A-1 Jaarverslag 2020 Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden d.d. 15-4-21.pdf
Tekst van het document
Veiligheids- en Gezond'neidsregio
A
G el derl an d-Mi dden
Aan: Colleges van Burgemeester en Wethouders en gemeenteraden van onze deelnemende gemeenten
Datum 15 april 2021 Kenmerk 210415-0022 Contactpersoon Eric van Neerrijnen E-mailadres eric.van.neerrijnen@vggm.nl
GEMEENTE BARNEVELD
Onderwerp
2 0 APR 2021
Jaarverslag 2020 VGGM
s Geachte collegeleden en raadsleden,
z
AFD.
G. v Op 7 april 2021 heeft het algemeen bestuur van Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden de jaarrekening 2020 vastgesteld. Hierbij bied ik u dit jaarverslag ter informatie aan. U kunt dit document raadplegen via de volgende link: https://www.vqqm.nl/vqqm/folders en publicaties/raadsinformatieronde.
Voor de volledigheid merk ik op dat het voorstel ten aanzien van de bestemming van het resultaat over het jaar 2020 is opgenomen in de ontwerpbegroting 2022 die enkele weken geleden ter consultatie aan u is aangeboden. U bent daarbij in de gelegenheid gesteld een zienswijze uit te brengen. Deze zienswijzeprocedure loopt nog, en zal leiden tot besluitvorming in de vergadering van het algemeen bestuur van 23 juni 2021.
Vertrouwende u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en tot nadere toelichting gaarne bereid, Het Dagelijks bt Namens het bei
ir Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
Hoo/ach .énd,
itqp
iofstra
ICtB/
VGGM verzorgt Ambulancezorg, Brandweer, GGD en GHOR voor de gemeenten van Gelderland-Midden
Bezoekadres Eusebiusbuitensingel 43 6828 HZ Arnhem
Postadres Postbus 5364 6802 EJ Arnhem
Telefoon 0800 8446000 www.vggm.nl
JAARVERSLAG 2020 Vastgesteld Algemeen Bestuur 7 april 2021
www.vggm.nl
Jaarverslag 2020
INHOUDSOPGAVE 1.
JAARVERSLAG ............................................................................................................................. 4
2.
PARAGRAFEN ............................................................................................................................. 40
3.
JAARREKENING .......................................................................................................................... 47
BIJLAGEN............................................................................................................................................. 68
pagina 2
Jaarverslag 2020
Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag over 2020 van de Veiligheidsen Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM). Het jaar is dramatisch begonnen met een brand in een flat aan het Gelderseplein op de vroege ochtend van nieuwjaarsdag, waarbij een vader en zoon om het leven zijn gekomen en moeder en dochter zwaar gewond raakte. Enkele weken later deed zich in Duiven een woningbrand voor als gevolg van een gezinsdrama, waarbij drie gezinsleden om het leven zijn gekomen. De COVID-19 pandemie leek in de eerste maand nog vooral iets dat zich in China voltrok, maar zou al gauw een grote impact hebben op dit verslagjaar voor iedereen, zo ook op VGGM. Voorop in de strijd van de COVID-19 bestrijding is het team infectieziektebestrijding van de GGD gegroeid tot een projectorganisatie van zo’n 400 medewerkers (300 fte). Deze medewerkers waren volop bezig met testen, traceren en voorbereiden op de massavaccinaties in 2021. Ook in 2021 zal deze programmaorganisatie blijven groeien. Ook voor de multidisciplinaire crisisorganisatie stond 2020 in het teken van COVID-19. In december is een verslag uitgebracht over de inzet tot 1 december. Direct of indirect is de gehele VGGMorganisatie geconfronteerd met de gevolgen. Financieel gezien leidt dit tot substantiële meerkosten. Daarnaast zijn minder activiteiten uitgevoerd, waardoor minder inkomsten zijn gerealiseerd.
Deze meerkosten en minderopbrengsten zijn vergoed door VWS, het RIVM of opgevangen binnen eigen (niet uitgenutte) budgetten. In de paragraaf COVID-19 is een nader toelichting opgenomen. Naast de COVID-19 activiteiten zijn er ook andere grote ontwikkelingen waar we ons toe verhouden. Bij het opstellen van dit verslag is rekening gehouden met de nieuwe opzet, zoals die ook is toegepast bij de programmabegroting 2021. Die programma’s zijn: crisisbeheersing, brandweerzorg, GGD, Ambulancezorg en Bedrijfsvoering. We hebben de ambitie om de leesbaarheid van de planning en control producten de komende jaren verder te verbeteren. In november 2022 gaan we gebruik maken van de nieuwe meldkamer Oost-Nederland in Apeldoorn. Daarop hebben we ons ook het afgelopen jaar op voorbereid. Maar ook door te zorgen dat de huidige Meldkamer Arnhem-Nijmegen goed blijft doordraaien tot het moment van overgang. De relatie met zorgcoördinatie staat beschreven in het programma Ambulancezorg.
pagina 3
Ook is hard gewerkt aan de nieuwe repressieve organisatie met drie beroepsposten voor Arnhem en Ede-Stad. In 2020 zijn de kazernes Ede-Stad en ArnhemZuid verbouwd. De kazerne van Ede-Stad is bovendien geschikt gemaakt om 24-uurdienst te kunnen draaien. De komst van de Omgevingswet biedt veel mogelijkheden om gezondheid en veiligheid samen op de (bestuurlijke) agenda te zetten. Binnen VGGM hebben we daarom één programmateam gevormd van adviseurs vanuit GGD, Brandweer en GHOR. Daarnaast loopt (tot 2023) een reorganisatie van de afdeling risicobeheersing van de brandweer om deze afdeling klaar te maken voor de toekomst. Het aantal kinderen dat vaccinaties krijgt uit het RVP blijkt te stijgen, aldus het jaarlijks rapport van het RIVM. De GGD draagt hieraan bij met het toegankelijker maken van vaccinaties door meer locaties en tijden aan te bieden. Ook worden jongeren actief geïnformeerd over eerder gemiste vaccinaties, zodat ze deze kunnen inhalen. Het afgelopen jaar is de evaluatie Wet Veiligheidsregio afgerond. De betekenis daarvan krijgt een vervolg in 2021. Het geplande extern visitatieonderzoek is door COVID-19 geannuleerd, maar wel is een zelfevaluatieonderzoek afgerond, waarvan de lessen in 2021 worden opgepakt. Een overzicht van de prestaties VGGM 2020 zijn terug te vinden in ons digitale jaaroverzicht (www.vggmjaaroverzicht.nl).
Dit jaarverslag geeft meer inzicht in de resultaten van 2020, opgebouwd volgens de genoemde programma-indeling. De vijf verschillende programma’s bestaan uit meerdere pijlers, waarbinnen maatschappelijke doelen zijn geformuleerd. Het jaar 2020 is afgesloten met een batig saldo van € 3,1 miljoen, welke met name door minder activiteiten als gevolg van COVID-19 binnen het programma Brandweerzorg is gerealiseerd. De financiële resultaten zullen per programma verder worden toegelicht. Al met al was 2020 een indrukwekkend jaar waarbij grote inspanningen zijn verricht waarbij wij als directie trots zijn op de grote inzet en flexibiliteit van onze medewerkers en van samenwerkende partners. VGGM: van en voor de gemeenten in onze regio! Arnhem, maart 2021 De directie, Anton Slofstra en Henk Bril
1.
JAARVERSLAG
1.1
COVID-19
positieve testuitslagen verwerkt en is er een tijdelijke COVID-19 projectorganisatie neergezet van 300 fte medewerkers.
In januari is onze afdeling infectieziektebestrijding door het RIVM op de hoogte gesteld van de ontwikkelingen in Wuhan naar aanleiding van de COVID-19 uitbraak. Hierop zijn de bestuurders in onze regio over dit virus geïnformeerd en is het team infectieziektebestrijding binnen de GGD gestart met de voorbereiding op een eventuele uitbraak in Nederland. Na de eerste besmetting in Nederland volgde snel een “intelligente lockdown”. VGGM heeft binnen de bestrijding van COVID-19 een belangrijke taak: • De veiligheidsregio is met name belast met de coördinatie van de crisisbeheersing door de verschillende veiligheidsdiensten, onder andere door het inwinnen en beschikbaar stellen van informatie, het opstellen van noodverordeningen, (crisis)communicatie en het opleggen van quarantainemaatregelen etc. • De GGD is met name belast met het registreren en monitoren van COVID-19 besmettingen, ziekenhuisopnames en overlijdens binnen de regio alsmede op het testen van inwoners van klachten en het uitvoeren en opvolgen van bron- en contactonderzoek bij constatering van een besmetting. Daarnaast verstrekt de GGD informatie aan professionals en burgers die COVID-19 gerelateerde vragen hebben.
• De Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) coördineert de acute en niet-acute zorg en stuurt op zorgcontinuïteit in de keten door zorg te dragen voor toedeling van schaarse middelen benodigd in de zorg, zoals persoonlijke beschermingsmiddelen in het begin van de crisis. Daarnaast wordt samen met ziekenhuizen, huisartsen en de VVT de zorg voor kwetsbare patiënten afgestemd. Door samenwerking is de doorstroom van patiënten verbeterd, is cohortverpleging binnen de verschillende organisaties gestroomlijnd en zijn alternatieve opvanglocaties georganiseerd. Er heeft veel inzet plaatsgevonden op het monitoren van de zorg in de verschillende onderdelen van de keten en het delen van informatie, dit ook ten behoeve van landelijke monitoring. Het proces psychosociale hulpverlening is opgestart. • De ambulancezorg verzorgt het vervoer van COVID19 patiënten naar en tussen ziekenhuizen. • Bijdrage leveren aan landelijke coördinatie door beschikbaar stellen van personeel voor LOT-C en LOCC.
Ook voor de andere taken binnen VGGM hebben de getroffen (rijks)maatregelen grote invloed: • Om besmettingsrisico’s te beperken zijn oefeningen en opleidingen via e-learning vormgegeven of enkele maanden opgeschort. Daarnaast is de bezetting op de brandweerkazernes naar een minimum teruggebracht en werkt personeel voor zo veel mogelijk thuis. • Gezondheidsscreeningen van jeugd op onderwijsinstellingen en toezicht op kinderopvangcentra, sekswerkers, tattooshops, gebouwen zijn voor een groot deel enkele maanden opgeschort, uitgezonderd het toezicht op noodopvanglocaties voor kinderopvang. • Nieuwe communicatiemiddelen, zoals beeldbellen, zijn versneld geadopteerd en geïmplementeerd. Naast voor interne doeleinden worden deze middelen eveneens gebruikt om de dienstverlening, met name vanuit de jeugdgezondheidszorg, anders in te vullen. Hierdoor bleef contact tussen (jonge) ouders en het consultatiebureau of het contact met specifieke doelgroepen mogelijk. • Door het uitblijven van plannen van burgers om een verre reis te maken zijn er nauwelijks reizigersvaccinaties gezet. • Door minder reguliere reisbewegingen binnen de regio en het wegvallen van sport of uitgaansmogelijkheden waren er minder incidenten, leidend tot een afname van inzetten door de ambulancedienst. Doordat veel brandweervrijwilligers noodgedwongen thuis aan het werk waren was de paraatheid groot.
• Het ziekteverzuim nam af. In financiële zin hebben bovenstaande gevolgen grote impact op de inkomsten en lasten van VGGM. Besparingen zijn gerealiseerd doordat geplande activiteiten geen doorgang konden vinden. Voor een deel zullen deze activiteiten op een later moment worden ingehaald. Doordat deze activiteiten ook betrekking hebben op activiteiten die op productiebasis worden bekostigd, zijn de inkomsten lager dan begroot. Daarnaast zijn extra kosten gemaakt voor de extra inspanningen door de veiligheidsregio en de GGD. Ook de getroffen maatregelen in de bedrijfsvoering om thuiswerken mogelijk te maken, extra schoon te maken en de anderhalve meter samenleving toe te passen leiden tot extra kosten.
Per einde jaar heeft VGGM 8 testlocaties in gebruik waaronder het testpaviljoen met Gelderland-Zuid. In 2020 zijn circa 256.000 PCR-testen afgenomen, 32.000
4
Juli 2020 is van het Ministerie van VWS een schrijven ontvangen over de bestuurlijke en financiële afspraken COVID-19. Kort gezegd kunnen de meerkosten die Veiligheidsregio’s en GGD‘en maken in 2020 en 2021 onder voorwaarden gedeclareerd worden bij het Ministerie van VWS. De volgende meerkosten komen in aanmerking voor vergoeding: • Intensivering van reguliere GGD-taken; • Opdrachten op basis van artikel 7 WPG; • Vervangingskosten voor taken die niet konden worden uitgevoerd; • Nieuwe taken op basis van de nieuwe tijdelijke spoedwet
Voor de GGD-tak betekent dit dat alle COVID-19meerkosten als voorschot zijn gedeclareerd bij het Ministerie van VWS rekening houdend met de verrekening van de positieve en negatieve saldi binnen de PG-activiteiten en enkele bedrijfsvoeringsactiviteiten. Voor de VR-tak houdt dit in dat de meerkosten daar zijn opgevangen binnen de ruimte die is ontstaan door vermindering van activiteiten. In de jaarrekening zijn de meerkosten onder de programmaverantwoording bij het programma waar de meerkosten zijn gemaakt verwerkt. De kosten zijn op de reguliere wijze toegelicht. Hieronder zijn de officiële formats voor de verantwoording opgenomen alsmede een meer verdiepende specificatie voor de GGD-tak. Via controleverklaring van de account zijn de meerkosten vastgesteld.
Daarnaast worden de gemaakte kosten voor laboratoriumonderzoeken vergoed door het RIVM.
5
1.2
Programma Crisisbeheersing •
1.2.1 Multi taken
2 Gemeentelijke beleidsteam oefeningen (gepland 15) • 0 Regionaal beleidsteam oefening (gepland 1) • Enkele overige multi trainingen (gepland tientallen). Voor zover mogelijk zijn overleggen/trainingen van piketgroepen digitaal voortgezet.
COVID-19 crisis Het jaar 2020 stond primair in het teken van de COVID19 crisis. Nog nooit was de crisisorganisatie zo lang opgeschaald: vanaf maart 2020 zit de crisisorganisatie in GRIP4. Meer dan 50 ROT vergaderingen en half zoveel RBT bijeenkomsten hebben de crisis regionaal in goede banen geleid. De verbinding GGD-GHOR-Crisisorganisatie VGGM heeft hier haar waarde bewezen.
Planvorming In 2020 zijn de volgende activiteiten wat betreft planvorming uitgevoerd: het crisisplan is geactualiseerd, zeven rampbestrijdingsplannen voor zwaardere industriële bedrijven (Brzo) zijn herzien, de plannen voor (dreiging) dijkdoorbraak en overstromingen zijn samengevoegd in 1 multidisciplinair coördinatieplan hoogwater, de incidentbestrijdingskaart internationale samenwerking is opgesteld en de effecten van het rampbestrijdingsplan Kernkraftwerk Emsland voor VGGM zijn geïmplementeerd.
Om de crisisstructuur te versterken en de afstemming op het landelijke niveau te behouden, is de functie informatievoorziening stevig neergezet. Er is een informatieknooppunt ingericht en bemenst met collega’s van verschillende VGGM-onderdelen. Ook de functie bevolkingszorg is versterkt (zie aldaar). Tot 1 december werd de bestrijding van de crisis uitgevoerd op basis van noodverordeningen, vanaf 1 december op basis van de Tijdelijke Wet Maatregelen COVID-19. Om gemeenteraden eenduidig te informeren over de betekenis daarvan is een webinar georganiseerd vanuit het veiligheidsbureau.
Meldkamersamenwerking Naar aanleiding van de samenvoeging van de meldkamers van Gelderland-Zuid en Gelderland-Midden tot de meldkamer MAN (meldkamer Arnhem-Nijmegen) is een afstemmingsoverleg opgezet waarin de hoofden crisisbeheersing van beide regio’s afstemmen met de coördinator voor multiaspecten in de meldkamer. Een groslijst van onderwerpen is gedefinieerd waarvoor harmonisatie voorstellen worden gedaan. In de opmaat naar de meldkamer Oost-Nederland is een multiproject gestart waarbij de randvoorwaarden werden vastgesteld voor crisisbeheersing op gebied van informatievoorziening, alarmering hoofdstructuur en calamiteitencoördinator. In 2021 zal deze verder worden uitgewerkt.
Veel personele capaciteit was nodig voor daadwerkelijke crisisbeheersing waardoor er minder tijd was voor uitvoering van geplande projecten zoals de implementatie van flexibilisering GRIP, de ontwikkeling van een dynamisch risicoprofiel, kwaliteit en vakbekwaamheid van de multifuncties en evenementenadvisering. De systeemtest werd geannuleerd, het visitatieproces voortijdig opgeschort. Multidisciplinair Oefenen, Trainen en Opleiden Om ons goed voor te bereiden op crises en rampen besteden we intensief aandacht aan het onderhouden van de bekwaamheid van crisisfunctionarissen door middel van opleiding, training en oefening. In 2020 is beperkt multidisciplinair geoefend als gevolg van de beperkende maatregelen vanwege COVID-19: • • • •
En verder … stonden ook onderwerpen als de verkenning digitale ontwrichting, impactanalyse dijkdoorbraak en overstroming, ontwikkeling en implementatie van een nieuw LCMS en een inventarisatie van het applicatielandschap voor crisisbeheersing op de agenda van het veiligheidsbureau.
geen Multi realistische oefeningen (gepland 8, vervangen door CoPI-oefeningen) 4 CoPI-oefeningen (gepland 8) 4 Multi virtual reality oefeningen verspreid over 2 dagdelen (gepland 20)) Geen Multi regionaal team oefeningen (gepland: 4)
GRIP-incidenten In het jaar 2020 hebben 8 GRIP1-incidenten plaatsgevonden binnen onze regio. Daarnaast was er de langdurige GRIP4-COVID-19 crisis. Het onderscheid per gemeente is te vinden in het jaaroverzicht 2020.
6
Jaarverslag 2020
1.2.2 Bevolkingszorg Gemeenten zijn samen met politie, brandweer en GHOR verantwoordelijk voor rampenbestrijding en crisisbeheersing. Specifieker: de gemeenten zijn procesverantwoordelijk voor de bevolkingszorg. Door middel van een convenant werken de gemeenten van Gelderland-Midden slim en nauw samen op het gebied van Bevolkingszorg. Het jaar 2020 zou in het teken staan van bestendiging en versterking van de structuur en samenwerking zoals die was opgebouwd in de voorgaande jaren. Echter de COVID-19 crisis vroeg om een sterke focus op het eenduidig ondersteunen en adviseren van de gemeenten op het gebied van informatie, communicatie en te treffen maatregelen. Zo is, ter ondersteuning van de gemeenten, in aansluiting op de regionale crisisorganisatie het Gemeentelijk Knooppunt COVID-19 (GKC) ingericht en bemenst met medewerkers van gemeenten en netwerkteam. Op onderdelen is aanvullende menskracht van extern betrokken.
pagina 7
Overige activiteiten bestonden voornamelijk uit het in stand houden van de paraatheid en vakbekwaamheid van de piketorganisatie en de participerende medewerkers van gemeenten en veiligheidsregio. Met inachtneming van COVID-19 maatregelen konden veel opleidingen en trainingen in digitale vorm doorgegaan: 8 nieuwe mensen opgeleid voor in de regionale bevolkingszorg piketten; Alle 60 regionale piketmedewerkers hebben een bijscholing gehad; 14 piketbijeenkomsten met de verschillende piketten; 3 trainingen voor de lokale teamleiders acute bevolkingszorg; 2 lokale tabletops voor de teamleiders acute bevolkingszorg; 1 ROT sectietraining; 1 RACC oefening.
1.2.3 GHOR De Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) coördineert de acute en niet-acute zorg in de regio en stuurt op zorgcontinuïteit in de keten door zorg te dragen voor toedeling van schaarse middelen benodigd in de zorg, zoals persoonlijke beschermingsmiddelen in het begin van de crisis. In het jaar 2020 deed de GHOR dit onder andere door: • Het neerzetten van een logistiek distributiecentrum persoonlijke beschermingsmiddelen: toedeling van schaarse middelen benodigd in de zorg. • Samen met ziekenhuizen, huisartsen en de VVT de zorg voor kwetsbare patiënten af te stemmen. Door samenwerking is de doorstroom van patiënten verbeterd, is cohortverpleging binnen de verschillende organisaties gestroomlijnd en zijn alternatieve opvanglocaties georganiseerd. • Er heeft veel inzet plaatsgevonden op het monitoren van de zorg in de verschillende onderdelen van de zorgketen en het delen van
• • • • •
• •
informatie, dit ook ten behoeve van landelijke monitoring. Inzet van de projectgroep Verward gedrag voor de opvang van kwetsbare groepen. Bijstandsverzoeken aan defensie voor inzet personeel ziekenhuizen. Het netwerk van de VR inzetten voor snelle beschikbaarheid van locaties voor teststraten. Het opstarten van het proces psychosociale hulpverlening. Het samen met de partners binnen de veiligheidsregio vormgeven aan de taakstelling passend bij GRIP4. Het invullen van de voorzittersrol van het GGDcrisisteam. Uitvoering geven aan project Vaccinatie Covid19.
Doelenboom Wat wilden we bereiken Strategisch doel Operationeel doel Regie op Zorginstellingen zijn zich voorbereiding van bewust van hun rol en eigen de geneeskundige verantwoordelijkheid binnen hulpverlening bij de zorgketen rampen en crises Advisering van Adviseert over andere overheden crisisbeheersing (het optreden en organisaties op tijdens rampen en crises of het gebied van de (dreigende) verstoring van de geneeskundige zorg continuïteit) hulpverlening bij Adviseert over rampen en crises risicobeheersing (het voorkomen van rampen en crises)
Het 24/7 in staat zijn om tijdens rampen en crises de geneeskundige hulpverlening te coördineren, aan te sturen en te regisseren.
24x7 paraatheid van kwalitatief hoogstaande crisisorganisatie
Verbinden van de geneeskundige hulpverlening met openbare orde en veiligheid tijdens crises of rampen.
Wat hebben we bereikt Prestaties 2020 Actuele schriftelijke afspraken met acute- en publieke zorgpartners.
Wat is het beoogd effect Maatschappelijk effect Zorgpartners zijn voorbereid op geneeskundige hulpverlening in geval van rampen en crises
Adviseren en bieden van ondersteuning aan partners in de zorgketen om hun zorg continuïteit te garanderen
Alle zorgorganisaties kunnen zorg verlenen onder alle omstandigheden, ook tijdens rampen en crises.
Bijdragen aan multidisciplinaire advisering over evenementen en infrastructurele projecten aan gemeenten, andere overheden en bedrijven (mede in relatie met de nieuwe Omgevingswet) Crisisorganisatie die voldoet aan toetsingskader inspectie J&V Werven en selecteren nieuwe crisisfunctionarissen beschikbaar hebben van gekwalificeerde crisisfunctionarissen OTO plan; uitvoeren van activiteiten voor ontwikkeling en blijvende vakbekwaamheid. Materieel (vervoer, communicatiemiddelen en kleding) permanent op orde Informatiemanagement t.b.v. instellingen (m.b.v. GHOR 4all en LCMS) realiseren van een systeem tbv informatie uitwisseling in de zorgketen in het kader van rampenbestrijding en crisisbeheersing.
Beperken gezondheidsschade voor inwoners van GM
8
Efficiënt en effectief optreden van de crisisorganisatie tijdens rampen en crises.
Visie zelfredzaamheid GHOR en Veiligheidsregio ten uitvoering brengen
-
-
-
In de voorbereiding op en tijdens rampen en crises is er specifiek aandacht voor niet of verminderd zelfredzamen. Er wordt daar waar mogelijk gebruikt gemaakt van de veerkracht van de bevolking. Het doelmatig en doeltreffend inzetten van publieke gezondheidstaken
-
Voorkomen en beperken van gezondheidsschade van burgers als gevolg van crises, rampen en zware ongevallen.
-
Ondersteunen van bevoegd gezag bij incidenten met (mogelijke)maatschappelijke onrust
-
Netwerk bouwen Analyseren van kwetsbare groepen Bieden van handelingsperspectieven tijden rampen en crisis Adviseren van sociale netwerk en zorginstelling rondom verminderd zelfredzamen. Samenwerking met andere disciplines Visie zelfredzaamheid toepassen in oefeningen. inzetten Psychosociale Hulpverlening, Medische milieukunde, Infectieziekten, gezondheidsonderzoek indien nodig. OTO toepassen/ vakbekwaam houden van betrokken functionarissen. procedures crisisorganisatie op orde brengen c.q. houden
Verminderd zelfredzamen worden zo goed mogelijk ondersteund tijdens rampen en crises.
adviseren van bevoegd gezag en inzetten hulpverlening bij incidenten met (mogelijke) maatschappelijke onrust.
-
Er wordt tijdens een ramp en crises, daar waar mogelijk, een beroep gedaan op zelfredzame burgers t.b.v. de groep verminderd en niet zelfredzame burgers Burgers ontvangen de meeste adequate hulp. Beperken gezondheidsschade Burgers ontvangen de meest adequate hulp.
-
1.2.4 Wat heeft het programma Crisisbeheersing in totaliteit gekost? Overzicht baten en lasten
Realisatie
Begroting
Gew. Begr.
Realisatie
2019
2020
2020
2020
Multi GHOR Bevolkingszorg
2.252 1.013 419
2.193 1.316 563
2.296 1.308 563
2.551 1.191 614
Lasten
3.684
4.072
4.167
4.356
Gemeentelijke bijdrage Lokaal aanbod BDUR Zorgverzekeraars Overige baten
3.255 0 926 0 92
3.678 0 1.107 0 81
3.807 0 1.099 0 82
3.807 0 1.042 0 92
Baten
4.273
4.866
4.988
4.941
Resultaat voor bestemming
589
794
821
585
Mutatie reserves
357
0
0
0
Resultaat na bestemming
946
794
821
585
Vennootschapsbelasting
0
0
0
0
Resultaat na belasting
946
794
821
585
Doorbelasting
-794
-794
-821
-766
Resultaat
152
0
0
-181
Bedragen x € 1.000 1.1 Crisisbeheersing en brandweer
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
Het resultaat van het programma Crisisbeheersing bedraagt € 181.000 nadelig. Dit resultaat is veroorzaakt door meerkosten COVID-19 welke binnen de budgetten van de Veiligheidsregio worden opgevangen.
9
Jaarverslag 2020
1.3
Programma Brandweerzorg
1.3.1 Operatie De afgelopen 2½ jaar is er hard gewerkt aan de nieuwe repressieve organisatie met drie beroepsposten voor Arnhem en Ede-Stad. Eerst in de fase van advies daarna bij de uitwerking van de nieuwe beroepsorganisatie. In 2020 zijn de kazernes Ede-Stad en Arnhem-Zuid verbouwd en geschikt gemaakt om 24-uurdienst te kunnen draaien. Voor de collega’s in Ede een grote verandering, omdat zij moesten kiezen voor een repressieve of beheersmatige functie. In oktober zijn nieuwe manschappen geworven. De nieuwe beroepsorganisatie heeft ook grote impact op de vrijwilligers van de posten Ede, Ede-Stadspoort en Vpiket Arnhem. Na jaren met elkaar in een ploeg te hebben samengewerkt wordt dit vanwege de organisatieverandering anders. Er is besloten dat EdeStadspoort en V-piket Arnhem nog een half jaar/jaar langer openblijven. De vrijwilligers kunnen nu al een bijdrage leveren aan de herbezetting van de gekazerneerde organisatie en later mogelijk als parttimer meedraaien bij een van de beroepsposten. Ook zijn er vrijwilligers uit Ede, Ede-Stadspoort en Arnhem die hebben gesolliciteerd op de functie manschap 24-uurdienst of dagdienstmedewerker. In totaal zijn er 16 vrijwilligers uit onze hele regio die de keuze gemaakt hebben om bij de beroepsposten Arnhem en Ede-Stad de 24-uursdienst in te gaan.
Omgevingswet en risicogerichtheid De impact van de Omgevingswet en de visie risicogerichtheid past binnen het speerpunt risicogerichtheid uit het beleidsplan brandweer 20202023. De nieuwe Omgevingswet beoogt een veilige en gezonde fysieke leefomgeving te bereiken en in stand te houden. Door deze wetswijziging en de visie ‘De beweging van risicobeheersing naar risicogerichtheid in 2020: Samen zorgen voor échte coproductie!’ (vastgesteld door de Raad van directeuren Veiligheidsregio’s, Raad van Regionaal Brandweercommandanten en Raad van directeuren Publieke Gezondheid), veranderen de advies- en toezichtrol op het gebied van een gezonde en (brand)veilige leefomgeving. Het heeft de voorkeur om in vroegtijdig stadium aan tafel te zitten zodat de brede scope van veiligheids- en gezondheidsaspecten meegenomen kunnen worden in omgevingsvisies, -plannen en de verdere uitwerking hiervan in de fysieke leefomgeving. In het licht van
pagina 10
preventie en het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen is de leefomgeving immers een belangrijke “knop” waaraan gedraaid kan worden. Daarnaast wordt steeds meer van de brandweer gevraagd om flexibel in te spelen op de maatschappelijke ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld ondermijning, energietransitie en klimaatadaptatie. Om ook in de toekomst toegevoegde waarde te hebben investeert de brandweer in de vaardigheden en kennis van medewerkers. De specialist die op afstand plannen en vergunningen beoordeelt, ontwikkelt zich tot een adviseur die zijn rol en inbreng afstemt op de fase in het proces en de betrokken (maatschappelijke) partners. Meer “risicogericht werken” betekent ook voorbereid zijn op nieuwe en/of complexere vraagstukken (zoals de energietransitie). Naast inhoudelijke expertise vraagt dit communicatieve vaardigheden, overtuigingskracht en samenwerking in netwerken. Ook wordt aangesloten op een ander digitaal-stelsel en informatiehuizen. In 2019 is middels het programma “Risicobeheersing inrichten voor de toekomst, 2020 - 2023” door de brandweer ingespeeld op de bovengenoemde ontwikkelingen. Het programmaplan is in 2019 afgerond. In 2020 is gestart met de implementatie ervan.
Daarnaast hebben de brandweer, GGD en GHOR gezamenlijk het programma “Veilige en Gezonde Leefomgeving, 2020 - 2021” opgezet om de interne samenwerking (nog) beter vorm te geven en de gemeenten in onze regio te kunnen ondersteunen om de aspecten gezondheid en veiligheid in de afwegingen bij de inrichting van de leefomgeving mee te nemen. Extra belangrijk in de komende periode waarin de Omgevingswet wordt ingevoerd. Landelijke herijking Brandveilig Leven Brandweer Nederland heeft enige jaren geleden op basis van nieuwe visies en onderzoeken vier speerpunten benoemd. Zo worden risicogroepen gestructureerd geanalyseerd, wordt op Brandveilig Leven gestuurd door beïnvloeders, worden innovaties gestimuleerd en er wordt geïnvesteerd in de kennis en kwaliteit van het eigen personeel. Deze speerpunten staan centraal in onze aanpak en worden uitgewerkt in concrete acties. Vanuit deelnemende gemeenten is aangegeven dat de risicogroep ouderen bijzondere aandacht verdient. De herijking gaat ervan uit dat de brandweer een goede informatiepositie heeft, maar andere partijen de
grootste invloed hebben, zoals gemeenten, verzekeraars, zorgaanbieders, woningbouwcorporaties, cliëntenraden en media. Zij worden volgens de herijking nadrukkelijker ingezet. De speerpunten zullen in 2022 door brandweer Nederland worden vervangen door een meerjarenprogramma Veilig Leven met kernthema’s.
2021 af om het plan daarna te gaan uitvoeren. In het programmaplan wordt beschreven hoe we de eigen medewerkers nadrukkelijker in kunnen zetten om het gedachtegoed te verspreiden, met innovatieve producten die hierbij ondersteunen; ook in samenwerking met andere partijen, zoals gemeenten, verzekeraars, zorgaanbieders, woningbouwcorporaties, cliëntenraden en media.
In 2019 is gestart met het opstellen van een programmaplan Brandveilig Leven. Dit ronden we begin
In- en uitstroom vrijwilligers In 2020 zijn 32 (jaar 2019: 77) repressieve vrijwilligers ingestroomd en 31 (jaar 2019: 73) vrijwilligers vertrokken. De redenen van vertrek zijn ook heel divers: 2016
2017
2018
2019
2020
Leeftijd (FLO)
10
6
11
13
7
Verhuizing
10
8
7
10
4
Baan elders
1
3
1
0
4*
Onvoldoende beschikbaar
n.b.
7
0
1
1
Functioneren/ontslag
3
5
2
1
3
Combinatie werk
5
9
8
5
3
Combinatie privé (persoonlijke omstandigheden)
11
9
3
6
5
Onvrede/motivatie (beleid)
4
2
2
5
4
Regionalisering
0
0
1
0
0
Reden onbekend
1
1
0
8
1
Gezondheid
1
8
10
10
5
1
Anders
6
9
13
19
4
Totaal
59
69
58
73
372
* 1 persoon vrijwilliger Doornenburg naar 24-uurdienst Arnhem.
Per saldo is het aantal vrijwilligers in 2020 met 2 personen gedaald. Op 31 december 2020 bedroeg het totaal aantal repressieve vrijwilligers binnen onze regio 817.
Vakbekwaamheid Als gevolg van de COVID-19 crisis waren de mogelijkheden beperkt om middels fysiek opleiden en oefenen de vakbekwaamheid op peil te houden. Daar waar het strikt noodzakelijk was in het kader van de borging van de operationele taak, hebben fysieke momenten doorgang gevonden. Veelal in kleinere groepen en op afstand. Voor het overige zijn met voorrang digitale (online) varianten ontwikkeld en aangeboden. Genoodzaakt door de crisis is onverwacht veel ervaring opgedaan, bruikbaar voor de verdere invulling van de vakbekwaamheidsvisie in de komende jaren.
Veilig en bekwaam optreden Vanuit de verantwoordelijkheid voor samenleving en medewerkers is ook in 2020 gewerkt aan professionaliteit van medewerkers, veiligheid van persoonlijke beschermingsmiddelen en betrouwbaarheid van voertuigen en overig materieel.
1
Onder deze categorie kan zowel een PPMO-afkeur als het niet meer kunnen uitoefenen van de repressieve taak als gevolg van medische klachten worden verstaan. 2 Het moment van registreren 31 dec./1 jan. van een vrijwilliger die een post verlaat maar wel in de organisatie blijft kan in de uitstroomcijfers vrijwilligers van HRM en de clusters een verschil geven. Dit jaar is het verschil 6.
11
Veilig en schoon werken Veilig werken vereist goede en betrouwbare persoonlijke beschermingsmiddelen in de vorm van pakken, helmen, laarzen en ademluchtapparatuur. Aanschaf, onderhoud, reiniging en logistieke bewegingen worden met grote mate van efficiency uitgevoerd voor de posten en de repressieve collega’s. Tevens is er aandacht geweest voor de procedures om veilig te kunnen werken (arbeidshygiëne) en het daaronder vallende logistieke proces van schone kleding na de inzet.
Bedrijfszekerheid Parate staat en bedrijfszekerheid van blusvoertuigen en overig materieel is geborgd in de vorm van preventief onderhoud, reparaties en periodieke keuringen, waarbij externe normering wordt gevolgd. Goed geplande uitvoering in eigen beheer door gekwalificeerd en gecertificeerd personeel creëerde een hoge mate van betrokkenheid en snelle interne dienstverlening. Er is nagenoeg geen sprake geweest van niet geplande uitval van voertuigen
Doelenboom Wat wilden we bereiken
Wat hebben we bereikt
Strategisch doel
Operationeel doel
Effectief optreden bij brand en andere incidenten
Personeel in staat stellen • op een professionele en veilige manier te werken
Wat is het beoogd maatschappelijk effect
Prestatie 2020-2023
•
• • • • •
Verbeteren en vervangen • van middelen en materieel nodig voor brandbestrijding en • andere acute hulp
• •
Verbeteren van • processen voor dagelijkse brandweerzorg en hulpverlening • •
Landelijke agenda brandweerzorg, innovatief samenwerken, risicogericht werken, voor welke taak de juiste maat, vakmanschap versterken, vitale medewerkere en organisatie. Kernwaarden Brandweer Gelderland-Midden, verbinding, vertrouwen, vakmanschap en vitaliteit Paraatheid brandweer in relatie beschikbaarheid vrijwilligers (aansluiting bij landelijk programmaplan vrijwilligheid) In-doorstroom- en uitstroombeleid Project Repressieve beroepsorganisatie Arnhem-Ede-Centrum Van aanbod naar vraag gestuurd oefenen Innovatie in oefenen (interregionaal VRprogramma) Blijven investeren in het creëren van een veilig en gezond arbeidsklimaat voor repressieve medewerkers Wagenpark in relatie tot duurzaamheid, onderzoeken mogelijkheid gefaseerd overgaan naar duurzaam wagenpark Overgang van primaire bluswatervoorziening (reguliere drinkwatersysteem) naar alternatieve bluswatervoorziening in eigenbeheer (tankwagens). Innoveren van informatie-uitwisseling in de veiligheidsketen (bijv. met behulp van geoinformatie, Live-OP, LCMS) Innovatie op materieel en materiaal in te bedden in onze organisatie.
Het gaat hier met name om landelijke ontwikkelingen die ook voor Brandweer Gelderland-Midden van meerwaarde zijn Uitruk op maat, waar gewenst doorvoeren van flexibelere repressieve organisatie met behoud van slagkracht Kennisdeling (landelijk en regionaal) op basis van kenniscentrum, evaluaties en de resultaten van incidentgegevens Structureel evalueren van brandweerinzetten, incidentgegevens en deze resultaten omzetten in betere werkwijzen
12
Minder schade en slachtoffers bij brand en andere incidenten
De burger weet wat hij wel, maar ook wat hij niet van de brandweer mag verwachten
• •
•
• Verder intensiveren samenwerking oost5 en landelijke/interregionale projectgroepen • Voorbereiding en implementatie van een gezamenlijke meldkamer Oost5 • Onderzoeken mogelijke samenwerking Oost5 bij uitvoering duiktaak • Optimaliseren samenwerking en delen expertise natuurbrandbestrijding Oost5/landelijk • Brandbestrijding en hulpverlening effectiever en efficiënter maken door samenwerking met omringende regio’s Invoering Profchecks Groter veiligheidsgevoel Registratie: van kwantiteit naar kwaliteit Een betrokken brandweer organisatie
Uitbreiden interregionale samenwerking
Duurzaam inzetbare medewerker, die goed is opgeleid en kennis en vaardigheden blijft ontwikkelen.
Aantoonbaar vakbekwaam• •
Kwaliteit impuls oefenen op de post
Duurzaam wagenpark
In balans brengen persoonlijk leren, teamleren en organisatieleren terugbrengen van de uitlaatgas emissie
Toewerken naar operationele grenzen, als vervanger van vaste regiogrenzen Toewerken naar gebiedsgerichte opkomsttijden, in plaats van (nu nog) wettelijke verplichte objectgerichte opkomsttijden (project Rembrand) Voorbereiding en implementatie van een gezamenlijke meldkamer Oost5
• • •
Opleiden ploeginstructeurs Verder uitbouwen producten oefenen op maat Team vakbekwaamheid maakt onderwijskundig onderbouwde producten • Gebruik maken van moderne inzichten (brein leren), middelen en technieken (Virtueel, argumented reality e.d.) • Van aanbod naar vraaggericht oefenen individueel en op postniveau • Meer risicogericht oefenen
De markt actief volgen, aan de hand van nieuwe Voorbeeldfunctie voor de ontwikkelingen bijsturen, en indien mogelijk energietransitie en behalen inzetten op emissiearme of emissie loze voertuigen. klimaatdoelstellingen
13
1.3.2 Risicobeheersing in gesprek konden gaan, maar dit alternatief hebben opgepakt met brievenacties.
Brandonderzoek Binnen de regio wordt onderzoek uitgevoerd bij bepaalde type branden door Teambrandonderzoek. Brandonderzoek draagt bij aan het leren binnen de organisatie. Afgelopen jaar is de beoogde sterkte van het Team Brandonderzoek operationeel geworden. Het team bestaat uit 5 onderzoekers. In 2020 hebben 2 onderzoekers hun opleiding succesvol afgerond. De teamleden voeren brandonderzoek uit naast hun reguliere werkzaamheden. Afgelopen jaar hebben we 34 brandonderzoeken uitgevoerd. In 2020 is daarmee ook de landelijke database brandonderzoek gevuld. Het IFV gaat met die landelijke gegevens een analyse maken zodat de informatie gebruikt kan worden voor het verhogen van de brandveiligheid binnen de maatschappij. In de Nieuwjaarsnacht van 2020 heeft er een brand gewoed aan het Gelderseplein in Arnhem, met twee dodelijke slachtoffers tot gevolg. Daarom heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid een onderzoek gestart. Hierbij zijn het team Brandonderzoek en Risicobeheersing betrokken. De verwachting is dat het rapport in april 2021 verschijnt. Als lid van het landelijke onderzoeksteam Natuurbrandonderzoek zijn twee van onze onderzoekers ingezet bij onderzoek naar de grote natuurbranden in Limburg en Brabant.
Veilige en Gezonde Leefomgeving Brandweer Gelderland-Midden adviseert bij ruimtelijke vraagstukken. Dit is vaak het geval bij omgevingsvisies, (ontwerp)bestemmingsplannen, complexe vraagstukken bij vervoer over weg, water, spoor en ten aanzien van buisleidingen. Deze adviezen worden opgesteld door brandweer, GGD, GHOR en de politie. Zo ontstaat een integraal afgewogen advies; met inachtneming van de mens en de omgeving die beschermd moeten worden, de risico-veroorzaker en de economische belangen. Daarmee leveren wij een bijdrage aan een veilige omgeving. De komst van de Omgevingswet biedt veel (nieuwe) mogelijkheden en een momentum om gezondheid en veiligheid op de (bestuurlijke) agenda te zetten bij onze partners. Daarom is het programma ‘Veilige en Gezonde Leefomgeving, 2020 – 2021’ opgezet. Hiermee bouwen we aan de (door)ontwikkeling van VGGM (brandweer, GGD en GHOR) naar een deskundige en proactieve partner voor een ‘veilige en gezonde leefomgeving’. Een partner die het lukt om gemeenten, initiatiefnemers en partners zo te informeren en te adviseren dat hun keuzes bijdragen aan een veiligere en gezondere leefomgeving. In 2020 is het programmateam aan de slag gegaan. Zij heeft een Visie Veilige en Gezonde Leefomgeving opgesteld en is in gesprek met gemeenten, omgevingsdiensten en andere partners over de voorbereiding op de Omgevingswet, m.n.
het opstellen van omgevingsvisies en –plannen.
Risicogerichtheid Met het programmaplan “Risicobeheersing inrichten voor de toekomst, 2020 -2023” heeft de brandweer haar visie en plan opgesteld. Dit naar aanleiding van de komst van de Omgevingswet, Wet Kwaliteitsborging bouwen, maatschappelijke ontwikkelingen en de benodigde focus op risicogerichtheid; bovendien is er een belangrijke relatie met het programma Veilige en Gezonde leefomgeving (zie hieronder). Onze visie is om, uiterlijk in 2025, een expertisecentrum brand- en omgevingsveiligheid te zijn. Dit expertisecentrum vervult de behoefte van onze omgeving aan betrouwbare informatie over brand- en omgevingsveiligheid. Om dit te bereiken volgen we binnen dit programma vijf strategieën, waarbij we inzetten op: prioritaire veiligheidsrisico’s, datapositie (netwerk), allianties rond maatschappelijke opgaven, bewustwording bij burgers en bedrijven. En investeren in onze medewerkers. In 2020 is hier een start mee gemaakt door lerend en stimulerend toezicht toe te passen. Daarbij moet opgemerkt dat we door COVID-19 niet fysiek op locatie
Brandveilig Leven Sinds enkele jaren wordt binnen onze regio uitvoering gegeven aan het programma Brandveilig Leven. Het doel hiervan is om burgers, bedrijven en instellingen bewust te maken van de brandrisico’s om zodoende de brandveiligheid te vergroten. Juist omdat persoonlijk contact belangrijk is bij onze voorlichtingsactiviteiten, konden we dit jaar veel minder activiteiten uitvoeren. Zo hebben we minder voorlichtingsbijeenkomsten kunnen organiseren en konden we niet aanwezig zijn bij allerlei evenementen, omdat deze gewoonweg niet doorgingen. Tijdens de versoepeling hebben we nog wel voorlichting kunnen geven aan de bewoners van het Gelderseplein (Arnhem); dit naar aanleiding van de brand tijdens de nieuwsjaarnacht. Er zijn 83 bijeenkomsten in het kader van Brandveilig Leven georganiseerd. We hebben dat onder andere
14
gedaan naar aanleiding van branden en vooral voor de doelgroep ouderen. Verder zijn er bij diverse andere gelegenheden voorlichtingsactiviteiten gericht op brandveiligheid uitgevoerd. Het gaat dan om voorlichting tijdens open dagen van brandweerposten, tijdens introductiedagen van studenten en voorlichting aan woningcorporaties, (verminderd zelfredzame) jongeren, basisscholen, beveiligers ROC Arnhem, studenten in de gezondheidszorg
studiejaar. Als alternatief hebben we daarom in samenwerking met Idealis (verhuurder van studentenwoningen) een filmpje gemaakt. Dit is online gedeeld door Idealis, de drie hogescholen) en de universiteit in onze regio. Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbestrijding Het project is in het najaar van 2019 officieel van start gegaan. Gebiedsgerichte aanpak houdt in dat er risicogericht gekeken wordt naar de beheersing van natuurbranden voor de verschillende natuurgebieden. Hierin werken diverse partijen, zoals natuurbeheerders en recreatieondernemingen, samen om de kans en impact van onbeheersbare natuurbranden te verkleinen. Het doel is het reduceren van de kans op onbeheersbare natuurbranden naar een maatschappelijk verantwoord en aanvaardbaar niveau; daaronder het beperken van effecten van natuurbrand op de functies vitaal, zorg, recreatie en wonen & werken, zodat de veiligheid en continuïteit van de samenleving beter gewaarborgd is. Na succesvolle pilots vanuit het programma Risicobeheersing Natuurbranden, wordt deze aanpak verder uitgerold voor het gehele Veluwemassief en de Achterhoek. Dit gebied is hierbij ingedeeld in zeven gebieden waarvan vijf (deels) binnen GelderlandMidden.
Tijdens de jaarlijkse Nationale Brandpreventie Weken in oktober hebben we de landelijke campagne “Rookmelders redden levens” ondersteund. Deze campagne was gericht op het informeren over het belang van rookmelders en het juist plaatsen daarvan in huis. De campagne was vooral online: via social media en de lancering van de website www.rookmelders.nl. De campagne is voorbereidend op de komst van een beoogde, wettelijke verplichting. Deze houdt in dat per 1 juli 2022 een rookmelder op elke verdieping van bestaande woningen (van vóór 2003) is geplaatst. Daarom zal deze campagne ook in 2021 en 2022 worden gevoerd. Naast online zijn artikelen in huis-aanhuisbladen van negen gemeenten geplaatst en hebben we een display met plaatsingsadvies voor lokale bouwmarkten ontwikkeld en geplaatst.
Dit jaar is vooral de aandacht gegaan naar het ontwikkelen van digitale middelen zoals een toolkit voor natuurbeheerders, een geografisch informatiesysteem om maatregelen vast te leggen en communicatiemiddelen voor de verschillende doelgroepen.
Een speerpunt in onze aanpak van Brandveilig Leven is dat we contact leggen met organisaties die invloed kunnen hebben op brandveiligheid. In dit kader is het project ‘Samen brandveilig, woningcorporaties en brandveiligheid’ voortgezet. Dit project is gericht op intensievere samenwerking met de corporaties die actief zijn in onze regio én relevant zijn/open staan voor samenwerking met ons (32 respectievelijk 21 corporaties). Dit betreft een meerjarenprogramma van tien jaar. Inmiddels heeft een groot deel van de relevante corporaties een intentieverklaring ondertekend en hebben zij een plan van aanpak opgesteld om op een gestructureerde manier de brandveiligheid te vergroten. Of zij zijn bezig zo’n plan van aanpak op te stellen.
Materieel natuurbrandbestrijding Aankomende wijzigingen in de wet- en regelgeving maken de huidige wijze van dakblussing onmogelijk. Daarom is een aanbesteding van de vervangingsaanschaf van de natuurbrandbestrijdingsvoertuigen met afstand bedienbare dakblusmonitoren voorbereid en in het vroege voorjaar 2020 in de markt gezet, er zijn geen offertes op binnen gekomen. Dit was enerzijds een gevolg van de COVID-19 crisis, anderzijds van de gekozen dakblussystematiek, die door leveranciers als complex werd gezien. Er is nu gekozen voor een systeem met een afstand bediende bumpermonitor. Dit systeem is ook op de huidige voertuigen al aanwezig. De opdracht is opnieuw in de markt gezet. Eind dit jaar verwachten we aanbestedingsprocedure af te ronden, zodat we de eerste bestellingen in 2021 kunnen plaatsen. Levering van eerste voertuigen worden naar verwachting in 2022 opgeleverd.
Verder hebben we vervolg gegeven aan de netwerkbijeenkomst ouderen en brandveiligheid (2019) door (meer) aan te sluiten op gemeentelijke initiatieven en op basis daarvan een structurele aanpak te creëren voor de kwetsbare doelgroep ouderen. In 2021 zullen we hiermee doorgaan. Tenslotte konden we ook geen voorlichting geven aan studenten (die op kamers wonen) bij aanvang van hun
15
Jaarverslag 2020
Doelenboom Wat wilden we bereiken
Wat hebben we bereikt
Strategisch doel
Operationeel doel
Brandveilige samenleving door minder slachtoffers, minder branden en minder schade
Bewustzijn creëren over • (brand)veiligheid bij burgers, bedrijven en (zorg)instellingen. • • • •
Omgevingsrechtproof maken van organisatie
pagina 16
Wat is het beoogd maatschappelijk effect
Prestatie 2020-2023 Zorgen dat brandveiligheid een integraal onderdeel is van het gemeentelijk integraal veiligheidsplan Samenwerking met betrokken gemeenten en woningcoöperaties continueren en uitbreiden, zowel voor domeinen wonen, onderwijs en zorg Voorlichtingssessie in de wijk na een woningbrand Bedrijven en (zorg)instellingen voeren zelf een brandveiligheidscontrole uit waarmee zij zicht krijgen in het eigen brandveiligheidsniveau Met gemeenten de rookmelderdichtheid bevorderen en het bewustzijn van de gevaren van koolmonoxidevergiftiging vergroten. De wettelijke verplichting voor rookmelders in bestaande bouw per 1 juli 2022 versterkt dit de komende jaren.
Een grotere (brand) veiligheid en een groter veiligheidsgevoel in de samenleving.
Bijdragen • aan brandveiligheid van bedrijven en hun omgeving •
Inzetten Risico Analyse Monitor, waarbij naast bouwkundige zaken en omgevingseffecten ook nadrukkelijke de organisatorische kant worden meegenomen. Inspelen op en uitvoering geven aan de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Bouwen
Samenwerking met • omgevingsdiensten continueren
Uitvoering geven aan het gezamenlijk uitvoeringsprogramma
In beeld • hebben van de brandrisico’s in een brandrisicoprofiel
Door ontwikkelen van het brandrisicoprofiel
Een toekomstbestendige • brandweerorganisatie, die meebeweegt met de maatschappelijke ontwikkelingen en • optimaal kan inspelen op de vragen die spelen
Een gezonde en vellige Proactief bijdragen aan een integrale en samenhangende benadering van risico’s door het leefomgeving bevoegd gezag met als resultaat een veiliger en gezonder fysieke leefomgeving Bewegen van regel- naar risicogericht werken zodat we door differentiatie van risico’s en vanuit onze specifieke deskundigheid ons kunnen richten op het bevorderen van de fysieke veiligheid bij (vooral) complexe risico’s in de samenleving.
Jaarverslag 2020
1.3.3 Meldkamer Alarmeringen brandweer In 2020 is Brandweer Gelderland-Midden 4.954 (jaar 2019: 4.760) keer gealarmeerd. In onderstaande tabel staat de verdeling per gemeente volgens de landelijke meldingsclassificaties: Aantal alarmeringen brandweer Brand
Arnhem Barneveld Doesburg Duiven Ede Lingewaard Nijkerk Overbetuwe Renkum Rheden Rozendaal Scherpenzeel Wageningen Westervoort Zevenaar
Alarm: Alarm: DienstLeefOngeval Gezondheid Verkeer Overig TOTAAL Brand PAC verlening milieu OMS 536 165 13 206 199 139 149 5 42 1454 149 24 2 64 69 76 46 2 8 440 14 1 22 15 6 11 1 70 47 10 2 20 25 16 23 1 144 276 63 8 107 197 119 97 8 17 892 58 6 3 32 36 33 30 1 10 209 77 22 2 33 43 31 41 6 255 77 17 4 34 33 49 34 1 2 251 65 77 39 56 24 27 6 294 81 13 2 52 59 32 44 1 5 289 5 2 3 1 6 17 11 8 5 12 5 13 54 60 26 1 37 53 10 30 6 223 18 1 15 6 5 17 1 63 69 10 1 40 40 34 40 3 7 244
Buurgemeenten Gemeente onbekend3 TOTAAL
16 2 1561
444
39
Korte omschrijving van de verschillende categorieën: • Brand: alle alarmeringen voor (verdenking van) brand • Brand OMS: alle automatische brandmeldingen gekoppeld aan een OMS-installatie • Alarm PAC: meldingen die binnenkomen via een particuliere alarmcentrale • Dienstverlening: liftopsluiting, dier in problemen, meting, buitensluiting, dienst aan derden • Leefmilieu: wateroverlast, weeroverlast, stormschade, gladheid • Ongeval: verkeersongevallen en ongevallen met gevaarlijke stoffen • Gezondheid: reanimatie, onwel/ziekte, tilassistentie • Verkeer: vervuild wegdek, wegversperringen • Overig: alle zaken die onder een van de andere categorieën vallen. Het totaal aantal incidenten is ten opzichte van het jaar 2019 met 4% gestegen (4760). De stijgingen zijn niet terug te zien bij alle meldingsclassificatie. De
3 Betreft testmeldingen, oefeningen of niet
standaard aangemaakte meldingen.
pagina 17
7
3
713
849
13 2 595
9
2
1
617
23
113
51 4 4954
opvallendste stijging en of daling wordt hieronder toegelicht. In 2020 is het aantal branden met 168 gestegen. (1561 in 2020 ten opzichte van 2019 met 1393). De stijging is terug te zien in het aantal branden wegvervoer. In 2020 zijn dit er 308 en vorig jaar waren dit 240 incidenten. Arnhem is de gemeente die eruit springt bij brand wegvervoer. In 2020 waren dit 145 incidenten en in 2019, 82. Arnhem heeft in 2020 veel vaker dan voorgaande jaren te maken gehad met autobranden. Een daling is terug te zien in het aantal alarmeringen Gezondheid (765 in 2019), vooralsnog verklaren wij dit door de COVID-effecten.
Jaarverslag 2020
Opkomsttijd prio 1 en behaalde norm Uit het totaal van de kolommen Brand, Alarm: Gebouw, Bijgebouw, Automatisch brandalarm zijn 712 brandmeldingen geselecteerd waarvoor een wettelijke opkomsttijd geldt van 5, 6, 8 en 10 minuten. Het bestuur van VGGM heeft op 24 juni 2015 besloten om de normtijd van 5 en 6 minuten op te hogen naar 8 minuten. Van 619 (inclusief extreem lange tijden >15 min) meldingen kan een opkomsttijd worden berekend. Deze getallen zijn over een aantal jaar met elkaar vergeleken. Het onderstaande overzicht laat zien dat in het jaar 2020 regionaal een opkomstpercentage is behaald van 60%.
Aantal meldingen Aantal binnen de norm van 8 en 10 minuten (waarbij de norm van 5 en 6 minuten is opgehoogd naar 8 minuten) Percentage
2018 596 356
2019 570 329
2020 577 346
59%
58%
60%
FRB Onder de categorie “medisch” valt de buitenwettelijke First Responder Brandweer-taak (FRB) van brandweer Gelderland Midden. Voor reanimatiemeldingen rukken zowel de teams van de Medische Ondersteuning Brandweer (MOB) als de FRB-teams uit. In het kader van de leesbaarheid worden de gealarmeerde eenheden “FRB” genoemd. Hieronder wordt onder andere het aantal alarmeringen van FRB getoond. Daarbij wordt aangegeven hoe vaak een FRB-team als eerste ter plaatse was. 2019
2020
Aantal alarmeringen FRB voor hartfalen
454
422
Aantal daadwerkelijke reanimaties Geen reanimatie Inzet FRB zonder ambulancerit FRB niet ter plaatse geweest of niet geplot Aantal patiënten vervoerd naar ziekenhuis met hartritme Percentage aantal patiënten vervoerd naar ziekenhuis met hartritme Ambulance 1ste ter plaatse
311 111 32 35 110
280 105 37 30 110
32%
39%
43%
73%
FRB 1ste ter plaatse
57%
27%
Het aantal alarmeringen FRB is niet zuiver omdat niet elke alarmering “gezondheid” daadwerkelijk om hartfalen gaat. Het aantal FRB-alarmeringen is redelijk stabiel. Jaarlijks wordt de FRB circa 400 keer met de ambulancedienst mee-gealarmeerd. Van deze alarmeringen is volgens de ambulancedienst gemiddeld sprake van gemiddeld driehonderd daadwerkelijke reanimaties
pagina 18
1.3.4 Wat heeft het programma Brandweerzorg in totaliteit gekost? Overzicht baten en lasten
Realisatie
Begroting
Gew. Begr.
Realisatie
2019
2020
2020
2020
Operatie Risicobeheersing Meldkamer
28.096 4.114 1.981
30.016 4.012 1.482
29.661 4.144 1.242
26.338 4.119 1.831
Lasten
34.191
35.510
35.047
32.288
Gemeentelijke bijdrage Lokaal aanbod BDUR Zorgverzekeraars Overige baten
36.209 0 5.820 0 2.247
38.268 0 5.088 0 983
38.120 0 5.265 0 1.056
38.180 0 5.306 0 1.581
Baten
44.277
44.339
44.441
45.066
Resultaat voor bestemming
10.086
8.828
9.393
12.778
Bedragen x € 1.000 1.1 Crisisbeheersing en brandweer
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
Mutatie reserves
0
200
200
0
Resultaat na bestemming
10.086
9.028
9.593
12.778
Vennootschapsbelasting
0
0
0
0
Resultaat na belasting
10.086
9.028
9.593
12.778
Doorbelasting
-9.135
-9.028
-9.593
-9.595
951
0
0
3.183
Resultaat
Het resultaat van het programma Brandweerzorg bedraagt € 3.183.000 voordelig. De belangrijkste elementen die dit resultaat verklaren zijn: • Lagere vrijwilligerskosten, met name door het opschorten van oefeningen, € 589.000. • Een voordeel op de lasten van Logistiek & Beheer van € 1.526.000. Dit voordeel bestaat uit een boekwinst op verkoop voertuigen van € 300.000,
•
19
lagere afschrijvingslasten door uitstel investeringen van € 691.000, minder materiele kosten zoals onderhoud en brandstofverbruik van € 403.000 en lagere personeelskosten van €129.000. Een voordeel op de lasten van vakbekwaamheid van € 1.013.000 door minder opleidingskosten van € 748.000 en niet ingevulde vacatures van 265.000.
1.4
Programma GGD
Seksuele Gezondheid Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) zijn infectieziekten die gewoonlijk worden overgedragen door seksueel contact. Vanaf 2009 is het soavindpercentage langzaam opgeklommen van 14,0% naar 19,2% in 20184. Deze trend lijkt zich door te zetten. Dit beeld komt overeen met de rest van Nederland. Landelijk is het beleid om de focus te leggen op (het bereiken van) mensen met een hoog soa-risico steeds verder aangescherpt. Dit heeft zeer waarschijnlijk een rol gespeeld in het groeiende vindpercentage de afgelopen 10 jaar. Ook een goede selectie tijdens de telefonische intake heeft bijgedragen aan dit groeiende vindpercentage.
1.4.1 Algemene Gezondheidszorg Voor een toelichting op de COVID-19 bestrijding wordt verwezen naar paragraaf 1 COVID-19. Infectieziektebestrijding In 2020 was er door COVID-19 veel aandacht voor infectiepreventie en hygiëne maatregelen bij onze inwoners, zorginstellingen, scholen, kinderopvanglocaties en andere organisaties. De impact van COVID-19 op de maatschappij en de dreiging van nieuwe pandemieën in de toekomst, zal er zeker toe leiden dat infectieziektepreventie hoog op de agenda komt te staan. In 2021 zal het gesprek verder gaan over infectieziektebestrijding landelijk en in de regio’s.
Door COVID-19 is voor seksuele gezondheid alleen medisch noodzakelijke zorg verleend overeenkomstig met landelijk beleid. Door de betrokken artsen is bepaald wat behoorde tot medisch noodzakelijke zorg. Ook zijn alternatieve vormen van zorgverlening toegepast, zoals video consulten. En doelgroepen zijn op een andere wijze benaderd passend bij de COVID-19 maatregelen.
Na de eerste COVID-19 golf in het voorjaar is door de GGD in samenwerking met de GHOR een quick-scan infectiepreventie uitgevoerd bij zorgaanbieders. Een deel van de uitkomsten is gelijk opgepakt in het najaar 2020 bij de bestrijding van het COVID-19 virus. We hebben een specifiek COVID-19 adviesteam ingericht voor zorgaanbieders waar zij terecht kunnen met vragen over infectiepreventie. De uitkomsten van de quick-scan infectiepreventie worden in 2021 verder opgepakt met zorgaanbieders.
Preventieve hiv-remmers (PrEP) Jaarlijks komen er 800 nieuwe hiv-infecties bij. Preventieve hiv-remmers (PrEP) kunnen helpen dit aantal verder omlaag te brengen. PrEP bestaat uit tabletten die ervoor zorgen dat de hiv-infectie niet wordt opgelopen. In 2018/2019 zijn we gestart met een pilot bij GGD Gelderland-Midden vooruitlopend op de landelijke uitrol van PrEP zorg. In 2020 maken de PrEP consulten onderdeel uit van onze reguliere dienstverlening.
De activiteiten van GAIN (Gelders Antibioticaresistentie en Infectiepreventie Netwerk) hebben door de COVID-19 bestrijding stilgelegen en zijn doorgeschoven naar 2021. GAIN is een van de tien regionale zorgnetwerken, die in opdracht van het ministerie van VWS focussen op de aanpak van antibioticaresistentie en infectiepreventie.
Reizigersadvisering Voor reizigersvaccinaties is de vraag naar vaccinaties in 2020 drastisch afgenomen. Vaccinaties worden alleen gegeven voor noodzakelijke reizen. En herhaalconsulten worden uitgevoerd. Medewerkers vanuit de teams reizigersadvisering en seksuele gezondheid zijn deels ingezet in de COVID-19 organisatie voor testen en bronen contactonderzoek.
TBC Op landelijk niveau investeren de GGD’en in een toekomstbestendige tuberculosebestrijding. Aanleiding hiervoor is de dalende incidentie waardoor de expertise van professionals dreigt af te nemen. Daar komt bij dat de komende jaren meerdere tuberculose artsen met pensioen gaan en ervaren artsen schaars zullen worden. GGD Gelderland-Midden zoekt oplossingen door intensivering van de samenwerking binnen de GGD (met name met team Infectieziektebestrijding), samenwerking met andere GGD-en en samenwerking met ziekenhuizen. De activiteiten hebben in 2020 voor een groot deel stilgelegen door . Dit wordt doorgeschoven naar 2021.
Milieu en Gezondheid Het afgelopen jaar heeft de GGD-gemeenten ondersteund met advisering over gezondheidsaspecten. In de advisering over de kwaliteit van de leefomgeving is extra aandacht voor de gezondheidsgevolgen van
4
Bron: Thermometer Seksuele Gezondheid OostNederland 2018, juli 2019.
20
klimaatverandering. Samen met andere GGD’en is vanuit Gelderland-Midden input geleverd voor de Regionale Klimaatadaptatiestrategie (RAP) Vallei en Veluwe. Belangrijke punten zoals het belang van lokale hitteplannen en kennisontwikkeling bij gemeenten over gezondheid en klimaatadaptie, zijn overgenomen. VGGM heeft als vervolgstap hierop het Regionaal Manifest Ruimtelijke Adaptatie Vallei en Veluwe medeondertekend. Verder zijn voor het ontwikkelen van een lokale klimaatadaptatiestrategie klimaatdialogen met inwoners en andere belanghebbenden een nieuw instrument. Op verzoek van de gemeente Lingewaard is bijvoorbeeld het thema hitte bij een van de lokale klimaatdialogen besproken.
Advisering over kinderopvang op milieubelaste locaties In samenwerking met toezicht kinderopvang en een aantal gemeenten is de werkgroep Gezonde Kinderopvang opgericht. De werkgroep heeft als doel om te zorgen voor een betere borging van gezonde kinderopvang, door luchtverontreiniging mee te nemen bij de beoordeling van aanvragen. Het gaat hierbij om luchtverontreiniging van wegverkeer (drukke wegen) en van veehouderijen.
Zorg en veiligheid OGGZ De OGGZ richt zich met name op (dreigend) dak- en thuislozen, (dreigend) dakloze gezinnen, zwerfjongeren en zorgwekkende zorgmijders. VGGM voert voor (dreigend) dak- en thuisloze individuen en (dreigend) dakloze gezinnen in de regio Arnhem de centrale intake uit5. Het zorgdragen voor diverse meldpunten (het Centraal Meldpunt, het Meldpunt Ontruimingen, het Meldpunt vroegsignalering voor risicovolle schulden en het Meldpunt onverzekerden) draagt bij aan het in beeld hebben en houden van deze doelgroep.
Implementatie Omgevingswet De komst van de Omgevingswet biedt veel mogelijkheden en een momentum om een veilige en gezonde leefomgeving op de (bestuurlijke) agenda te zetten bij gemeenten, provincie en omgevingsdiensten. Binnen VGGM hebben we daarom één programmateam gevormd van adviseurs vanuit GGD, Brandweer en GHOR. We sluiten aan bij projecten die gemeenten ondernemen rond de Omgevingswet. Wij adviseren over gezondheid én veiligheid. Zo hebben de GGD-en landelijk kernwaarden opgesteld voor een gezonde leefomgeving. Binnen VGGM zijn deze kernwaarden uitgebreid voor een gezonde en veilige leefomgeving.