport en bewegen. Sport- en Beweegakkoord II Vanuit het Rijk is besloten om de inzet op het Sport- en Beweegakkoord voort te zetten. Daarom is voor de periode 2023-2026 een Sport- en Beweegakkoord II vastgesteld. In 2024 is er gewerkt aan de volgende doelen, onder begeleiding van Stichting Connect: Vitale sportaanbieders: We zetten in op het versterken van sportverenigingen, door onder andere het aanbieden van trainingen en het begeleiden van bestuurders van sportverenigingen door Stichting Connect. In 2024 zijn er diverse ondersteuningstrajecten gestart, o.a. op werven en behoud van leden, betrekken en inzitten van ouders en het ondersteunen van het bestuur (financieel/juridisch). Sociaal veilige sport: We ondersteunen sportverenigingen in het werken aan de basiseisen voor een veilig sportklimaat (vertrouwenscontactpersoon, VOG, huishoudelijk reglement en deskundige/bewuste trainers). Ruimte voor sport en bewegen: Er zijn diverse projecten gestart die ervoor zorgen dat inwoners blijvend en herhaaldelijk bewegen in de openbare ruimte. Het belang van een leefomgeving die uitnodigt om te bewegen en elkaar te ontmoeten is ook meegenomen in de omgevingsvisie. Vaardig in bewegen: Via de MQscan worden de beweegvaardigheden van kinderen in kaart gebracht.

Daarnaast zetten we de lijn door waarin kinderen op vroege leeftijd via school kennismaken met divers sport en beweegaanbod. Inclusie en diversiteit: We zetten in op het fysiek, sociaal en financieel toegankelijk maken van sport en bewegen, onder andere door de uitvoer van het Sport & Cultuurfonds voor jeugd en volwassenen. Naast de ambities in het Sport- en Beweegakkoord II is er ook aandacht voor het versterken van de samenwerking tussen sport en bewegen en andere sectoren zoals zorg en ondersteuning (o.a. valpreventie), welzijn en onderwijs. Maatschappelijk Sport- en Beweegfonds In 2024 is het Maatschappelijk Sport- en Beweegfonds geëvalueerd. Vanuit deze evaluatie is er een vernieuwd schoolsportplan vastgesteld. Daarnaast zijn een aantal regels van het fonds aangepast, om het voor verenigingen makkelijker te maken om een aanvraag te doen. Vanuit het fonds zijn er ook in 2024 weer diverse projecten ondersteund. Zo is er een senioren beweegweek georganiseerd, zijn er diverse schooltoernooien ondersteund en zijn er wijkgerichte activiteiten ontstaan, met als doel het stimuleren van sport- en beweegdeelname.

Verantwoording

Cultuurstimulering Er is gewerkt aan de integrale cultuurvisie en uitvoeringsagenda. In december isdeze aan de gemeenteraad aangeboden. Maatschappelijk Cultuurfonds Het fonds heeft van de 22 aanvragen 13 culturele initiatieven met een maatschappelijke bijdrage ondersteund. In verband met de opgeschoven planning van de vaststelling van de integrale cultuurvisie is de inhoudelijke evaluatie vooruitgeschoven. Deze evaluatie zal in samenhang plaatsvinden met het maatschappelijk sportfonds en het evenementenfonds. Herijking van het Convenant Cultuureducatie Het convenant is herijkt en de conceptversies zijn getoetst bij alle stakeholders in het onderwijs en bij de cultuureducatieaanbieders. Stichting Connect zet cultuurcoaches in om het onderwijs en cultuuraanbieders te ondersteunen en verbinden. Het aantal deelnemende scholen en cultuuraanbieders is in de afgelopen jaren fors gegroeid wat als succes mag worden gezien. Cultuurparticipatie Vanuit de brede SPUK regeling zijn op het gebied van actieve cultuurparticipatie verschillende projecten ondersteund voor senioren en mensen met een beperking. Meer mensen voor wie meedoen met cultuur niet vanzelfsprekend is zijn bereikt. Cultuuraanbieders hebben zich extra ingezet voor passend aanbod en het bereiken van deze doelgroepen.

De Muziekschool en het Schaffelaartheater hebben zich extra ingezet voor passend aanbod en het bereiken van deze doelgroepen. Ook is een project gestart met de muziekverenigingen in Terschuur/ Zwartebroek en Voorthuizen gericht op kennismaken met muzikaal samenspel, sociale ontmoeting en het versterken van het verenigingsleven. BRC regeling Binnen onze gemeente hebben we ook in 2024 gebruik gemaakt van de Brede Regeling Combinatiefunctionarissen. Vanuit deze regeling worden o.a. buurtsportcoaches, cultuurcoaches (cultuureducatie en cultuurparticipatie) en een verenigingsondersteuners betaald, werkzaam bij Stichting Connect. Deze medewerkers hebben als doel om te zorgen dat meer inwoners meedoen aan sport, bewegen en cultuur. Daarnaast worden sport- en cultuuraanbieders vraaggericht ondersteund door deze medewerkers.

12

123 Volksgezondheid en preventie Speerpunt Veilig en gezond opgroeien en samenleven

Doel

Meer veiligheid, gezondheid en welzijn voor jong en oud. Hervormingsagenda Jeugd In Q3 en Q4 van 2024 is het lokale plan van de Hervormingsagenda Jeugd uitgewerkt naar 5 lokale actielijnen. Het doel is om het jeugdstelsel in Barneveld te verbeteren en financieel gezond te maken. De actielijnen richten zich op versterking van de pedagogische basis (normaliseren), versterking van de samenwerking tussen onderwijs en zorg, effectieve jeugdhulp, versterking van de toegang tot jeugdhulp en het voorkomen van uithuisplaatsingen. In het kader van de Hervormingsagenda heeft het ministerie van VWS eenrobuustheidscan uitgevoerd en de Jeugdhulpregio JeugdFV is robuust bevonden. In verband met nieuwe wetgeving worden alle jeugdhulpregio’s verplicht om samen te werken in een gemeenschappelijke regeling. Hier zijn in 2024 de voorbereidingen voor getroffen voor de jeugdhulpregio JeugdFV. Basis op orde GGD Er is extra geld besteed aan de eerste fase van de basis op orde brengen van de GGD. Zowel de Algemene Gezondheidszorg als de Jeugdgezondheidszorg. Er is in 2024 besloten een structurele extra bijdrage op te nemen in de begroting van de GGD. Nu niet Zwanger In 2024 is de pilot "Nu niet Zwanger" geëvalueerd en is er besloten het programma structureel voort te zetten. Het programma heeft als doel dat er minder ongeplande en onbedoelde zwangerschappen voorkomen.