B-3.21 Memo B&W over Voortgangsrapportage 2025 en jaarplan 2026 programma duurzaamheid, d.d. 20 januari 2026
Tekst van het document
Aandachtsgebied: Leefomgeving Team Beleid Leefomgeving Behandelaar: A. van der Gun Onderwerp:
Voorstelnr. 4506 Barneveld, 13 januari 2026 Portefeuillehouder: J. de Heer-Verheij
Voortgangsrapportage 2025 en jaarplan 2026 programma duurzaamheid
Gevraagde beslissing: 1. Instemmen met de Voortgangsrapportage 2025 en het jaarplan 2026 van het Programma Duurzaamheid 2. Ter kennisname delen van de Voortgangsrapportage 2025 en het jaarplan 2026 van het Programma Duurzaamheid met de gemeenteraad via begeleidend raadsmemo
1. Inleiding De gemeente Barneveld werkt sinds 2022 programmatisch aan duurzaamheid via vijf thema’s: energie, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, biodiversiteit en groen, en circulaire economie. Deze aanpak maakt het mogelijk om verbindingen te leggen, flexibel te sturen en op basis van monitoring bij te sturen. Met de Voortgangsrapportage 2025 en het Jaarplan 2026 informeren wij het college en de gemeenteraad over de resultaten van het afgelopen jaar en de plannen voor het komende jaar. Het Programma Duurzaamheid loopt tot en met 2026. In 2026 starten we een opgaveverkenning en herijking van het programma, omdat de context verandert door urgente thema’s zoals netcongestie, watercongestie en duurzaam bouwen. In het begeleidend raadsmemo lichten we meer toe over de herijking en over het monitoren van programmadoelen.
2. Beoogd effect Met dit voorstel willen we bereiken dat het college en de gemeenteraad inzicht hebben in de voortgang van het Programma Duurzaamheid en de plannen voor 2026. De uitvoering van het Programma Duurzaamheid draagt bij aan een toekomstbestendige en gezonde leefomgeving in 2050.
3. Argumenten 1.1 De voortgangsrapportage en het jaarplan 2026 is de wijze waarop er vanuit het Programma Duurzaamheid gerapporteerd wordt over de voortgang.
De Voortgangsrapportage en het Jaarplan zijn het instrument om transparant te rapporteren over de voortgang van het Programma Duurzaamheid en om richting te geven aan de uitvoering. Door jaarlijks te monitoren en vooruit te kijken, ontstaat inzicht voor college, gemeenteraad, organisatie en samenleving. Dit maakt doelgerichte bijsturing mogelijk en vergroot de kans dat programmadoelen worden gehaald. Deze werkwijze sluit aan bij het door het college vastgestelde Programmaplan Duurzaamheid (15 maart 2022) en draagt bij aan de ambitie van een toekomstbestendige, gezonde leefomgeving.
4. Kanttekeningen 1.1 Datakwaliteit en beschikbaarheid van indicatoren varieert. Bij het monitoren van de programmadoelen zijn we afhankelijk van openbare data en we beschikken niet altijd over meetbare kpi's. Het komt voor dat bij de bron van de openbare data een definitie wordt aangepast, waardoor de meetmethode en definitie niet meer aansluit bij onze kpi. Of dat een meetmethode wordt geactualiseerd, waardoor data afwijkt van het voorgaande jaar. Deze ontwikkelingen
-2maken het meten van effecten complex. Tegelijkertijd zien we dat het goed is om globaal inzicht te hebben in hoe we ervoor staan ten opzichte van onze doelen en pogen we met de bijlage bij de data (onderdeel van de rapportage) meer achtergrondinformatie en duiding te geven. We zien daarnaast dat het monitoren van doelstellingen ons helpt om beleidsdoelstellingen concreter te formuleren, zodat het meetbaar wordt.
5. Financiën Uitvoering van het Jaarplan 2026 is op basis van bestaande budgetten.
6. Participatie en communicatie a) Participatie nvt
b) Communicatie Communicatie over het jaarplan vindt plaats via de website duurzaambarneveld.nl.
7. Vervolgstap In 2026 zal het Programma Duurzaamheid herijkt worden, op basis van een opgaveverkenning die in Q1-Q2 plaatsvindt. De herijking zal onder andere worden bezien in samenhang met (nog te ontwikkelen) beleidsprogramma’s onder de Omgevingswet en de opgave Gezond en Toekomstbestendig Barneveld uit de Omgevingsvisie.
8. Bijlagen Voortgangsrapportage 2025 en jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid
Raadsmemo Voortgangsrapportage 2025 en jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid
Datum: Onderwerp: Ter attentie van: Afzender:
13 januari 2026
Voortgangsrapportage 2025 en jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid De Raad College van Burgemeester en Wethouders
Portefeuillehouder
J. de Heer-Verheij
Mail behandelaar
a.vandergun@barneveld.nl Samenvatting Met de Voortgangsrapportage 2025 en het Jaarplan 2026 van het Programma Duurzaamheid geven we inzicht in de resultaten van het afgelopen jaar en de plannen voor het komende jaar. Het programma richt zich op vijf thema’s: Energie, Duurzame mobiliteit, Klimaatadaptatie, Biodiversiteit en Groen, en Circulaire Economie. Het Programma Duurzaamheid loopt tot en met 2026. In 2026 starten we daarom een opgaveverkenning en herijking van het programma, om het programma toekomstbestendig te houden en aan te laten sluiten bij actuele opgaven. Doel Doel van dit memo is om de raad te informeren over de voortgang van het Programma Duurzaamheid en het Jaarplan 2026. Daarnaast lichten we toe hoe monitoring en herijking bijdragen aan een toekomstbestendige en gezonde leefomgeving in 2050. Inhoud memo In de Voortgangsrapportage geven we inzicht in behaalde resultaten en benoemen we aandachtspunten voor de komende periode. Het Jaarplan 2026 bouwt hierop voort en bevat concrete activiteiten om de programmadoelen verder te realiseren. Deze aanpak maakt het mogelijk om verbindingen te leggen tussen thema’s en flexibel te sturen op basis van actuele ontwikkelingen. Onderdeel van de rapportage is de monitor van het programma. Door jaarlijks te rapporteren ontstaat inzicht voor college, raad en samenleving.
De beschikbaarheid en kwaliteit van data variëren en maakt het noodzakelijk om duiding te geven bij de monitor (bijlage van de rapportage). Zo hebben we te maken met openbare data en zijn we
daardoor afhankelijk. Soms komt het voor dat een definitie aangepast wordt (waardoor de gemeten data niet langer geheel aansluit bij onze norm) of wordt een meetmethode geactualiseerd waardoor data afwijkt van een vorig jaar. Ondanks deze uitdagingen helpt monitoring ons om beleidsdoelstellingen concreter te formuleren en richting te geven aan activiteiten in het jaarplan. Zo vergroten we de kans dat programmadoelen worden gehaald en kunnen we tijdig bijsturen waar nodig. We blijven werken aan het verbeteren van dit monitoringsproces. In 2026 starten we een herijking van het programma. De context waarin we werken verandert door urgente vraagstukken zoals netcongestie, watercongestie en duurzaam bouwen. Met een opgaveverkenning in het eerste halfjaar brengen we in beeld welke aanpassingen nodig zijn om het programma toekomstbestendig te houden. Dit biedt ruimte om nieuwe prioriteiten te bepalen en de samenhang met andere processen, zoals de Omgevingsvisie, te versterken. Vervolg De raad wordt geïnformeerd over de stand van zaken van de opgaveverkenning en herijking bij de Halfjaarlijkse voortgangsrapportage van het Programma Duurzaamheid. Bijlage Voortgangsrapportage 2025 en jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid
Programma Duurzaamheid Voortgangsrapportage 2025 en Jaarplan 2026
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
1
Inhoudsopgave
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
1.
Inleiding
3
2.
Ontwikkelingen Programma Duurzaamheid
4
3.
Monitor Programma Duurzaamheid
5
4. Terugblik op 2025 - Programma activiteiten - Energie - Duurzame mobiliteit - Klimaatadaptatie - Biodiversiteit en groen - Circulaire economie - Duurzaam voedselsysteem
12 12 14 16 18 20 22 24
5.
Jaarplan 2026
25
6.
Bijlage A – Uitleg bij gebruikte data
29
7.
Bijlage B – Jaarplan 2025
40
2
Inleiding
Waarom ook alweer een Programma Duurzaamheid?
We werken als gemeente toe naar een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving in 2050. Dat doen we onder andere via het Programma Duurzaamheid. De voortgang presenteren we in deze rapportage. Naast de status van geplande activiteiten uit 2025 blikken we vooruit naar concrete activiteiten voor 2026. In het voorjaar van 2022 heeft het college het Programmaplan Duurzaamheid vastgesteld. In april van dat jaar is het plan ter kennisname gedeeld met de gemeenteraad. Binnen dit programma werken we aan zes samenhangende thema’s: Energie, Mobiliteit, Klimaatadaptatie, Biodiversiteit en Groen, Circulaire Economie en Voedselsysteem. Elk van deze thema’s draagt bij aan onze centrale ambitie: het realiseren van een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving in Barneveld. Voor elk thema zijn in het plan richtinggevende doelen opgenomen. Het Programma Duurzaamheid is bedoeld om verbinding te leggen tussen de thema’s, onderlinge versterking te stimuleren en prioriteiten te stellen. Dit doen we door programma-activiteiten te ontwikkelen die meerdere doelen tegelijk ondersteunen en bijdragen aan het verder verankeren van duurzaamheid in onze organisatie. We realiseren ons dat deze rapportage slechts een deel van alle duurzame initiatieven in de gemeente laat zien. Want één ding is zeker: er gebeurt veel! Toch hopen we met dit overzicht een helder beeld te geven van onze voortgang en inzet.
Leeswijzer
We beginnen deze rapportage met ontwikkelingen op programmaniveau in hoofdstuk 2. Daarna wordt in hoofdstuk 3 de monitor gedeeld: hoe staan we er in Barneveld voor als het gaat om duurzaamheid? Hoofdstuk 4 bestaat uit een terugblik op 2025, ontwikkelingen die we hebben gezien en in hoeverre we de activiteiten vanuit het jaarplan 2025 hebben uitgevoerd. Hoofdstuk 5 geeft het jaarplan 2026 weer. En in de bijlagen vindt u respectievelijk meer data over duurzaamheid en het jaarplan van 2025.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
– uit het Programmaplan Duurzaamheid
We werken in de gemeente aan opgavegericht werken. Een opgave is een maatschappelijk vraagstuk dat om een antwoord vraagt. En een bestuurlijke opgave is de bijdrage van de gemeente aan die maatschappelijke opgave. ‘Een duurzaam Barneveld’ is één van de vijf Barneveldse bestuurlijke opgaven die een aantal jaar geleden gedefinieerd zijn. Het thema duurzaamheid is teamoverstijgend en complex, met het risico dat het te breed en daardoor lastig te omvatten wordt. Het Programma Duurzaamheid is opgericht om de juiste verbindingen te leggen, prioriteiten te stellen en samenwerking te bevorderen. Dit programma fungeert als overkoepelend kader voor alle duurzaamheidsopgaves en zorgt voor overzicht door de zes hoofdthema’s, het beleid en de activiteiten te bundelen. Belangrijk is dat de taken van de lijnorganisatie blijven; het programma neemt deze taken niet over, maar ondersteunt en werkt samen met de lijnorganisatie. Redenen om het werken aan duurzaamheid programmatisch op te pakken waren de volgende: - Overzicht van bestaand beleid en activiteiten en overkoepelende ambitie - Integrale aanpak door te verbinden tussen de thema’s - Complex onderwerp vraagt om improvisatie en flexibiliteit - Monitoring en evaluatie van de voortgang - Prioritering van activiteiten - Duurzaamheid overstijgt teams en raakt aan vrijwel alle werkzaamheden van de organisatie.
3
2
Ontwikkelingen Programma Duurzaamheid
Het Programma Duurzaamheid loopt tot en met 2026 en heeft de afgelopen jaren zichtbaar bijgedragen aan gemeentelijke ambities op energie, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, biodiversiteit en groen, circulaire economie en een duurzaam voedselsysteem. Tegelijkertijd verandert de context snel: urgente thema’s zoals netcongestie, watercongestie en duurzaam (netbewust, biobased, klimaatadaptief, etc.) bouwen vragen om flexibiliteit en integratie. Duurzaamheid is een sturende kracht binnen de fysieke leefomgeving geworden. Dit vraagt om een herijking van het programma. Daar gaan we in 2026 mee aan de slag.
Wat hebben we geleerd?
• Succesfactoren: Het programma bracht overzicht, focus en versnelling. Monitoring, jaarplannen en pilots (zoals biobased bouwen en de Taskforce Netcongestie) hebben duurzaamheid stevig op de kaart gezet. • Uitdagingen: Rolverdeling tussen programma en lijnorganisatie, lange-termijndoelen die onvoldoende aansluiten bij kortcyclische sturing, en beperkte integratie van thema’s in gebiedsontwikkeling.
Nieuwe trends en opgaven zijn onder andere:
• Energie & netcongestie: Energie is een ruimtelijke randvoorwaarde geworden. Netbewust ontwerpen en samenwerking met netbeheerders zijn cruciaal. • Duurzaam bouwen: Biobased, circulair, klimaatadaptief, natuurinclusief en netbewust bouwen worden standaardprincipes. • Water & klimaatadaptatie: Waterbeheer en klimaatbestendige inrichting vragen om robuuste systemen. Beschikbaarheid van voldoende drinkwater kan onder druk komen te staan. • Gezondheid & leefomgeving: De Omgevingsvisie koppelt duurzaamheid aan gezondheid onder de opgave ‘Een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving’ (dezelfde ambitie als die van het programma duurzaamheid); het integreren van gezondheid in het programma duurzaamheid kan beter.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
Wat is nodig?
De toekomst vraagt om een programma dat: • Wendbaar en strategisch is, met ruimte om in te spelen op urgente thema’s. • Heldere rolverdeling kent tussen programma en lijnorganisatie. • Kortcyclische en verandergerichte doelen hanteert (programmatisch creëren). • Duurzaamheid positioneert als sturende kracht in gebiedsontwikkeling. • Integratie van thema’s en ontwerpprincipes borgt in ruimtelijke kaders. • Flexibiliteit en experimenteerruimte behoudt om te leren en bij te sturen.
Hoe verder?
Er zijn verschillende manieren denkbaar om het programma door te ontwikkelen. Deze variëren van verbreding met nieuwe thema’s tot versmalling met meer korte termijn doelen gericht op verandering die nog nodig is in de manier van werken in de organisatie. Welke richting het meest passend is, wordt in 2026 verder verkend. Deze verkenning zal zich richten op inhoud, organisatie, en randvoorwaarden, en gebeurt in nauwe samenwerking met interne en externe partners en in aansluiting op de bestuurswissel.
4
3
Monitor Programma Duurzaamheid
Om te bepalen of we op koers liggen richting onze duurzaamheidsdoelen, is het essentieel om onze voortgang structureel te monitoren – en dat over meerdere jaren heen. Zo krijgen we niet alleen inzicht in waar we op een bepaald moment staan, maar kunnen we ook volgen of onze inspanningen daadwerkelijk bijdragen aan het behalen van onze doelstellingen. In de afgelopen drie jaar is hiervoor een stevige basis gelegd. Er is een data-infrastructuur ontwikkeld voor het Programma Duurzaamheid en de bijbehorende thema’s. Voor elk thema is zoveel mogelijk relevante data en informatie verzameld om meer inzicht te krijgen in de voortgang en effectiviteit van ons beleid.
Daarnaast is er een monitor opgezet, die we continu blijven verbeteren. Deze monitor bestaat uit: • Een dashboard dat onze voortgang ten opzichte van onze doelen toont. • De infographic die de behaalde resultaten presenteert. Tijdens de ontwikkeling van de monitor merkten we dat het een uitdaging is om meetbare resultaten te visualiseren die de voortgang goed weergeven.
Voor de thema’s Energie, Duurzame Mobiliteit en Klimaatadaptatie hebben we indicatoren opgesteld. Voor de overige thema’s nog niet, omdat hiervoor nog geen concrete vastgestelde beleidsdoelstellingen voor handen zijn. Voor het merendeel van de thema’s is meer data te vinden in de bijlage. Het thema Duurzaam Voedselsysteem valt vanaf dit jaar onder het programma Waardevol Landelijk Gebied en wordt niet meer gemonitord via de monitor van het programma Duurzaamheid.
Hiervoor hebben we een paar zaken nodig: • Duidelijke doelstellingen: Doelen moeten SMART zijn (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Relevant, Tijdgebonden). Zonder dit zijn ze niet meetbaar, en het is essentieel dat we uitgaan van vastgestelde beleidsdoelstellingen. • Indicatoren: Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) zijn belangrijk. Voor de meeste doelen zijn veel indicatoren te bedenken, maar het is cruciaal om de indicatoren te kiezen die echt iets zeggen over onze voortgang. Deze KPI’s zijn alleen mogelijk voor scherp geformuleerde doelen. • Data: De KPI’s moeten meetbaar zijn met, bij voorkeur, open data of data die gemakkelijk toegankelijk of te ontwikkelen is.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
5
Een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving in Barneveld Energie
Duurzame Mobiliteit
Klimaatadaptatie
Biodiversiteit en Groen
Circulaire Economie
Energie en CO2 neutraal in 2050
Klimaatneutrale mobiliteit in 2050
Klimaatadaptief en klimaatbestendig in 2050
Behouden en versterken van de biodiversiteit
100 procent circulaire economie in 2050
Voorthuizen Bloe men dal
vo ed se lbo s
TE KOOP
Barneveld
stre ekp rodu cten
50
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
6
CO2 en Energieneutraal in 2050 DASHBOARD HOE STAAN WE ER VOOR TEN OPZICHTE VAN ONZE DOELEN? Verminderen van CO2-uitstoot (koolstofdioxide)
Percentage vermindering van CO2-uitstoot t.o.v. 1990. Data uit 2023.
Verminderen van het energie verbruik door woningen
-7%
Verminderen van energieverbruik door bedrijven en instellingen
Energieverbruik van woningen in TerraJoule. Data uit 2023.
Energieverbruik in Terrajoule. Data uit 2023.
doel 1142 TJ in 2030
doel 55% in 2030
Niet op koers
Meer opwekking van duurzame elektriciteit
Opwekking in TerraJoule. Data uit 2023.
doel 965 TJ in 2030
1026 TJ
780 TJ
doel 936 TJ in 2030
Op koers
Doel gehaald
CO2-reductie interne gemeentelijke organisatie
Percentage vermindering van CO2-uitstoot van de interne organisatie t.o.v. 2015. Data uit 2024. doel 55% in 2030
43%
355 TJ
Vanaf 1 januari 2020 tot en met 31 oktober 2025 hebben
275 bewoners gebruik gemaakt van de ToekomstBestendig Wonen Lening.
950 inwoners van de gemeente hebben van 13 januari t/m 31 juli 2025 gebruikgemaakt van de Witgoedactie om verouderd en
energieverspillend witgoed te vervangen. Kantoor
Er zijn meer dan
1000 Energieboxen uitgedeeld aan inwoners.
Alle kantoorpanden voldoen aan de verplichting energielabel C of beter sinds dit jaar.
In de Glind hebben in 2025
20 huishoudens in totaal 110.000 euro geïnvesteerd in verduurzaming van hun
woningen, vanuit de beschikbare PAW-subsidie. PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
7
Klimaatneutrale mobiliteit in 2050 DASHBOARD HOE STAAN WE ER VOOR TEN OPZICHTE VAN ONZE DOELEN? Reductie CO2-uitstoot excl. snelwegen
Niet op koers
Verhogen aantal (semi-) publieke laadpunten
Uitstoot tov 1990. Data uit 2023.
Percentage CO2-besparing t.o.v. 2015. Data uit 2024. doel 55% in 2030
doel 1880 in 2030
-23%
798
In 2025 is binnen het wagenpark van de organisatie 243.796 liters aan HVO
gepompt. Dat is 80% van de totale gepompte brandstof van het wagenpark.
Doel gehaald
CO2-reductie interne mobiliteit
Aantal (semi-) publieke laadpunten. Data uit 2025. doel 17% in 2030
Op koers
69%
In november 2025 waren 1.262 elektrische personenauto’s in de gemeente Barneveld geregistreerd.
Dat is een toename van 24% ten opzichte van november 2024 (RDW).
We hebben op de werf 2 nieuwe elektrische
In 2025 zijn 6 nieuwe deelauto’s aangewezen
De gemeente Barneveld telt in
oktober 2025 798 semi-publieke
binnen Barneveld.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
laadpunten.
GEMEENTE BARNEVELD
dienstfietsen erbij gekregen dit jaar. In totaal staan er nu op de werf en het raadhuis 11 elektrische fietsen waar medewerkers gebruik van kunnen maken i.p.v. de auto.
8
Klimaatadaptief en klimaatbestendig in 2050 DASHBOARD HOE STAAN WE ER VOOR TEN OPZICHTE VAN ONZE DOELEN? Meer buurten met voldoende groen
Meer buurten met voldoende koelteplekken
Percentage buurten dat voldoet aan de groennormen. Data uit 2023.
Percentage buurten dat voldoet aan de norm voor koelteplekken. Data uit 2023. doel 67% in 2030
doel 70% in 2030
doel 100% in 2050
doel 100% in 2050
55%
60%
Niet op koers
Meer hoofdwegen zonder wateroverlast bij zware regenval. Aantal hoofdwegen dat niet voldoet aan de norm voor water op straat. Data uit 2025.
Op koers
Doel gehaald
Meer buurten zonder wateroverlast aan panden bij zware regenval
Percentage buurten dat voldoet aan de norm voor water in panden. Data uit 2025. doel 87,4% in 2030
26
doel 0 in 2050
83%
doel 100% in 2050
In 2024 zijn 22 subsidies voor
In 2024 hebben we
groene daken aangevraagd met een oppervlak van 685 m2.
124 subsidieaanvragen op particulier terrein voor klimaatadaptieve maatregelen ontvangen.
Dit seizoen is de klimaatkeet weer
actief geweest met 25 sessies, waarbij
In 2024 zijn 20 subsidieaanvragen binnen gekomen
totaal 332 gesprekken zijn gehouden.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
voor het ontharden met een totaal oppervlak van
GEMEENTE BARNEVELD
813m2.
9
Behouden en versterken van de biodiversiteit DASHBOARD HOE STAAN WE ER VOOR TEN OPZICHTE VAN ONZE DOELEN?
Niet op koers
Op koers
Doel gehaald
Op dit moment is er geen kwantificeerbaar inzicht in de staat van de biodiversiteit in de gemeente. Het onderwerp is te complex om te vatten in een enkel cijfer.
Dit jaar 2025 is aan de hand van het dorpsplan Kootwijk het nieuwe project
Dit jaar zijn er in vier verschillende
dorpen 6 bijenoases gerealiseerd op
Landschapsimpuls Kootwijk van start gegaan waaraan 11 deelnemers meedoen.
particulier terrein. Deze bijenoases
Er zijn ook in 2025 20 weidevogel tel locaties in de gemeente Barneveld
bevatten een insectenhotel, fruitbomen en inheemse kruidenmengsels
Binnen het project Groen voor iedereen
Voor dorpen in het groen zijn we dit jaar in Terschuur en Zwartebroek. 17 grondeigenaren krijgen verschillende planten. Er wordt 850 meter aan heggen en hagen aangeplant, 55 hoogstamfruitbomen en 66 laanbomen. In totaal 3270
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
struiken en 121 bomen. GEMEENTE BARNEVELD
delen we 1400 bomen of struiken uit aan bewoners in zes wijken waar het percentage groen minimaal is. 10
Een 100 procent circulaire economie DASHBOARD HOE STAAN WE ER VOOR TEN OPZICHTE VAN ONZE DOELEN? Afname van fijn en grof huishoudelijk restafval
Huishoudelijk grof en fijn restafval in kg per inwoner. Data uit 2024.
Niet op koers
Op koers
Doel gehaald
Op dit moment is er onvoldoende kwantificeerbaar inzicht in hoe circulair de gemeente is. Het onderwerp is te complex om te vatten in een enkel cijfer.
doel 100kg in 2030
133
Tijdens de circulaire beurs zijn tientallen apparaten en kledingstukken gerepareerd.
Daarnaast hebben meer dan 100 kledingstukken een tweede leven gekregen bij particulieren of
In 2025 zijn vier repaircafés maandelijks actief geweest.
kringlooopwinkels.
In totaal zijn 290 artikelen aangeboden voor reparatie. Daarvan Sinds 2025 bestaat, in samenwerking met vijf
is 58% gerepareerd en heeft een tweede leven gekregen.
kringloopwinkels, het kringlooprondje. Hierover horen de vijf kringloopwinkels zeer positieve verhalen van bezoekers!
Bij de herinrichting van het Oldenbarneveldplein is 43% van de beschikbare materialen uit het project hergebruikt wat heeft geleid tot een reductie van 19.314 kg CO2
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
kring
In 2025 hebben we op het JFC 2 gastlessen gegeven over de circulaire economie.
lopen
11
4
Terugblik op 2025
Binnen het programma Duurzaamheid stellen we jaarlijks een plan op waarin we de belangrijkste activiteiten voor dat jaar vastleggen. Deze activiteiten spelen een belangrijke rol in het behalen van onze programmadoelen en ambities. Het jaarplan voor 2025 is te vinden in de bijlage. In dit hoofdstuk blikken we terug op de focusactiviteiten en geven we een korte samenvatting van de status en voortgang van deze activiteiten.
Programma activiteiten De programma activiteiten zijn overkoepelend, dragen bij aan meerdere doelen en thema’s en zijn op programmaniveau opgepakt. Deze activiteiten moeten in de lijnorganisatie geborgd worden. In 2025 ging het om de volgende activiteiten:
Borgen Afwegingskader duurzaamheid
Status: Afgerond. We werken als organisatie steeds meer met het Afwegingskader duurzaamheid in projecten en begeleiden dit vanuit het Programma duurzaamheid. Het Afwegingskader is al goed geborgd bij wegbeheer, waar steeds meer duurzame maatregelingen worden genomen. Verder is ook voor enkele integrale projecten vanaf 2026 een budget voor duurzaamheidsmaatregelen gereserveerd via het Meerjareninvesteringsprogramma (MIP). De komende twee jaar evalueren wat dit budget kan dekken en of dit toereikend is. Het Afwegingskader is opgenomen in de kaders voor het Energiebeleidsprogramma en de doorontwikkeling is ondergebracht in het takenpakket van een adviseur duurzaamheid in gebiedsontwikkeling.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
Monitoring doorontwikkelen
Status: Afgerond. In deze rapportage is de derde versie van de monitoring te vinden en deze geeft weer hoe we er voorstaan ten opzichte van onze doelen. De monitor wordt gebruikt om binnen de beleidscyclus doelen aan te scherpen, wanneer dit nodig is. De monitor is aangevuld met nieuwe indicatoren op het thema Circulaire Economie, vanwege de vaststelling van het Grondstoffenbeleidsplan.
De buurt in
Status: Afgerond. In 2024 zijn we begonnen met de buurt in te gaan om op te halen wat er binnen een buurt speelt en waar inwoners behoefte aan hebben als het gaat om duurzaamheid. Dit doen we door aan te sluiten bij momenten waarop de gemeente al aanwezig is in de buurt of andere passende momenten en hier in gesprek te gaan met buurtbewoners. Hierbij zoeken we samenwerking op met maatschappelijke organisaties en passen onze communicatie strategisch aan op wat past bij de buurt. Dit jaar stonden we o.a. met een hooimadam op het openingsfeest van het buurthuis Bronveld om meer bewustwording te creëren voor energiebesparing. We willen vanuit de buurt in meer focusen op buurten waar bepaalde duurzaamheidsopgaves een grotere rol spelen en deze verbinden met bestaande acties zoals de ‘Aanpak energie- en geldbesparing’ en ‘Groen voor iedereen’.
12
UITGELICHT Aanpak Netcongestie
Status: In uitvoering en loopt door in 2026. Netcongestie is een urgente opgave met veel impact en om deze reden is in 2024 de Taskforce Netcongestie binnen de gemeente Barneveld opgezet. De Raad heeft in Q3 twee raadsmemo’s ontvangen over respectievelijk de stand van zaken rondom het uitvoeringsplan netcongestie en het ACMprioriteringskader. Veel opdrachten uit het uitvoeringsplan zijn uitgevoerd. Ook zullen maatregelen een plek krijgen in het Energiebeleidsprogramma. Het thema heeft grote impact op veel portefeuilles en disciplines binnen de gemeente. Daarom blijft de aandacht hiervoor groot en werken we aan het borgen van het thema in de organisatie. Meer informatie over netcongestie is te lezen onder Ontwikkelingen bij het thema Energie.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
Vanuit de gemeente zetten ons in voor een gezonde, toekomstbestendige leefomgeving door woningen te verduurzamen en bewoners actief te ondersteunen. Dit doen we op diverse manieren van technische oplossingen tot het stimuleren van duurzaam gedrag. We bieden heldere informatie en voorlichting, geven persoonlijk advies aan huis en maken verduurzaming bereikbaar met subsidies en aantrekkelijke leningen. Zo stonden we bij het openingsfeest van het buurthuis Bronveld met een hooimadam om zo het gesprek aan te gaan over gedragsverandering en alternatieve manieren van energiebesparing. Een hooimadam is een isolerende kookmethode die werkt als een soort thermos voor je pan. Je brengt het eten eerst kort aan de kook op het fornuis, zet de pan daarna in de hooimadam (een goed geïsoleerde zak), en sluit hem af. De warmte blijft behouden, waardoor het gerecht langzaam verder gaart zonder extra energieverbruik. Je gebruikt minder gas of elektriciteit, omdat het kookproces grotendeels gebeurt door de opgeslagen warmte. Ideaal voor stoofgerechten, granen of peulvruchten die normaal lang moeten koken!
13
Energie
Energie In 2050 zijn we energie-en C02-neutraal. Op het thema Energie lag de prioriteit voor 2025 op het opstellen van het Energiebeleidsprogramma, de uitvoering van maatregelen tegen energiearmoede, ontwikkelingen bij de provincie ten aanzien van windenergie, netcongestie en het energiesysteem van de toekomst.
Ontwikkelingen Energie
• In de afgelopen jaren zijn diverse onderzoeken uitgevoerd om de kansen van een energie hub Harselaar in beeld te brengen. Deze verkenning is in samenwerking met verschillende partijen gedaan. De vervolgstap om tot dit decentrale energiesysteem te komen is het formaliseren van de samenwerking(en). Een coöperatieve vorm past het beste en sluit goed aan bij de dynamische vorm, waarbij in- en uittreden van verschillende partijen goed is te regelen. De oprichting van de coöperatie ronden we eind 2025 af. • De samenwerking Energieweb ontwikkelt zich goed door. Vanaf juli 2024 wordt al stroom geleverd door 9 lokale projecten. Door de aansluiting van de gemeente Nijkerk is een nieuwe aanbesteding in de zomer van 2025 gaan lopen. Er zijn 7 aanvullende partijen door de selectie gekomen, goed voor 15 zonnevelden en zonnedaken, en steeds vaker met batterijen om energie op te slaan. De inkoop van duurzame energie op basis van gelijktijdigheid laat een stijgende lijn zien van circa 7% in 2024 naar verwachting 20% in 2025 en 30 % in 2026. • Inzet van een warmtenet is onderzocht en op dit moment onhaalbaar gebleken binnen de Glind. De stichting Duurzaam de Glind heeft in afstemming met de gemeente de subsidievoorwaarden aangepast. Voor alle bewoners is nu een evenredig bedrag beschikbaar per woning uit de PAW-proeftuin subsidie.
Resultaat is dat 20 woningen circa 110.000 euro geïnvesteerd hebben in verduurzaming. • De focus binnen gebiedsontwikkeling verschuift steeds meer naar energie als sturend principe, waar het voorheen vooral een volgend aspect was. Deze verandering krijgt concreet vorm in het op te stellen Energiebeleidsprogramma, waarin ook het regionale perspectief nadrukkelijk wordt meegenomen.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
Focusactiviteiten 2025.
Opstellen en Vaststellen Energiebeleidsprogramma
Status: Uitgevoerd en loopt door in 2026. In Q3 van 2025 zijn de kaders van het Energiebeleidsprogramma vastgesteld door de gemeenteraad. Dit beleidsprogramma vormt het centrale beleidsinstrument voor de energietransitie, waarmee we als gemeente richting geven aan energiebesparing, duurzame opwekking en het verminderen van fossiele afhankelijkheid. Het is het eerste beleidsprogramma dat onder de omgevingsvisie gaat vallen binnen de gemeente Barneveld. Daardoor biedt het uitwerken van dit beleidsprogramma de mogelijkheid om het proces tot het opstellen van een programma onder de omgevingswet in beeld te brengen. Hierdoor krijgen we meer inzicht in wat hiervoor nodig is en bereiden we ons als organisatie voor op toekomstige programma’s onder de omgevingswet. Ook wordt hierdoor duidelijk welke rollen voor het college en de raad zijn weggelegd omtrent deze programma’s en hoe we hiermee om willen gaan.
Doorontwikkeling RES Foodvalley
Status: Uitgevoerd en loopt door in 2026. Het Regionaal Energieperspectief Foodvalley 2040 zet de stip aan de horizon, biedt de regio een wenkend perspectief voor de ontwikkeling van het energiesysteem voor de regio en daarmee de kaders voor de doorontwikkeling van de RES 1.0. In Q3 heeft de raad de mogelijkheid gehad om wensen en bedenkingen uit te spreken op de uitgangspunten uit het concept Regionaal Energieperspectief Foodvalley 2040. Het doel hiervan is uiteindelijk om met het Regionaal Energieperspectief Foodvalley 2040 in combinatie met het Regionaal Programma Energiesysteem te komen tot een toekomstbestendig energiesysteem, dat aansluit op de ambities van de regio. Het Regionaal Energieperspectief Foodvalley 2040 zal na de gemeenteraadsverkiezingen ter vaststelling worden voorgedragen aan de gemeenteraden.
14
Energie
Aanpak energie- en geldbesparing
UITGELICHT
Status: Uitgevoerd en loopt door in 2026. Deze aanpak gaat over alle acties van de gemeente op het gebied van energie- en geldbesparing. We hebben inwoners geholpen door de inzet van energiecoaches aan huis; door besparingsacties te organiseren, brede informatievoorziening via het Energieloket en concreet en doelgroepgericht via de Lokale Aanpak Isolatie en de witgoedregeling. Deze activiteit is doorlopend en blijft de aandacht vragen en zal vanaf 2026 onderdeel uitmaken van de maatregelen onder het Energiebeleidsprogramma.
EnergieWEB: Lokaal en duurzaam inkopen Vijf gemeenten – Wageningen, Ede, Barneveld, Scherpenzeel en Nijkerk – zetten een unieke stap in de energietransitie met EnergieWEB. Dit project zorgt ervoor dat gemeenten hun stroom niet meer via standaardcontracten inkopen, maar rechtstreeks bij lokale opwekkers. Inmiddels zijn 7 aanvullende partijen geselecteerd, goed voor 15 zonnevelden en zonnedaken, en steeds vaker met batterijen om energie op te slaan. Vanaf juli 2024 wordt al stroom geleverd door 9 lokale projecten, en Nijkerk sluit in 2026 aan. Door deze aanpak blijft energie in de regio, krijgen lokale opwekkers een eerlijke prijs en wordt netcongestie beperkt. Gemeentelijke gebouwen, buurthuizen, straatverlichting en verkeerslichten draaien zo steeds meer op lokaal opgewekte stroom. Het doel is om binnen enkele jaren volledig over te stappen op 100% lokaal en duurzame stroom. De belangstelling is groot: vanuit het hele land komen verzoeken om uitleg over deze werkwijze. EnergieWEB laat zien dat samenwerking loont – voor de energietransitie, voor de regio en voor een betrouwbare, duurzame energievoorziening.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
15
Duurzame mobiliteit
Duurzame mobiliteit We werken aan de helft minder CO2 -uitstoot door mobiliteit in 2030 en klimaatneutraal zijn in 2050. De focus lag in 2025 op het uitvoeren van activiteiten uit de Bereikbaarheidsagenda van de regio Foodvalley.
Ontwikkelingen Duurzame mobiliteit
• De impact van netcongestie op het uitbreiden van de laadinfrastructuur is groot. Vanaf medio 2026 worden nieuwe aanvragen voor laadpalen niet meer toegekend, vanwege het inwerking treden van het ACM-prioriteringskader. Hierin vallen laadpalen niet in één van de categorieën om te kunnen prioriteren. In de eerste helft van 2026 zien we kans nog zeker een aantal datagedreven laadpalen bij te plaatsen, in lijn met de Laadvisie. Vervolgens is de meest haalbare strategie om achter de meter bij te plaatsen tot en met uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk. • Met de Kadernota 2026 is een beleidstoevoeging gedaan voor het uitbreiden van de formatie met een adviseur Duurzame Mobiliteit. Hiermee kunnen we structureel uitvoering geven aan het thema Duurzame Mobiliteit en dit borgen in onder andere het beleid rondom bereikbaarheid.
Focusactiviteiten 2025.
Vaststellen nieuwe laadvisie
Status: Afgerond. De ‘Integrale laadvisie 2025’ is vastgesteld en heeft als doel om een strategie te bepalen waarmee Barneveld passende laadinfrastructuur voor alle elektrische voertuigen realiseert.
Werkgeversaanpak mobiliteit
Status: In uitvoering. Regio Foodvalley werkt via de Bereikbaarheidsagenda 2023–2026 naar een overstap voor duurzame vervoersmiddelen zoals, OV en fiets. In 2025 zijn werkgevers actief benaderd door een mobiliteitsmakelaar en communicatieadviseur. Met bedrijven (100+ medewerkers) zijn convenanten gesloten, mede vanwege het besluit Werkgebonden Personenmobiliteit (WPM) dat CO₂-registratie verplicht stelt. Koplopers zijn ingezet als voorbeeld en er zijn informatiebijeenkomsten georganiseerd. Naast deze benadering vonden acties plaats voor alle inwoners, zoals de Fiets-naar-je-werk-week. De aanpak richt zich op slimmer en duurzamer reizen en het benutten van bestaande netwerken. Voor 2026 is een nieuw bureau geselecteerd om de werkgeversaanpak voort te zetten en verder te intensiveren.
Uitwerking Omgevingsprogramma bereikbaarheid
Status: Nog niet gestart. Beoogd is om in 2026 het Omgevingsprogramma Bereikbaarheid te gaan opstarten (zie programmabegroting 2026).
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
16
Duurzame mobiliteit
UITGELICHT Slim op Weg De werkgeversbenadering in de regio Foodvalley vindt plaats onder de noemer Slim op Weg. Op de webpagina hier zijn onder ander doelen en activiteiten beschreven. Slim op weg helpt werkgevers in Regio Foodvalley om duurzame en slimme mobiliteit te realiseren. Het programma biedt gratis mobiliteitsscans, advies van mobiliteitsmakelaars en praktische tools om reisgedrag te verduurzamen. Werkgevers krijgen ondersteuning bij maatregelen zoals thuiswerken, fietsen, deelmobiliteit en het gebruik van openbaar vervoer. Door samenwerking in een regionaal netwerk profiteren organisaties van kennisdeling en gezamenlijke pilots. Zo werken we samen aan minder CO₂-uitstoot, betere bereikbaarheid en een gezonde leefomgeving. Doel voor 2026 is om de bekendheid en zichtbaarheid van de werkgeversbenadering te vergroten.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
17
Klimaatadaptatie
Klimaatadaptatie In 2050 zijn we klimaatadaptief en klimaatbestendig. We willen voorbereid zijn op de gevolgen van klimaatverandering. De focus voor 2025 lag op het afronden, vaststellen en uitvoeren van het Klimaatadaptatieplan. Dit plan besteed aandacht aan opgaven op het gebied van hitte, droogte, wateroverlast en waterveiligheid. Daarnaast werden klimaatadaptieve, infrastructurele projecten voorbereid en uitgevoerd, die al in een eerder stadium zijn geïnitieerd.
Ontwikkelingen Klimaatadaptatie
• In regionaal verband zijn stresstesten voor hitte, droogte, wateroverlast en waterveiligheid geactualiseerd op basis van nieuwe KNMI-scenario’s. Daarbij is meer aandacht voor gezondheid en biodiversiteit. • Het waterschap gaat haar waterschapsverordening aanpassen aan de effecten van klimaatverandering. Op basis van de nieuwe klimaatscenario’s van het KNMI wil zij bijvoorbeeld de normen voor waterberging in nieuwbouwwijken verhogen. Een hogere norm vraagt om meer ruimte voor wadi’s in de openbare ruimte, andere vormen van waterberging of meer berging op particulier terrein. De gemeente Barneveld is één van de vier gemeenten waarmee in een vroeg stadium wordt overlegd om de (financiële) haalbaarheid en draagvlak te bepalen. • Een ander voornemen van het waterschap is om laaggelegen agrarische percelen langs de beken, die bij langdurige neerslag in de winterperiode onderlopen, in de waterschapsverordening aan te wijzen als beschermingsgebieden. Hiermee wil zij deze informele waterbergingsgebieden in stand houden. Daarmee wordt nieuwbouw daar in principe uitgesloten. Binnenkort wordt hier met de gemeente Barneveld over gesproken. • In het project WoonWerkLandschap Voorthuizen onderzoeken we in samenwerking met de ontwikkelaar en het waterschap de mogelijkheden van hergebruik van regenwater door middel van een waterzak in de kruipruimten.
Het water dat op het dak van de woning, garage en schuur valt, wordt naar de waterzak geleid. Het (gefilterde) water kan vervolgens worden gebruikt voor toiletdoorspoeling, wasmachine en de buitenkraan. Hiermee wordt zo’n 50 liter drinkwater per persoon per dag bespaard.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
Focusactiviteiten 2025.
Vaststellen klimaatadaptatieplan (KAP) en uitvoeren uitvoeringsplan
Status: Afgerond. De gemeente heeft in het voorjaar 2025 het Klimaatadaptatieplan vastgesteld. Het Klimaatadaptatieplan heeft betrekking op de periode tot en met 2027, in lijn met het Nationaal Klimaatadaptatieplan. In het klimaatadaptatieplan wordt beschreven hoe we onze dorpskeren binnen de gemeente Barneveld weerbaar willen maken tegen de toenemende weersextremen. In het uitvoeringsplan worden via twee sporen, algemene en locatiespecifieke maatregelen, gepresenteerd wat wanneer gaat gebeuren en hoe dit gefinancierd moet worden. Het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie is in juli door het college vastgesteld.
Reconstructie Hoevelakenseweg
Status: in uitvoering gereed januari 2026. In de rijbaan wordt een gescheiden rioolstelsel aangebracht en wordt het hemelwater afgekoppeld van het riool. De Hoevelakenseweg is een prioriteitslocatie vanuit het Klimaatadaptatieplan. Een prioriteitslocatie is een hoofdweg waarbij 15cm tot 30cm aan water komt te staan bij een klimaatbui.
Reconstructie Wolweg
Status: in uitvoering gereed februari 2026. Zie het blok uitgelicht hieronder.
18
Klimaatadaptatie
UITGELICHT Infiltratieriool Wolweg De Wolweg is de doorgaande weg door het centrum van Stroe. Vanwege groot wegonderhoud, gewenste verkeerskundige aanpassingen en klimaatadaptatie wordt de weg integraal gereconstrueerd. Bij hevige neerslag blijft er water op straat staan en loopt het zelfs in de tuinen. Sommige delen van het gemengd riool zijn door aantasting toe aan vervanging. Om de Wolweg klimaatadaptief in te richten, wordt er een gescheiden rioolstelsel aangelegd met een infiltratieriool. Als bij extreme neerslag het infiltratieriool vol raakt, wordt het overtollige water afgevoerd naar de Grote beek. Ook de aanliggende particuliere percelen worden afgekoppeld. Dit riool zorgt ervoor dat het hemelwater in de bodem kan infiltreren en de grondwatervoorraad kan aanvullen. Het schone water wordt niet meer naar de overvolle rioolwaterzuivering in Harderwijk verpompt. Op bijgevoegde foto de aanleg van het infiltratieriool.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
19
Biodiversiteit en groen
Biodiversiteit en groen We behouden en versterken de biodiversiteit in Barneveld de komende jaren. Vanuit het thema Biodiversiteit en Groen hebben we in 2025 onder andere gewerkt aan het uitvoeren van het Biodiversiteitsplan en het (door) ontwikkelen van beleid. Ook richten we ons op het zichtbaar maken van dat wat we buiten al doen.
Ontwikkelingen Biodiversiteit en groen
• In 2025 is verder gewerkt aan het versterken van biodiversiteit en het vergroenen van de leefomgeving. We zien groeiende aandacht voor natuurinclusieve inrichting bij gebiedsontwikkeling en herinrichting van wegen. Ook is gestart met voorbereidingen voor een monitoringsplan om biodiversiteit meetbaar te maken; dit vormt de basis voor nulmetingen vanaf 2026. • Het projectplan biodiversiteit en landschap 2025-2028 is in uitvoering. Dit projectplan bevat een viertal projecten voor de komende vier jaar; dorpen in het groen, heggen, hagen & houtwallen, groen voor iedereen en het opzetten van een groen vrijwilligersnetwerk. Middels participatie worden deze projecten vormgegeven: inwoners zijn betrokken bij initiatieven zoals het project Groen voor iedereen, waarbij bomen en struiken worden uitgedeeld om tuinen groener te maken. • Vanuit het regionaal perspectief landelijk gebied (RPLG) spelen de opgaves Basiskwaliteit Natuur (BKN) en Groenblauwe Dooradering (GBDA), die ook voor Barneveld relevant zijn. Dit vraagt om integratie van natuurdoelen in ruimtelijke plannen en samenwerking met partners. Verder zien we dat biodiversiteit en groen steeds vaker worden gekoppeld aan klimaatadaptatie, bijvoorbeeld door het toevoegen van groen bij reconstructies en het stimuleren van hagen en houtwallen in het buitengebied.
Deze type koppelkansen zullen vaker gezocht en meer benut gaan worden.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
Focusactiviteiten 2025.
Uitvoeren biodiversiteitsplan
Status: In uitvoering. Het bomenbeleidsplan is bedoeld om het bomenbestand van de gemeente Barneveld te beschermen en te behouden. Verder zorgt dit beleidsplan ervoor dat nieuwe wijken met voldoende groen worden aangelegd en dat dit groen toekomstbestendig wordt gerealiseerd. Vaststelling wordt verwacht in het eerste kwartaal van 2026.
Vaststellen Landschapsplan met bijlage Handboek Landschap
Status: Uitgevoerd. Nadat er aanspraak was gedaan op de middelen die al in 2022 waren gereserveerd om een landschapsplan op te laten stellen, is begonnen met een gunningsprocedure. Het handboek landschap bundelt beleidsplannen om zo ontwerpregels en een toetsingskader voor ruimtelijke plannen op een plek te presenteren. Doel van deze actualisatie/bundeling is efficiëntie en integraliteit. In het plan wordt geen visie op het buitengebied opgenomen, anders dan de visie die in de Omgevingsvisie staat. Het Landschapsplan en het daarbij horende Handboek landschap is eind 2025 vastgesteld.
Vaststellen bomenbeleidsplan
Status: In uitvoering. Het bomenbeleidsplan is bedoeld om het bomenbestand van de gemeente Barneveld te beschermen en te behouden. Verder zorgt dit beleidsplan ervoor dat nieuwe wijken met voldoende groen worden aangelegd en dat dit groen toekomstbestendig wordt gerealiseerd. Het plan is eind 2025 vastgesteld door het college en aangeboden aan de gemeenteraad ter besluitvorming.
20
Biodiversiteit en groen
UITGELICHT Uitgelicht – Groen voor iedereen
De gemeente Barneveld wil graag dat haar inwoners een bijdrage leveren aan de vergroening van hun leefomgeving. De gemeente deelt daarom 1400 bomen en struiken uit voor inwoners in zes geselecteerde wijken. Inwoners uit de volgende wijken komen in aanmerking voor een gratis boom of struik: · Barneveld-Centrum · Rootselaar-Oost · De Steenkamp · Haarkamp · Kootwijkerbroek-West · Blankenhoef De gemeente streeft naar 30% groen in alle woonwijken en 20% groen in de centra. Deze wijken zijn gekozen op basis van het nieuwe klimaatadapratieplan van de gemeente Barneveld. Daarin is af te zien dat in deze wijken het streefdoel van 30% groen (of 20% voor de centra) nog niet wordt gehaald. Door deze actie krijgen inwoners de kans te helpen dit doel te bereiken. Door inheemse bomen of struiken te planten, helpen we dieren aan voedsel- en nestplaatsen. Bomen zorgen ook voor schaduw en verkoeling, wat prettig is op warme dagen. Daarnaast dragen bomen bij aan een fijne en mooie leefomgeving. We kiezen zoveel mogelijk voor streekeigen, inheemse (fruit)bomen en struiken. Zo helpen inwoners mee om de identiteit van de Gelderse Vallei te versterken, de biodiversiteit te stimuleren en meer schaduw en beschutting te creëren. Per woonadres kan er één boom of balkonplant/struik worden gekozen. De uitdeeldag vindt plaats op zaterdag 31 januari op de gemeentewerf.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
21
Circulaire Economie
Circulaire economie We hebben een 100 procent circulaire economie in 2050. Op het thema Circulaire Economie hebben we in 2025 gewerkt aan de uitvoering van de Actieagenda Circulaire Economie. Dit jaar hebben we verschillende concrete projecten opgepakt, zoals de circulaire beurs, circulariteit in eigen vastgoed en onderzoek naar de mogelijkheden van een bouwkringloop. Verder brengen we de circulaire economie verder interne projecten en processen waar circulariteit een rol kan spelen. Ook werken we samen met regiogemeentes via Living Lab Foodvalley.
Ontwikkelingen Circulaire economie
• Begin dit jaar is het Integrale Circulaire Econome Rapportage (ICER) 2025 gepubliceerd en in oktober is het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) gepresenteerd door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In beide rapporten wordt het belang van de circulaire economie benadrukt met betrekking tot het steeds schaarser worden van grondstoffen en de afhankelijkheid van andere landen. Daarnaast geeft het ICER aan dat we op het huidige tempo onze doelen niet gaan halen en we zowel op lokaal, nationaal en Europees niveau ambitieuzere stappen moeten zetten. • Tegenover de Circulaire beurs, georganiseerd door de gemeente, heeft ook de Kinderkledingbeurs plaatsgevonden. De Kinderkledingbeurs werd georganiseerd door drie betrokken inwoners van Barneveld. Zij merkten dat er binnen de gemeente veel tweedehands kinderkleding, speelgoed en andere kinderspullen beschikbaar zijn, waardoor het kopen van nieuwe spullen vaak niet nodig is. • Ook is in samenwerking met de kringloopwinkels, die ook meededen aan de circulaire beurs, een kringlooprondje opgezet. In Barneveld loop je in ongeveer één kilometer een rondje langs vijf verschillende kringloopwinkels, dit noemen we het kringlooprondje. Hiervoor heeft de gemeente onder andere aan de communicatie eromheen meegewerkt.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
Focusactiviteiten 2025.
Hernieuwing van het grondstoffenbeleidsplan
Status: Afgerond. De Grondstoffenstrategie 2025-2030 van Barneveld richt zich op het verhogen van het recyclepercentage van 55% naar 60% en het terugbrengen van restafval door afval niet langer als “afval” maar als “grondstof” te benaderen. Dit sluit aan bij het streven naar een circulaire economie, waarin grondstoffen behouden blijven voor hergebruik. De strategie kiest het belonen voor minder restafval, gecombineerd met optimalisatie en communicatie.
Onderzoek circulaire mogelijkheden bij project grondbank
Status: Afgerond. Om de gemeentelijke grondbank bij de milieustraat Otelaar op een nieuwe locatie te realiseren, is in de afgelopen periode het locatie-onderzoek uitgevoerd en afgerond. In de uitwerking zijn verschillende circulaire principes toegepast. Zo zijn circulaire betonblokken ingekocht die 30% CO2 besparen ten opzichte van ‘standaard’ betonblokken, waarmee 740kg CO2 bespaard is. Daarnaast zullen deze blokken ook hergebruikt worden in de nieuwe grondbank. Wordt een schuur op de tijdelijke locatie één op één hergebruikt en zal ook een leegstaande woning worden gebruikt als kantoorruimte.
Circulariteit in de standaard uitvoeringseisen van eigen vastgoedontwikkelingen
Status: Vertraagd en in uitvoering. Om meer circulaire maatregelen te nemen in eigen vastgoedontwikkelingen, onderzoeken we op welke manier circulariteit kan worden meegenomen in de standaard uitvoeringseisen van vastgoedprojecten. Dit doen we door de thema’s vanuit het programma Duurzaamheid mee te nemen in het strategisch vastgoedbeleid, wat in 2026 zal worden vastgesteld. Hierin zien we veel kansen voor de circulaire economie zoals circulair slopen, biobased bouwen, benutten van restwaarden, losmaakbaar bouwen en materialenpaspoorten.
22
Circulaire Economie
UITGELICHT Week van de circulariteit campagne met verschillende evenementen en communicatie.
Status: Afgerond. Tijdens de Week van de Circulariteit nam de gemeente Barneveld deel aan de landelijke campagne “Heel Nederland Repareert”. De campagne bereikte ruim 7 miljoen mensen en vergrootte het bewustzijn over repareren. Om onder andere reparatie ook dichter bij de inwoners te brengen is ook in deze week een circulaire beurs georganiseerd. Hier konden inwoners spullen laten repareren door vrijwilligers van repaircafés, konden inwoners hun oude kleren een tweede leven geven door ze te verkopen of weg te geven aan kringloopwinkels, werd kleding gerepareerd, werd kunst gemaakt met oude kleding en was een expositie over reparatie te zien. Daarnaast zijn meerdere circulaire bedrijven uit Barneveld geïnterviewd en uitgelicht op de website van Duurzaam Barneveld tijdens deze week.
Onderzoek naar de mogelijkheden voor toepassingen biobased bouwen.
Status: Afgerond. In Q2 is een onderzoek naar de mogelijkheden voor biobased bouwen voor de gemeente Barneveld afgerond en gedeeld met de wethouder. Hierop volgend zijn de resultaten ter informatie gepresenteerd aan het college, om zowel de kansen als ook de urgentie van dit thema te benadrukken. Biobased bouwen kan een positief effect hebben op meerdere opgaves waarmee de gemeente Barneveld te maken heeft zoals de woningbouwopgave, stikstof, CO2-reductie, de circulaire economie en meer. Het onderwerp werd goed door het college ontvangen en hierop worden vervolgacties geformuleerd.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
Potentie bouwkringloop Afgelopen jaar is onderzoek gedaan naar de potentie van een bouwkringloop binnen de gemeente Barneveld. Een bouwkringloop is een lokaal systeem waarin herbruikbare bouwmaterialen afkomstig van sloop, renovatie, nieuwbouw en particulieren worden ingezameld, geselecteerd en via fysieke verkooppunten opnieuw aangeboden aan particulieren of bedrijven. Het draagt bij aan grondstofbehoud, afvalreductie en sociale werkgelegenheid, en stimuleert circulaire bouwpraktijken door producten een tweede leven te geven. De verkenning laat zien dat er genoeg producten, materialen en grondstoffen in Barneveld circuleren om hier een bouwkringloop mee te realiseren. Maar deze stromen zijn versnipperd en lastig te benutten zonder een passende samenwerkingsstructuur. Ook blijkt uit het verkennende onderzoek dat wij als gemeente een sleutelrol moeten spelen, om samen met lokale ondernemers en sociale werkbedrijven dit vorm te geven. Om deze rol op te pakken doen we nu onderzoek naar de juiste organisatiestructuur voor een bouwkringloop.
23
Duurzaam Voedselsysteem
UITGELICHT
Duurzaam voedselsysteem Op het thema Duurzaam Voedselsysteem is onze gemeentelijke inzet om de basis op orde te houden via het programma Waardevol Landelijk gebied. Dit doen we door onze deelname aan het regionale programma van de Food Valley.
Ontwikkelingen Duurzaam voedselsysteem
• Besloten is om het thema Voedsel vanaf dit jaar te borgen in het Programma Waardevol Landelijk Gebied. Vanuit het programma Duurzaamheid wordt dan ook niet meer gemonitord op de voortgang van dit thema. • Het thema Voedsel heeft de afgelopen jaren verschillende plekken gehad binnen de gemeentelijke organisatie: eerst ondergebracht bij het programma Duurzaamheid, daarna bij Waardevol Landelijk Gebied (WLG). Inhoudelijk heeft Voedsel duidelijke raakvlakken met landbouwtransitie, gezondheid, duurzaamheid en economie, maar het is nog niet helder waar dit thema het beste belegd kan worden. In 2026 wordt daarom binnen het Programma Waardevol Landelijk Gebied een notitie opgesteld over de positionering van Voedsel binnen de gemeente Barneveld. Hierbij willen we aansluiten op ontwikkelingen in de regio Foodvalley. Doel is versnippering te voorkomen, focus te creëren en beschikbare middelen – zoals uit de RegioDeal Smakelijke Veluwe – gericht in te zetten.
In het kader van de Verspillingsvrije week (8-14 september) heeft een Masterclass ‘Koken met restvoedsel’ plaatsgevonden op het Van Lodenstein College. Twee eerste klassen van het VMBO leerden hoe je om kunt gaan met voedsel dat over de datum is, er niet zo mooi uitziet of anders dan we verwachten. Er was kool, die wat langwerpig was i.p.v. rond, appels die te klein waren en rode bieten die in de winkel bleven liggen omdat ze te groot waren. Onder leiding van Gerrit de Boer (voormalig kok) van de Regio Foodvalley en een cateraar werden soep, appelkoekjes en wentelteefjes gemaakt. Na afloop van de lessen werden de lekkernijen gezamenlijk opgegeten. Ochtenden als deze dragen bij aan bewustwording van professionals in opleiding dat er met voedselresten zoveel meer kan dan weggooien.
Focusactiviteiten 2025.
Intensivering samenwerking programma’s Waardevol landelijk gebied en Duurzaamheid. Status: Uitgevoerd. De programmateamoverleggen van Duurzaamheid worden bijgewoond door een vertegenwoordiger van het Programma Waardevol Landelijk Gebied. Zo is er van beide kanten meer zicht gekomen op wat er in de programma’s wordt neergezet. Hiermee blijven we doorgaan zolang dat nuttig is.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
24
5
Jaarplan 2026
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
De vorige hoofstukken hebben laten zien wat we willen bereiken en waar we aan werken. In dit hoofdstuk gaan we in op hoe we dat concreet voor ons zien voor het komende jaar. Dat doen we door een aantal focusactiviteiten en besluitvormingsstukken voor 2026 te omschrijven. Focusactiviteiten zijn de belangrijkste activiteiten die bijdragen aan de programmadoelen en ambitie. We gaan hieronder in op de activiteiten per thema en leggen de link met de procesdoelen. We geven de belangrijkste activiteiten weer, die zien we als prioriteit. Dat neemt niet weg dat er binnen de verschillende thema’s meer activiteiten spelen en worden uitgevoerd. Wanneer we moeten prioriteren, zijn de activiteiten die in dit jaarplan staan het meest urgent.
GEMEENTE BARNEVELD
25
Legenda Energie
Programma overkoepelende activiteiten
Duurzame Mobiliteit Klimaatadaptatie Biodiversiteit en Groen Circulaire Economie Duurzaam Voedselsysteem
1
Goede voorbeeld
2
Duurzaam denken en doen
3
Iedereen meedoen
4
Met partners
5
Gebiedsgericht
6
Duidelijk verhaal
De focus voor het programma in 2026 ligt enerzijds op het overdragen en borgen van activiteiten naar de organisatie. Dat gaat met name om het afwegingskader duurzaamheid en de taskforce netcongestie. Daarnaast is 2026 het laatste jaar dat het programma formeel loopt. Dat betekent dat we al bezig zijn met het opstellen van een advies en verdere uitwerking over de voortzetting van het Programma.
2
5
Q2: Borgen uitvoering duurzaamheid binnen team Ontwikkeling en Vastgoed We borgen het toepassen van duurzaamheidsmaatregelen in de standaardwerkwijze binnen projectmatig werken. Waar binnen team realisatie, beheer en vastgoed al stappen worden en zijn gezet om dit te standaardiseren, zetten we nu meer in op team ontwikkeling.
Q1-Q4: Monitoring doorontwikkelen In 2026 zullen er meerdere beleidsstukken vastgesteld worden, die via het programma duurzaamheid gemonitord gaan worden. Denk aan het Energiebeleidsprogramma.
3
4
6
Q1-Q3: Aanpak netcongestie borgen binnen Leefomgeving De taskforce netcongestie werkt de aanpak netcongestie verder uit en borgt deze in de organisatie.
PROGRAMMA DUURZAAMHEID · VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 EN JAARPLAN 2026
GEMEENTE BARNEVELD
1
2
4
Q3-Q4: Uitvoeren Verkenningsfase toekomst Programma Duurzaamheid
Q2-Q3: Aanpak Netbewust bouwen opstellen
Een brede consultatie in de organisatie en bij het bestuur zal leiden tot een voorstel voor een plan van aanpak voor de toekomst van het programma.
Om ontwikkelingen te kunnen voorzien van stroom ondanks netcongestie, moet netbewust gebouwd worden. Ook is bewustwording zowel intern als extern nodig. Daarom wordt een aanpak netbewust bouwen opgesteld.
Thema energie
4
2026 zal in het teken staan van het vaststellen en vervolgens uitvoeren van het Energiebeleidsprogramma. De focusactiviteiten die hier onder het thema Energie worden benoemd, zullen grotendeels terug te vinden zijn in het Energiebeleidsprogramma. Komend jaar wordt op provinciaal en regionaal niveau gewerkt aan visiedocumenten die richting geven in de energietransitie. De provincie werkt aan de Energievisie en de regio aan het Regionaal Energieperspectief en het daaropvolgende Regionaal Energie Programma. Daarnaast ligt de focus van ons als gemeente op het concreet ondersteunen van bewoners, door het faciliteren van isolatie en mensen te informeren over verduurzamingsmogeljikheden.
3
4
5
6
Q1: Verdere uitwerking en vaststellen van het Energiebeleidsprogramma Na het vaststellen van de kaders van het energiebeleidsprogramma wordt het energiebeleidsprogramma opgesteld en vastgesteld. In het beleidsprogramma worden maatregelen opgenomen hoe de gemeente aan de slag gaan met verschillende thema’s gericht op energie.
6
Q2-Q3: Vastelling Regionaal Energieperspectief Het Regionaal Energieperspectief schetst een toekomstbeeld voor het energiesysteem van Regio Foodvalley richting 2040, met aandacht voor duurzame opwek, infrastructuur en energievraag. Het biedt richting en beleidskaders voor verdere uitwerking in het Regionaal Programma Energiesysteem.
Q3-Q4: Opstellen Regionaal Programma Energiesysteem Het Regionaal Programma Energiesysteem is het uitvoeringsgerichte vervolg op het Energieperspectief, waarin maatregelen worden uitgewerkt om tot 2035 te zorgen voor een samenhangend energiesysteem dat voorziet in voldoende betaalbare duurzame energie voor de regio.
3
4
5
6
Q2-Q3: Opstellen PvA energie en geldbesparing Vanuit het aankomende Energiebeleidsprogramma werken we aan een plan van aanpak om mensen te bereiken die te maken hebben met energiearmoede en uitdagingen rondom bestaanszekerheid.