B-3.6 Raadsinformatiebrief burgemeester over meerjarenbeleidsplan politie d.d. 19-12-23

Pagina 15 van 17

een brede voedingsbodem voor maatschappelijke onrust en het aanwakkeren van extreemrechtse ideologie. Klimaatcrisis Klimaatcrisis duidt de ecologische, politieke en maatschappelijke crisis aan die verband houdt met de opwarming van de aarde. Het broeikaseffect en de bijdrage van CO2 uitstoot daaraan, vormt de basis van dit vraagstuk. Onvrede over het huidige klimaatbeleid en de toepassing daarvan wordt geuit door middel van zowel vreedzame demonstraties als acties waarbij strafbare gedragingen worden gepleegd. Dit gebeurt voornamelijk richting (vervuilende) sectoren, universiteiten en de politiek. Nationaal is het beeld dat:  internationaal geïnspireerde bewegingen zoals Extinction Rebellion in Nederland een nieuwe aanwas van enkele honderden actievoerders hebben;  de activistische bewegingen zich manifesteren door wat zij noemen: ‘geweldloze burgerlijke ongehoorzaamheid’ waarbij men bereid is om de openbare orde te verstoren en de wet te overtreden;  activisten op het gebied van links-extremisme, dierenrechten en klimaat al jaren online en offline contacten met actievoerders in het buitenland onderhouden. Nederland kent verschillende landelijke en lokale bewegingen en actiegroepen die het activistisch beeld grotendeels bepalen door middel van menselijke blokkades, vastplakacties en protestacties bij klimaatvervuilers.

Denk daarbij aan Greenpeace Nederland, Extinction Rebellion en Code Rood. Er ontstaan steeds meer splintergroeperingen die zich richten op specifieke onderdelen binnen het klimaatspectrum. Denk hierbij bijvoorbeeld aan University Rebellion en Tyre Extinguishers met diverse acties in de eenheid Oost-Nederland. Het toekomstige beeld wordt beïnvloed door hoe het klimaatakkoord wordt uitgevoerd en hoe vervuilende bedrijven daarin participeren. Verharde acties vinden vaak plaats binnen het openbare domein (denk aan snelwegblokkades) en hebben daardoor direct effect op een breder deel van de samenleving dan alleen gelijkgestemden. Wooncrisis De wooncrisis betreft de situatie in Nederland waarin er een tekort aan woningen is om alle inwoners met verschillende woonwensen te huisvesten. Deze crisis wordt beïnvloed door een tekort aan beschikbare, relatief betaalbare en passende woningen en door stagnatie in de woningbouw. Katalysatoren zijn het mobiliserende vermogen van groeperingen die het woonbeleid willen veranderen, de aanzuigende werking van deze crisis op andere bewegingen, de flink gestegen hypotheekrente en het sentiment dat statushouders bij het zoeken van een woning worden ‘voorgetrokken’. Deze kunnen in dit vraagstuk leiden tot een brede voedingsbodem voor maatschappelijke onrust en het aanwakkeren van extreemrechtse ideologie.

In onze regio zijn de afgelopen twee jaar demonstraties over de wooncrisis georganiseerd in Arnhem, Veenendaal, Steenwijk en Nijmegen. Nijmegen staat als studentenstad in de top drie van steden met het grootste woningtekort van Nederland. Energiecrisis Als gevolg van het binnenvallen van Rusland in Oekraïne en de afbouw van Groningse gaswinning, heeft Nederland te maken gekregen met een omvangrijke energiecrisis. De stijging van energieprijzen heeft geleid tot algehele extreme prijsstijgingen. In de afgelopen winter was er geen sprake van een gastekort maar dit is wel een mogelijk scenario voor de winter van 2023-2024 door stagnatie in gastoevoer in combinatie met een extreem koude winter, met als mogelijk resultaat maatschappelijk onrust. De energiecrisis heeft kwetsbare huishoudens, middeninkomens, bedrijven en instellingen geraakt. De vraag is of (anti-overheids) bewegingen de energiecrisis kunnen gebruiken om een breed publiek te mobiliseren en/of een voedingsbodem weten te creëren om hun aanhang te vergroten en/of in actie te komen. Vooral een combinatie van blijvend hoge energieprijzen, onbevredigende overheidssteun, langduriger oorlog in Oekraïne en een flinke inflatie kan het vertrouwen van burgers in de overheid schaden.

Pagina 16 van 17

Vertrouwenscrisis De vertrouwenscrisis is een overkoepelende crisis die wordt gevoed door crises op andere maatschappelijke opgaven en de daaruit voortvloeiende (politieke) spanningen en toenemend maatschappelijk ongenoegen. Dit gaat samen met de continuerende dalende lijn in vertrouwen in de politiek, democratie en economie.

Pagina 17 van 17