B-3.26 Besluit B&W over Intentieovereenkomst project Ander wonen in regio Foodvalley d.d. 27 januari 2026

Zij staan nog te ver af van de volgende stap en moeten eerst tot rust komen. Gooi daarvoor vooral niet de handdoek in de ring, maar bied hen een plek in de samenleving. De zorginhoudelijke bemoeienis mag/moet minimaal zijn. Maatwerk is nodig c.q. essentieel, omdat een standaard pakket niet gaat werken. Daarbij is het wel belangrijk om niet alleen over hen te praten, maar ook met hen. Lokaal moet in beeld gebracht worden wie er binnen de maatwerkvoorziening kan wonen, zodat er een goede samenstelling van bewoners ontstaat. Eenmaal geplaatst is het belangrijk om niet teveel te willen behandelen of druk te leggen op verandering. Er dienen derhalve slechts minimale randvoorwaarden te zijn voor het ‘mogen’ wonen. Woonvoorzieningen Anders Wonen zijn onder andere geschikt voor buitenslapers en deelnemers waar Housing First niet geschikt voor is. Toelating & Begeleiding Het willen meedoen dient voorop te staan, waarbij ‘onaangepast gedrag’ wel moet kunnen veranderen. Mensen die niet willen bestaan niet, maar er moet wel een wil zijn om te veranderen. Daarbij wordt aangegeven dat iedereen altijd wel iets wil, maar dat je moet uitzoeken wat dat is. Vertrouwen geven is hierin behulpzaam. Het willen krijgen van begeleiding wordt gezien als essentiële voorwaarde voor het succes. Het werkt vaak goed als mensen klaar zijn met leven op straat.

Het is tevens belangrijk om realistisch te blijven en voor ogen te houden dat er altijd mensen zijn die niet mee willen doen. Er zullen altijd mensen zijn die erbuiten vallen omdat zij iets anders kiezen. Het is een goed streven dat niemand op straat hoeft te leven, maar dit is niet altijd mogelijk en het is belangrijk om dat te accepteren. Door in een passend aanbod te voorzien, kunnen er ook grenzen gesteld worden in hoeverre meegegaan kan worden. Het waarborgen van de algemene veiligheid is de ondergrens.

25

Ten aanzien van de ontwikkeling of uitstroom dienen er niet bij voorbaat doelstellingen te bestaan. De kracht van een prikkelarme/geïsoleerde woonvorm, is dat je niet langer de omgeving of de tijdsdruk tegen je hebt. Het stellen van een einddatum geeft een onevenredige negatieve druk. Het is belangrijk dat mensen er tot rust kunnen komen, geen einddatum hebben wanneer zij weg moeten zijn en dat er slechts zeer beperkt eisen worden gesteld over wat moet. De insteek is meerjarig, waarbij de verwachting is dat er slechts sprake zal zijn van een geringe doorstroom, maar dat het ook voor een deel een eindstation kan zijn. Al zijn er ook inzichten dat een eindstation niet bestaat en dat er altijd mogelijkheden zijn voor doorstroom. Het gaat erom dat sommige mensen goed gedijen in een geschikte woonvoorziening, maar dat het geen verplicht eindstation moet zijn. Houd de deur naar herstel in ieder geval zo open mogelijk, maar begin daar niet mee. Door het tot rust komen, zijn er voor de hulpverlening kansen om stappen te zetten. Maak onderscheid tussen de groep mensen waar mogelijk verbetering kan optreden en de groep mensen waar dit niet het geval is. Voor mensen waar Anders Wonen wel een eindstation is, is hulp minder belangrijk dan comfort. Accepteer ook dat het soms niet beter wordt, maar dat bewoners op een eigen plek zelfstandig kunnen wonen.

Woonvoorzieningen Anders Wonen zijn daarmee de onderste sport op de woonladder. Sommige bewoners blijven hier (lang) hangen, terwijl andere doorstromen naar een meer reguliere woonplek. Er wordt aangegeven dat als ze niets meer hoeven, ze ons wellicht nog zullen verbazen. Door een omgeving te bieden waar ze hun eigen ding kunnen doen, is er ook ruimte voor de talenten die ze bezitten. De doelgroep durft nu ook niet meer te dromen, maar het zou mooi zijn als dit wel weer kan. Er wordt veelvuldig aangegeven dat goed beheer belangrijk c.q. essentieel is. Dit wordt onderverdeeld in beheersen en begeleiden. Er wordt tevens aangegeven dat niet iedereen uit deze doelgroep behoefte heeft aan begeleiding. Het beheer (beheersen) kan gedaan worden door de inzet van sociaal beheerders en/of toezichthouders/handhaving (BOA’s). Hun acties zijn gericht op het opbouwen en onderhouden van contact. Het behouden van de goede connectie staat hierin voorop (wees er voor hen en zet niet teveel druk). Eventuele overlast kan hierdoor worden beperkt. Begeleiding (behandelen) wordt ook belangrijk geacht, zowel professioneel (bemoeizorg) als vanuit het eigen sociale netwerk (familie), vrijwilligers (bij voorkeur buurtbewoners) en ervaringsdeskundigen. Behandeling moet niet verplicht zijn, maar mensen dienen wel ervoor open te staan (op een gelijkwaardig niveau, zodat het aansluit).

Wat betreft de toegang is het belangrijk om dit niet te moeilijk te maken en niet teveel barrières op te werpen. De verwachtingen moeten dan ook niet (te) hoog zijn. Straal daarbij uit dat ook zij belangrijk zijn, in hun waarde worden gelaten en accepteer dat de doelgroep er andere normen/waarden op nahoudt. Het is daarbij belangrijk om het gedrag niet te accepteren, maar de mensen niet af te schrijven. De dynamiek in de groep blijft de belangrijkste keuze wie wel of niet toe te laten; bijvoorbeeld ook ten aanzien van het middelengebruik. Voorbeeld zorgpartij Kwintes Keerpunt Zuid Hilversum, ca. 2017; Harro Koeleman, Zorgmanager Kwintes Citaat Bestuursvoorstel: Ervaringen die elders zijn opgedaan, kunnen wel tot lering zijn voor onze regio. Om deze reden wordt voorgesteld om met een bestuurlijke afvaardiging de woonvoorziening project ‘Keerpunt-zuid’ van Kwintes in Hilversum te bezoeken en in gesprek te gaan met de lokale bestuurder(s) om hun ervaringen hierover te horen. Doelgroep. Voor mensen die ernstige woonoverlast veroorzaken en/of op straat leven, met vaak alcohol overlast en psychische problemen, door verschillende achterliggende oorzaken (bijvoorbeeld relatie verbrekingen). Oplossing voor wonen voor aller ingewikkeldste cliënten. Mensen die voorheen de maatschappij heel veel geld kostten met jaarlijks honderden politie meldingen. Kleine plots met ca. 6 mensen.

Gaat fantastisch. Wonen met veel plezier en willen niet neer weg, wel ups en downs, geen overlastmeldingen meer, buurt overleggen zijn nu gewoon saai. Op het terrein gebeurt er van alles. Mensen hebben een dak boven hun hoofd, ze mogen er drinken en ze mogen er eventueel soft drugs gebruiken, die overlast is niet meer op straat, dat is geconcentreerd op één stukje. Onderling gebeurt er nog wel wat eens, maar dat blijft binnen de perken en binnen het terrein. Mensen worden allemaal begeleid door zorgpartij (zo vaak als nodig is en individueel gericht en de begeleiding doet wat nodig is (huishouden, financiën)) en door het Leger des Heils.

26

Begeleiders (uniek in zijn soort) zijn stevige begeleiders met ruime ervaring met deze doelgroep, laten zich niet snel wegblazen en maken leuk contact met deze mensen. Buiten het terrein heeft de omgeving daar helemaal geen last van. Er worden ook grenzen gesteld, werken met een systeem met gele en rode kaarten, als mensen echt over de grens gaan (al vrij ver opgerekt), gaat dan over geweldgebruik. Eventueel time-out, maar na waarschuwing uithuiszetting, dat wil je niet en dat willen deze mensen niet, maar deze stok achter de deur werkt bij deze doelgroep heel goed, ze willen hun huis niet kwijtraken. Locatie Omheining en Verboden Toegang. Relatief goedkope oplossing. Mensen betalen zelf hun huur. Eigen woonadres en huisnummer en mensen kunnen huursubsidie krijgen op dat adres en wonen.

Voorbeeld corporatie Sint Trudo, Eindhoven, ca. 2017 “Wij zijn een Eindhovense woningcorporatie die het vaak net even anders doet. Met bijzondere projecten, vernieuwende producten en grensverleggende initiatieven doen we van ons spreken. Daarbij staat niet het vastgoed centraal, maar de mensen die we huisvesten. ‘Supporting People’ is onze missie: het hogere doel dat Trudo bestaansrecht geeft. We willen mensen die vooruit willen in het leven ondersteunen of faciliteren. Hierbij hanteren we een breder perspectief dan alleen het wonen. Samen met de vele partijen in ons netwerk beogen we sociale stijging te faciliteren op vier maatschappelijke ladders: wonen, leren, werken en vrije tijd. In de uitvoering nemen we in dat netwerk uiteraard met name het wonen voor onze rekening.” Thom Aussems, directeur-bestuurder Sint Trudo Doelgroep: Sluitstuk van verschillende projecten in de stad. Project voor bijzondere klanten. Die alleen kunnen wonen i.c.m. hulp, begeleiding of zorg. Daklozen, verslaafden, ex-gedetineerden, ex-psychiatrische patiënten. Project voor de groep die niet zo gemakkelijk samenwonen met anderen, ze zitten zichzelf in de weg, het geeft altijd overlast in de omgeving, het schiet niet op. Bij dit project kunnen ze rustig op zichzelf wonen zonder overlast te geven aan anderen.

Dit is wel de laatste stap, de onderste woontrede, dat moet goed duidelijk zijn (dat het op een andere manier niet meer lukt). Mensen moeten wel zelfstandig kunnen wonen, geen combinatie van handicaps met permanente zorg. Idee is een woonladder, of lang hier blijven wonen of weer langzaam doorklimmen op de woonladder. Locatie: Wat geïsoleerde plek. Redelijk ver weg van de bewoonde wereld. Overleg corporatie en gemeente voor locatie selectie. Veel projecten hebben een slechte uitstraling, goedkoop, rommeltje, kan direct weerzin oproepen, vooral van de omgeving. Eindhoven heeft de Efteling als referentiekader genomen, een klein leuk liefelijk dorpje maken, i.c.m. volwassen te groeien groen. Zelfstandige huisjes, 1 laag met lage schuine kap, 33m2, klein keukentje, toilet met douche en wastafel, berging met plek voor wasmachine, energetisch goed, vrolijke kleurstelling. Werken met toewijzingscommissie, team bijzonder klanten, politie, gemeente. Iedereen screenen (last resort). Huur iets meer dan € 400,- en op tijd betalen, anders ontruimen. Gefaseerd toewijzen i.v.m. gewenning. Apart wonen maar toch in een soort kleine community met beheerder die toeziet.

27

BIJLAGE 4: MKBA niet leerbaren Bijlage bij Hoofdstuk 5 financieel Businesscase Anders Wonen: MKBA ‘niet corrigeerbare- overlastgevers’ tbv project anders wonen, regio Foodvalley Van: Monique Waarts (lid Expertteam Weer Thuis) (2021) -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------In het land worden vele bedragen genoemd die het de maatschappij zou kosten om de niet-corrigeerbare, moeilijk plaatsbare mensen steeds op te vangen danwel te corrigeren en/of schade te herstellen. Om een inzicht te krijgen in deze kosten en baten heb ik contact gezocht met de branchevereniging Valente. Zij verwijzen naar de volgende 2 rapporten. https://www.cebeon.nl/projects/kosten-en-baten-van-maatschappelijke-opvang-bouwstenen-voor-effectieveinzet-van-publieke-middelen/ dit rapport is uit 2011, door Cebeon verricht in opdracht van VWS. Per doelgroep kunnen de belangrijkste kwantitatieve effecten van MO-beleid en de daarmee samenhangende kosten en baten (vermeden kosten voor met name zorg en veiligheid) als volgt worden samengevat: • potentieel daklozen: het voorkomen van uitval/terugval naar feitelijk dakloosheid en het snel regelen van begeleid of beschermd wonen in geval van uitval/terugval. Indirect wordt hiermee bij een beperkte groep ook voorkomen dat zij zich ontwikkelen tot zeer actieve veelpleger.

Op basis van de beschikbare gegevens is becijferd dat één euro aan MO-inzet bij deze doelgroep indicatief baten oplevert in de orde van circa 2,2 euro; • feitelijk daklozen: het bevorderen van uitstroom naar een niet-marginaal (‘regulier’) bestaan, het toeleiden naar zelfstandig wonen (potentieel dakloos) en naar begeleid of beschermd wonen. Bij een deel van deze groep wordt hiermee tevens voorkomen dat zij zich ontwikkelen tot zeer actieve veelpleger. Op basis van de beschikbare gegevens is becijferd dat één euro aan MO-inzet bij deze doelgroep indicatief baten oplevert in de orde van circa 2,0 euro; • residentieel daklozen: het voorkomen van uitval/terugval naar feitelijk dakloosheid met als neveneffect het voorkomen dat een beperktere groep zich ontwikkelt tot zeer actieve veelpleger. Daarnaast zijn het bevorderen van doorstroming van beschermd naar begeleid wonen, en van begeleid naar zelfstandig wonen belangrijke effecten. Op basis van de beschikbare gegevens is becijferd dat één euro aan MO-inzet bij deze doelgroep indicatief baten oplevert in de orde van circa 3,5 euro. vooral effecten op zorg en veiligheid Uitgangspunt is dat door het voorkomen van ongewenste bewegingen (bijvoorbeeld huisuitzetting) kosten worden vermeden op vier domeinen: zorg, veiligheid, werk & inkomen en wonen.

Uit de analyse is naar voren gekomen dat de effecten op de domeinen zorg en veiligheid het meest substantieel zijn. benadering van integrale keten MO-beleid vindt niet geïsoleerd plaats, maar binnen een keten van onderlinge afhankelijkheid en afstemming met andere partijen (zoals GGZ, politie/justitie, schuldhulpverlening, en corporaties). MO-beleid kan niet resulteren in de beoogde effecten zonder effectieve bijdrage van andere ketenpartners, en vice versa. Voorzieningen dienen in samenhang te worden ingezet. voorkomen is beter en goedkoper dan genezen: De kosten-batenanalyse maakt zichtbaar dat MO-beleid een beroep op dure voorzieningen helpt voorkomen als zij erin slaagt haar preventieve rol effectief te vervullen opvang is beter en goedkoper dan op straat: ook met adequate opvang, regie en nazorg draagt MO-beleid eraan bij dat aanmerkelijk hogere kosten op andere domeinen worden vermeden. effectief beleid vraagt inzet van alle ketenpartijen: de baten spreken ook andere verantwoordelijke partijen aan en wijzen op belangrijke opbrengsten van een gezamenlijke en integrale benadering van de doelgroepen van de MO. Daarbij is het van belang om verkeerde prikkels te voorkomen in een situatie dat de baten (grotendeels) neerslaan bij andere partijen.

28

Onderzoeksbureau Cebeon maakte in opdracht van de gemeente Utrecht een maatschappelijke kostenbatenanalyse https://www.valente.nl/nieuws/kosten-baten-analyse-moeilijk-plaatsbaren/ van moeilijk plaatsbare mensen, die hun leven als ‘draaideur cliënt’ doorbrengen. Wat zijn de kosten van de huidige carrousel en wat zouden de baten zijn van een alternatieve aanpak? Voor het onderzoek hebben experts drie geanonimiseerde gevallen op een rij gezet, die exemplarisch zijn voor de groep ‘moeilijk plaatsbare’ mensen. Per casus is over de periode 2016-2020 uitgezocht welke partijen zich met de persoon hebben bezig gehouden en welke kosten dat heeft meegebracht. De gegevens zijn geordend in de tijd om de huidige carrousel (draaideur-aanpak) inzichtelijk te maken. Met lokale en landelijke kengetallen is de feitelijke inzet vertaald in een indicatief beeld van de maatschappelijke kosten. Uit de voorbeelden en doorrekening blijkt dat de kosten van een draaideur-aanpak in vijf jaar tijd voor een persoon kunnen oplopen tot meer dan een miljoen euro zonder dat er voor de persoon zelf een structurele en duurzame vorm van wonen met ondersteuning is gerealiseerd.

In de kosten-batenanalyse is ook met experts gekeken op welk moment een alternatieve aanpak had kunnen worden ingezet, wat dat bij benadering gekost zou hebben, welke partijen aan die oplossing zouden hebben meebetaald en welke maatschappelijke baten zouden zijn gerealiseerd. De experts signaleren dat allerlei schotten in de bekostiging en aanmeldprocedures verhinderen dat tijdig passende hulp wordt geboden. Casemanagers geven aan dat er een tekort is aan passende woonplekken (regionaal) en behandelplekken (boven-regionaal) voor co-morbide problematiek. Ook ontbreekt het aan mogelijkheden om direct acute zorg te bieden. De opties van een crisismaatregel of een zorgmachtiging hebben in de praktijk beperkingen, zodanig dat escalatie van de problematiek en soms overlast voor de omgeving aanhouden. Als lessen uit dit onderzoek noemen de auteurs de hoge maatschappelijke kosten van jarenlange escalatie van problematiek. Eerder, op jongere leeftijd, starten met effectieve hulp en een persoonsgerichte aanpak kan veel maatschappelijke teloorgang (en kosten) voorkomen. Het samen optrekken van professionals voor een naadloze aansluiting tussen behandeling en begeleiding is essentieel. Een stabiele woonplek is voorwaarde voor de effectiviteit van behandeling en begeleiding. De hoge maatschappelijke kosten drukken in wisselende mate op gemeenten, zorgverzekeraars en Justitie.

Voor een effectievere aanpak zullen gemeenten structurele investeringen moeten plegen. Hiervan profiteert vooral Justitie. Uit maatschappelijk oogpunt zou Justitie met de nu door haar ingezette middelen een beter resultaat bereiken als ze die zou inzetten voor specifieke woonplekken in de vorm van prikkelarm wonen met begeleiding en zorg. Voorgaande is afkomstig van de Valente website. Uit het rapport zijn de volgende kosten te halen (op basis van 3 casussen) -

Maatschappelijke kosten liggen tussen de € 80.000 - € 230.000/per jaar Kostenposten zijn verdeeld over verschillende groepen, gemeente, zorg (verzekeraar), justitie, Vroegtijdige /andere aanpak: rendement tussen de € 1,5 - € 1.9 (in de toekomst lagere kosten)

29

BIJLAGE 5a: Financiële exploitatie voorbeeld Tiny House 20 m2 Deze is separaat beschikbaar als geraadpleegde bron bij de ambtelijke trekkers van de stuurgroepgemeenten.

BIJLAGE 5b: Financiële exploitatie voorbeeld Flexwoning 35 m2 Deze is separaat beschikbaar als geraadpleegde bron bij de ambtelijke trekkers van de stuurgroepgemeenten.

BIJLAGE 6: Maatschappelijk prijslijst Deze is separaat beschikbaar als geraadpleegde bron bij de ambtelijke trekkers van de stuurgroepgemeenten.

BIJLAGE 7: Voorbeeld methodiek Keerpunt Zuid (begeleiding en zorg) Deze is separaat beschikbaar als geraadpleegde bron bij de ambtelijke trekkers van de stuurgroepgemeenten.

30

BIJLAGE 4: Machtigingsbesluit tekenen (addendum) intentieovereenkomst project ‘Anders Wonen in Foodvalley’

Machtiging De gemeente Barneveld; gelet op artikel 171 van de Gemeentewet; machtigt hierbij: - mevrouw Jolanda de Heer-Verheij, wethouder gemeente Barneveld, om namens de gemeente Barneveld (het addendum van) de intentieovereenkomst project ‘Anders Wonen in Foodvalley’ te ondertekenen. Barneveld, 27 januari 2026

J. van der Tak burgemeester

CONCEPT PERSBERICHT Datum Nummer

27-01-2026 26-4536

....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Gemeente Barneveld kiest voor regionale samenwerking in project ‘Anders Wonen in Foodvalley’ Het college van de gemeente Barneveld heeft besloten om deel te nemen aan het project ‘Anders Wonen in Foodvalley’. Het project richt zich op huisvesting voor mensen die niet goed passen binnen reguliere woonvormen. Sinds 2020 werken zes gemeenten binnen Regio Foodvalley samen aan het project. Deelname past bij de ambities van de Woonzorgvisie 2025 – 2029 van de gemeente Barneveld en sluit aan bij landelijke afspraken over de huisvesting van aandachtsgroepen. In 2022 hebben deze gemeenten een intentieovereenkomst getekend om gezamenlijk kleinschalige woonvoorzieningen te realiseren. Het college heeft nu ingestemd met het verzoek aan Regio Foodvalley om ook de gemeente Barneveld toe te laten treden tot deze intentieovereenkomst. De definitieve toetreding is afhankelijk van instemming van de Regio Foodvalley. Door deel te nemen aan het project ‘Anders Wonen in Foodvalley’ wil de gemeente Barneveld bijdragen aan een passende huisvestingsoplossing voor kwetsbare inwoners, met als doel hun kwaliteit van leven te verbeteren en maatschappelijke overlast te verminderen. Passende woonvoorzieningen dragen bij aan herstel en stabiliteit voor deze inwoners en helpen maatschappelijke kosten en (woon)overlast in wijken te beperken.

Over concrete locaties of aantallen of verdeling van kosten is op dit moment nog geen besluit genomen. Dat volgt in een later stadium met zorgvuldige participatie en duidelijke communicatie. Wethouder Jolanda de Heer-Verheij: “Met dit besluit laten we zien dat de gemeente Barneveld haar verantwoordelijkheid neemt binnen de regio Foodvalley. Door samen te werken kunnen we maatwerk bieden aan inwoners die dat nodig hebben, terwijl we zorgvuldig blijven kijken naar wat lokaal passend en haalbaar is.” ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Noot voor de redactie, niet voor publicatie: Informatie via perstelefoon (0342) 495 408 of pers@barneveld.nl

Team communicatie T: +31(0) 342 49 5408 E: pers@barneveld.nl Gemeente Barneveld www.barneveld.nl

1 van 1