B-1.1 Besluit B&W Lokale Inclusie Agenda Samen Gelijk 2025-2026 d.d. 18-3-25

Aandachtsgebied: Samenleving Team Beleid Behandelaar: Maud van der Wouw en Adrianne Leusink Telefoonnummer: +31(0) 621 35 3475

Voorstelnr. 3998 Barneveld, 11 maart 2025 Portefeuillehouder: J. de Heer-Verheij

Onderwerp: Lokale Inclusie Agenda 2025-2026 'Samen Gelijk'

Gevraagde beslissing: 1. 2.

In te stemmen met de Lokale Inclusie Agenda voor de jaren 2025-2026 ‘Samen Gelijk’. De Lokale Inclusie Agenda 2025-2026 ‘Samen Gelijk’ en het onderzoek ‘Samen sterk - Analyse van de sociale inclusie in de gemeente Barneveld’ ter kennisname aan te bieden aan de gemeenteraad.

1. Inleiding In mei 2023 is het beleidskader inclusie: ‘Meedoen is Vanzelfsprekend’ vastgesteld door de gemeenteraad. De Lokale Inclusie Agenda is de uitwerking van dit beleidskader. In het kader zijn drie doelen geformuleerd die bijdragen aan een inclusievere samenleving in de gemeente Barneveld, namelijk: 1) Het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid, 2) Het aanpakken en voorkomen van sociale uitsluiting en 3) Het stimuleren van bewustwording. Dit is de tweede Lokale Inclusie Agenda van de gemeente Barneveld. De eerste Lokale Inclusie Agenda werd gekenmerkt door een verkenning en het stimuleren van bewustwording. In bijlage 1 is te lezen hoe we aan de doelen uit de lokale inclusie agenda 2024 hebben gewerkt. In het beleidskader werd al genoemd dat om een scherper beeld van sociale uitsluiting te krijgen, onderzoek nodig is naar uitsluitingsgronden. Dit is als doel opgenomen in de Lokale inclusie agenda 2024. De resultaten van dit onderzoek zijn te lezen in bijlage 2 en 3. Dit onderzoek dient als 0-meting voor de ervaren sociale uitsluiting en inclusie door inwoners in de gemeente Barneveld. De uitkomsten van dit onderzoek zijn de grondlegger geweest voor de Lokale Inclusie Agenda 2025-2026.

Uit het onderzoek zijn drie aandachtsgroepen1 gekomen waarmee tevens verdiepende gesprekken zijn gevoerd, namelijk: inwoners met een migratieachtergrond, inwoners die zich identificeren als LHBTIQA+ en inwoners in de leeftijdscategorie 60+. Aan de hand van deze aandachtsgroepen en het bredere thema sociale inclusie is de Lokale Inclusie Agenda 2025-2026 opgesteld: ‘Samen Gelijk’. De focus van de deze agenda ligt meer op sociale inclusie en bewustwording. Fysieke inclusie wordt hierbij niet uit het oog verloren. Op veel vlakken zijn hier al acties en beleid aan verbonden en hier wordt mee doorgegaan. Uit het onderzoek blijkt dat de sociale inclusie een impuls nodig heeft die aangedreven dient te worden door de gemeente als organisatie. Daarnaast is er de roep om actie. Daarom heeft de agenda Samen Gelijk naast als focus sociale inclusie, een actief karakter waarin concrete activiteiten zijn opgenomen. De activiteiten geformuleerd op de agenda vormen een startpunt om sociale inclusie in Barneveld te bevorderen. Dit jaar richten we ons op het initiëren van gesprekken en het vergroten van zichtbaarheid om sociale inclusie te versterken. Hoewel we hiermee wellicht nog niet iedereen bereiken, zijn deze stappen noodzakelijk om sociale inclusie in de gemeente te bevorderen. We kunnen dit niet alleen doen; we hebben inwoners en maatschappelijke organisaties nodig.

In toekomstige agenda's zullen verdere stappen worden bepaald.

2. Beoogd effect De Agenda draagt bij aan de doelen zoals beschreven in het beleidskader Inclusie: In de gemeente Barneveld dragen we met elkaar zorg voor een inclusieve samenleving. Het gaat dan om een samenleving waarin iedereen gelijkwaardig is, gerespecteerd wordt, volwaardig kan meedoen en waarin niemand buitengesloten wordt.

Uit de resultaten blijkt dat er vijf aandachtsgroepen sociale uitsluiting ervaren, namelijk: inwoners in de leeftijdscategorie 60+, mensen met een migratieachtergrond, mantelzorgers, inwoners die zich identificeren als lhbtiqa+, inwoners met een laag huishoudinkomen en inwoners met psychische problematiek. Er is gekozen om met drie aandachtsgroepen verdiepende gesprekken te voeren. Deze selectie is tot stand gekomen op basis van de mate van de onderzoeksresultaten, de reeds beschikbare kennis en bestaand beleid en inspanningen met betrekking tot de aandachtsgroepen. De drie aandachtsgroepen die verdiepende gesprekken hebben gevoerd zijn: inwoners met een migratieachtergrond, lhbtiqa+’ers en inwoners in de leeftijdscategorie 60+. 1

-2-

3. Argumenten 1.1 Jaarlijks lokale inclusieagenda In het beleidskader staat dat we jaarlijks een agenda opstellen om de vastgestelde doelen te realiseren. Inclusie is echter een lange termijn onderwerp dat niet alleen kaders, maar ook tijd vereist. Het vraagt om veel acties die de tijd moeten krijgen om opgezet te worden en resultaten te behalen. Vandaar wordt voorgesteld om niet langer een jaarlijkse, maar een tweejaarlijkse agenda vast te stellen. Het kiezen voor een tweejaarlijkse agenda en evaluatie draagt bij aan een betere werkbaarheid en uitvoering van de doelen en activiteiten zoals genoemd in het beleidskader. 1.2 De Lokale Inclusie Agenda heeft aandacht voor de drie doelen zoals vastgesteld in het beleidskader. Ook dit jaar blijft de Lokale Inclusie Agenda zich richten op het verbeteren van fysieke toegankelijkheid, sociale inclusie en bewustwording. Dit jaar ligt de focus echter meer op de sociale inclusie en staat de agenda meer in het teken van concrete acties. Inclusie is een breed begrip en moet daarom in de Lokale Inclusie Agenda een duidelijke focus krijgen. Dit jaar wordt er ook verder gebouwd aan de inclusiemonitor om ook te evalueren wat het effect is van de ingezette acties. 2.1 De Lokale Inclusie Agenda streeft ernaar de resultaten van het onderzoek te gebruiken om de sociale inclusie te versterken.

De Lokale Inclusie Agenda 2025-2026 komt voort uit de resultaten en aanbevelingen die in het onderzoek naar sociale inclusie en uitsluiting zijn gedaan. De gemeente Barneveld scoort hoog op het gebied van sociale samenhang: zo’n 80% voelt zich thuis. Het onderzoek toont echter ook de aan om als gemeente in te zetten op sociale inclusie en toegankelijkheid. De inzet die op fysieke toegankelijkheid gedaan wordt, wordt voortgezet en hier worden nieuwe activiteiten aan toegevoegd. Denk hier onder andere aan meer activiteiten tijdens de 'Week van de toegankelijkheid'. Sociale inclusie dient echt een nieuwe impuls te krijgen om het gesprek te stimuleren en meer inwoners het gevoel dat ze erbij horen te laten ervaren. Om dit gesprek ook met de desbetreffende inwoners te voeren worden klankbordgroepen opgericht met vertegenwoordigers uit die specifieke aandachtsgroepen, zoals de Gehandicaptenraad. Een start wordt gemaakt met het oprichten van een klankbordgroep met inwoners die zich als sociale inclusie ambassadeur willen inzetten. Daarnaast worden er koffietafelgesprekken georganiseerd om te spreken over wat gelijkwaardigheid en respect voor eenieder betekent. Dit gebeurt op laagdrempelige wijze op locaties waar inwoners bij elkaar komen. Een inclusieve samenleving creëer je niet door over mensen te praten, maar door met mensen te praten.

(en zo beter aan te sluiten bij hun behoeften) Ook wordt er meer aandacht besteed aan lokalen en landelijke acties in het jaar, zoals de 'Week van respect'. Dit zijn de eerste stappen die we willen zetten naar een meer inclusieve samenleving.

4. Kanttekeningen 1.1 Inclusie vraagt om focus Inclusie is een erg breed begrip en vindt zijn weg in bijna alle thema’s waar een gemeente zich mee bezig houdt. Door de omvang van inclusie is het nodig een focus aan te brengen waar we de komende tijd op willen inzetten. 1.2 Sociale inclusie is een moeilijk meetbaar onderwerp. Sociale inclusie is een moeilijk meetbaar concept omdat het vaak over een gevoel of ervaring gaat in plaats van harde cijfers. In de monitor dient er daarom aandacht te zijn voor de context en nuance van data om de inspanningen van de gemeente aan het licht te brengen. De inclusie monitor die in de eerste Lokale Inclusie Agenda staat is volop in ontwikkeling en wordt verder uitgebreid komend jaar. Hierbij richten wij ons op data en activiteiten. 2.1 Werken aan sociale inclusie kan het Sociaal Domein niet alleen Dit jaar kiest de gemeente Barneveld de rol als aanjager in te nemen wat betreft sociale inclusie. Sociale inclusie is echter niet maakbaar en kan dus ook niet opgelegd worden. Het is een gevoel wat inwoners met elkaar moeten delen en waar de ander aan kan bijdragen. Daar zijn andere domeinen, partners en inwoners voor nodig. Door uit te stralen dat iedereen er mag zijn in de gemeente Barneveld, hopen we een beweging te starten – al dan niet wat er al is extra te stimuleren.

De samenwerking met de Gehandicaptenraad is hier op fysieke toegankelijkheid een mooi voorbeeld van. Deze samenwerking laat zien dat de gemeente inwoners hard nodig heeft om hier samen aan te werken. Ook maatschappelijke partners weten de Gehandicaptenraad te vinden. Dit is mooi omdat het de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor gelijkwaardigheid stimuleert.

-3-

5. Financiën Voor 2025 is er een budget beschikbaar van € 25.000 dit is voldoende om uitvoering te geven aan de plannen. Ook in 2026 is naar verwachting € 25.000 nodig. Dit budget is nu nog niet beschikbaar. Bij de kadernota 2026 wordt voorgesteld om structureel € 25.000 beschikbaar te stellen voor Lokale Inclusie. Deze financiering is essentieel voor het organiseren van activiteiten die bijdragen aan drie doelen: fysieke toegankelijkheid, sociale inclusie en bewustwording. Denk bijvoorbeeld aan bewustwordingscampagnes, workshops, bijeenkomsten en het stimuleren van inclusieve activiteiten. Structurele financiering zorgt ervoor dat we zowel nu als in de toekomst inclusieve activiteiten kunnen blijven organiseren en stimuleren.

6. Participatie en communicatie a) Participatie De Lokale Inclusie Agenda is opgesteld op basis van input uit het onderzoek naar Sociale Inclusie. Bij het onderzoek zijn veel partners betrokken, waaronder de Gehandicaptenraad, de Adviesraad Sociaal Domein en de Jongerenraad. Alle inwoners van Barneveld konden deelnemen, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen via mondelinge enquêtes en verdiepende gesprekken. Er heeft een inspiratiesessie met de Gehandicaptenraad plaatsgevonden om zo aan te sluiten bij de behoefte die er bij hen voor de komende periode ligt. Verder heeft ook de antidiscriminatievoorziening Vizier geholpen bij het opstellen van de Agenda. Collega's die deelnemen aan het actieteam lokale inclusie en de sociale inclusie werpgroep hebben input geleverd. Ze hebben hun inzichten en bijdragen gedeeld om de inclusie binnen en buiten de organisatie te versterken.

b) Communicatie De communicatie richt zich op: • De uitvoering van de Lokale Inclusie Agenda 2025-2026. • Belangrijk daarbij is het delen van de inclusie-boodschap, het stimuleren van de bewustwording en de aanpassing in actie of gedrag. Dit richt zich op de eigen organisatie, maar ook op inwoners, (maatschappelijke) organisaties en ondernemers. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van de in- en externe communicatiemiddelen die de gemeente ter beschikking heeft. Ook kijken we of en hoe we gebruik kunnen maken van andere bestaande communicatiemogelijkheden, zoals landelijke acties. • De vastgestelde agenda wordt gedeeld met partner die betrokken zijn bij de opstart eb uitvoering van het inclusiebeleid.

7. Vervolgstap De uitvoering van de activiteiten genoemd in de Lokale Inclusie Agenda 2025-2026. Aan het einde van de looptijd van deze agenda, wordt deze geëvalueerd. Dit gebeurt mede met behulp van de ontwikkelde inclusiemonitor.

8. Bijlagen 1) Lokale Inclusie Agenda 2025-2026 Samen Gelijk 2) Evaluatie Lokale Inclusie Agenda 2024 3) Samen sterk - Analyse van de sociale inclusie in de gemeente Barneveld

Samen Gelijk Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

Inhoudsopgave Samen gelijk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3

Doel 2 Aanpakken en voorkomen

Lokale Inclusie Agenda 2025-2026 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3

van sociale uitsluiting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6

Wat is inclusie en diversiteit? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4

Wat doen we in 2025? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6

Samen Gelijk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4

Terugblik 2024 .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4

Doel 3 Het stimuleren van bewustwording . . . . . . . . . . .

8

Lokale Inclusie Agenda 2025-2026 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4

Bewustwording in de ambtelijke organisatie . . . . .

8

Bewustwording in de samenleving .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

9

Doel 1 Verbeteren van fysieke toegankelijkheid .

5

Wat doen we in 2025? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5

Acties in samenwerking met de Gehandicaptenraad Barneveld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2 | Samen Gelijk • Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

5

Begroting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10

inhoud

Samen Gelijk Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

In mei 2023 heeft de gemeenteraad het beleidskader inclusie ‘Meedoen is vanzelfsprekend’ vastgesteld. Dit kader geeft invulling aan twee belangrijke wetten: het VN-verdrag Handicap en artikel 1 van de Grondwet. Artikel 1 zegt dat iedereen gelijk behandeld moet worden en dat discriminatie verboden is. Het VN-verdrag, dat sinds 2016 geldt, beschermt de rechten van mensen met een beperking en chronische ziekte. Het zegt dat alles toegankelijk moet zijn, dat mensen zelfstandig moeten kunnen leven en dat ze mee moeten kunnen doen in de samenleving. De VN-organisatie die toeziet op de naleving van het Verdrag Handicap heeft een rapport uitgebracht over Nederland. Hieruit blijkt dat Nederland nog ruimte heeft voor verbetering. Er is nog werk aan de winkel, ook in de gemeente Barneveld, maar we zijn op de goede weg. We zijn er dus nog lang niet. De komende jaren blijven we ons inzetten voor een inclusief en toegankelijk Barneveld. De acties die we in 2025 gaan uitvoeren om bij te dragen aan de inclusieve samenleving zijn in deze agenda opgenomen.

Het beleidskader ‘Meedoen is vanzelfsprekend’ beschrijft de visie van de gemeente Barneveld op inclusie. Deze visie is vertaald in drie doelen.

In de gemeente Barneveld dragen we met elkaar zorg voor een inclusieve samenleving Doel 1

Verbeteren van fysieke toegankelijkheid

Doel 2

Het aampakken en voorkomen van sociale uitsluiting

Het beleidskader vormt de basis voor de jaarlijkse Lokale Inclusie Agenda, waarin concrete acties voor inclusiebeleid worden uitgewerkt. Sommige acties zijn al erg concreet, andere wat minder. Dat komt omdat we inclusie niet alleen kunnen realiseren. We hebben inwoners en organisaties nodig om samen met ons te kijken naar welke concrete acties aansluiten bij de behoeften van de inwoners.

Wat is inclusie en diversiteit?

Diversiteit betekent dat er veel verschillende soorten mensen zijn in onze samenleving. Zowel zichtbare als 3 | Samen Gelijk • Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

Doel 3

Het stimuleren van bewustwording

onzichtbare kenmerken zorgen ervoor dat een groep heel verschillend kan zijn. Zelfs als je denkt dat je heel anders bent dan anderen, heb je vaak meer gemeen dan je denkt. Inclusie betekent dat iedereen gelijkwaardig behandeld en gerespecteerd wordt, mee kan doen en dat niemand wordt buitengesloten.

Samen Gelijk

Het thema van de Lokale Inclusie Agenda 20252026 is ‘Samen Gelijk’. Met dit thema willen we laten zien dat we iedereen willen laten meedoen. We willen dat iedereen zich welkom voelt,

inhoud

ongeacht hun achtergrond, beperking of situatie. Samen zorgen we ervoor dat niemand wordt buitengesloten en dat iedereen dezelfde kansen krijgt om mee te doen in de samenleving.

Terugblik 2024

In 2024 voerden we de eerste Lokale Inclusie Agenda uit. We zetten de eerste stappen om onze doelen te bereiken en inclusie te versterken. We werkten aan het toegankelijk maken van openbare ruimtes en diensten, het vergroten van bewustwording over diversiteit en inclusie, en een onderzoek naar sociale uitsluiting. In De stand van zaken inclusie, evaluatie Lokale Inclusie Agenda 2024 staat meer informatie over wat we het afgelopen jaar hebben gedaan. Kortom, 2024 was een jaar van belangrijke eerste stappen naar een meer inclusieve samenleving.

Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

Ook de komende jaren blijft de gemeente Barneveld zich inzetten voor het bevorderen van inclusie. De Lokale Inclusie Agenda is gebaseerd op het beleidskader Inclusie ‘Meedoen is Vanzelfsprekend’.

4 | Samen Gelijk • Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

De acties op deze agenda zijn voortgekomen uit gesprekken met ervaringsdeskundigen, de ambtelijke organisatie, inclusieprofessionals en uit onderzoek naar sociale uitsluiting. Met deze Lokale Inclusie Agenda werken we aan de doelstellingen zoals genoemd in het beleidskader ‘Meedoen is vanzelfsprekend’, met een focus op sociale inclusie. De Lokale Inclusie Agenda 2025-2026 bevat acties voor 2025, maar is geen uitputtende lijst. We willen ook inspelen op nieuwe kansen, ontwikkelingen en gebeurtenissen gedurende het jaar. Naast de acties op de agenda blijven we ons, net als vorig jaar, inzetten voor: • Een inclusieve dienstverlening • Het tegengaan van armoede en schulden • Het verbeteren van de toegankelijkheid van de openbare ruimte • Het geven van adviezen over (ver-)bouw en ontwikkelplannen • Toegankelijk openbaar vervoer Deze acties zijn ingebed in de organisatie en daarom niet apart op de agenda benoemd.

inhoud

Doel 1 Verbeteren van fysieke toegankelijkheid De gemeente Barneveld wil de fysieke toegankelijkheid blijven verbeteren. Hiervoor werken we onder andere samen met de Gehandicaptenraad Barneveld (GRB), waarin inwoners met lichamelijke en zintuiglijke beperkingen zitten. Ook in 2025 willen we ervoor zorgen dat gebouwen en openbare ruimtes in de gemeente Barneveld toegankelijk zijn voor iedereen, ook voor inwoners met een handicap. Uit de evaluatie blijkt dat we bij het Aandachtsgebied Leefomgeving al rekening houden met toegankelijkheid. In 2025 willen we ervoor zorgen dat toegankelijkheid een vast onderdeel wordt van onze plannen.

Wat doen we in 2025? Wat?

Door wie?

Gemeente 1 We nemen toegankelijkheid op Barneveld in het nieuw op te stellen strategisch vastgoedbeleid 2 Uitbreiden van de samenwerking met Ongehinderd

Doel

Acties

Toegankelijke gebouwen

We nemen toegankelijkheidscriteria op in het strategisch vastgoedbeleid.

Gemeente Toegankelijke Barneveld en gebouwen Ongehinderd

Ongehinderd is een organisatie die advies geeft over de toegankelijkheid van gebouwen. De wettelijke basis in het bouwbesluit is momenteel onvoldoende, daarom vragen we Ongehinderd om ons te adviseren. We werken samen met Ongehinderd om vanaf het begin mee te denken over de toegankelijkheid bij de (ver)bouw van gemeentelijke gebouwen.

3 We gaan aan de slag Gemeente met de uitkomsten Barneveld van Stichting Accessibility

Toegankelijke openbare ruimten

Stichting Accessibility zet zich in voor een samenleving die toegankelijk is voor iedereen, met speciale aandacht voor mensen met een beperking. Stichting Accessibility richt zich voornamelijk op de toegankelijkheid van openbare ruimtes. In 2024 hebben ze de openbare ruimte in het centrum van Barneveld onderzocht. In 2025 gaan we aan de slag met de actiepunten die hieruit voortkomen. We bekijken wat we nu moeten en kunnen aanpakken, en wat later meenemen met gepland onderhoud.

Acties in samenwerking met de Gehandicaptenraad Barneveld

Voor inwoners met een fysieke beperking is het belangrijk om te weten of en hoe toegankelijk locaties zijn. Het is belangrijk dat deze informatie, inclusief afbeeldingen, op websites te vinden is. Om dit te verbeteren, is voor 2025 met de GRB de volgende actie opgesteld. Wat? 4 Vergroten van de beschikbaarheid van informatie over fysieke toegankelijkheid op communicatiekanalen (bijv. web­ sites) van partners

Door wie?

Doel

Acties

GRB en gemeente Barneveld

Informatie over fysieke toegankelijkheid completer en beter vindbaar maken.

Samen met de Gehandicaptenraad Barneveld zorgen we ervoor dat er completere informatie beschikbaar is op de communicatiekanalen (bijv. website) van partners over de toegankelijkheid. Dit jaar leggen we de focus op sportaccommodaties en culturele instellingen. We werken samen met de GRB om een format te ontwikkelen dat partners kunnen gebruiken en we moedigen hen aan dit op hun website te plaatsen.

5 | Samen Gelijk • Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

inhoud

Doel 2 Aanpakken en voorkomen van sociale uitsluiting De gemeente Barneveld wil sociale uitsluiting voorkomen en aanpakken. Sociale uitsluiting betekent dat sommige inwoners niet kunnen deelnemen aan de samenleving vanwege bepaalde (onzichtbare) kenmerken. Denk bij sociale uitsluiting bijvoorbeeld aan iemand negeren of uitschelden. In 2024 is er een onderzoek uitgevoerd om inzicht te krijgen in de stand van zaken rondom sociale inclusie binnen de gemeente en om een beter beeld te krijgen op welke groepen zich buitengesloten voelen. Uit dit onderzoek bleek dat er veel sociale samenhang is in Barneveld, maar dat sommige inwoners zich toch buitengesloten voelen. Vooral ouderen, inwoners met een migratieachtergrond en LHBTIQA+inwoners ervaren vaak sociale uitsluiting. Meer informatie over het onderzoek is te vinden in bijlage 2. In 2025 richten we ons op de bovenstaande aandachtsgroepen. Het is belangrijk dat de samenleving er voor iedereen is. We gaan praten over onderwerpen zoals eenzaamheid, discriminatie en racisme. Dit doen we door koffietafels te organiseren in samenwerking met de regionale antidiscriminatievoorziening (Vizier). In 2025 gaan we daarnaast samen met de inwoners zoeken naar acties om sociale inclusie in Barneveld te bevorderen.

Wat gaan we doen in 2025? Wat?

Door wie?

Doel

5

Het gesprek over sociale inclusie op gang brengen

Gemeente Barneveld i.s.m. Maatschappelijke partners

Sociale uitsluiting Het organiseren van een bijeen­komst bespreekbaar maken in met maatschappelijke partners over de samenleving en sociale sociale inclusie met de focus op de drie inclusie bevorderen. aandachtsgroepen.

6

Bekend- en zichtbaar maken van het meldpunt Discriminatie.nl

Gemeente Barneveld i.s.m. Vizier1

Het bevorderen van Het meldpunt bekendmaken via bewustwording en het gemeentelijke communicatie­kanalen, zoals de voorkomen en aanpakken gemeente pagina en social media. van sociale uitsluiting.

7

We besteden aandacht Gemeente aan de internationale Barneveld en dag van discriminatie Vizier en racisme

Het bevorderen van bewustwording rondom discriminatie.

We lanceren de campagne ‘Meld het wel’ van Vizier.

8

Workshop: Neem je Maatschappelijke alles aan wat je denkt? partners

Het stimuleren van kritisch denken en bewust­wording over aannames en voor­ oordelen.

Organiseren van workshops voor maatschappelijke partners.

9

Meedoen aan ‘De week Scholen in van respect’ samenwerking met de Respect Foundation

Educatie over discriminatie, grondwet en strafrecht.

Het faciliteren van (gast)lessen op scholen over de genoemde onderwerpen. Ons doel is om 15 scholen te laten deelnemen.

Het doel is om een eerste stap te zetten in het horen van inwoners en het uitwisselen van ervaringen en behoeften.

Het organiseren van drie informele koffietafelgesprekken binnen de aandachtsgroepen in samenwerking met Vizier. We praten met belangrijke sleutelfiguren van maatschappelijke organisaties, verenigingen en buurthuizen. Dit doen we om te horen wat inwoners nodig hebben en om ervaringen te delen.

10 Koffietafelgesprekken

Vizier i.s.m. gemeente

Dit doen we door:

Antidiscriminatievoorziening Vizier helpt mensen die te maken hebben met discriminatie. Ze geven advies, steun en organiseren activiteiten om discriminatie tegen te gaan.

1

6 | Samen Gelijk • Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

inhoud

Wat?

Door wie?

Gemeente 11 We zoeken naar inclusie ambassadeurs. Barneveld Een inclusie ambassadeur vertegenwoordigt mensen met verschillende achtergronden. De ambassadeurs geven advies aan de gemeente en helpen bij het uitvoeren van het inclusiebeleid.

Doel

Dit doen we door:

Het verbeteren van contact met de aandachtsgroepen.

Op basis van het onderzoek naar sociale uitsluiting, zullen we Sociale Inclusieraden oprichten die bestaan uit inclusie ambassadeurs. Voor elke aandachtsgroep Samen met ambassadeurs organiseren we minimaal twee bijeenkomsten inclusie verder vormgeven om samen met deze groep concrete vervolgacties te ontwikkelen. en zorgen we ervoor dat ons beleid goed aansluit bij de dagelijkse realiteit van inwoners.

(met focus op de aandachtsgroepen) We nodigen verschillende maatschappelijke partners uit voor een kennismakingsgesprek over inclusie op de werkvloer. Ons doel is om in 2025 vier van deze gesprekken te voeren.

12 In gesprek met maatschappelijke partners over stimuleren van sociale inclusie

Gemeente Barneveld en maatschappelijke partners

Organisaties stimuleren om met creatieve oplossingen te komen, zodat iedereen mee kan doen.

13 Vergroten van de (digitale) toegankelijkheid van de gemeentelijke organisatie

Gemeente Barneveld

Het vergroting bewustzijn Het organiseren van praktische trainingen voor medewerkers met betrekking tot en verbetering (digitale) toegankelijkheid. vaardigheden medewerkers bij het creëren van toegankelijke informatie.

14 Statushouders helpen met inburgering, integratie en participatie door het Taalblad project.

Gemeente Barneveld

Integratie en participatie bevorderen.

7 | Samen Gelijk • Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

Statushouders uit de oude wet versneld scholen in alles wat nodig is om in te burgeren en te participeren in de Barneveldse maatschappij.

inhoud

Doel 3 Het stimuleren van bewustwording Samen zorgen we voor een samenleving waar iedereen zich welkom voelt. De gemeente Barneveld werkt hierbij nauw samen met: maatschappelijke organisaties, ondernemers en inwoners. We willen dat inclusie normaal wordt, zowel binnen de organisatie als in de samenleving. Hiervoor is bewustwording nodig. In 2025 richten we ons op bewustwording binnen de organisatie: hoe worden we een inclusieve organisatie? En op bewustwording buiten de organisatie: hoe bevorderen we inclusie in de samenleving?

Bewustwording in de ambtelijke organisatie Wat?

Door wie?

15 Versterken inclusie Gemeente ambassadeurs Barneveld

Doel

Acties

Verspreiden inclusie Om de sociale inclusie binnen de organisatie te versterken, boodschap in interne willen we de werkgroep Sociale Inclusie uitbreiden organisatie. met gemotiveerde medewerkers. Dit vergroot de inclusiebeweging onder medewerkers en is nodig voor een inclusieve werkomgeving. Het doel is om 10 interne inclusie­ambassadeurs aan te stellen.

16 Lunchlezingen organiseren

Gemeente Barneveld

Stimuleren Er worden drie lunchlezingen georganiseerd over inclusie en gesprekken over diversiteit. Een van deze lezingen is een workshop genaamd diversiteit en ‘Neem niet alles aan wat je denkt?’. In deze workshop vergroten bewustzijn. worden medewerkers aangemoedigd om kritisch na te denken over hun eigen aannames en vooroordelen.

17 Uitkomsten onderzoek naar sociale uitsluiting bespreken

Gemeente Barneveld

Met elkaar aan de slag gaan met de resultaten uit het onderzoek naar sociale uitsluiting.

De resultaten van het onderzoek naar sociale uitsluiting binnen de organisatie in verschillende team overleggen presenteren. De resultaten van het onderzoeken presenteren bij externe partners, zoals het Bestuurlijk overleg Wonen Zorg en Welzijn.

18 Training Vizier i.s.m. ‘selecteren zonder Teamleiders vooroordelen’ en HR medewerkers

We organiseren interactieve trainingen om onbewuste In deze training vooroordelen te herkennen en te verminderen. kijken we naar (onbewuste) Dit helpt ons een inclusieve werkomgeving te creëren, waar voor­oordelen en onderzoeken we hoe divers talent zich aangetrokken voelt en medewerkers zich divers en inclusief de prettig en veilig voelen. organisatie is.

19 Uitvoeren van een nulmeting binnen de organisatie

N.t.b.

Uitvoeren van een nulmeting en analyse van de huidige Huidige stand situatie binnen de organisatie. Hierbij maken we onder van zaken en andere gebruik van de data die al beschikbaar is, zoals het verbeterpunten medewerker tevredenheidsonderzoek. op het gebied van inclusie en diversiteit bepalen.

20 Doorontwikkelen inclusiemonitor

Gemeente Barneveld

Inclusie kunnen meten

8 | Samen Gelijk • Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

Het verder ontwikkelen van de inclusiemonitor en het toevoegen van gegevens die inclusie meetbaar maken, helpt ons bewust te worden van de resultaten van onze acties en waarom we deze acties uitvoeren.

inhoud

Bewustwording in de samenleving

Een inclusieve samenleving bereik je samen. Het is niet alleen de gemeente die inclusie stimuleert. Dit doen we samen met maatschappelijke organisaties, ondernemers en inwoners. Inclusie is een verantwoordelijkheid van ons allemaal. De eerste stap is het vergroten van de bewustwording in de samenleving. Dit doen we door: Wat?

Door wie?

Doel

Dit doen we door:

21 Samen met de Gehandicaptenraad organiseren we een inspiratiesessie in samenwerking met Stichting Onbeperkt Meedoen (winnaars van de Meest Toegankelijke Gemeente 2024)

GRB i.s.m. de gemeente Barneveld

Inwoners inspireren, betrekken bij inclusieinitiatieven en versterken van de Gehandicaptenraad.

Organiseren van een inspiratiesessie waarin ervaringen en best practices worden gedeeld.

22 We werken samen in het Inclusie Netwerk van Gelderse Gemeenten

Gemeente Barneveld en andere Gelderse gemeenten

Tijdens bijeenkomsten inspireren we elkaar, delen we ervaringen en leren we van elkaar. Inclusie doe je samen.

Meedoen aan het netwerk Gelderse Inclusieve Gemeenten en samen met Vizier een bijeenkomst organiseren om van elkaar te leren gemeenteoverstijgende vragen te bespreken.

23 Aandacht aan ‘week van de toegankelijkheid’

Aandacht voor inclusie. Gemeente Barneveld i.s.m. de GRB, de inclusie ambassadeurs en maatschappelijke partners

9 | Samen Gelijk • Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

We sluiten aan bij het thema en hebben speciale aandacht voor de drie aandachtsgroepen die binnen de huidige inclusieopdracht onze aandacht verdienen.

inhoud

Begroting Activiteit

Uren

Kosten

Training selecteren zonder vooroordelen voor HRM en TL

nvt

nvt

Workshop ‘Neem niet alles aan wat je denkt’

2x

€

1.300

Meedoen ‘Week van Respect’

1x

€

2.500

Koffietafelgesprekken

40

€

4.000

Communicatie

€

5.000

Bijeenkomsten

€

8.000

Inspelen op initiatieven

€

4.200

Totaal

€ 25.000

10 | Samen Gelijk • Lokale Inclusie Agenda 2025-2026

Stand van zaken inclusie Evaluatie Lokale Inclusie Agenda 2024

Inhoudsopgave Stand van zaken inclusie .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3

Doel 3 Bewustwording . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Evaluatie Lokale Inclusie Agenda 2024 .. . . . . . . . . . . . . . .

3

Activiteiten in kader van

Wat is inclusie en diversiteit?

5

(week van) de toegankelijkheid

Visie op inclusie Inclusie in de lijn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Waar staan we nu? .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4

Leefomgeving Sociaal Domein

Doel 1 Fysieke toegankelijkheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4

Toegankelijkheid openbare gebouwen

Programma Dienstverlening Programma Bestaanszekerheid

Toegankelijke openbare ruimte Advisering Gehandicaptenraad Barneveld (GRB) bij verbouwplannen ontwikkel­plannen, onderhoud, herinrichting ruimte Verkennen inclusieve woonwijk Doel 2 Het aanpakken en voorkomen van sociale uitsluiting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5

Inventariseren uitsluitingsgronden/ in beeld brengen aandachtsgroepen Bewustwording en discriminatiemeldingen Activiteiten voor Inwoners: Inclusie in Cultuur, Sport en Welzijn Inclusieve dienstverlening

2 | Stand van zaken inclusie • Evaluatie Inclusie Agenda 2025-2026

6

Stand van zaken inclusie

inhoud

Evaluatie Lokale Inclusie Agenda 2024 In 2023 is het Beleidskader Inclusie ‘Meedoen is vanzelfsprekend’ vastgesteld, een belangrijke stap richting een meer inclusieve samenleving: een samenleving waarin iedereen erbij hoort. In het beleidskader staan de gemeentelijk visie op inclusie en de doelen die we willen bereiken. Wat is inclusie en diversiteit? Diversiteit betekent dat er veel verschillende soorten mensen zijn in onze samenleving. Zowel zichtbare als onzichtbare kenmerken zorgen ervoor dat een groep heel verschillend kan zijn, ook al zie je dat niet meteen. Maar ook als je soms denkt veel van elkaar te verschillen, kom je vaak meer overeen dan je denkt. Inclusie betekent dat iedereen gelijkwaardig is, gerespecteerd wordt, volwaardig kan meedoen en niemand buitengesloten wordt.

Visie op inclusie In de gemeente Barneveld dragen we met elkaar zorg voor een inclusieve samenleving. Het gaat dan om een samenleving waarin iedereen gelijkwaardig is, gerespecteerd wordt, volwaardig kan meedoen en waarin niemand buitengesloten wordt. Om onze visie op inclusie uit te kunnen werken richten we ons op drie doelen:

Doel 1

Verbeteren van fysieke toegankelijkheid

Doel 2

Het aampakken en voorkomen van sociale uitsluiting

In 2024 is de gemeente Barneveld gestart met het uitvoeren van het beleidskader ‘Meedoen is vanzelfsprekend’. Per jaar stellen we in een Lokale Inclusie Agenda de gerichte tussendoelen en acties op die bijdragen aan het bereiken van de 3 doelen uit het inclusiebeleid. In 2024 zijn de eerste acties gestart, waarmee we een basis hebben gelegd voor een inclusievere samenleving.

Doel 3

Het stimuleren van bewustwording

De Lokale Inclusie Agenda 2024 richtte zich op verschillende speerpunten, waaronder het toegankelijk maken van openbare ruimtes en diensten; een onderzoek naar sociale uitsluiting; en het vergroten van bewustwording rondom diversiteit en inclusie. In deze evaluatie laten we zien wat we het afgelopen jaar hebben gedaan op het gebied van inclusie.

3 | Stand van zaken inclusie • Evaluatie Inclusie Agenda 2025-2026

Waar staan we nu?

inhoud

Om de 3 doelen uit het beleidskader te bereiken, hebben we verschillende acties ondernomen. Hieronder is een samenvatting van onze acties opgenomen.

Doel 1 Fysieke toegankelijkheid Toegankelijkheid openbare gebouwen Wat hebben we gedaan? • In 2019 heeft Ongehinderd een eerste serie van 18 openbare panden getoetst op toegankelijkheid. Op basis van de toetsingsrapporten zijn diverse essentiële aanpassingen doorgevoerd, zoals verbeteringen aan vluchtwegen, drempels en trapmarkeringen. In 2021 werd een tweede lijst met 22 openbare gebouwen opgesteld, waarvan het grootste deel in 2021/2022 is getoetst. Naar aanleiding van deze toetsing zijn de meest noodzakelijke aanpassingen doorgevoerd. • De werkgroep inclusie heeft input gegeven op de nieuwe huisvestingsvisie van de gemeente. Deze input ging bijvoorbeeld over de fysieke toegankelijkheid, maar ook over ruimtes met minder prikkels en toegankelijke toiletten. In de huisvestings­visie worden inclusieve uitgangspunten meegenomen. • Fysieke toegankelijkheid is aangedragen als input voor het op te stellen strategisch vastgoedbeleid. Het plan is om de fysieke toegankelijkheid van gemeentelijk vastgoed op te nemen in het strategisch vastgoedbeleid, dat volgend jaar wordt opgesteld. Toegankelijke openbare ruimte Wat hebben we gedaan? • In 2024 Stichting Accessibility de toegankelijkheid van de openbare ruimte getoetst. Stichting Accessibility werkt aan een toegankelijke samenleving voor iedereen, vooral voor mensen met een beperking.

Ze willen dat iedereen zelfstandig kan meedoen en zich kan ontwikkelen. In 2025 bekijken we hoe we deze resultaten kunnen oppakken. Inclusieve speelruimten Wat hebben we gedaan? • In elk nieuw project worden inclusieve speelplekken opgenomen. Hoewel deze niet altijd volledig toegankelijk zijn voor inwoners met een beperking, wordt daar wel altijd rekening mee gehouden. Er worden altijd één of twee inclusieve speeltoestellen geplaatst, zoals nestschommels of toestellen op een hardere ondergrond. Inclusieve speelplekken worden in elk project meegenomen. • De afgelopen jaren zijn 150 bestaande speelplekken in de gemeente geëvalueerd en aangepast. Voorbeelden van aanpassingen zijn het plaatsen van een nestschommel of het plaatsen van bankjes op rustige plekken voor prikkelgevoelige inwoners.

Advisering Gehandicaptenraad Barneveld (GRB) bij verbouwplannen ontwikkel­plannen, onderhoud, herinrichting ruimte Wat hebben we gedaan? • De verkeersafdeling heeft de plannen voor de infrastructuur van de nieuwe wijk Bloemendal voorgelegd aan de Gehandicaptenraad Barneveld (GRB). De GRB gaf feedback, en deze verwerkten ze in de uiteindelijke plannen. • Voor de herinrichting van de trouwzaal is advies gevraagd aan de GRB. Op basis van hun advies is er een drempelhulp aan de achterkant van de zaal geplaatst.

Verkennen inclusieve woonwijk

Wat hebben we gedaan? • Input Woonzorgvisie: Het verkennen van een inclusieve woonwijk is onderdeel van de Woonzorg­ visie. Binnen de visie wordt de ‘de inclusieve wijk’ als rode draad gebruikt. • Het uitgangspunt van inclusie is meegenomen in de Omgevingsvisie. We richten de openbare ruimte zo in dat iedereen, inclusief de ouder wordende bevolking en inwoners met een beperking, kan deelnemen. Goede voorbeelden van hoe we ook nu al werken aan een inclusieve woonwijk: • In nieuwbouwproject Bloemendal zijn de publieke ruimtes en belangrijke routes toegankelijk gemaakt voor rolstoelgebruikers. Hierdoor is 75% van de openbare ruimte in Bloemendal te gebruiken door mindervaliden. Gehandicaptenraad heeft hierover meegedacht. Voorbeelden van toegankelijkheid die zijn meegenomen, zijn: − Alle voor- en achterkanten van de openbare ruimtes zijn goed bereikbaar; − Draaicirkels kloppen zodat inwoners met een rolstoel zich goed in de wijk kunnen bewegen; − Het trottoir is overal minimaal 1,80 meter breed, zodat er iemand met een rolstoel op kan bewegen en er tegelijkertijd iemand naast kan lopen (sociaal ontwerp). − Essentiële routes zijn toegankelijk; denk aan verlaagde stoepranden en ramps (hellingen). • Algemeen bouwaanvragen: Wij denken mee met inwoners als zij willen uitbouwen om hun woning toegankelijker te maken.

Als dat nodig is, wijken we af van bebouwingsregels en verkopen we grond aan de initiatiefnemer.

4 | Stand van zaken inclusie • Evaluatie Inclusie Agenda 2025-2026

Doel 2 Het aanpakken en voorkomen van sociale uitsluiting Inventariseren uitsluitingsgronden/ in beeld brengen aandachtsgroepen Wat hebben we gedaan? • Er is een onderzoek uitgevoerd onder inwoners hoe zij sociale inclusie in de Barneveldse samenleving ervaren. Doel van het onderzoek was om te identificeren welke groepen in de gemeente Barneveld discriminatie of sociale uitsluiting ervaren en hoe dit verbeterd kan worden. De uitkomsten van dit onderzoek bieden mede een basis voor de Lokale Inclusie Agenda 2025. • Interne Sociale Inclusie werkgroep is opgericht om binnen de gemeentelijke organisatie aan de slag te gaan met sociale inclusie. Bewustwording en discriminatiemeldingen Wat hebben we gedaan? • De samenwerkingsafspraken met de anti­ discriminatievoorziening Vizier zijn vernieuwd. • In maart 2024 hebben we tijdens de jaarlijkse Dag tegen Racisme en Discriminatie een poster van de hokjescampagne met begeleidende tekst in het gemeentenieuws geplaatst. In het najaar hebben we deze campagne opnieuw onder de aandacht gebracht, zowel in het gemeentenieuws als op sociale media. • De medewerkers van het servicepunt zijn getraind in het omgaan met meldingen en het belang van doorverwijzen naar discriminatie.nl. • Er is een banner over het meldpunt discriminatie toegevoegd aan de digitale kennisbank voor de medewerkers van het KCC.

Activiteiten voor Inwoners: Inclusie in Cultuur, Sport en Welzijn Wat hebben we gedaan? • Er is een incidentele subsidie gegeven aan Theater op het Zand in Kootwijk om het evenement fysiek toegankelijk te maken. Het festival had in 2024 circa 15 bezoekers met een fysieke beperking.

inhoud

• Stichting Connect heeft uitvoering gegeven aan het Oekraïne Participatiefonds. In 2024 zijn 69 Oekraïense inwoners begeleid bij het vinden van passende vrijetijdsbesteding. In lijn met de gemeentelijke regelingen voor sport en cultuur hebben 26 inwoners hierbij ook financiële ondersteuning ontvangen. • Sportakkoord heeft als een van de doelen het bevorderen van een sociaal veilige sportomgeving, aanpakken van pesten en respect bevorderen. In 2024 is hier op ingezet door bijvoorbeeld een vertrouwenspersoon aan te stellen. • De bibliotheek organiseert een tentoonstelling met steun van het Maatschappelijke Cultuurfonds. Er is een speciale expositieruimte ingericht waar groepen die normaal geen toegang hebben tot reguliere tentoonstellingen, onder begeleiding van lokale kunstenaars, kunnen werken aan hun eigen tentoonstelling. Inclusieve dienstverlening Wat hebben we gedaan? • De taal, digitale toegankelijkheid en online overheids­dienstverlening zijn verbeterd. Brieven zijn herschreven naar B1-niveau, er zijn workshops gegeven en er is een meldformulier voor onduidelijke taal. • Het IDO heeft zijn spreekuren uitgebreid. In 2024 is begonnen met meer spreekuren op de hoofdlocatie van de bibliotheek. Voorheen was er een spreekuur op dinsdag van 11:00-13:00 uur.

Vanaf 2024 kunnen inwoners met vragen over online overheidsdienstverlening terecht tijdens de normale openingstijden van de bibliotheek. Eenvoudige vragen worden beantwoord door de medewerkers van de bibliotheek, terwijl ingewikkeldere vragen worden doorverwezen naar de spreekuren op een van de drie locaties.

Doel 3 Bewustwording Wat hebben we gedaan: • Er is een workshop georganiseerd voor teamleiders binnen de gemeente Barneveld over onbewuste vooroordelen en stereotyperingen. • Teamleiders werden aangemoedigd en ondersteund om mensen met een arbeidsbeperking of status­ houders een (tijdelijke) werkplek in hun team te bieden. Binnen de gemeente waren in 2024 29 inwoners met een beperking, die onder normale omstandigheden niet kunnen werken, actief in de afdelingen communicatie, DIV, beheer en Groen+. Een inspirerend voorbeeld is dat drie van hen dit jaar een vaste aanstelling hebben gekregen binnen een team.

Activiteiten in kader van (week van) de toegankelijkheid Wat hebben we gedaan: • De leden van GRB organiseerden in de Week van de Toegankelijkheid een ervaringsroute in Kootwijkerbroek. • De gemeente sloot aan bij het thema van de week, ‘Een toegankelijke werkplek’. Dit deden we door binnen de organisatie interviews met collega’s te verspreiden over de inclusieve werkplek. Collega’s deelden hierin hun werkervaringen en werkbeleving. Met deze verhalen wilde de organisatie inspirerende en bewustwording over de inclusieve werkplek vergroten.

5 | Stand van zaken inclusie • Evaluatie Inclusie Agenda 2025-2026

inhoud

Inclusie in de lijn Inclusie wordt binnen verschillende projecten, programma’s en lijnactiviteiten aangepakt. Hoewel deze acties niet zijn meegenomen in de jaarlijkse Inclusie Agenda, zijn we hierop vanuit de werkgroep inclusie wel aangehaakt. We kijken waar verbanden liggen, waarvanuit we inclusie kunnen versterken.

Leefomgeving

Binnen Leefomgeving wordt bijvoorbeeld standaard rekening gehouden met inclusie. Dit doen zij door de Gehandicaptenraad om advies te vragen en inclusie mee te nemen bij nieuwe ontwerpen. Bouwplannen worden getoetst op toegankelijkheid en er wordt standaard een percentage gehandicapten­parkeerplaatsen opgenomen.

− Interne workshops over duidelijke taal om bewustwording te creëren over laaggeletterdheid en het gebruik van begrijpelijke taal. − Een meldformulier op de website voor onduidelijke taal.

Gemeenten spelen een belangrijke rol door verschillende vormen van hulp aan te bieden, zoals begeleiding, dagactiviteiten en aanpassingen in huis. Het sociaal domein omvat ook welzijn, jeugdzorg, werk en inkomen, en maatschappelijke opvang. Door deze brede aanpak wordt voorkomen dat mensen buitengesloten raken en wordt een samenleving bevorderd waarin iedereen een plek heeft.

• Digitale toegankelijkheid: De dienstverlening moet voor iedereen toegankelijk zijn. De criteria waaraan een website of app moet voldoen in het kader van toegankelijkheid bieden diverse voordelen voor zowel de gebruiker als de gemeente. In 2024 is de gemeentelijke website compleet vernieuwd: De menustructuur is overzichtelijker en logischer ingedeeld, de zoekfunctie is verbeterd en de knop MijnOverheid is snel vindbaar. Daardoor: − Kan Iedereen makkelijker navigeren over websites en in apps van de gemeente Barneveld. − Leidt het tot een positieve klantbeleving omdat websites en apps beter functioneren. − Kunnen mensen met een beperking zelfstandig de websites en diensten van de gemeente gebruiken. − Daarnaast is het doel om processen zoveel mogelijk digitaal te maken, maar er blijft ook dienstverlening via andere kanalen voor inwoners die niet digitaal vaardig zijn.

Programma Dienstverlening

Programma Bestaanszekerheid

Sociaal Domein

Inclusie binnen het sociaal domein betekent dat iedereen, ongeacht leeftijd, beperking of psychische problemen, de hulp krijgt die nodig is om mee te doen in de samenleving. Het doel is om mensen zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen en actief deel te laten nemen aan de maatschappij.

Het programma dienstverlening wil ervoor zorgen dat de diensten van de gemeente voor iedereen toegankelijk en begrijpelijk zijn. Dit doen we door duidelijke taal te gebruiken en digitale toegankelijkheid te verbeteren: • Begrijpelijke Taal: Het is belangrijk dat onze communicatie begrijpelijk is voor iedereen. We willen dat onze inwoners en bedrijven de informatie die we verstrekken goed kunnen begrijpen. Daarom bieden we verschillende tools om werk te maken van begrijpelijke taal: − Het ontwikkelen van beeldbrieven. − Het herschrijven van brieven voor Sociaal Domein, Belastingen, Publiekszaken en Zaak­ systeemprocessen naar eenvoudigere taal (B1-niveau).

Het programma bestaanszekerheid ziet inclusie als onderdeel van meedoen. We willen dat inwoners zich geen zorgen maken over hun bestaanszekerheid, zoals betaalbaar wonen, voldoende inkomen en het kunnen opvangen van onverwachte uitgaven. Dit geeft rust en ruimte voor ontwikkeling en participatie. Ook toegang tot goede zorg, gezonde relaties, zingeving en gezondheid zijn belangrijk. Het programma richt zich op drie thema’s: financiële zekerheid en geldzorgen, positieve gezondheid en passend wonen. De focus ligt op die zaken die invloed hebben op bestaanszekerheid en bijdragen aan de drie doelen, met als doel dat inwoners mee kunnen doen.

6 | Stand van zaken inclusie • Evaluatie Inclusie Agenda 2025-2026

inhoud

• Financiële zekerheid: Een stabiele financiële situatie geeft rust en zekerheid, wat belangrijk is voor zelfzorg en deelname aan de maatschappij. Dit geldt voor zowel volwassenen als kinderen, omdat financiële problemen in gezinnen de kans op armoede vergroten. • Positieve gezondheid: Gezondheid en bestaanszekerheid zijn met elkaar verbonden. Mensen met financiële problemen voelen zich vaak ongezonder en andersom. Het programma gebruikt het concept van Positieve Gezondheid, waarbij gezondheid wordt gezien als het vermogen om met uitdagingen in het leven om te gaan en zelf de regie te voeren. Dit omvat fysieke en mentale gezondheid, kwaliteit van leven, zingeving, dagelijks functioneren en participatie. • Passend wonen: Betaalbaar wonen is essentieel voor bestaanszekerheid. Een passende woning voorkomt problemen met gezondheid en financiën en moet betaalbaar zijn en passen bij de situatie van het huishouden.

7 | Stand van zaken inclusie • Evaluatie Inclusie Agenda 2025-2026

Verkorte rapportage

Samen sterk Analyse van de sociale inclusie in de gemeente Barneveld

Door: Alie Velvis MSc, MEd en Annemieke Pungu-Wibbelink MSW Februari 2025

Centrum voor Samenlevingsvraagstukken

Colofon Dit is een publicatie van de Werkplaats Sociaal Domein Gelderse Vallei van Christelijke Hogeschool Ede en de Werkplaats Sociaal Domein/Centrum voor Samenlevingsvraagstukken van de hogeschool Viaa te Zwolle. Werkplaats Sociaal Domein/Centrum voor Samenlevingsvraagstukken - Hogeschool Viaa: https://www.viaa.nl/centrum-voor-samenlevingsvraagstukken/ Werkplaats Sociaal Domein Gelderse Vallei/Lectoraat Informele Netwerken en Laatmoderniteit – Christelijke Hogeschool Ede: https://www.che.nl/lectoraten/informele-netwerken-en-laatmoderniteit Onderzoekers en auteurs: Alie Velvis MSc, MEd Annemieke Pungu-Wibbelink MSW Met medewerking van: Henk-Jan van Noorel, Gemeente Barneveld Maud van der Wouw, Gemeente Barneveld Adrianne Leusink, Gemeente Barneveld Birgitte van Elburg, Gemeente Barneveld Dr. ir. Marja Jager-Vreugdenhil, lector Samenlevingsvraagstukken (Hogeschool Viaa) Dr. Wim Dekker, lector Informele Netwerken & Laatmoderniteit (Christelijke Hogeschool Ede) Jan-Carel Vierbergen, advies kwantitatieve analyse (Christelijke Hogeschool Ede) Dr. Marco Algera, advies kwantitatieve analyse (Hogeschool Viaa) Inge van den Hoek, eindredactie (Christelijke Hogeschool Ede) Contact: informelenetwerken@che.nl en onderzoek@viaa.nl Vormgeving: Bredewold BV, Wezep Februari 2025

Hogeschool Viaa Postbus 10030 8000 GA ZWOLLE 038 - 425 55 42

Woord vooraf Beste inwoners van de gemeente Barneveld, Samen werken we aan een inclusiever Barneveld, waarin ieder mens er mag zijn, ieder mens mee kan doen en ieder mens zichzelf mag zijn. Uit dit onderzoek blijkt dat veel inwoners van de gemeente Barneveld sterk op elkaar betrokken zijn en voor elkaar klaar staan. Helaas zijn er ook mensen die dit niet zo ervaren. Maar hoe weten we wie dit zijn en waar we aan moeten werken? Hoe ervaren onze inwoners de Barneveldse samenleving? Om dit te begrijpen, is in het beleidskader Inclusie “Meedoen is Vanzelfsprekend” (vastgesteld in 2023) besloten om onderzoek te doen naar sociale inclusie en uitsluiting. Sociale uitsluiting betekent dat sommige mensen door bepaalde kenmerken niet mee kunnen doen in de samenleving. Dit is niet altijd zichtbaar, maar wel voelbaar. Dit kan bijvoorbeeld door genegeerd te worden of niet uitgenodigd te worden. Zowel zichtbare als onzichtbare drempels zorgen ervoor dat niet iedereen zich even goed thuis voelt in de gemeente. De resultaten uit het onderzoek vindt u terug in dit rapport. Dit onderzoek biedt ons waardevolle inzichten over hoe we met elkaar samenleven binnen onze gemeente. Ook laat dit rapport uitdagingen zien die sommige van onze inwoners ervaren. Het helpt ons inzicht te krijgen in de ervaringen van onze inwoners.

Het laat ons zien welke stappen we samen moeten nemen om een inclusiever Barneveld te zijn. Dit rapport benadrukt niet alleen waar we als samenleving al sterk in zijn, maar ook waar we nog kunnen verbeteren. De uitkomsten van het onderzoek bieden een basis voor de toekomstige agenda’s. In de lokale inclusieagenda 2025-2026 zullen met concrete acties eerste stappen worden gezet om

met de aanbevelingen aan de slag te gaan. Hierbij kunnen we een voorbeeld nemen aan Jonah Falke (auteur van De Bible Belt, 2025). Hij leert ons veel over sociale inclusie. Hij laat zien hoe belangrijk het is om empathie, begrip en respect te hebben voor verschillende overtuigingen. Door zonder oordeel te luisteren en te praten met mensen, laat Falke zien hoe diversiteit en dialoog kunnen helpen om een sterke gemeenschap te vormen. Dit zorgt ervoor dat iedereen zich gewaardeerd en begrepen voelt. Deze lessen zijn belangrijk om een inclusieve en harmonieuze samenleving te creëren. De komende jaren zullen we aan de slag gaan met deze verbeterpunten, zodat echt iedereen zich onderdeel voelt van onze samenleving. Dat doen we voor, maar vooral ook met onze inwoners. Inclusie kunnen we als gemeente niet alleen doen. We hebben de inwoners daarvoor nodig. Het vraagt van eenieder om de sprong te wagen om mee te gaan doen en ervoor open te staan dat anderen meedoen. Bij een volgend onderzoek kunnen we meten of de acties die we uitvoeren effect hebben gehad. Ik wil graag iedereen die heeft bijgedragen aan dit onderzoek hartelijk bedanken. Het delen van uw persoonlijke ervaringen is van grote waarde. Het helpt ons om gericht toe te werken naar een inclusiever Barneveld. Laten we samen blijven werken aan een respectvolle en inclusieve gemeente, waar iedereen de kans krijgt om te bloeien.

Ieder mens mag er zijn en mag meedoen. Jolanda de Heer-Verheij Wethouder Gemeente Barneveld

3 | Sociale inclusie in Barneveld

Inhoudsopgave Colofon Woord vooraf Inhoudsopgave Inleiding Voorgeschiedenis en context Vraagstelling Onderzoeksopzet Theoretisch kader Onderzoeksresultaten Aanbevelingen Discussie Literatuur Bijlagen

Inleiding 2 3 4 4 5 5 6 8 11 16 19 20 21

Een belangrijke opgave in het sociaal domein is de sociale basis te versterken en een inclusieve samenleving vorm te geven. Gemeenten hebben daar een belangrijke rol in. Maar de sociale samenhang en inclusie is in de eerste plaats iets van inwoners zelf. Het gaat om de gemeenschappen waarin zij hun leven vormgeven, hun onderlinge contacten, onderlinge hulp en vrijwilligerswerk. Inclusie draait om de vraag of alle inwoners daar ook daadwerkelijk onderdeel van uitmaken en naar wens mee kunnen en mogen doen. Daar waar dat nodig is, spelen gemeenten en organisaties een rol om de sociale samenhang en inclusie te bevorderen. De Gemeente Barneveld heeft in april 2023 een Beleidskader Inclusie vastgesteld. Voor de verdere invulling en uitvoering van het beleid heeft de gemeente inzicht nodig in de huidige staat van sociale inclusie in de gemeente. Daarbinnen wil de Gemeente Barneveld inzicht krijgen in zowel de sociale kracht van de gemeente Barneveld als in de risico’s voor sociale uitsluiting. Een gemeentebreed onderzoek moet inzicht geven in de huidige staat van de kracht en de kwetsbaarheid van de Barneveldse samenleving, input geven voor concrete uitwerking van sociale inclusie in het inclusiebeleid én als nulmeting dienen.

4 | Sociale inclusie in Barneveld

Voorgeschiedenis en context De Gemeente Barneveld heeft in 2010 onderzoek laten uitvoeren door het Centrum voor Samenlevingsvraagstukken, lectoraat van Hogeschool Viaa (toen Gereformeerde Hogeschool), naar de sociale samenhang en leefbaarheid in diverse gemeenten in Overijssel en Gelderland. Voor de Gemeente Barneveld leverde dit het rapport ‘Kracht en kwetsbaarheid’ op (Jager-Vreugdenhil et al., 2010). De Gemeente Barneveld kiest ervoor om in dit huidige onderzoek expliciet de aandacht te hebben voor sociale inclusie. De gemeente wil meer zicht krijgen op de huidige beleving van sociale samenhang en sociale inclusie en uitsluiting. Het onderzoek heeft ten opzichte van

het onderzoek in 2010 meer expliciete aandacht voor (mechanismen van) sociale inclusie en sociale uitsluiting. In de huidige samenleving met toenemende druk op de (professionele) zorg en tweedelingen die steeds groter lijken te worden, ligt het voor de hand om aandacht te hebben voor specifieke aspecten die in 2010 minder aan de orde waren. Een belangrijk thema waar in 2010 nog weinig aandacht voor was en dat expliciet wordt genoemd in het Beleidskader Inclusie (2023), is de mate waarin mensen op basis van seksuele geaardheid of gender uitgesloten worden; dit zal ook in dit onderzoek specifieke aandacht krijgen.

Vraagstelling De vraagstelling van de gemeente is: Hoe kunnen inwoners, maatschappelijke instellingen en de gemeente bijdragen om inclusie te versterken voor inwonersgroepen die sociale uitsluiting ervaren in de gemeente Barneveld?

Deelvraag 1 en gedeeltelijk deelvragen 2 en 3 worden beantwoord aan de hand van een kwantitatief onderzoek (enquête) onder de inwoners van de gemeente. Deelvragen 2 en 3 worden diepgaander verkend door focusgroepen met mensen uit inwonersgroepen die aangeven zich sociaal uitgesloten te voelen.

Deelvragen: • Hoe waarderen inwoners van de gemeente Barneveld de sociale inclusie? • Welke inwonersgroepen ervaren sociale uitsluiting en op welke manier gebeurt dat? • Welke ideeën hebben inwoners die nu uitsluiting ervaren zelf over het verbeteren van de sociale inclusie in de gemeente Barneveld?

5 | Sociale inclusie in Barneveld

Onderzoeksopzet Gaandeweg het proces is de nadruk van de onderzoeksopdracht komen te liggen op sociale inclusie en sociale uitsluiting; dit met het oog op de beleidsvragen waar de gemeente nu voor staat. Het onderzoek bestaat uit twee onderdelen: een enquête en focusgroepen. Beide worden hieronder kort toegelicht. De enquête Ter operationalisering van de concepten sociale inclusie en sociale uitsluiting is specifiek literatuuronderzoek verricht en is gebruikgemaakt van gevalideerde vragenlijsten van het Centraal Planbureau/Centraal Bureau voor Statistiek (Coumans & Schmeets, 2020) en de GGD-monitor (I&O Research, 2022b) om vragen te formuleren. Omdat sociale kwaliteit en sociale cohesie relevant zijn voor en in verband staan met sociale inclusie, zijn specifieke vragen uit de enquête van 2010 naar sociale cohesie meegenomen in de vragenlijst. Daarnaast zijn uit het onderzoek uit 2010 en uit aanvullende literatuur, zoals over het diversiteitsvlechtwerk van Movisie (2020), aandachtsgroepen geïdentificeerd die vaak kwetsbaarder zijn voor sociale uitsluiting. Deze groepen zijn specifiek meegenomen in de vragenlijst. Tijdens een startbijeenkomst is in kaart gebracht welke mogelijke aandachtsgroepen er in de gemeente Barneveld zijn.

Aan deze startbijeenkomst namen de volgende respondenten deel: lhbtqia+-inwoners, leden van de Gehandicaptenraad, laaggeletterde inwoners en inwoners met een lage bestaanszekerheid. Daarnaast waren er professionals aanwezig, waarvan de één werkzaam is met jongeren met een migratieachtergrond en de ander met ouderen en mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH). Samen met deze respondenten is gekeken naar de inhoud, vorm, lengte en vraagstelling van de enquête. Ook is meegedacht over mogelijke respondenten voor het kwalitatieve deel van het onderzoek. Daarnaast is gekeken welke groepen door onvoldoende digitale en/of taalvaardigheden een

online enquête mogelijk niet kunnen invullen. In deze startbijeenkomst zijn de thema’s van de vragenlijst voor de enquête besproken. Vervolgens zijn de vragen van de enquête door een interne deskundige van de gemeente gescreend op eenduidigheid en eenvoudig en helder taalgebruik. De enquête is getest door enkele proefrespondenten en aan de hand daarvan verder gevalideerd. Van de 46.914 inwoners in de gemeente Barneveld van 18 jaar en ouder hebben 4.000 inwoners een brief ontvangen met een link en QR-code naar de enquête. 405 inwoners hebben hier gebruik van gemaakt. Daarnaast heeft de QR-code van de enquête ook op de website van de Gemeente Barneveld gestaan om extra respons te creëren. Hier hebben dertien inwoners gebruik van gemaakt. De totale online respons is 418 inwoners. Dit maakt dat met de verkregen data, met de representatienorm van 95% zekerheid, betrouwbare uitspraken kunnen worden gedaan over de 18+-inwoners van de gemeente Barneveld. Dit onderzoek beoogt juist de groep inwoners in kaart te brengen die zich uitgesloten voelen van (delen van) de samenleving. Ter aanvulling zijn daarom ook 44 mondelinge enquêtes afgenomen bij ouderen, mensen met een migratieachtergrond, mensen met lagere digitale vaardigheden en mensen met een lage bestaanszekerheid. Dit maakt de totale online respons 418 inwoners. Hiermee zijn uitspraken te doen over de gemeente Barneveld.

De representatie van de verschillende groepen is echter onevenredig en geeft een mogelijke vertekening van de uitkomsten3.

3. Ouderen (60+) zijn met 43% oververtegenwoordigd. Inwoners met een migratieachtergrond zijn met 5,6% ondervertegenwoordigd. Mantelzorgers zijn met 10,5% licht ondervertegenwoordigd. Inwoners met een laag huishoudinkomen zijn representatief. Deze groep is echter zo klein, dat er op basis van de enquête geen betrouwbare uitspraken te doen zijn over deze groep. Lhbtqia+-inwoners zijn waarschijnlijk ondervertegenwoordigd (cijfers voor Barneveld ontbreken). Inwoners met psychische problematiek zijn met 3,6% sterk ondervertegenwoordigd.