B-3.26 Besluit B&W over Intentieovereenkomst project Ander wonen in regio Foodvalley d.d. 27 januari 2026

Aandachtsgebied: Leefomgeving Team Beleid Leefomgeving Behandelaar: B. Elshof & S. de Boer Telefoonnummer: 06 25 49 06 57 & 06 15 39 33 44

Voorstelnr. 4536 Barneveld, 15 december 2025 Portefeuillehouder: J. de Heer-Verheij

Onderwerp: intentieovereenkomst project 'Anders Wonen in regio Foodvalley' (BL – BOE)

Gevraagde beslissing: 1. Regio Foodvalley (GR) te verzoeken de gemeente Barneveld middels een addendum op de intentieovereenkomst toe te laten treden tot het project 'Anders Wonen in Foodvalley'; Beslispunt Burgemeester: 2. Conform bijgevoegd machtigingsbesluit Wethouder Jolanda de Heer-Verheij te mandateren voor ondertekening van (het addendum van) de intentieovereenkomst project 'Anders Wonen in Foodvalley'.

1. Inleiding Sinds 2020 werken de gemeenten in Regio Foodvalley samen aan het project 'Anders Wonen in Foodvalley'. Dit project is gericht op huisvesting voor mensen die niet passen binnen reguliere woonvormen. In 2022 hebben zes gemeenten een intentieovereenkomst (zie bijlage 1) getekend om gezamenlijk locaties te realiseren. Gemeente Barneveld gaf destijds aan op termijn te willen aansluiten. Met dit project wil de gemeente Barneveld bijdragen aan een passende huisvestingsoplossing voor kwetsbare inwoners, waardoor hun kwaliteit van leven verbetert en maatschappelijke overlast wordt verminderd. Gemeente Barneveld sluit hiervoor aan bij de regionale intentieovereenkomst voor het project ‘Anders Wonen in Foodvalley’. Het doel is het mogelijk maken van twee (of door deelname van Barneveld mogelijk drie) kleinschalige woonvoorzieningen op rustig gelegen locaties, geschikt voor circa zes personen per locatie uit de doelgroep Anders Wonen. De aanleiding om nu deel te nemen is tweeledig: (1) de regio bereidt besluitvorming voor op de Regiodag Foodvalley (4 februari 2026) om het project verder uit te breiden en (2) landelijke programma’s zoals Een thuis voor iedereen en de Wet versterking regie op de volkshuisvesting vragen om regionale samenwerking bij huisvesting van aandachtsgroepen.

Daarnaast zien we in Barneveld een groeiende groep inwoners uit deze doelgroep die (woon)overlast veroorzaakt en tussen wal en schip raakt binnen het huidige aanbod. Dit vraagt momenteel veel inzet en middelen van de gemeente, terwijl passende woonvoorzieningen juist kunnen bijdragen aan meer stabiliteit; zowel voor deze inwoners zelf als voor de omgeving. Het creëren van een geschikte woonplek ondersteunt herstel, vermindert maatschappelijke kosten en helpt (woon)overlast in wijken te voorkomen. Een belangrijk voordeel van regionale deelname is bovendien dat gemeenten bewoners kunnen uitwisselen wanneer iemand in een bepaalde voorziening niet goed tot zijn recht komt, waardoor sneller een passende plek kan worden gevonden. Door deelname kan Barneveld bijdragen aan een gezamenlijke oplossing voor deze doelgroep en invulling geven aan haar verantwoordelijkheid binnen de regio Foodvalley. Verdere details over doelgroep, aantallen en randvoorwaarden zijn opgenomen in bijlagen 1, 2 en 3.

-2-

2. Beoogd effect Deze doelgroep bestaat uit mensen die niet goed gedijen in een reguliere woonomgeving en behoefte hebben aan maatwerk, geïnspireerd op het Skaeve Huse-principe. De woonvoorzieningen bieden een veilige en stabiele omgeving, met aanvullende begeleiding gericht op stabilisatie, het vergroten van zelfredzaamheid en – indien gewenst – behandeling, om op termijn toe te werken naar normalisering. Hiermee geeft Barneveld invulling aan de ambitie uit de Woonzorgvisie 2025-2029 om ook voor deze groep een passende plek te creëren, spreiding van aandachtsgroepen te bevorderen en maatschappelijke kosten te voorkomen.

3. Argumenten 1.1 Hiermee wordt maatwerk geboden voor mensen die niet goed gedijen in een reguliere woonomgeving. In de Woonzorgvisie 2025-2029 is opgenomen dat de gemeente zich richt op inwoners die baat hebben bij een woonoplossing die verder verwijderd is van reguliere woonwijken. Voor deze groep worden kleinschalige woonunits verkend, geïnspireerd door het Skaeve Huse-principe. Dit biedt maatwerk en voorkomt maatschappelijke en financiële problemen.

1.2 Deelname versterkt regionale samenwerking, draagt bij aan solidariteit en sluit aan op (landelijke) wetgeving.

Het bestuursvoorstel (zie bijlage 2) bevat een nadere onderbouwing van de argumenten ten aanzien van (deelname aan) het regionale project. Daarnaast sluit dit aan op het Rijksprogramma 'Een thuis voor iedereen' en wetgeving zoals het wetsvoorstel 'Wet versterking regie op de volkshuisvesting'. De regionale businesscase (zie bijlage 3) bevat een eerste aanzet voor kosten en opbrengsten.

1.3 Aansluitend op de lokale besluitvorming moet regionale besluitvorming plaatsvinden om gemeente Barneveld te laten aansluiten bij de intentieovereenkomst.

Begin 2022 hebben zes gemeenten op de Regiodag Foodvalley besloten om met elkaar de intentieovereenkomst aan te gaan. Los van lokale besluitvorming om deel te nemen aan dit project zullen de andere gemeenten dit moeten bekrachtigen. Dit kan middels besluitvorming op de Regiodag Foodvalley op 5 februari 2026. Dit (regionale) bestuursvoorstel, evenals het tekenen van de intentieovereenkomst door gemeente Barneveld, kan vervolgens als addendum toegevoegd worden aan de intentieovereenkomst.

2.1 De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente binnen en buiten rechte.

De intentieovereenkomst project 'Anders Wonen in Foodvalley' is destijds in 2022 getekend door de verantwoordelijk wethouders wonen. Gezien de rol van wethouder Jolanda de Heer-Verheij als regionaal lid in de stuurgroep Wonen & Zorg (zowel huisvesting ouderen als ook huisvesting aandachtsgroepen) maakt dat zij hierin een voorbeeldrol heeft ten opzichte van de andere bestuurders en gezien deelname van gemeente Barneveld aan het project de aangewezen portefeuillehouder is om te tekenen.

4. Kanttekeningen 1.1 Draagvlak voor de locatiekeuze om een woonvoorziening Anders Wonen te realiseren

Tot op heden bleek het regionaal (en veel gemeenten lokaal) moeilijk om een geschikte locatie voor Anders Wonen te vinden. Het vinden van een geschikte locatie binnen gemeente Barneveld zal niet eenvoudig zijn en kan indien dit wel mogelijk blijkt leiden tot weerstand bij omwonenden. Dit vraagt om een zorgvuldig participatietraject en duidelijke communicatie over zowel doelgroep als noodzaak.

1.2 Financiële impact op de gemeente

Hoewel (investerings-)kosten regionaal worden gedeeld, brengt deelname ook lokale (exploitatie)kosten met zich mee. Denk aan de locatieverkenning, het sociaal beheer en toezicht; maar ook de kosten voor ondersteuning en bijstand. Mede in het licht van de invoering van het woonplaatsbeginsel moeten regionaal goede afspraken gemaakt worden over de verdeling van kosten hieromtrent.

-3-

1.3 Zie overige kanttekeningen wat betreft het project 'Anders Wonen in Foodvalley' in het Bestuursvoorstel regio Foodvalley project 'Anders Wonen in Foodvalley' Het bestuursvoorstel bevat diverse kanttekeningen ten aanzien van (deelname aan) het regionale project.

5. Financiën Het daadwerkelijk aanwijzen en realiseren van een woonvoorziening Anders Wonen brengt diverse kosten met zich mee; denk daarbij aan locatieverwerving, bouw- en woonrijp maken, realiseren van de opstallen (ondanks het feit dat de regionaal samenwerkende corporaties hebben aangegeven dit voor hun rekening te willen nemen). Daarnaast zijn er ook kosten gemoeid met de exploitatie; denk daarbij aan sociaal beheer, begeleiding en ondersteuning, handhaving en toezicht, etc. De regionale businesscase (zie bijlage 3) biedt hiervan een eerste overzicht. In het regionale project is aangegeven dat in eerste instantie de locaties aangewezen moeten worden alvorens de vervolgstap gezet wordt om de verdere businesscase uit te werken. In het gehele project staat solidariteit centraal, waarbij de kosten voor realisatie verdeeld worden over de deelnemende gemeenten en de kosten voor exploitatie verdeeld worden over de gemeenten die een client aanleveren. Dit zal te zijner tijd middels een regionaal bestuursvoorstel ter besluitvorming worden voorgelegd.

6. Participatie en communicatie a) Participatie Wat betreft de insteek vanuit de Woonzorgvisie 2025 – 2029 is de participatie langs die route verlopen. Voor het opstellen van de Woonzorgvisie is participatietrede 2 'meedenken en raadplegen' en 3 'meewerken/adviseren' toegepast. Maatschappelijke partners zijn betrokken bij de totstandkoming en het benoemen van Anders Wonen. Daarnaast is voor het project 'Anders Wonen in regio Foodvalley' in de periode 2020 – 2024 een uitgebreid (participatie)traject doorlopen waarbij de deelnemende gemeenten aangesloten waren, evenals een afvaardiging van woningcorporaties evenals een afvaardiging van zorgaanbieders.

b) Communicatie Aansluiten bij het project 'Anders Wonen in Foodvalley' is een politiek-bestuurlijk besluit met lokale impact en financiële consequenties. De gemeenteraad wordt hierover actief geïnformeerd via dit collegevoorstel. Over het ondertekenen van het addendum bij de intentieovereenkomst wordt een kort en feitelijk persbericht gepubliceerd. Hierin wordt ook toegelicht waarom de gemeente aansluit, hoe dit past binnen de Woonzorgvisie en landelijke wetgeving en welke lokale kaders van toepassing zijn (zie bijlage 5). Regio Foodvalley heeft bij de start van het project in 2022 regionaal gecommuniceerd. Dit persbericht is als achtergrondinformatie toegevoegd (zie bijlage 2).

7. Vervolgstap Uitgaande van positieve regionale besluitvorming rondom de deelname van gemeente Barneveld aan de intentieovereenkomst project 'Anders Wonen in Foodvalley' neemt Barneveld met zes regio gemeenten daaraan deel. Inmiddels worden er regionaal belangrijke stappen gezet rondom het verkennen van potentieel geschikte locaties; waaronder in gemeente Ede en gemeente Rhenen/Veenendaal. Dit vraagt ook van gemeente Barneveld om een lokale locatieverkenning uit te voeren. Naast de opgenomen middelen in de uitvoeringsagenda Woonzorgvisie zal tevens regionaal budget aangevraagd worden om de lokale locatieverkenningen te ondersteunen.

-4-

8. Bijlagen 1. Intentieovereenkomst (2022) regio Foodvalley: project 'Anders Wonen in Foodvalley' 2. Bestuursvoorstel (2022) regio Foodvalley: project 'Anders Wonen in Foodvalley' 3. Businesscase (2022) regio Foodvalley: project 'Anders Wonen in Foodvalley' 4. Machtigingsbesluit tekenen (addendum) intentieovereenkomst project 'Anders Wonen in Foodvalley' 5. Concept persbericht intentieovereenkomst regio Foodvalley: project ‘Anders Wonen in Foodvalley’

22.0025

licentieovereenkomst project ‘Anders Wonen In regio Foodvalley’ Partijen: De gemeente Ede, rechtsgeldig vertegenwoordigd door haar wethouder L. Meijer, handelend ter uitvoering van het besluit van burgemeester en wethouders van 22 februari 2022, hierna te noemen “de gemeente Ede”, De gemeente Renswoude, rechtsgeldig vertegenwoordigd door haar wethouder A. Wijs, handelend ter uitvoering van het besluit van burgemeester en wethouders van 8 maart 2022, hierna te noemen “de gemeente Renswoude”, De gemeente Rhenen, rechtsgeldig vertegenwoordigd door haar wethouder B. van Eeten, handelend ter uitvoering van het besluit van burgemeester en wethouders van 15 februari 2022, hierna te noemen “de gemeente Rhenen”, De gemeente Scherpenzeel, rechtsgeldig vertegenwoordigd door haar wethouder I. van Ekeren, handelend ter uitvoering van het besluit van burgemeester en wethouders van 15 februari 2022, hierna te noemen “de gemeente Scherpenzeeľ’, De gemeente Veenendaal, rechtsgeldig vertegenwoordigd door haar wethouder E. Stroobosscher, handelend ter uitvoering van het besluit van burgemeester en wethouders van 8 maart 2022, hierna te noemen “de gemeente Veenendaal”, en De gemeente Wageningen, rechtsgeldig vertegenwoordigd door haar wethouder A.M.E.

Janssen, handelend ter uitvoering van het besluit van burgemeester en wethouders van 2022 , hierna te noemen “de gemeente Wageningen” De gemeenten hierna gezamenlijk ook aan te duiden als ‘partijen’ Overwegende:

-

-

Dat partijen gezamenlijk het initiatief hebben genomen voor en zich in gezamenlijkheid wensen in te zetten voor het realiseren van een voor deze regio nieuwe vorm van begeleid zelfstandig wonen voor een specifieke doelgroep onder de naam ‘Anders Wonen’; Dat partijen onder ‘Anders Wonen’ verstaan: ‘Woonplekken in kleinere aantallen voor kwetsbare burgers die het in de reguliere maatschappij minder goed redden en wanneer zij gehuisvest zijn in een reguliere woning ernstige woonoverlast veroorzaken, maar in een rustig (prikkelarm/geïsoleerd) gelegen omgeving met maatwerk en op de doelgroep afgestemde huisvesting en ondersteuning kunnen stabiliseren waarna er perspectief kan ontstaan gericht op normalisering’; Dat binnen de regio Foodvalley medio 2021 ongeveer 25 mensen de doelgroep vormden voor huisvesting onder de naam ‘Anders Wonen’; Dat het realiseren van ‘Anders Wonen’ voor zowel de doelgroep als voor iedereeh in hun nabijheid, in het bijzonder voor degenen die zorg voor hen dragen enorm behulpzaam is en zij daardoor worden ontlast; Dat onderzoek heeft uitgewezen dat het realiseren van ‘Anders Wonen’ binnen de regio Foodvalley als kansrijk geldt, indien de gemeenten binnen de regio Foodvalley daarvoor gezamenlijk, op regionaal niveau, voorwaarden weten te scheppen en

I

licentieovereenkomst project ‘Anders Wonen in regio Foodvalley’

-

-

-

gezamenlijk een bijdrage leveren en daarnaast op enigerlei wijze daadwerkelijk participeren in de huisvesting van de doelgroep; Dat het daadwerkelijk participeren, naast het leveren van een bijdrage in bepaalde kosten van ‘Anders Wonen’, met name zal bestaan in het beschikbaar stellen van een geschikte locatie en/of het huisvesten van (eigen) inwoners die tot de doelgroep behoren in woningen die onderdeel uitmaken van ‘Anders Wonen’; Dat, gelet op de omvang van de doelgroep, binnen de regio Foodvalley in eerste aanleg tenminste twee locaties voor ‘Anders Wonen’ dienen te worden aangewezen, maar dat voor het volledig huisvesten van de doelgroep er nogmaals twee andere locaties ‘Anders Wonen’ gerealiseerd moeten worden; Dat partijen ernaar streven dat de woningen die onderdeel uitmaken van ‘Anders Wonen’ eigendom zullen zijn van een woningcorporatie en dat derhalve tussen de betreffende gemeente en de betreffende woningcorporatie bepaalde afspraken dienen te worden gemaakt; Dat, gelet op de aard van de doelgroep, bij de huisvesting binnen het project ‘Anders Wonen’ steeds sprake zal zijn van betrokkenheid van een zorgaanbieder en dat derhalve tussen de betreffende gemeente en de betreffende zorgaanbieder bepaalde afspraken dienen te worden gemaakt; Dat ten aanzien van onderwerpen zoals bedoeld in de beide vorige overwegingen mogelijk ook sprake zal zijn van trilaterale afspraken

tussen de gemeente, de corporatie en de zorgaanbieder;

Komen het volgende overeen

Artikel 1 Aanwijzing locatie, planologisch kader en omgevingsvergunning Lid 1. Binnen een gemeente wordt maximaal één locatie aangewezen voor ‘Anders Wonen’. Een aan te wijzen locatie moet een oppervlakte hebben die toereikend is om minimaal zes woonunits te plaatsen, hetgeen neerkomt op een oppervlakte van minimaal 800 - 1.000 m2. Op partijen gezamenlijk rust de inspanningsverplichting om in eerste aanleg twee locaties duurzaam beschikbaar te stellen. Lid 2. De gemeente waarbinnen zich een locatie voor ‘Anders Wonen’ bevindt, ontvangt hiervoor een (sociaal maatschappelijke) huurkostenvergoeding. De definitieve bedragen voor verhuur moeten worden overgenomen uit de lokale grondprijzenbricf. Lid 3. Aan een aangewezen locatie wordt door een gemeente bij voorkeur een bestemming toegekend, die ‘Anders Wonen’ voor onbepaalde tijd planologisch mogelijk maakt. Indien dit redelijkerwijs niet mogelijk is, dan zal de gemeente meewerken aan het verlenen van een omgevingsvergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan voor een periode van tenminste 15 jaar. Lid 4. De gemeente waarbinnen een locatie wordt aangewezen voor ‘Anders Wonen’ zal zich maximaal inspannen teneinde de realisatie van ‘Anders Wonen’ op deze locatie in publiekrechtelijk opzicht mogelijk te maken.

Daartoe behoort zowel de vaststelling van een passend planologisch kader als bedoeld in lid 1 als het medewerken aan omgevingsvergunning voor het realiseren van een woonvoorziening ‘Anders Wonen’. 2

licentieovereenkomst project ‘Anders Wonen in regio Foodvailey’ Lid 5. Partijen zijn gehouden om bij de aanwijzing van een locatie als bedoeld in lid 1, bij het vaststellen van een passend planologisch kader in lid 2 en bij het verlenen van omgevingsvergunning voor het bouwen als bedoeld in lid 3 waar mogelijk gezamenlijk op te trekken en elkaar waar nodig of wenselijk te (onder)steunen. Artikel 2: Beoogde afspraken met corporaties Lid 1. Partijen beogen dat woningen die bestemd zijn voor ‘Anders Wonen’ worden gerealiseerd en geëxploiteerd door een woningcorporatie. Per voor ‘Anders Wonen’ aangewezen locatie als bedoeld in artikel 1, lid 1, zal de gemeente waarbinnen deze locatie is gelegen meteen corporatie die in deze gemeente werkzaam is, voor de betreffende locatie afspraken maken, ten behoeve waarvan door partijen uitgangspunten zijn geformuleerd, die in de volgende leden van dit artikel zijn weergegeven. Lid 2. De corporatie en/of gemeente draagt zorg voor het bouw- en woonrijp maken van de locatie. Corporatie en gemeente maken nadere afspraken ten aanzien van de financiering van de kosten die hiermee zijn gemoeid. Lid 3. Er worden zes zelfstandige woonruimten van ongeveer 35m2 GO (® 50m2 BVO) gerealiseerd. Het betreft sobere, eenvoudige, verzorgde en verplaatsbare woonunits.

Corporatie en gemeente maken nadere afspraken ten aanzien van compensatie van de kosten die de corporatie in het kader van de vergunningverlening moet maken. Lid 4. De exploitatietermijn van de woningen bedraagt 30 jaar. Gedurende deze termijn draagt de corporatie zorg voor het reguliere beheer. Hieronder worden verstaan het technisch beheer en de incasso van de huur. Indien de woningen niet de gehele exploitatietermijn op de betreffende locatie ‘Anders Wonen’ aanwezig kunnen zijn, zullen aanvullende afspraken worden gemaakt, zodanig dat de woningen ofwel op een andere locatie binnen de regio Foodvailey kunnen worden geëxploiteerd gedurende de nog resterende periode binnen de exploitatietermijn, dan wel zal de betreffende corporatie daarvoor worden gecompenseerd. In geval van leegstand gedurende de exploitatietermijn compenseren partijen de corporatie hiervoor. Lid 5. De corporatie brengt aan huurders van woningen die deel uitmaken van ‘Anders Wonen’ een maandelijkse huur in rekening van maximaal 6 633,25 (peildatum 2022). Artikel 3: Beoogde afspraken met zorgaanbieders Lid 1.

Gelet op het feit dat mensen uit de doelgroep onder bewind staan en zorgbehoeftig zijn, zal de gemeente waarbinnen een locatie voor ‘Anders Wonen’ is gelegen met zorgaanbieder, voor de betreffende locatie afspraken maken, ten behoeve waarvan door de gemeenten binnen de regio Foodvailey uitgangspunten zijn geformuleerd, die in de volgende leden van dit artikel zijn weergegeven. Lid 2. De gemeente waarbinnen een locatie voor ‘Anders Wonen’ is gelegen is belast met de coördinatie van diverse zorg gerelateerde taken en werkzaamheden (verstrekking Wmoindicatie, Participatiewet uitkering en verrekening vaste/variabele bijdrage met de overige betrokkenen). Lid 3. De bewoners van woningen die deel uitmaken van ‘Anders Wonen’ ontvangen van de zorgaanbieder begeleiding; de zorgaanbieder biedt in principe twee tot zes uur begeleiding per 3

Intendeovereenkomst project ‘Anders Wonen in regio Foodvalley’ cliënt per week aan. Dit betreft hoog specialistische begeleiding met een lage frequentie; waarbij de nadruk niet wordt gelegd op het ‘verplichten’, maar op het aanbieden van begeleiding, gericht op stabiliseren en het creëren van rust. Lid 4. Ten aanzien van de zorg voor de bewoners van woningen die deel uitmaken van ‘Anders Wonen’ zal gebruik worden gemaakt van Wmo maatwerkarrangementen op basis van individuele beschikkingen (Maatwerkarrangement Wmo-BW Anders Wonen). Lid 5. De kosten voor begeleiding van de bewoners van woningen die deel uitmaken van ‘Anders Wonen’ worden betaald door de gemeente van herkomst of door het zorgkantoor, indien een Wlz ‘beschut wonen’ aanvraag wordt gehonoreerd. Lid 6. De kosten voor inkomensondersteuning op grond van de Participatiewet cliënten worden betaald door de gemeente van herkomst. Lid 7. De zorgaanbieder is belast met het sociaal beheer en draagt er in dit verband zorg voor dat de aangewezen begeleiding/beheer 24/7 bereikbaar is voor de bewoners van woningen die deel uitmaken van ‘Anders Wonen’, voor omwonenden, mensen die belast zijn met handhaving (politie en BOA's) en eventueel andere zorgverleners. Lid 8. Er wordt, in samenspraak met diverse andere belanghebbenden (corporatie, politie en omwonenden) een beheerplan opgesteld en uitgevoerd.

De gemeente waar een locatie is gelegen is belast met de coördinatie hiervan. Artikel 4: Toewijzing van de woningen Lid 1. Bij de toewijzing van woningen wordt zo veel als mogelijk aansluiting gezocht bij de bij woningtoewijzing gebruikelijke werkwijze Lid 2. Als voorwaarde voor toewijzing van een woning voor ‘Anders Wonen’ geldt dat mensen moeten behoren tot de doelgroep, woonachtig zijn in één van de deelnemende gemeenten binnen de regio Foodvalley en meerdere niet succesvolle hulpverleningstrajecten hebben doorlopen. Lid 3. Er wordt naar gestreefd om inwoners van de deelnemende gemeenten binnen de regio Foodvalley zo veel mogelijk in de gemeente van herkomst te huisvesten. Daarbij zal in tweede instantie worden gekeken naar een andere gemeente, waarbinnen de betreffende personen eerder woonachtig waren voordat zij naar de gemeente van herkomst verhuisden. Partijen onderkennen dat, gelet op de beoogde aanwijzing van in eerste aanleg twee, en mogelijk nog twee locaties voor ‘Anders Wonen’, aan het realiseren van dit streven beperkingen zijn verbonden. Lid 4. De plaatsing, toelating en uitplaatsing van bewoners van woningen die deel uitmaken van ‘Anders Wonen’, wordt bepaald door een commissie, waarin zitting hebben de gecontracteerde zorgaanbieder(s), de gemeente waarbinnen een locatie voor ‘Anders Wonen’ is gelegen en desbetreffende woningcorporatie.

Als adviserend lid wordt aan de commissie toegevoegd een (medewerker van de deelnemende) gemeente van herkomst van de kandidaat-bewoner, indien dit een andere gemeente is dan de gemeente waarbinnen de locatie voor ‘Anders Wonen’ zich bevindt. De commissie legt hierover in een nader te bepalen frequentie verantwoording af aan een stuurgroep waarin bestuurders van voomoemde partijen zitting hebben. 4

licentieovereenkomst project ‘Anders Wonen in regio Foodvalley’ Artikel S. Financiële afspraken tussen de gemeenten binnen de regio Foodvalley Lid 1. Gemeentelijke kosten die samenhangen met de realisatie en/of exploitatie van locaties die zijn aangewezen voor ‘Anders Wonen’ worden bekostigd door de partijen. Dit betreft een bijdrage naar rato van het aantal inwoners van een gemeente. Lid 2. De ondersteuning en begeleiding van bewoners van woningen die deel uitmaken van ‘Anders Wonen’ wordt bekostigd door de gemeente van herkomst dan wel het zorgkantoor. Dit betreft derhalve een variabele bijdrage per gemeente, die afhankelijk is van het aantal potentiële bewoners dat verblijft in een woonvoorziening Anders Wonen vanuit de gemeente van herkomst. Lid 3. De uitkering op grond van de Participatiewet wordt bekostigd door de gemeente van herkomst. Ook dit betreft derhalve een variabele bijdrage per gemeente, die afhankelijk is van het aantal potentiële bewoners dat verblijft in een woonvoorziening Anders Wonen vanuit de gemeente van herkomst. Lid 4. Gemeentelijke kosten die samenhangen met het waarborgen van veiligheid en het voorkomen van en het herstellen van schade worden bekostigd door de partijen. Dit betreft een bijdrage naar rato van het aantal inwoners van een gemeente.

Hetzelfde geldt voor de kosten van de organisatie die door de gemeenten binnen de regio Foodvalley wordt opgezet ten behoeve van het project ‘Anders Wonen’ Artikel 6: Overige afspraken Lid 1. Zodra een geschikte locatie in beeld is gebracht wordt een bestuursvoorstel ingebracht om een busincsscase op locatieniveau op te stellen. Dit biedt inzicht in de (definitieve) kosten voor realisatie en exploitatie (vaste en variabele lasten). De afzonderlijke partijen kunnen op basis hiervan definitief besluiten om al dan niet te participeren in het project ‘Anders Wonen’ in Foodvalley. Lid 2. Partijen treden met elkaar in overleg indien duidelijk wordt dat er geen of onvoldoende financiële dekking kan worden gevonden in verband met risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid van het ontstaan van ongeregeldheden, waardoor de leefbaarheid en/of de veiligheid van de omgeving van een locatie voor ‘Anders Wonen’ in gevaar komt. Lid 3. Partijen zullen het project ‘Anders Wonen in de regio Foodvalley’ na twee jaar evalueren. Deze evaluatie zal in onderlinge afstemming worden uitgevoerd door de gemeente binnen regio Foodvalley waar een locatie ‘Anders Wonen’ is gelegen en zal worden voorgelegd aan de stuurgroep met daarin zitting gemeente(n), gecontracteerde zorgaanbieder(s) en deelnemende woningcorporatie(s).

5

Intcntieovereen komst project ‘Anders Wonen in regio Foodvalley’ Aldus overeengekomen en ondertekend,

De gemeente Ede, wethouder L. Meijer, Datum:

VWlc-C

Plaats:

tcÅ(?- ,

De gemeente Renswoude, wethouder A. Wİĵįľ. Datum: 14 maart 2022^ Plaats: Veenend

De gemeente Rhem

. van Eeten,

Datum: 15 maart Plaats: Rhenen

De gemeente Scherpenzeel, wethouder I. van Ekeren, Datum: 14 maart 2022 Plaats: Veenendaal

De gemeente Veenendaal, wethouder E. Stroobosscher, Datum: 14 maart 2022 Plaats: Veenendaal

De gemeente Wageningen, wethouder A.M.E. Janssen, Datum: ’s ì "

\

? òTlS}—

—

Plaats:

6

BESTUURSVOORSTEL: ‘project Anders Wonen in Foodvalley’ 1. Kennis te nemen van de regionale businesscase ‘project Anders Wonen in Foodvalley’. 2. Het ‘project Anders Wonen in Foodvalley’ aan te duiden als regio Foodvalley project dat onderdeel is van het regionale actieprogramma wonen 2021-2024; partijen zijn zich ervan bewust dat niet alle regiogemeenten deelnemen aan de uitwerking en financiering van het project. 3. De deelnemende partijen: gemeenten Ede (onder voorbehoud), Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen te verzoeken om de intentie overeenkomst ‘project Anders Wonen in regio Foodvalley’ te ondertekenen.

1.

AANLEIDING Op 02 december 2021 heeft u in voorgaand bestuursvoorstel besloten om (1) kennis te nemen van de uitgangspunten / leidende principes uit de regionale businesscase ‘project Anders Wonen in Foodvalley’ op hoofdlijnen, (2) gemeenten te verzoeken om de potentieel geschikte locaties voor Anders Wonen nader te verkennen wat betreft geschiktheid en (3) in te stemmen om het PHO Ruimte & Wonen op 27 januari 2022 een gezamenlijke intentieovereenkomst ter ondertekening voor te leggen aan de deelnemende partijen. Conform de gekozen insteek en gedane toezegging wordt hier middels dit bestuursvoorstel invulling aan gegeven.

2.

BEOOGD EFFECT Het doel is om in 2022 in de regio Foodvalley twee locaties te selecteren die rustig, prikkelarm en/of geïsoleerd gelegen zijn en geschikt zijn om een woonvoorziening Anders Wonen te realiseren. Per locatie kunnen ongeveer zes personen vanuit de doelgroep Anders Wonen gehuisvest worden met aanvullende ondersteuning en begeleiding op maat, gericht op stabiliseren, beheersen, zelfredzaamheid en indien gewenst behandelen om op termijn toe te werken naar een normalisering. Nadat de intentieovereenkomst is getekend door de deelnemende partijen is het doel om geschikte locaties te selecteren om te starten met het vervolgtraject ‘project realisatie woonvoorzieningen Anders Wonen in Foodvalley’.

3.

ARGUMENTEN 1.1 De businesscase toont voor de regio nut en noodzaak aan om een aantal woonvoorzieningen Anders Wonen te realiseren. De regionale inventarisatie toont aan dat de regio Foodvalley medio 2021 ongeveer 25 personen telt die tot de doelgroep Anders Wonen behoren. De doelgroep is veelal dak-/thuisloos geworden en na een huisuitzettingsprocedure op straat beland. Er bestaat een gerede kans dat de doelgroep in de maatschappelijke opvang of andere voorzieningen gericht op tijdelijk verblijf voor ernstige overlast en escalerende situaties zorgt. De voorgestelde woonvoorzieningen bieden de mogelijkheid om ernstige woonoverlast en escalaties in de wijk en bij voorzieningen te voorkomen. 1.2 De doelgroep kan op de juiste plek gehuisvest worden en de juiste vorm van ondersteuning en begeleiding ontvangen. De doelgroep kan of wil zich niet aanpassen aan de gangbare normen en waarden die gelden bij het wonen in een woonwijk. Woonvoorzieningen Anders Wonen biedt een oplossing voor dit onaangepast gedrag. Het uitgangspunt is dat niemand tegen zijn of haar wil in op straat slaapt. Daarnaast biedt dit de mogelijkheid om, met een dak boven het hoofd, een menswaardig bestaan te leiden gericht op zelfredzaamheid. Indien er meerdere regionale woonvoorzieningen gerealiseerd zijn, kan in de matching van bewoners beter ingezet worden op de onderlinge

1

samenstelling. De DeelGoed corporaties geven aan de realisatie en exploitatie van de huisvestingscomponent voor hun rekening te willen nemen. 1.3 De betrokken organisaties kunnen hun capaciteit effectief inzetten. De bij deze doelgroep betrokken organisaties besteden veel tijd aan de doelgroep vanwege de overlast die zij met zich meebrengen. De huidige huisvesting in een woonwijk in combinatie met ondersteuning gericht op herstel (bemoeizorg, verplichte hulp- en zorgverlening) zorgt ervoor dat bewoners niet tot rust kunnen komen en niet stabiliseren. Zij raken geïrriteerd en/of gefrustreerd zodra zij moeten voldoen aan opgelegde regels en verwachtingen. Zodra een passende woonvoorziening gerealiseerd is ontstaat de mogelijkheid voor een effectiever en doelmatiger inzet van de capaciteit van betrokken organisaties voor het huisvesten van de doelgroep. 2.1 Anders Wonen is een deelproject binnen programmalijn ‘wonen, zorg en kwetsbare groepen’ in het regionale actieprogramma wonen. Op 29 oktober 2021 is het (uitvoeringsplan van het) regionale actieprogramma wonen 2021 - 2024 vastgesteld door het algemeen bestuur van regio Foodvalley. Anders Wonen maakt als deelproject onderdeel uit van de programmalijn ‘wonen, zorg en kwetsbare groepen’.

In de vergadering van 9 december 2021 vraagt het algemeen bestuur of dit een project van de regio is of alleen een intergemeentelijke samenwerking tussen een aantal deelnemende gemeenten. De stuurgroep gemeenten vinden de gezamenlijk gedragen verantwoordelijkheid en de noodzaak voor gezamenlijke inspanningen voor deze groep inwoners van onmiskenbaar belang. Juist voor de huisvesting van deze groep is het belangrijk om over de eigen grenzen te kijken. Regionale kennisuitwisseling daarover blijft van belang. De stuurgroep houdt er daarom graag aan vast dat het project Anders Wonen onderdeel blijft van het regionale actieprogramma wonen 2021-2024. Daarmee blijft het mogelijk om gebruik te maken van bepaalde regionale faciliteiten (zoals werkbudget) en alle gemeenten voor zover wenselijk aangehaakt te houden. De ontwikkeling (uitvoering, financiering en besluitvorming) van het project Anders Wonen wordt gedragen door de deelnemende gemeenten. 2.2 Een intergemeentelijke samenwerking binnen het kader van regio Foodvalley. Het is in het verleden vaker voorgekomen dat niet alle gemeenten in de regio Foodvalley deelnemen aan een specifiek project. Gemeenten die niet deelnemen zijn niet tegen het project, maar hebben er (nu) geen behoefte aan. In de toekomst kan de organisatiestructuur van de regio Foodvalley benut worden.

3.1 De intentieovereenkomst vormt de basis voor regionale samenwerking rondom Anders Wonen tussen gemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders. De insteek is om de samenwerking met elkaar voldoende pragmatisch maar ook voldoende stevig te organiseren. Om deze reden is gekozen om in deze fase van het project een intentieovereenkomst tussen de deelnemende partijen (genoemde gemeenten) op te stellen en te ondertekenen. Hierna zal een geschikte locatie moeten worden geselecteerd om een businesscase op locatie niveau op te stellen.

4.

KANTTEKENINGEN 1.1 Een nieuw type woonvoorziening voor deelnemende partijen in de regio Foodvalley In tegenstelling tot andere gemeenten is bij gemeenten in de regio Foodvalley nog geen ervaring met dit nieuwe type woonvoorziening aanwezig. Ervaringen die elders zijn opgedaan, helpen ons om expertise in onze regio op te bouwen. 1.2 Er zijn nog geen regionale initiatieven rondom Anders Wonen tot stand gekomen. Er zijn nog geen regionale initiatieven rondom Anders Wonen tot stand gekomen. Ook in regio Foodvalley hebben een aantal gemeenten aangegeven zich graag op andere doelgroepen te richten en/of niet (in deze fase van het project) te willen participeren.

2

1.3 Woonvoorziening(en) Anders Wonen kunnen zorgen voor weerstand bij omwonenden. In de beeldvorming staat een woonvoorziening Anders Wonen snel op achterstand. Dit komt omdat de doelgroep, vanwege het niet conformeren aan de geldende normen en waarden in woonwijken, bekend staat om het veroorzaken van woonoverlast. In veel gevallen past de woonvoorziening niet in het vigerende bestemmingsplan, waardoor een wijziging van het bestemmingsplan noodzakelijk is. Deze weerstand kan voor vertraging zorgen. Daarnaast worden in een regionale woonvoorziening Anders Wonen mogelijk inwoners van buiten de gemeente gehuisvest, wat voor aanvullende bezwaren vanuit de lokale samenleving kan zorgen. 3.1 Niet alle gemeenten hebben behoefte om deel te nemen aan dit project. In een aantal gemeenten is de doelgroep niet of slechts beperkt aanwezig. Deze gemeenten ervaren derhalve geen noodzaak om deel te nemen aan het project. Om deze reden stellen de gemeenten dan ook geen locatie beschikbaar en/of wensen zij niet bij te dragen aan de realisatie/exploitatie. 3.2 De intentieovereenkomst benoemt geen concrete bedragen maar slechts een intentie voor samenwerking. Hoewel de businesscase (op beleidsregelniveau) concrete bedragen noemt voor de realisatie/exploitatie, hangt veel af van de lokale invulling wat betreft locatie en huisvesting.

Om deze reden wordt voorgesteld de definitieve kostenberekening voor realisatie en exploitatie (vaste en variabele lasten) uit te voeren zodra een geschikte locatie in beeld is gebracht. Hier wordt een separaat bestuursvoorstel over voorgelegd.

5.

MIDDELEN EN BEGELEIDING De middelen die benodigd zijn om een businesscase op locatie niveau op te stellen zodra één of twee geschikte locaties zijn geselecteerd worden op dat moment middels een bestuursvoorstel ter besluitvorming aan u voorgelegd. De kosten voor realisatie en/of exploitatie worden alleen gedragen door de deelnemende partijen.

6.

RISICO’S In de businesscase is een inhoudelijke risico inventarisatie opgenomen. In dit bestuursvoorstel wordt volstaan om een aantal risico’s te benoemen ten aanzien van het proces rondom de besluitvorming ten aanzien van het ‘project Anders Wonen in Foodvalley’. Verdere besluitvorming nadien, wat betreft het vervolgtraject ‘project realisatie woonvoorzieningen Anders Wonen’, zal opgenomen worden in een nieuw bestuursvoorstel. In de voorgaande bestuursvoorstellen (18 maart 2021 en 02 december 2021) is bestuurlijk commitment benoemd als belangrijkste voorwaarde maar ook als risico; zowel tussen de regio Foodvalley en de afzonderlijke colleges en woningcorporaties als tussen de portefeuilles Wonen, Wmo en Veiligheid. Inmiddels is duidelijk welke partijen deelnemen aan het vervolgtraject en welke niet. Dit nadat alle gemeenten is verzocht om Anders Wonen te bespreken in het college, zodat de andere beleidsvelden hierover in kennis zijn gesteld. De DeelGoed corporaties hebben aangegeven het huisvestingsvraagstuk voor hun rekening te nemen indien de gemeenten zorgdragen voor de locatie(s) en het bieden van zorg, ondersteuning en veiligheid.

3

7.

DUURZAAMHEID Het vinden van een stabiele woonplek voor de doelgroep vergroot het woonplezier van velen en vermindert het aantal verhuizingen als gevolg van overlast sterk. Dat geldt zowel voor deze mensen als voor buurtbewoners. Dat is positief voor de duurzaamheid, zowel in ecologisch als in sociaal maatschappelijk opzicht.

8.

BETROKKEN PARTIJEN Er zijn diverse partijen deskundig en betrokken bij deze bijzondere huisvestingsopgave. Deze partijen zijn enerzijds betrokken omdat zij hinder ondervinden van deze doelgroep en/of anderzijds betrokken omdat zij een onderdeel zijn van de aanpak c.q. oplossing. De analyse in de businesscase laat zien dat investerende partijen baat hebben bij de opbrengsten. Het projectteam bestaat zoals eerder aangegeven uit de deelnemende gemeenten in de regio Foodvalley (zie intentieovereenkomst), drie corporaties (die de DeelGoed corporaties vertegenwoordigen) en twee adviserende zorgaanbieders. De intentieovereenkomst wordt getekend door de deelnemende gemeenten. De corporaties hebben reeds aangegeven de huisvesting voor hun rekening te willen nemen. Omdat dit een beperkt onderdeel is van de intentieovereenkomst hoeven zij hiervoor niet mee te tekenen. Wel dienen er in een latere fase aanvullende bi-/trilaterale afspraken gemaakt te worden. De zorgaanbieders zijn ook betrokken, maar vanuit overwegingen ten aanzien van concurrentie en mededinging worden zij niet gevraagd om mee te tekenen.

9.

EXTERNE COMMUNICATIE Regio Foodvalley geeft – nadat de colleges van de deelnemende gemeenten hebben ingestemd met de ondertekening van de intentieovereenkomst en de daadwerkelijke ondertekening daarvan – een persbericht uit (zie bijlage 1 van dit bestuursvoorstel). Het persbericht wordt via de reguliere kanalen verspreid. De gemeenten die één of misschien twee locatie(s) ontwikkelen, dragen te zijner tijd zelf zorg voor de communicatie met omwonden en andere belanghebbenden over wat op zo’n locatie gaat gebeuren.

10.

VERVOLG De deelnemende partijen worden verzocht om de intentieovereenkomst te ondertekenen. Zodra de intentieovereenkomst is ondertekend is de eerste fase van ‘project Anders Wonen in Foodvalley’ afgerond. Daarna is het zaak om daadwerkelijk geschikte locaties in beeld te brengen. Dit is een stap waar iedere deelnemende partij zelf voor verantwoordelijk is; echter het project valt of staat met de inspanningen die de afzonderlijke partijen hiervoor willen en kunnen leveren. Deze inspanningen kunnen (tijdens de gemeenteraadsverkiezingen) ambtelijk opgepakt en uitgevoerd worden. Zodra er geschikte locaties in beeld zijn gebracht wordt een bestuursvoorstel ingebracht met het verzoek om middelen beschikbaar te stellen om een businesscase op locatieniveau op te stellen. Deze businesscase maakt de verwachte kosten en opbrengsten inzichtelijk die samenhangen met het ontwikkelen van een woonvoorziening Anders Wonen op die locatie. Hierna start de volgende fase en traject ‘project realisatie woonvoorzieningen Anders Wonen in Foodvalley’.

4

BIJLAGE 1 (bij bestuursvoorstel): Persbericht besluitvorming Anders Wonen

PERSBERICHT De gemeenten Ede, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen, onderdeel van regio Foodvalley, wijzen dit jaar twee locaties aan voor mensen die het lastig vinden om zich aan te passen aan gangbare normen en waarden in een woonwijk. De locaties zijn rustig en prikkelarm en liggen bij voorkeur geïsoleerd. Op iedere locatie worden maximaal zes personen gehuisvest. Zij ontvangen ondersteuning en begeleiding op maat. Zo wordt dakloosheid voorkomen en de zelfredzaamheid vergroot. Voor iedereen een passende woning Niemand hoeft op straat te leven. Toch zijn er mensen die door verschillende omstandigheden moeilijk in de maatschappij passen en overlast veroorzaken. Voor hen is het moeilijk huisvesting te vinden. Om juist die groep een passende woonplek te bieden, wordt het project ‘Anders Wonen’ gestart. Het project richt zich op bewoners die van huisvesting naar huisvesting worden verplaatst. Zij komen, vanwege een gebrek aan een prikkelarme woonomgeving, niet tot rust en veroorzaken mede daarom (woon)overlast. Dat kost veel tijd en frustratie voor de doelgroep, omwonenden en hulpverleners van betrokken instanties. Het project ‘Anders Wonen’ biedt deze kwetsbare groepen een beter passende woonplek, met ondersteuning en begeleiding-opmaat. Betrokken begeleiders zijn minder druk met het oplossen van overlast en kunnen meer tijd besteden aan herstel.

Intentieovereenkomst De regiogemeenten Ede, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen hebben in een intentieovereenkomst afgesproken dat zij dit jaar twee locaties zoeken die aan de criteria van ‘Anders Wonen’ voldoen. Als de gemeenten twee locaties hebben gevonden, wordt voor iedere locaties een projectplan (businesscase) gemaakt. Als deze projectplannen zijn goedgekeurd, kunnen de beide locaties worden ontwikkeld.

5

Project Anders Wonen in Foodvalley Regionale Businesscase (beleidsregelniveau inclusief bijlagen 1 t/m 5 - 6 december 2021) Inhoudsopgave hoofdstukindeling businesscase Project Anders Wonen in Foodvalley ...................................................................................................................... 1 Hoofdstuk 0: Inleidende principes, doelgroep en fasering ..................................................................................... 2 Hoofdstuk 1: Locaties .............................................................................................................................................. 5 Hoofdstuk 2: Huisvesting ........................................................................................................................................ 7 Hoofdstuk 3: Begeleiding ........................................................................................................................................ 9 Hoofdstuk 4: Toelating .......................................................................................................................................... 11 Hoofdstuk 5: Financiering .....................................................................................................................................

12 Hoofdstuk 6: Samenwerking ................................................................................................................................. 15 Hoofdstuk 7: Omgevingsmanagement .................................................................................................................. 17 Hoofdstuk 8: Risicoparagraaf (en visie op evaluatie en monitoring): ................................................................... 18 BIJLAGE 1: Programma van Eisen: locatie en woonvoorzieningen ....................................................................... 19 BIJLAGE 2: Kader voor ranking locaties ................................................................................................................. 20

Auteur: Q-ESTATE, Rick de la Croix, projectleider In samenwerking met: - regionale projectteam (gemeenten Foodvalley, woningcorporaties: Woonstede, Woningstichting Wageningen, Patrimonium Woonservice en adviserende zorgaanbieders: Leger des Heils en Kwintes - procesregisseur Uitvoeringsprogramma Regionale Woonagenda / Actieprogramma Wonen - programmamanager wonen regio Foodvalley - leden expertiseteam Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Projectafbakening Project Anders Wonen in Foodvalley is opgenomen in het voormalige uitvoeringsprogramma Regionale Woonagenda 2.0 en het Regionale Actieprogramma Wonen Foodvalley. Op 18 maart 2021 is het initiatiefbestuursvoorstel Anders Wonen besproken in het PHO Ruimte. Besloten is om een gezamenlijk projectplan op te stellen met als doel een per gemeente te inventariseren hoeveel mensen tot de doelgroep Anders Wonen behoren, minimaal iedere gemeente een locatie te laten inbrengen en middels een afwegingskader te komen tot de selectie van twee potentieel geschikte locaties voor een woonvoorziening Anders Wonen en een regionale generieke businesscase op te stellen om deze twee pilotprojecten in gezamenlijkheid te realiseren. Zie voor het initieel opgestelde Programma van Eisen voor de locatie en voor de woonvoorzieningen bijlage 1. 2021.

Bij de verkenning van de regionale businesscase is in 2021 gewerkt met een globaal generiek format op hoofdstukniveau en daarna op regelniveau. 2022. Bij de concrete uitwerking van een locatie van de regionale businesscase, zal in 2022 door de uiteindelijk betrokken partijen locatie specifiek het eigenaarschap en de regionale verdeelsleutel worden vastgelegd. Hierbij wordt de opgave: de regionale businesscase daadwerkelijk locatie specifiek uitwerken en invullen met concrete cijfers. Dit is een nieuw vervolg in 2022. Leeswijzer De regionale businesscase voor het project Anders Wonen in Foodvalley kan in samenhang gelezen worden met genoemd initiatief-bestuursvoorstel van 18 maart 2021 en het bestuursvoorstel welke op 02 december 2021 is besproken.

1

Hoofdstuk 0: Inleidende principes, doelgroep en fasering Doel(groep)beschrijving In het (afstudeer)onderzoek naar Anders Wonen, in opdracht van gemeente Wageningen en begeleid vanuit de Wageningen Universiteit, is de doelgroep Anders Wonen uitgesplitst naar twee definities: ‘zorgmijders’ en ‘niet-corrigeerbare overlastgevers’. Voor het project ‘Anders Wonen in Foodvalley’ is besloten om ons te richten op de groep ‘niet-corrigeerbare overlastgevers’. In de kern betreft het mensen die onbegrepen, onaangepast, gedrag vertonen. Zij veroorzaken structurele (woon)overlast voor omwonenden. Deze mensen hebben veelal een psychische/psychiatrische stoornis, zijn bijna altijd verslaafd en/of langdurig dak- en thuisloos. Dit uit zich – zowel binnen als buiten - vaak in hard geluid c.q. verbaal geweld en middelengebruik. Daarnaast spelen er vaak meerdere problemen zoals huurachterstanden en/of verwaarlozing. Deze mensen zijn niet maakbaar in de gebruikelijke en gangbare normen, waarden en doelen. Er wordt aangegeven dat deze mensen vaak pech in het leven hebben gehad. Wat de doelgroep betreft, gaat het om de uitzonderingen in onze samenleving. Mensen die niet in het huidige aanbod van woonvormen passen en daardoor niet te plaatsen zijn in de voor hen bedachte voorzieningen. Zij kunnen slecht omgaan met regels, groepsdynamiek of anderen die hen vertellen wat ze moeten doen.

Zij zijn wars van sturing en autoriteit. Vaak hebben deze mensen al in allerlei opvangplekken gezeten, waar het steeds escaleerde. Deze mensen werken vaak niet mee in de maatschappelijke opvang, terwijl dit wel van hen verwacht wordt. In de regel hebben deze mensen al meerdere hulpverleningstrajecten gehad, maar zijn deze tot op heden niet succesvol geweest. Deze mensen willen vooral met rust worden gelaten. Indien iemand zich niet aan de omgeving kan aanpassen, is het belangrijk om de omgeving aan hen aan te passen. Er ontbreekt momenteel een woonvoorziening voor deze doelgroep. Dit levert problemen op, waardoor verschillende organisaties veel tijd kwijt zijn aan deze doelgroep. De doelgroep staat nog te ver af van de volgende stap; zij moeten eerst tot rust komen. De zorginhoudelijke bemoeienis mag of zelfs moet minimaal zijn. Maatwerk is nodig c.q. essentieel, omdat een standaard pakket niet gaat werken. Lokaal moet in beeld gebracht worden wie er binnen de maatwerkvoorziening kan wonen, zodat er een goede samenstelling van bewoners ontstaat. Eenmaal geplaatst is het belangrijk om niet teveel te willen behandelen of druk te leggen op verandering. Er dienen derhalve slechts minimale randvoorwaarden te zijn voor het ‘mogen’ wonen. Woonvoorzieningen Anders Wonen zijn onder andere geschikt voor buitenslapers en deelnemers waar Housing First alleen niet geschikt voor is.

Voor Anders Wonen gaan we in dit project uit van de volgende definitie: woonplekken in kleinere aantallen voor kwetsbare burgers die het in de reguliere maatschappij minder goed redden en wanneer zij gehuisvest zijn in een reguliere woning ernstige overlast veroorzaken, maar in een rustig (prikkelarm/geïsoleerd) gelegen omgeving met maatwerk en op de doelgroep afgestemde huisvesting en hulpverlening kunnen stabiliseren, waarna er perspectief kan ontstaan gericht op normalisering. Ten aanzien van de ontwikkeling of uitstroom dienen er niet bij voorbaat doelstellingen te bestaan. De kracht van een prikkelarme/geïsoleerde woonvorm, is dat je niet langer de omgeving of de tijdsdruk tegen je hebt. De insteek is meerjarig, waarbij de verwachting is dat er slechts sprake zal zijn van een geringe doorstroom, maar dat het ook voor een deel een eindstation kan zijn. Al zijn er ook inzichten dat een eindstation niet bestaat en dat er altijd mogelijkheden zijn voor doorstroom. Houd de deur naar herstel in ieder geval zo open mogelijk, maar begin daar niet mee. Door het tot rust komen, zijn er voor de hulpverlening kansen om stappen te zetten. Goed beheer is essentieel. Dit wordt onderverdeeld in beheersen en begeleiden. Het beheer (beheersen) kan gedaan worden door de inzet van sociaal beheerders en/of toezichthouders/handhaving (BOA’s).

Hun acties zijn gericht op het opbouwen en onderhouden van contact. Het behouden van de goede connectie staat hierin voorop; wees er voor hen en zet niet teveel druk. Eventuele overlast kan hierdoor worden beperkt. Begeleiding (ondersteunen/behandelen) wordt ook belangrijk geacht, zowel professioneel (bemoeizorg) als vanuit het eigen sociale netwerk (familie), vrijwilligers (bij voorkeur buurtbewoners) en ervaringsdeskundigen.

2

Wat betreft de toegang is het belangrijk om dit niet te moeilijk te maken en niet teveel barrières op te werpen. De verwachtingen moeten dan ook niet te hoog zijn. Straal daarbij uit dat ook zij belangrijk zijn, in hun waarde worden gelaten en accepteer dat de doelgroep er andere normen/waarden op nahoudt. Het is daarbij belangrijk om het gedrag niet te accepteren, maar de mensen niet af te schrijven. De dynamiek in de groep blijft de belangrijkste keuze wie wel of niet toe te laten; bijvoorbeeld ook ten aanzien van het middelengebruik. Dit project is inclusief te noemen vanuit een andere (aanvullende) insteek op die van de meerjarenagenda BW/MO. Dit vanwege de insteek dat juist het op vrijwillige basis bieden van huisvesting aan deze kwetsbare maar in reguliere wijken overlast gevende doelgroep maatschappelijk belangrijk is: niemand slaapt tegen zijn of haar wil op straat. Bewoners worden vanuit hun leefstijl en eigen behoefte, maar ook die van de omgeving, niet in bestaande wijken gehuisvest maar net daarbuiten. Een woonvoorziening Anders Wonen is de manier om deze doelgroep niet aan hun lot over te laten. Het biedt daarnaast mogelijkheden om de overlast die deze doelgroep in reguliere wijken bezorgt te beperken en tegelijkertijd op termijn juist humane mogelijkheden voor herstel / normalisering te realiseren.

Het kan voorkomen dat dit niet voor alle bewoners mogelijk blijkt te zijn, waarbij het moed vraagt om dit te accepteren. Voorbeeld project Hilversum. Bij het bestuurlijk bezoek van een vijftal portefeuillehouders wonen en bestuurders van woningcorporaties op 8 september 2021 aan het voorbeeld project in Hilversum en een brainstorm zijn een aantal belangrijke punten (her-)benoemd welke het gezamenlijke DNA kunnen duiden. Een paar citaten: “handelen vanuit betrokkenheid voor deze doelgroep en ze een waardige plek in de samenleving geven”, “het zien van dit voorbeeldproject helpt ontzettend veel”, “belangrijk is dat je deze mensen niet meer moet willen veranderen”, “je moet de hersteloptie wel openhouden maar dit vooral zien als een eventuele verrassing”, “het is in het algemeen belang om te blijven zoeken naar oplossingen en ruimte”, “gedachte is niet om deze mensen ergens weg te proppen, maar te accepteren dat deze doelgroep er is en ze even met rust te laten en ze de kans te geven om te stabiliseren”, “wees niet al te juridisch, en pak het vooral pragmatisch op”, “dit voorbeeld verdient zichzelf uiteindelijk terug (zichtbare en verborgen kosten) en het geeft ook groot maatschappelijk rendement”, “breng geldstromen wel (indicatief) in beeld”. Resumé: We hebben gezien dat deze oplossing werkt, het kost inzet, maar het is lonend. Fasering van startperiode naar volwassenwording.

We zoeken gezamenlijk naar het juiste snijvlak tussen pragmatisme met als insteek “gewoon op korte termijn gaan beginnen met deze voorzieningen” en volledigheid met als insteek “het goed geregeld willen hebben”. In deze fase van het proces richten wij ons op de realisatie van twee woonvoorzieningen Anders Wonen in regio Foodvalley. Indien de evaluaties succesvol zijn kan dit de opmaat voor meer betekenen. Samenwerken op deels onontgonnen terrein Tot nu toe blijkt dat het opstellen van een businesscase het regionale aspect deels onontgonnen terrein is. Experts van de RVO bevestigen dit. Er is veel expertise beschikbaar bij de projectgroep en de betrokken portefeuillehouders (stuurgroep), evenals een visie op de gezamenlijke noodzaak en aanpak. Het belangrijkste aspect is hoe een dergelijke woonvoorziening Anders Wonen regionaal kan motiveren, communiceren, initiëren, realiseren, exploiteren, evalueren en indien nodig bijsturen. Ondanks de uitwerkingspunten (bij de uitwerking van concrete locaties), is duidelijk dat de huidige bestaande (deels onzichtbare) kosten door overlast, handhaving en zorg zeer hoog zijn, naast de maatschappelijke kosten door gevoelens van onveiligheid; ook niets doen kost geld.

Ook is duidelijk dat wanneer personen uit de doelgroep weer onderdak en een adres hebben, hun uitkeringen geïnd kunnen worden (door een bewindvoerder) en basiskosten voor huur en onderhoud weer door hen gedragen kunnen worden. Naast genoemde winstpunten voor de doelgroep en de leefbaarheid van buurten, maakt Anders Wonen mogelijk dat capaciteit bij gemeente, zorgorganisaties, woningcorporaties, politie en anderen, die nu veelal ad hoc aan de doelgroep besteed moet worden, gericht ingezet kan worden. Dit project en het voorkomen van overlast bij dak-/thuisloosheid is een gezamenlijk vraagstuk. Gemeenten hebben (als eerste probleemeigenaar en regievoerder voor de zorg voor deze doelgroep) een handhavingsprobleem. Gemeenten kunnen mogelijk locaties leveren. Corporaties maken deze doelgroep mee bij de huisvestingsvraagstukken. Corporaties kunnen

3

mogelijk de huisvesting bieden. Zorgaanbieders kunnen ook (beheer-)taken van corporaties overnemen (en zo meer ruimte voor handelen krijgen). Sommige zorgaanbieders kunnen als alternatief ook voor deze doelgroep geschikt vastgoed of woonunits bieden. Zorgaanbieders handelen in opdracht van gemeenten, waarbij het belangrijk is om verwachtingen versus realisatie goed te managen. De vraag die beantwoord moet worden is welke haalbare businesscase te maken is en in welke constructie en samenwerkingsvorm. Samengevat komt het neer op het regionaal voor langere tijd realiseren van een tweetal locaties met ieder circa zes woningen/woonunits op een rustige locatie voor huishoudens uit de regio die behoren tot de doelgroep Anders Wonen. Met betrekking tot het realiseren en exploiteren van vastgoed hebben corporaties aangegeven dat het voor de corporaties belangrijk is dat gemeenten in de lead zijn en blijven voor Anders Wonen voor het vinden van de locaties en invullen van randvoorwaarden zoals de locatie, vergunningen, toezicht en inkoop van zorg. Corporaties kunnen niet de probleemeigenaar worden voor de totale huisvestingsopgave voor de doelgroep Anders Wonen, want corporaties kunnen en mogen vanuit de Woningwet een aantal dingen niet meer regelen waar gemeenten juist wel toe in staat zijn.

De DeelGoed corporaties zijn bereid en in staat om de investering in de huisvesting en de exploitatie daarvan op zich te nemen. Aantallen in de regio per mei / juni 2021 In de regio is in de projectgroep uitgevraagd hoeveel mensen per gemeente, conform de scope van het project, tot de doelgroep Anders Wonen behoren. De projectgroep leden is uitdrukkelijk gevraagd om de informatie vanuit de afdelingen verantwoordelijk voor zorg & veiligheid hierin op te nemen. Op basis van de uitvraag gaat het in de regio om 25 personen. Gemeente Barneveld Ede Nijkerk Renswoude Rhenen Scherpenzeel Veenendaal Wageningen

Aantal personen behorend tot doelgroep Anders Wonen 1 12 (waarvan een enkele uit Wageningen en Barneveld) 4 0 1 1 4 (waarvan 1 echtpaar, dus 3 woonunits) 2

Peildatum 26 mei 2021 31 mei 2021 1 juni 2021 26 mei 2021 27 mei 2021 1 juni 2021 1 juni 2021 16 juni 2021

4

Hoofdstuk 1: Locaties Uitgangspunten en overwegingen: Zie ook het indicatieve programma van eisen voor de locatie in de bijlage. • •

•

• •

• •

Doel van het ‘project Anders Wonen in Foodvalley’ is de realisatie van (ten minste) twee woonvoorzieningen Anders Wonen voor gemiddeld zes bewoners per locatie. Het gaat bij voorkeur om permanente locaties; bij het ontbreken daarvan kan gekozen worden voor tijdelijke locaties; waarbij de deelnemende gemeenten in de samenwerkingsconstructie een inspanningsverplichting aangaan om in deze periode te zoeken naar en zorg te dragen voor de beschikbaarheid van vervolglocaties. De insteek is dat de aanvraag voor een omgevingsvergunning / bestemmingsplanwijziging wordt ondersteund door de samenwerkende gemeenten. De gemeente binnen wiens grenzen de aanvraag wordt gedaan behandelt de vergunningaanvraag en verzorgt het onderzoeken van en voldoen aan de benodigde (planologische) randvoorwaarden (al of niet in samenwerking met haar partners). De ambitie is dat elke deelnemende gemeente met één mogelijke locatie komt, hetzij uit de eigen portefeuille, hetzij opties voor locaties welke nu nog in bezit zijn van derden. De partij die de locatie levert (of dit nu een gemeente of derde partij is) ontvangt hiervoor een redelijke (huur)kostenvergoeding, vergelijkbaar met en aansluitend op de niveaus van grondprijzen voor sociale woningbouw. Deze huurprijs wordt bekend en besproken zodra de locatie in beeld is. Een bruikleenovereenkomst of grondgebruikersovereenkomst zal hiervoor worden opgesteld.

Ook zal een samenwerkingsovereenkomst worden opgesteld tussen de grondeigenaar en de partij (bij voorkeur de woningcorporatie of desgewenst zorgaanbieder) die de opstallen hierop realiseert. De gemeente binnen wiens grenzen de woonvoorziening Anders Wonen wordt gerealiseerd verrekent als gemeente de verschuldigde huurprijs met de samenwerkende gemeenten volgens een verdeelsleutel aan de hand van het aantal inwoners. Hiermee komen deze kosten ten laste van het project, opdat de regiogemeenten meebetalen in de grondkosten.

Hierna is in de tabel een overzicht opgenomen van de resultaten van de afzonderlijke gemeenten ten aanzien van de zoektocht / analyse naar potentieel geschikte locaties om een woonvoorziening Anders Wonen te realiseren. Met kleur is per gemeente de stand van zaken aangegeven. De kleur rood betekent: analyse heeft plaatsgevonden maar heeft geen geschikt resultaat opgeleverd; de kleur geel betekent: analyse heeft niet plaatsgevonden maar kan mogelijk nog wel tot geschikt resultaat leiden; de kleur groen betekent: analyse geeft aan dat er een potentieel geschikt resultaat is opgeleverd. De potentieel geschikte locatie(s) die daadwerkelijk zijn aangedragen bevinden zich in bijlage 2.

5

Locatie-scan gemeenten 'project Anders Wonen in Foodvalley' Bevindingen potentieel geschikte locaties per gemeente voor realisatie woonvoorziening Anders Wonen Gemeente

Percelen in eigendom

Barneveld

Percelen (locatie-scan Kadaster) zijn Percelen (locatie-scan Kadaster) zijn niet geanalyseerd; geen potentieel geschikte geanalyseerd; reden: geen capaciteit percelen aangetroffen beschikbaar Vooralsnog geen potentieel geschikte percelen ingebracht; wel werkzaamheden uitgevoerd ten aanzien van renovatie sociaal pension om deze (deels) geschikt te maken voor de tijdelijke huisvesting van de doelgroep Anders Wonen Nijkerk sluit voor de doelgroep aan bij centrumgemeenteregio Amersfoort; om deze reden geen percelen geanalyseerd Percelen zijn niet aanwezig (op basis van Percelen (locatie-scan Kadaster) zijn niet locatie-scan Kadaster) geanalyseerd; gemeente geeft aan geen inzicht te hebben of de locaties op korte termijn beschikbaar/op de markt komen Percelen (locatie-scan Kadaster) zijn Percelen (locatie-scan Kadaster) zijn geanalyseerd; meerdere potentieel geschikte geanalyseerd; meerdere potentieel geschikte percelen aangetroffen en toegevoegd aan het percelen aangetroffen en toegevoegd aan het rankingskader rankingskader Percelen (locatie-scan Kadaster) zijn Percelen (locatie-scan Kadaster) zijn geanalyseerd; geen potentieel geschikte geanalyseerd; meerdere potentieel geschikte percelen aangetroffen percelen aangetroffen en toegevoegd aan het rankingskader Percelen (locatie-scan Kadaster) zijn Percelen (locatie-scan Kadaster) zijn geanalyseerd; potentieel geschikt perceel