Veiligheidsanalyse Barendrecht 2022 V1.7.pdf
Tekst van het document
Veiligheidsanalyse gemeente Barendrecht 2022
Versie Datum Auteur
1.1 08-06-2023 M.K. Berends & P. Klem
Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 4 Documentenanalyse ........................................................................................................................... 4 Werkgroep bijeenkomsten .................................................................................................................. 4 De gemeentelijke veiligheidsthema’s .................................................................................................. 5 Veiligheidsveld 1. veilige woon- en leefomgeving ................................................................................... 6 Thema 1.1 objectieve veiligheid .......................................................................................................... 6 Thema 1.2 subjectieve veiligheid ...................................................................................................... 11 Veiligheidsveld 2. bedrijvigheid en veiligheid ........................................................................................
12 Thema 2.1 veilig winkelgebied .......................................................................................................... 12 Thema 2.2 veilige bedrijventerreinen ................................................................................................ 14 Thema 2.3 veilig uitgaan ................................................................................................................... 16 Thema 2.4 veilige evenementen ....................................................................................................... 18 Thema 2.5 veilige toerisme ............................................................................................................... 19 Veiligheidsveld 3. jeugd en veiligheid .................................................................................................... 20 Thema 3.1 jeugdoverlast ................................................................................................................... 20 Thema 3.2 jeugdcriminaliteit/ individuele probleemjongeren ............................................................ 21 Thema 3.3 jeugd, alcohol en drugs ................................................................................................... 23 Thema 3.4 veilig in en om de school.................................................................................................
25 Veiligheidsveld 4: fysieke veiligheid ...................................................................................................... 27 Thema 4.1: verkeersveiligheid .......................................................................................................... 27 Thema 4.2: brandveiligheid ............................................................................................................... 28 Thema 4.3: externe veiligheid ........................................................................................................... 29 Thema 4.4: rampenbestrijding en crisisbeheersing .......................................................................... 32 Veiligheidsveld 5: integriteit en veiligheid .............................................................................................. 34 Thema 5.1: polarisatie en radicalisering ........................................................................................... 34 Thema 5.2: georganiseerde criminaliteit ........................................................................................... 36 Thema 5.3: informatieveiligheid ........................................................................................................ 38 Thema 5.4: ambtelijke en bestuurlijke integriteit ...............................................................................
42 Concluderend hoofdstuk ........................................................................................................................ 44
Pagina 2 van 48
Inleiding Deze rapportage vormt de weerslag van de veiligheidsanalyse zoals die in de periode april 2023 – juni 2023 heeft plaatsgevonden in het kader van de ontwikkeling van het Integraal Veiligheidsbeleid van de gemeente Barendrecht. Het rapport dient als input voor het lokaal veiligheidsbeleid. Daarnaast vormt de veiligheidsanalyse een basis voor de uitwerking van het lokale veiligheidsbeleid. De opbouw van het document beantwoordt aan de methode kernbeleid veiligheid. In deze methode worden vijf veiligheidsvelden onderscheiden, namelijk: veilige woon- & leefomgeving, bedrijvigheid & veiligheid, jeugd & veiligheid, fysieke veiligheid en integriteit & veiligheid. Binnen de veiligheidsvelden worden veiligheidsthema’s onderscheiden. De rapportage is gebaseerd op informatie verkregen via bestudering van documenten, gegevensregistraties en werkgroep sessies met interne en externe veiligheidspartners. Concepten van de rapportage zijn beoordeeld en aangevuld door de veiligheidspartners van de gemeente Barendrecht.
Doelstellingen Op basis van de resultaten uit de veiligheidsanalyse wordt voor de gemeente Barendrecht een onafhankelijke rapportage opgesteld van de bevindingen in Barendrecht.
Afbakening Gehanteerde rapportages, veiligheidscijfers en uitkomsten zijn gebaseerd op verschillende onderzoeksmethodieken waardoor cijfers niet in alle gevallen met elkaar kunnen worden vergeleken. Jaartallen van verschillende documentaties zijn verschillend waardoor jaartal 2019 fungeert als nulmeting. Onderzoek is beperkt tot documentenanalyse van beschikbare data, waardoor veroudering van bepaalde data niet kan worden uitgesloten. De genoemde veiligheidsvelden vormen een leidraad in de analyse, echter is dit geen uitgangspunt. Dit betekent dat tijdens de analyse wordt uitgegaan van feitelijkheden uit rapportages en een koppeling wordt gemaakt met de veiligheidsvelden daar waar mogelijk. Tot slot zijn er in de gebruikte rapportages verschillende onderzoeksmethodieken toegepast waardoor generalisatie en onderlinge koppeling niet altijd mogelijk is.
Pagina 3 van 48
Leeswijzer Documentenanalyse Voor het opstellen van deze rapportage zijn de volgende documenten gebruikt:
Politiegegevens In de veiligheidsanalyse wordt teruggeblikt op cijfermatige politiegegevens. Te denken valt aan de cijfers uit: rapportage cameratoezicht, rapportage politiecijfers voor gemeenten en de AD-misdaadmeter. Opgemerkt wordt dat de cijfermatige uitkomsten uit de rapportages met de nodige voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd. Vertekeningen kunnen ontstaan door de wijze van registratie, gebruikte definities, uiteenlopende referentiekaders, et cetera. De politie rapporteert over incidenten en misdrijven. Een incident is een in het bedrijfsprocessensysteem van de politie geregistreerde melding op basis van een vaste classificatie, de zogenaamde maatschappelijke klasse. Daarvan wordt als misdrijf gesteld een politieregistratie van een feit dat bij wet als misdrijf is aangeduid en waarbij in de registratie minimaal één persoon is opgenomen als aangever, slachtoffer of verdachte. De gebruikte cijfers voor het Gezamenlijke Veiligheidsbeeld komen overeen met de cijfers die gepubliceerd worden op www.data.politie.nl.
Gezamenlijk veiligheidsbeeld regio Rotterdam 2022 In de rapportage ‘Gezamenlijk veiligheidsbeeld regio Rotterdam 2022’ van de Veiligheids- Alliantie regio Rotterdam (VAR) worden objectieve cijfers over de veiligheidssituatie in eenheid Rotterdam op een rij gezet. De rapportage heeft betrekking op de jaren 2020, 2021 en 2022 (meetperiode 01-01-2020 tot en met 31-12-2022). De cijfers zijn afkomstig uit de politieregistratie (misdrijven en incidenten), het Landelijk Overvallen en Ramkraken Systeem (LORS, overvallen), van het OM (problematische jeugdgroepen), Halt (verwijzingen), Veiligheidshuizen (persoonsgerichte aanpakken trajecten Veelplegers, Huiselijk Geweld, Jeugd en High Impact Crimes en Hitters) en het Regionaal Informatieen Expertisecentrum (RIEC) Rotterdam (ondermijning).
Gezamenlijk veiligheidsbeeld regio Rotterdam 2021 In de rapportage ‘Gezamenlijk veiligheidsbeeld regio Rotterdam 2022’ van de Veiligheids- Alliantie regio Rotterdam (VAR) worden objectieve cijfers over de veiligheidssituatie in eenheid Rotterdam op een rij gezet. De rapportage heeft betrekking op de jaren 2020, 2021 en 2022 (meetperiode 01-01-2019 tot en met 31-12-2021). De cijfers zijn afkomstig uit de politieregistratie (misdrijven en incidenten), het Landelijk Overvallen en Ramkraken Systeem (LORS, overvallen), van het OM (problematische jeugdgroepen), Halt (verwijzingen), Veiligheidshuizen (persoonsgerichte aanpakken trajecten Veelplegers, Huiselijk Geweld, Jeugd en High Impact Crimes en Hitters) en het Regionaal Informatieen Expertisecentrum (RIEC) Rotterdam (ondermijning).
Werkgroep bijeenkomsten Tussen 22 mei 2023 en 26 mei 2023 hebben er bijeenkomsten plaatsgevonden voor interne en externe veiligheidspartners in de gemeente Barendrecht. Tijdens deze bijeenkomst zijn de veiligheidsthema’s op gemeentelijk niveau afgestemd met interne en externe partners en stakeholders. De partners die zijn betrokken bij het proces zijn HALT, DCMR, diverse specialisten binnen het basisteam Oude Maas van de politie, medewerkers van het Lokaal Zorg Netwerk, wijkbrandweer, buurtpreventie, zorgcoördinatoren van het voortgezet onderwijs, buurtpreventie, de procesregisseur jeugd en veiligheid en jongerenwerkers. De hieruit voortvloeiende resultaten worden verwerkt met de resultaten uit de documentenanalyse.
Pagina 4 van 48
De gemeentelijke veiligheidsthema’s De vijf gemeentelijke veiligheidsthema’s van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vormen leidraad voor de veiligheidsanalyse in de gemeente Barendrecht. Deze liggen binnen vijf veiligheidsvelden. Binnen elk veiligheidsveld zijn meerdere veiligheidsthema’s te onderscheiden. De vijf veiligheidsvelden zijn:
Veiligheidsveld 1. Veilige woon- en leefomgeving 2. Bedrijvigheid en veiligheid
3. Jeugd en veiligheid
4. Fysieke veiligheid
5. Integriteit en veiligheid
Veiligheidsthema’s 1.1. Objectieve veiligheid
Prioritering gemeenteraad - Zorg en veiligheid
1.2 Subjectieve veiligheid 2.1: Veilig winkelgebied 2.2: Veilige bedrijventerrein 2.3: Veilig uitgaan 2.4: Veilige evenementen 2.5: Veilig toerisme 3.1: Jeugdoverlast 3.2: Jeugdcriminaliteit/ individuele probleemjongeren 3.3: Jeugd, alcohol en drugs 3.4: Veilig in en om de school 4.1: Verkeersveiligheid 4.2: Brandveiligheid
- Veilige wijken - Bedrijvigheid en veiligheid
- Jeugd en veiligheid
- Fysieke veiligheid
4.3: Externe veiligheid 4.4:Rampenbestrijding en crisisbeheersing
- Omgevingsveiligheid
5.1: Polarisatie en radicalisering 5.2: Georganiseerde criminaliteit 5.3: Veilige Publieke Taak 5.4: Informatieveiligheid 5.5: Ambtelijke en bestuurlijke integriteit
- Polarisatie en radicalisering - Ondermijning
- Integriteit en veiligheid
De door de gemeenteraad geprioriteerde thema’s staan in het bovenstaande tabel gekoppeld aan de veiligheidsvelden van de VNG. De genoemde prioriteiten zijn ondergebracht binnen diverse veiligheidsthema’s en hebben in meerdere gevallen raakvlak met andere velden. ‘Communicatie’ is de enige prioriteit van de gemeenteraad die niet gekoppeld is aan één specifieke thema in het tabel. Reden hiervoor is dat het thema nadrukkelijk terug komt in alle veiligheidsvelden.
Pagina 5 van 48
Veiligheidsveld 1. veilige woon- en leefomgeving Thema 1.1 objectieve veiligheid Bij dit thema gaat om de diverse, veelvoorkomende vormen van criminaliteit in de buurt, wijk, gemeente. Soorten criminaliteit die in elk geval bepalend zijn en uitgewerkt dienen te worden in de analyse, zijn woninginbraak, voertuigcriminaliteit en geweldscriminaliteit (waaronder huiselijk geweld). Van belang is de (eventuele) relatie met minder zichtbare vormen van criminaliteit (georganiseerde criminaliteit). Cijfers misdrijven In 2022 is het totaal aantal misdrijven in Barendrecht licht gestegen (+8%) ten opzichte van 2021. Dit is een iets sterkere stijging dan in de hele eenheid Rotterdam (+7%) 1. De stijging wordt veroorzaakt door een toename van het aantal overige vermogensdelicten. In vergelijking met 2019 is het totaal aantal misdrijven in Barendrecht gedaald (-5%)2. High Impact Crime (HIC): In de eenheid Rotterdam is het aantal woninginbraken (+13%), mishandelingen (+10%) en straatroven (+20%) gestegen. In Barendrecht is er een hogere stijging van het aantal woninginbraken (+37%) en mishandelingen (+20%) dan in de eenheid Rotterdam. Het aantal gevallen van bedreiging is in Barendrecht gestegen (+18%), terwijl er in de regio juist sprake was van een daling (-8%).
De ontwikkeling van straatroven (-33%), openlijk geweld tegen personen (-6%) en overvallen (gelijk gebleven) is relatief positief ten opzichte van de eenheid Rotterdam. In vergelijking met 2019 zijn alle vormen van HIC-misdrijven in de gemeente Barendrecht fors gedaald (-20%)3. Vermogenscriminaliteit: In 2022 is het aantal misdrijven zakkenrollerij sterk gedaald ten opzichte van 2021 (-83%). Ook het aantallen van diefstal of inbraak bij een box/garage/schuur/tuinhuis (-13%) en diefstal uit/vanaf motorvoertuigen (-10%) zijn gedaald. Alle overige gevallen van vermogenscriminaliteit, zoals diefstal van motorvoertuigen (+9%), diefstal van brom-, snor-, fietsen (+15%), vernieling (+7), diefstal/inbraak bij bedrijven (+45%) en winkeldiefstal (+25%) zijn in het afgelopen jaar gestegen. Deze trend komt grotendeels overeen met de stijgingen binnen de eenheid Rotterdam. In vergelijking met 2019 zijn alleen het aantal diefstal/inbraak vanuit box/garage/schuur gestegen (+7), diefstal van motorvoertuigen (+8) en winkeldiefstal (+34). In totaal zijn het aantal vermogensmisdrijven sinds 2019 gedaald (-12%).
Top 5 delicten in Barendrecht 2019-2022
400 300 200 100 0 2019
2020 Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen Horizontale fraude Overige vermogensdelicten
2021
2022
Diefstal van brom-, snor-, fietsen Vernieling cq. zaakbeschadiging
Geregistreerde misdrijven; soort misdrijf, plaats. (2023). Politie.
1
Adringa, W., Brookman, S & Bruijn, S. (2023). Gezamenlijk Veiligheidsbeeld regio Rotterdam 2022. Amsterdam: I&O Research. Geregistreerde misdrijven; soort misdrijf, plaats. (2023). Politie. 3 Geregistreerde misdrijven; soort misdrijf, plaats. (2023). Politie. 2
Pagina 6 van 48
Cijfers incidenten Het aantal incidenten is fors gestegen ten opzichte van 2019 (+77%). De stijging komt vooral doordat er vaker overlast is door een verward of overspannen persoon. Overlast: In vergelijking met 2019 is er een duidelijke stijging zichtbaar in het aantal meldingen van drugsoverlast (+4%), burengerucht (+80%), jeugdoverlast (+31%) en meldingen van verwarde personen (+142%). Het aantal meldingen van verkeersoverlast is sinds 2019 gedaald (-18%). De ontwikkeling van overlast in de gemeente Barendrecht komt overeen met de ontwikkeling in de hele regio4. Onderstaande grafieken geven het aantal overlastincidenten per categorie weer in de gemeente Barendrecht.
600
Totaal aantal overlastincidenten in Barendrecht 20192022
400 200 0 2019
2020
2021
2022
Adringa, W., Brookman, S. & Bruijn, S. (2023). Gezamenlijk Veiligheidsbeeld regio Rotterdam 2022. Amsterdam: I&O Research.
Top 5 overlastincidenten in Barendrecht 2019-2022 Melding overlast jeugd Overlast door verward/overspannen persoon 2022 Burengerucht
2021 2020
Verkeersoverlast
2019 Drugs/drankoverlast 0
25
50
75
100
125
150
175
200
Adringa, W., Brookman, S. & Bruijn, S. (2023). Gezamenlijk Veiligheidsbeeld regio Rotterdam 2022. Amsterdam: I&O Research.
Landelijk ontving de politie in 2022 een recordaantal meldingen binnen van overlast door personen met verward gedrag. De precieze oorzaak hiervan is niet te duiden. Volgens de Nationale Politie zijn onrustige tijden, tekorten in de geestelijke gezondheidszorg, eenzaamheid en financiële problemen mogelijke factoren5.
4
Adringa, W., Brookman, S & Bruijn, S. (2023). Gezamenlijk Veiligheidsbeeld regio Rotterdam 2022. Amsterdam: I&O Research. Recordaantal meldingen van overlast door verwarde personen. (2023, 25 mei). Nederlands Dagblad. https://www.nd.nl/varia/varia/1176561/recordaantal-meldingen-van-overlast-door-verwarde-personen 5
Pagina 7 van 48
Cijfers Huiselijk geweld Onder huiselijk geweld wordt alle vormen van geweld verstaan in de relationele sfeer; de dader en het slachtoffer kennen elkaar. Dit kunnen zowel (ex-)partners, gezins- en familieleden als huisvrienden zijn. In 2019 zijn er in Barendrecht 280 meldingen gedaan bij Veilig Thuis. Per 100.000 inwoners is dit lager ten opzichte van het provinciale gemiddelde (495 versus 848). De meeste meldingen bij Veilig Thuis op gemeentelijk niveau in 2022 betreffen meldingen van kindermishandeling, (ex-)partnergeweld en meldingen die als overig zijn gecategoriseerd6.
Ontvangen meldingen in Barendrecht 2019-2022 300 200 100 0 2019
2020
2021
2022
Huiselijk geweld; aard geweld, aanvullende informatie, regio. (2023). Centraal Bureau voor de Statistiek.
De partners geven aan dat de stijging sinds 2021 eventueel te verklaren is door o.a. de krapte op de woningmarkt, toestroom van vluchtelingen, lange wachtlijsten bij diverse GGZ-instellingen en de toenemende financiële problemen onder bewoners. De overspannen woningmarkt draagt bij aan het kweken van een voedingsbodem waarop huiselijk geweld verder groeit 7. Asielzoekers en vluchtelingen zijn kwetsbaarder dan anderen voor het ontwikkelen van psychische klachten vanwege de veelal traumatische gebeurtenissen die zij meemaken, in een onzekere en stressvolle opvangsituatie verkeren die gepaard gaat met financiële stress8.Op landelijk niveau wordt gesignaleerd dat trauma, armoede en financiële stress belangrijke risicofactoren zijn voor huiselijk geweld9. Deze factoren leiden tot een toenemende mate van huiselijk geweld omdat er een grotere groep van sociaal- en psychisch kwetsbare inwoners zijn die niet tijdig hulp kunnen ontvangen. In 2022 zijn er in Barendrecht 18 aanhoudingen verricht waarbij personen zijn ingestroomd op de thema Huiselijk Geweld binnen de ZSM. Het aantal personen (+10), meldingen (+11) en misdrijven (+5) zijn toegenomen sinds 2021.
60
Aantal misdrijven, instroom en verdachten in Barendrecht 2019-2022
50 40 30 20 10 0 Misdrijven huiselijk geweld
Instroom Zorg en Veiligheidshuis 2019 2020 2021 2022
Aangehouden verdachten
Adringa, W., Brookman, S. & Bruijn, S. (2023). Gezamenlijk Veiligheidsbeeld regio Rotterdam 2022. Amsterdam: I&O Research.
6
Huiselijk geweld; aard geweld, aanvullende informatie, regio. (2023). Centraal Bureau voor de Statistiek. Janssen, J.H.L.J. (2022). Van een huisverbod naar een huisgebod: Hoe een overspannen woningmarkt huiselijk geweld in de kaart speelt. Burgemeester, 27(101). 78-79. https://www.burgemeesters.nl/assets/publications/Burgemeester_101.pdf 8 Pharos. (2022, januari). Vroegsignalering psychische klachten bij vluchtelingen. https://www.pharos.nl/infosheets/asielzoekersvluchtelingen-statushouders-vroegsignalering-psychische-klachten-en-protect-vragen/ 9 Smits van Waesberghe, E., van Dijk, M. & Bakker, H. (2017). Huiselijk geweld en veiligheid in asielopvangcentra. Samenwerken op het gebied van hulpverlening. Kennisplatform Integratie & Samenleving. https://www.kis.nl/sites/default/files/2022-08/huiselijkgeweld-veiligheid-in-asielopvangcentra.pdf 7
Pagina 8 van 48
Het aantal opgelegde huisverboden is sinds 2019 licht gestegen (+2). De zichtbare dalende trend tussen 2020-2021 en lichte stijging in 2022 komt overeen met de cijfers van Veilig Thuis meldingen, misdrijven huiselijk geweld, instroom Zorg en Veiligheidshuis en aangehouden verdachten.
15
Aantal opgelegde huisverboden in Barendrecht 20192022
10 5 0 2019
2020
2021
2022
Staneke, M. (2023). Overzicht Huisverboden Barendrecht 2019-2022. BAR-organisatie: Barendrecht.
Cijfers Veiligheidshuis Rotterdam-Rijnmond Het Veiligheidshuis Rotterdam-Rijnmond (VHRR) richt zich op personen met complexe problematiek waarbij een reguliere aanpak in een afzonderlijke straf-, civiele-, bestuurlijke- en zorgketen niet volstaat. In het VHRR wordt er gewerkt met integrale persoonsgerichte aanpakken op maat die enerzijds bestaan uit interventies met een repressief karakter en anderzijds gericht is op zorg- en hulpverlening. In totaal liepen er 15 aanpakken op personen in 2022 bij het ZVHRR die woonachtig waren in de gemeente Barendrecht. Dit is een sterke daling in vergelijking met 2021 (-13) en 2020 (-14). De dalende trend komt grotendeels overeen met de trend in de gemeenten van het ZVHRR. In 2022 is bepaald dat er teveel casussen besproken werden binnen het ZVHRR en is besloten om af te schalen. Voor minder zware casuïstiek is besloten om de casusregie lokaal in te bedden bij gemeentelijke procesregisseurs 10. Dit is een mogelijke verklaring voor de daling in het aantal personen per thema in 2022.
Aantal personen per thema in Barendrecht 2019-2022 40 30 20 10 0 Totaal
Aantal jeugd 2019
Volwassenen 2020 2021
High Impact Target 2022
Huiselijk geweld
Adringa, W., Brookman, S. & Bruijn, S. (2023). Gezamenlijk Veiligheidsbeeld regio Rotterdam 2022. Amsterdam: I&O Research.
Conclusie problematiek In vergelijking met 2019 zijn het aantal HIC- (-20%) en vermogensmisdrijven (-12%) gedaald. Vooral het aantal diefstallen van fietsen is fors gedaald. Dit is mede te danken aan de inzet vanuit de gemeente, zoals gerichte campagnes ter voorkoming van fietsendiefstal en de bewaakte stalling bij het NS station. Het afgelopen jaar is er weliswaar een stijging in het aantal gevallen van vermogenscriminaliteit, zoals diefstal van motorvoertuigen (+9%), diefstal van brom-, snor-, fietsen (15%), vernieling (+7), diefstal/inbraak bij bedrijven (+45) en winkeldiefstal (+25%). Het vraagt van de gemeente continueerde inzet op het voorkomen van misdrijven door middel van gerichte acties, zoals campagnes en voorlichtingen. Het aantal overlastincidenten is sinds 2019 fors gestegen (+77%). De stijging is te verklaren doordat er vaker meldingen zijn van verwarde of overspannen personen (+142%). Op landelijk niveau ontving de politie in 2022 een recordaantal meldingen van overlast door personen met verward gedrag. Een 10
Verkort jaarverslag 2021. (2022). Zorg- en Veiligheidshuis Rotterdam-Rijnmond: Rotterdam. Pagina 9 van 48
eventuele verklaring hiervoor is dat er tekorten zijn in de geestelijke gezondheidszorg en steeds meer bewoners kampen met financiële problemen. Sinds 2021 is er een duidelijke stijging zichtbaar in het aantal meldingen van huiselijk geweld binnen de gemeente Barendrecht. Door recente ontwikkelingen binnen het ZVHRR, is het onduidelijk hoeveel complexe casuïstiek speelt binnen de gemeente. Het is aannemelijk dat de cijfers slechts een deel van het probleem belichten en dat de daadwerkelijke gevallen van huiselijk geweld hoger uitvallen dan momenteel bekend is. De landelijke ontwikkelingen zoals de huidige krapte op de woningmarkt, toestroom van vluchtelingen die vaak psychische zorg nodig hebben, toenemende financiële zorgen onder bewoners en lange wachtlijsten bij diverse GGZ-instellingen zijn verontrustende signalen waardoor het aannemelijk is dat Zorg en Veiligheid de komende jaren voor vele gemeenten een aandachtspunt zal zijn. Achter deze cijfers gaat veel leed schuil. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de gevolgen van deze vormen van geweld vaak lange tijd en op meerdere gebieden invloed heeft, ook in de volgende generaties, met name bij mensen die structureel te maken hebben met geweld, misbruik, dwang en/of intimidatie. De ernstige schendingen van geestelijke, lichamelijke en seksuele integriteit van volwassenen en kinderen verwoesten levens.
Dit vraagt van gemeenten en betrokken organisaties om permanent te werken aan verbetering van de aanpak 11.
11
Weerwind, F., M., Yesilgöz-Zegerius, D., van Ooijen, M. (2023). Beleidsreactie op Prevalentiemonitor huiselijk geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag 2022. Ministerie van Justitie en Veiligheid: Den Haag. Pagina 10 van 48
Thema 1.2 subjectieve veiligheid Hier gaat het enerzijds om het ‘algemene veiligheidsgevoel’ van bewoners (hoe vaak voelt men zich onveilig, in hoeverre mijdt men bepaalde plekken in de gemeente e.d.) en anderzijds om het veiligheidsgevoel van bewoners op bepaalde plekken binnen de gemeente (station, winkelgebied, uitgaansgebied, e.d.).
Cijfers veiligheid Slechts 14% van de inwoners binnen het gebied van het basisteam Oude Maas voelen zich in 2021 weleens onveilig in de eigen buurt. Dit ten opzichte van 13,9% op landelijk niveau. Van de inwoners binnen het gebied van het basisteam Oude Maas voelt 10,9% zich vaak onveilig, 23,2% zelden en 65,6% soms. Op landelijk niveau voelt 14,1% van de bevolking zich vaak onveilig, 21,8% zelden en 63,5% soms. Opvallend is dat er op landelijk niveau meer bewoners zijn die zich vaak onveilig voelen, terwijl er binnen het gebied van het basisteam Oude Maas juist meer bewoners zijn die zich soms en zelden onveilig voelen. Binnen het gebied van het basisteam Oude Maas ervaart 87,6% van de respondenten weinig tot geen overlast van buurtbewoners. Dit percentage is vergelijkbaar op landelijk niveau. Vooral verkeersoverlast (36%) komt vaak voor onder respondenten, gevolgd door fysieke verloedering (21,5%), milieuoverlast (12,8) en sociale overlast (12,4%) 12. Op landelijk niveau zijn dezelfde prioriteringen in de vormen van overlast onder respondenten zichtbaar. Van de respondenten in het gebied van het basisteam Oude Maas geeft 58,1% aan in enige mate wel eens bang te zijn om zelf slachtoffer te worden van criminaliteit. Dit ligt 8% hoger dan de landelijke gemiddelde.
Ongeveer 60% van de bewoners in get gebied van het basisteam Oude Maas doet weleens de deur niet open ’s nachts omdat zij het niet veilig vinden. Een groot deel van de respondenten voelt zich wel eens onveilig als zij ’s avonds in hun buurt over straat lopen (41,9%) of alleen thuis zijn (29,5%)13.
Cijfers veiligheid Vrijenburg In 2022 is er een verzoek gedaan vanuit de Adviesraad Sociaal Domein om een gerichte aanpak op de wijk Vrijenburg vast te stellen. Dit was na aanleiding van sociale onrust door een recente schietincident. Het verzoek is richting het college gestuurd en zij hebben besloten om in Vrijenburg te starten met de Buurtagenda. In april 2023 is er een enquête verricht waar 416 bewoners woonachtig in Vrijenburg aan hebben meegedaan. Het overgrote gedeelte van de wijk ervaart het dagelijks leven in hun buurt als (heel) goed (68%). Meest genoemde redenen zijn dat het rustig is (34%), groen is (19%) en zij goed contact hebben met de buren (19%). Slechts 6% van de inwoners ervaart het dagelijks leven in hun buurt als (heel) slecht. Meest genoemde problematiek is jeugdoverlast (28%), zwerfafval (19%) en verkeersoverlast (17%) 14.
Conclusie problematiek In het algemeen gaat het goed met de veiligheidsgevoel van inwoners in Barendrecht. Slechts 10,9% van de inwoners van basisteam Oude Maas voelt zich vaak onveilig. Dit ligt 3,2% lager dan het landelijk gemiddelde. Opvallend is dat er in het gebied van het basisteam Oude Maas meer respondenten zijn die wel eens bang zijn om zelf slachtoffer te worden van criminaliteit. Buurtpreventie signaleert dat zij merken dat er een aantal inwoners zijn die zich onveiliger voelen door nieuwsberichten over criminaliteit. Hierdoor passen inwoners hun gedrag aan, zoals niet meer ’s nachts naar buiten gaan. Ook geven zij aan dat zij vaak signalen van jeugdoverlast ontvangen. In de wijk Vrijenburg ervaart slechts 6% van de inwoners het dagelijks leven in hun buurt als (heel) slecht. De wijk Vrijenburg is de komende jaren door het college geprioriteerd omdat daar een aantal signalen zijn van jeugdoverlast en verkeersoverlast.
12
Akkermans, M., Kloosterman, R., Moons, E., Reep, C., Tummers-van der Aa, M. (2022). Veiligheidsmonitor 2021. Centraal Bureau voor de Statistiek. 13 Akkermans, M., Kloosterman, R., Moons, E., Reep, C., Tummers-van der Aa, M. (2022). Veiligheidsmonitor 2021. Centraal Bureau voor de Statistiek. 14 Paardekooper, A. (2023). Analyses eerste buurtagenda peiling Vrijenburg 2023. Pro Public Publieksonderzoek: Leidschendam. Pagina 11 van 48
Veiligheidsveld 2. bedrijvigheid en veiligheid Thema 2.1 veilig winkelgebied In een winkelgebied kunnen zich verschillende vormen van onveiligheid voordoen. Het gaat bijvoorbeeld om winkeldiefstal en zakkenrollerij maar ook om jongerenoverlast, vernielingen, fietsen en bromfietsen in voetgangersgebied en de mate van brandveiligheid van de gebouwen. Daarnaast kunnen zwerfvuil en andere tekenen van verloedering tot subjectieve onveiligheid leiden.
Cijfers winkelgebied Carnisse Veste Het aantal diefstallen van brom-, snor-, fietsen is fors afgedaald ten opzichte van 2019 (-17). Ook de overige vormen van criminaliteit zijn gestabiliseerd de afgelopen jaren. Wel valt op dat het aantal gevallen van winkeldiefstal licht is gestegen ten opzichte van 2019 (+2). Op landelijk niveau zijn er in 2022 meer registraties van winkeldiefstal. Een verklaring hiervoor is de toenemende inflatie en de invoering van zelfscankassa’s15. Tot slot is er een zichtbare dalende trend van het totaal aantal misdrijven in rondom het winkelgebied Carnisse Veste.
Top 5 delicten in wijk Havenkwartier in Barendrecht 2019-2022 20 10 0 2019
2020
Diefstal van brom-, snor-, fietsen Diefstal/inbraak bedrijven Vernieling cq. zaakbeschadiging
2021
2022
Winkeldiefstal Overige vermogensdelicten
Geregisteerde misdrijven; soort misdrijf, wijk, buurt, jaarcijfers. (2023). Politie.
Cijfers winkelgebied Middenbaan In zowel 2019 als 2022 is diefstal van brom-, snor-, fietsen de meest voorkomende vorm van criminaliteit in het winkelgebied Middenbaan. Het aantal gevallen van brom-, snor- en fietsdiefstal is fors gedaald sinds 2019 (-25). Ook het aantal vermogensdelicten (-2) en diefstal/inbraak bedrijven (-2) is gedaald sinds 2019. Het aantal winkeldiefstallen (+6) en vernielingen (+3) zijn licht gestegen ten opzichte van 2021. Ook is er een duidelijke stijging zichtbaar tussen 2020 en 2021 in het aantal winkeldiefstallen (+21). Onderstaand tabel geeft de top-5 delicten weer in het gebied Centrum in Barendrecht tussen 2019 en 2022.
Top 5 delicten in wijk Centrum in Barendrecht 20192022 50
0 2019
2020 Diefstal van brom-, snor-, fietsen Winkeldiefstal
2021 2022 Diefstal/inbraak bedrijven Vernieling cq. zaakbeschadiging
Geregisteerde misdrijven; soort misdrijf, wijk, buurt, jaarcijfers. (2023). Politie.
15
Meer winkeldiefstal door inflatie en zelfscanners. (2023, 20 mei). Beveiliging Nieuws. https://beveiligingnieuws.nl/meerwinkeldiefstal-door-inflatie-en-zelfscanners/
Pagina 12 van 48
Conclusie problematiek Het totaal aantal misdrijven in beide winkelgebieden in Barendrecht is sinds 2019 gedaald. Voornamelijk het aantal gevallen van diefstal van brom-, snor-, fietsen is flink gedaald (-42). Een mogelijke verklaring hiervan is dat de gemeente door middel van campagnes en preventieve acties heeft ingezet op het voorkomen van fietsendiefstal in de afgelopen jaren. Het aantal gevallen van winkeldiefstal is in beide winkelcentra sinds 2019 licht gestegen (+6). Op landelijk niveau is deze stijging sinds 2019 ook zichtbaar (+911), onder andere door de toenemende inflatie en de invoering van zelfscankassa’s.
Pagina 13 van 48
Thema 2.2 veilige bedrijventerreinen Onveiligheid op bedrijventerreinen kent zowel sociale als fysieke aspecten: bedrijfsinbraak, diefstal en vernieling aan de ene kant en aan de andere kant inrichting en onderhoud van de terreinen, verkeersveiligheid en tevens brandveiligheid.
Cijfers misdrijven Het totaal aantal misdrijven rondom de bedrijventerreinen van Barendrecht is het hoogst in vergelijking met andere wijken16. Een eventuele verklaring hiervoor is dat dit een groot gebied betreft. De meeste misdrijven komen voor op de bedrijventerreinen Dierenstein, Vaanpark 2 en Kilweg Noord. Onderstaand grafiek geeft de Top 5 delicten weer in de wijk Bedrijventerreinen in Barendrecht tussen 2019 en 2022.
Top 5 delicten bedrijventerreinen in Barendrecht 2019-2022 150 100 50 0 2019
2020 Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen Winkeldiefstal Diefstal/inbraak bedrijven
2021
2022
Mishandeling Overige vermogensdelicten
Geregisteerde misdrijven; soort misdrijf, wijk, buurt, jaarcijfers. (2023). Politie.
Opvallend is dat het aantal overige vermogensdelicten sinds 2021 fors is gestegen (+51). Ook het aantal gevallen van winkeldiefstal (+26), mishandeling (+5) en diefstal/inbraak bedrijven (+3) is licht gestegen. Het aantal gevallen van diefstal uit/vanaf motorvoertuigen is ten opzichte van 2021 gedaald (-9).
Veiligheidsgevoel ondernemers In 2021 is er door het Keurmerk Veilig Ondernemen een enquête uitgevoerd onder ondernemers in Barendrecht. De enquête focuste zich op de algemene veiligheidsgevoelens van ondernemers. Er waren 253 respondenten. Ongeveer 20% van de respondenten gaf aan dat er in de afgelopen 12 maanden in zijn/haar bedrijfspand of op eigen terrein situaties hebben afgespeeld waarbij zij of hen personeel zich onveilig hebben gevoeld. Dit ging voornamelijk om gevaarlijke verkeersituaties die ontstonden doordat andere bedrijven hun auto’s parkeerden op de weg of de uitgang van het terrein geblokkeerd werd door auto’s die goederen aan het laden en lossen waren. Er was één situatie waarbij er tegen sluitingstijd een groep jongeren zich dreigend hebben opgesteld. 51% van de respondenten hadden aangegeven dat zij in de afgelopen 12 maanden overlast hebben ervaren. Veelal ging dit om overlast van vervuiling, rondhangende jongeren, hard rijden en parkeeroverlast.
Conclusie problematiek Het totaal aantal misdrijven is het hoogst rondom en binnen het gebied waar de bedrijventerreinen zich bevinden in vergelijking met andere wijken in Barendrecht. Eventueel is dit te verklaren doordat dit een groot gebied betreft. De meeste misdrijven komen voor op de bedrijventerreinen Dierenstein, Vaanpark 2 en Kilweg Noord. Het veiligheidsgevoel onder de ondernemers in Barendrecht is over het algemeen positief. Ongeveer 20% van de respondenten gaf aan dat er in de afgelopen 12 maanden in zijn/haar bedrijfspand of op eigen terrein situaties hebben afgespeeld waarbij zij of hen personeel zich onveilig hebben gevoeld. Dit ging voornamelijk om gevaarlijke verkeerssituaties. Ten aanzien van overlast heeft 16
De politie geeft aan dat een mogelijke verklaring voor het hoge aantal van vermogensdelicten is dat in het gebied van de bedrijventerreinen veel bezinestations zijn. De misdaadcijfers zijn daardoor niet geheel representatief voor de bedrijventerreinen. Pagina 14 van 48
ongeveer de helft van de ondernemers in Barendrecht aangegeven dat zij overlast hebben ervaren in de afgelopen 12 maanden. Veelal ging dit om overlast van vervuiling, rondhangende jongeren, hard rijden en parkeeroverlast.
Pagina 15 van 48
Thema 2.3 veilig uitgaan Uitgaansvoorzieningen hebben enerzijds een positief effect op de veiligheid: de sfeer in de gemeente verbetert er immers door. Maar er kunnen zich ook specifieke veiligheidsproblemen juist rond uitgaansvoorzieningen voordoen, zoals geweldpleging, overlast en vernielingen (eventueel vernielingen rond de zgn. (s)looproutes).
Cijfers veilig uitgaan in Barendrecht In 2021 heeft de politie op verzoek van de gemeente een uitdraai gedaan van diverse ontvangen meldingen op het Doormanplein, Dorpsstraat en Singel van 2019-2021. Onderstaand grafiek geeft de meest ernstige incidenten weer per jaar. Er is een duidelijke stijging van het aantal ruzies zonder vervolg sinds 2019 (+7), meldingen overlast jeugd (+3) en aantal mishandelingen (+1).
Cijfers incidenten Doormanplein 2019-2021 15 10 5 0 Mishandeling
Ruzie zonder vervolg 2019 2020
Vernieling 2021
Overlast jeugd
Schaeffer, R. (2021). Cijfers Doormanplein (en Havenhoofd). Politie: Rotterdam.
De gemeente constateerde dat tijdens de zomer van 2021 de overlastklachten rondom het Doormanplein zijn toegenomen17. Eind augustus 2021 deed het college het verzoek om tot een plan van aanpak te komen om de overlast terug te dringen. In 2022 zijn een aantal maatregelen genomen op basis van de plan van aanpak, zoals het inzetten van een alcoholverbod rondom het Doormanplein en het inhuren van horecastewards. Horecastewards waarschuwen voor eventuele consequenties van bepaald (hinderlijk) gedrag, maar leggen geen boetes op. Ze spreken de taal van het uitgaanspubliek, zijn vroeg op de avond aanwezig en blijven tot het horecaplein en de straten leeg zijn. juist omdat ze geen overheidsinstantie vertegenwoordigen, slagen zij er in de meeste gevallen in om de-escalerend op te treden bij het uitgaanspubliek. In 2022 is er een jaarverslag opgesteld door Stichting Veilige Steden. Hierin is overzichtelijk gemaakt welke incidenten het meest voorkomen. De Top-3 incidenttypes die door de horecastewards zijn genoteerd, zijn alcohol of drugs op straat (33%), wildplassen (24%) en overlast (9%). Onderstaand grafiek geeft alle incidenten weer.
Incidenten per categorie april 2022 - december 2022 Alcohol of drugs op straat Wildplassen Uitloop overlast Parkeer- en verkeersoverlast Overige incidenten Vandalisme Afvaldumping Sexuele intimidatie
Overlast Ondersteuning Opstootje Begeleiden Ondersteuning portier Fietsers op de stoep Ondersteuning hulpdiensten
Nijhuis, D. (2022). Rapportage Horecastewards Barendrecht 2022. Stichting Veilige Steden: Den Haag.
Volgens de rapportage van Stichting Veilige Steden speelt drugs slechts een kleine rol in het uitgaansgebied in vergelijking met andere gemeenten. Verreweg de meeste registraties van alcohol of 17
Hiwat, G. (2022). Plan van aanpak overlast Havenhoofd en Doormanplein. BAR-organisatie: Barendrecht. Pagina 16 van 48
drugs op straat zijn in de directe omgeving van de kruising Dorpsstraat/Doormanplein nabij de belangrijkste horeca van Barendrecht. De meeste registraties van wildplassen zijn ook in de directe omgeving hiervan. Tot slot zijn de meest voorkomende gevallen van overlast rond het Doormanplein lawaai, scooters en hangjongeren. Op het gebied van verkeersveiligheid wordt er de komende jaren ingezet door de gemeente om de verkeersproblematiek rondom het Doormanplein en de Dorpstraat aan te pakken. In de zomer van 2023 worden camera’s geplaatst zodat de politie boetes kan uitdelen aan bewoners die zich niet houden aan de eenrichtingsverkeer die op de Dorpstraat geldt. Vanuit de bewonersverenigingen ligt het verzoek om de Dorpstraat tussen vrijdagavond en zaterdagavond af te sluiten om de verkeersdruk te mitigeren. De plannen hiervoor zijn volop in de uitvoering (zie 4.1 verkeersveiligheid).
Conclusie problematiek De gemeente blijft actief inzetten op het verminderen van overlast rond het Doormanplein. De inzet van de horecastewards heeft een positieve invloed op het uitgaansgebied. De horecastewards geven aan dat de meeste van het uitgaanspubliek gehoor geven als zij worden aangesproken door de stewards. De komende jaren blijft de gemeente inzetten op het verminderen van overlast door middel van het alcoholverbod, de inzet van de horecastewards, en de plannen rondom verkeersveiligheid. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt met de bewonersverenigingen omtrent de terrasverruiming op het Doormanplein ter voorkoming van verergering van overlast. Een aantal van deze afspraken zijn het afsluiten van de Dorpsstraat voor bezoekers in het weekend, het parkeervrij maken van het Doormanplein, de bewonersverenigingen betrekken bij het nieuwe horecabeleid en het gezamenlijk aanpakken van ernstige en/of langdurige signalen van overlast.
Pagina 17 van 48
Thema 2.4 veilige evenementen Evenementen, zeker de grootschalige, kunnen behoorlijke veiligheidsrisico’s opleveren. Eventuele risico’s zijn bijvoorbeeld geweld, overlast, vernieling en brandgevaar. De gemeente, veiligheidspartners en de organisator van het evenement dragen met elkaar de zorg voor de veiligheid. In Barendrecht zijn er veel leuke (sport) evenementen en activiteiten, zoals de winter- en zomerfair in de oude dorpskern, de doorkomst van de Roparun, de wielerronde, Koningsdag en het festival Picknick in het Park. Samen met vele vrijwilligers en professionals werkt de gemeente aan een gevarieerd evenementenaanbod voor de Barendrechtse inwoners. De gemeente is eindverantwoordelijk voor het verlenen van een evenementenvergunning en tevens belast met de handhaving van openbare orde en het toezicht op openbare samenkomsten. Daarnaast heeft zij een ondersteunende, faciliterende en stimulerende rol bij evenementen. De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en de politie adviseren over en ondersteunen de gemeente bij de veiligheid, ordehandhaving en hulpverlening tijdens een evenement. In de regio Rotterdam-Rijnmond werken gemeenten, hulpverleningsdiensten en organisatoren samen om de inzet van hulpverleningsdiensten en hun reguliere veiligheidstaken te kunnen waarborgen bij evenementen.
Het is van belang dat de VRR, politie, brandweer en geneeskundige diensten worden betrokken bij de advisering over de vergunningverlening. Na het indienen van een aanvraag door de organisator, stuurt de vergunningverlener de ingediende stukken ter beoordeling naar de ondersteunende diensten. Zij voeren een risicoscan uit en advisering alvorens dat de vergunning voor een evenement wordt verleend. De burgemeester is bevoegd om aanvragen te weigeren wanneer dit in het belang is van o.a. de openbare orde en veiligheid, volksgezondheid of ter voorkoming van ernstige overlast. Medio 2022 is in Barendrecht gestart met het herzien van de Beleidsnota evenementen 2009 waarin het thema veiligheid een belangrijk onderdeel is. De herziende beleidsnota vraagt een uitgebreidere veiligheidsplan vanuit organisatoren in vergelijking met het oude beleidsnota. Conclusie problematiek In Barendrecht zijn er door het jaar heen vele leuke evenementen en activiteiten en maken wij onze slogan ‘Barendrecht werelddorp’ waar. In 2022 is een start gemaakt met het actualiseren van de Beleidsnota evenementen 2009 en de Beleidsregel evenementen Barendrecht waarin veiligheid een belangrijk onderdeel is. Naar verwachting wordt dit medio 2023 vastgesteld.
Er zijn duidelijke afspraken tussen de gemeente, organisator en veiligheidspartners waardoor wij gezamenlijk ervoor zorgen dat veiligheidsproblematiek beperkt blijft. Er zijn tussen 2019 en 2022 geen evenementen waarbij er sprake is geweest van zeer ernstige openbare orde en veiligheidsverstoringen. Tijdens de kermis op 27 april 2023 hebben er een aantal incidenten plaatsgevonden. Naar aanleiding van de incidenten die dit jaar hebben plaatsgevonden, zal de gemeente in samenspraak met de politie en exploitant de gebeurtenissen grondig evalueren alvorens een besluit wordt genomen over volgend jaar.
Pagina 18 van 48
Thema 2.5 veilige toerisme Dit thema heeft betrekking op de onveiligheid die zich kan voordoen in en rond recreatiegebieden zoals strand- en duingebied, natuurgebieden, recreatieplassen en op en rond toeristische verblijfslocaties zoals campings, bungalowparken en jachthavens. De risico’s betreffen bijvoorbeeld beroving, diefstal uit/van vaartuigen, inbraak, geweld, overlast, vernieling. Ook kan het gaan om concentraties van ‘minder zichtbare’ vormen van criminaliteit, waarbij niet zozeer toeristen rechtstreeks het slachtoffer zijn: bepaalde locaties vormen soms een knooppunt van verschillende vormen van georganiseerde criminaliteit (drugsgerelateerd, heling, mensenhandel, et cetera). waarbij het geïsoleerde karakter van de locatie zowel faciliterend als camouflerend kan werken. Cijfers Barendrecht Binnen de gemeente Barendrecht licht het recreatiegebied en camping de Oude Maas. Dit bevindt zich in de wijk Achterzeedijk Oost. Het totaal aantal misdrijven in dit gebied is licht gestegen ten opzichte van 2019 (+4). In totaal waren er 17 geregistreerde misdrijven in het gebied Achterzeedijk Oost in 2022. De meest geregistreerde misdrijven in dit gebied bestonden uit ongevallen op de weg; horizontale fraude18, diefstal uit/vanaf motorvoertuigen en overige vermogensdelicten. Onderstaande grafiek geeft de top 5 delicten in de wijk Achterzeedijk Oost tussen 2019 en 2022 weer.
Top 5 delicten in wijk Achterzeedijk Oost in Barendrecht 6 4 2 0 2019
2020
2021
Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen
Ongevallen (weg)
Vernieling cq. zaakbeschadiging
Horizontale fraude
2022
Overige vermogensdelicten Geregistreerde misdrijven; soort misdrijf, wijk, buurt, jaarcijfers. (2023). Politie.
Conclusie problematiek Het aantal geregistreerde misdrijven in het gebied rondom het recreatiegebied en camping de Oude Maas is sinds 2019 met 4 registraties gestegen. Het overgrote gedeelte van de registraties betreft ongevallen op de weg. Er zijn vooralsnog geen signalen van ernstige veiligheidsproblematiek rondom het recreatiegebied en de jachthavens. In het kader van de aanpak van ondermijning is er in de afgelopen jaren ingezet op de jachthavens in de gemeente door middel van integrale controles (zie 5.2 georganiseerde criminaliteit).
18
Horizontale fraude gaat over fraude die gericht is tegen burgers, bedrijven en financiële instellingen. Anders dan verticale fraude dat betrekking heeft op fraude waarbij de overheid slachtoffer is. Pagina 19 van 48
Veiligheidsveld 3. jeugd en veiligheid Thema 3.1 jeugdoverlast Dit thema heeft betrekking op overlast van jongeren, vaak in groepsverband. Het kan gaan om ‘mildere’ vormen van overlast (zgn. acceptabele en hinderlijke jeugdgroepen) maar ook om zwaardere vormen (overlastgevende groepen). Het uit zich bijvoorbeeld door geluidsoverlast, intimiderend aanwezig zijn, zwerfvuil achterlaten en soms ook om vernielingen en andere vormen van kleine criminaliteit. Kenmerkend voor de zogenaamde hinderlijke groepen is dat ze in principe goed aanspreekbaar/corrigeerbaar zijn door de omgeving. Bij zgn. overlastgevende groepen is er meer ‘eigen systeem’ (hiërarchie) in de groepen en zijn ze lastiger te corrigeren. Ook is er veelal (lichte) criminaliteit in het spel. In de gemeente zijn er momenteel geen problematische jeugdgroepen die onder de groepsaanpak van de Beke-systematiek vallen.
500 400 300 200 100 0
Overzicht aantal meldingen jeugdoverlast
2019
2020
2021
2022
Geregistreerde overlast; soort overlast, wijk en buurt. (2023). Politie.
Het aantal meldingen van jeugdoverlast is in 2022 met 135 meldingen gedaald ten opzichte van 202119. Wel is er een forse stijging zichtbaar in de jeugdoverlast meldingen tussen 2019 en 2020. Dit is gedeeltelijk te verklaren door corona. Opvallend is dat de meeste meldingen van jeugdoverlast afspelen in de wijken Centrum, Noord, Havenkwartier en Vrijenburg. De partners geven aan dat in zowel Havenkwartier als Vrijenburg veel jongeren wonen en er in de openbare ruimte weinig algemene voorzieningen zijn voor jongeren om naartoe te gaan. Daarnaast is er in zowel Havenkwartier als Vrijenburg sprake van woningen die veelal dicht op elkaar zitten. De partners geven aan dat dit eventueel invloed heeft op de grote mate van overlast in deze wijken. De meldingen in het Centrum zijn mogelijk gerelateerd aan de uitgaansgelegenheden op de Doormanplein en de meldingen rondom de Middenbaan. In de wijk Havenkwartier is er sprake van een aantrekkingskracht rondom de parkeergarage van Carnisse Veste. De parkeergarage ligt onder de winkelcentra en is daarom een ideale hangplek voor jongeren. De gemeente heeft in het kader van het aanpak van overlast ingezet op zowel Doormanplein als Havenhoofd door het invoeren van een aantal maatregelen, zoals een alcoholverbod, het plaatsen van een mosquito, inzet van horecastewards en cameratoezicht (zie thema 2.1 veilig winkelgebied en 2.3 veilig uitgaan).
Conclusie problematiek Ten opzichte van 2019 is het aantal meldingen van jeugdoverlast in Barendrecht fors gestegen. Wel is er in vergelijking met 2021 een daling van 135 meldingen. Opvallend is dat de meeste meldingen van jeugdoverlast afspelen in de wijken Centrum, Noord, Havenkwartier en Vrijenburg. Belangrijk om te vermelden is dat er in de meldingen geen verschil te maken valt tussen last en overlast. De partners concluderen dat er in bepaalde wijken mogelijk sprake is van een lagere acceptatieniveau van leefgeluiden; onvoldoende algemene voorzieningen voor jongeren in de openbare ruimte; en een groter aandeel van jeugd in de bevolkingssamenstelling van bepaalde wijken. Tot slot is het onduidelijk hoeveel van de meldingen afkomstig zijn van unieke personen.
19
Geregistreerde overlast; soort overlast, wijk en buurt. (2023). Politie. Pagina 20 van 48
Thema 3.2 jeugdcriminaliteit/ individuele probleemjongeren Hier staan de individuele probleemjongeren centraal. Het gaat daarbij vooral om de jongeren met meerdere antecedenten – eventueel zgn. ‘veel plegers’ – die in diverse opzichten de maatschappelijke aansluiting hebben verloren. Veel plegers kunnen alleen opereren maar ook georganiseerd. Cijfers jeugdproblematiek Het aantal verdachten van misdrijven tot 25 jaar in Barendrecht is sinds 2019 licht gedaald (-10). In vergelijking met de relatief totaal aantal verdachten in de provincie Zuid-Holland, zijn er in Barendrecht in 2022 60 minder jeugdige verdachten. Opvallend is dat het aantal jeugdige verdachten in Barendrecht voornamelijk bestaat uit verdachten van vermogensmisdrijven en verkeersmisdrijven 20. Daarnaast is er een lichte stijging tussen 2021 en 2022 van het aantal geweldsmisdrijven en drugsmisdrijven. Dit komt overeen met de cijfers op provinciaal niveau21. Onderstaand tabel geeft het aantal jeugdige verdachten in Barendrecht per misdrijf weer.
Aantal jeugdige verdachten in Barendrecht 20192022 150 100 50 0 2019
2020
2021
Totaal aantal verdachten Vermogensmisdrijven Verkeersmisdrijven Vuurwapenmisdrijven
2022 Geweldsmisdrijven Vernieling en openbare orde verstoringen Drugsmisdrijven
Jeugdmonitor, Verdachten tot 25 jaar; delictgroep, woonregio. (2023). Centraal Bureau voor de Statistiek.
Het aantal verwijzingen naar bureau Halt is ten opzichte van 2019 sterk gedaald (-23). De sterkste daling was er in het aantal verwijzingen in openbare orde verstoringen (-2), diefstal (-3), heling (-5) en verwijzingen in de categorie overig (-8). Wel zijn er sinds 2019 meer verwijzingen van leerplicht en schoolverzuim (+1), drugs (+1), vuurwerkdelicten (+4) en mishandeling en/of bedreiging (+1) 22. Onderstaand tabel geeft het aantal Halt trajecten per reden voor instroom weer.
Instroom Halt per categorie 2019-2022 Overig Mishandeling en/of bedreiging Leerplicht en verzuim Heling Drugs Diefstal Vuurwerkdelict en/of overtredingen Openbare orde Baldadigheid en/of vernieling
2022 2021 2020 2019 0
3
6
9
12
15
18
21
24
Gemeenterapportage Barendrecht. (2022). Rotterdam: Bureau Halt. 20
Vermogensmisdrijven zijn o.a. het vervalsen van geld of in omloop brengen, valsheid in geschriften en alle vormen van diefstal met uitzondering van diefstal met geweld. Verkeersmisdrijven zijn o.a. het rijden onder invloed, het rijden met een ongeldig rijbewijs en het doorrijden na een ongeval. 21 Jeugdmonitor, Verdachten tot 25 jaar; delictgroep, woonregio. (2023). Centraal Bureau voor de Statistiek. 22 Gemeenterapportage Barendrecht. (2022). Rotterdam: Bureau Halt. Pagina 21 van 48
Opvallend is dat er tegelijkertijd een dalende trend is in het aantal verwijzingen naar Halt terwijl de zwaarte van delicten waarvoor jongeren bij Halt verwezen worden, ernstiger lijkt. Dit is een landelijke trend waarbij de instap delicten bij jongeren van een ernstiger aard zijn en de zaken complexer. De partners geven aan dat er meerdere mogelijke verklaringen zijn voor de daling van het aantal Halt verwijzingen. Allereerst zijn er tijdens de corona-periode veel jongeren naar Halt verwezen wanneer er sprake was van wetsovertredingen zoals de avondklok. Ten tweede is er een verschuiving in de criteria voor jongeren om in aanmerking te komen met een Halt-verwijzing. Veel delicten zijn vaak te zwaar voor een Halt traject en zijn andere maatregelen, zoals een strafrechtelijke maatregel, gepaster. Daarnaast zijn er een tal andere mogelijke interventie maatregelen voor jongeren, zoals een stop-gesprek of een ‘Pak je Kans’ traject. Tot slot kan het zijn dat jongeren eerder in aanmerking kwamen voor een Halt traject, maar vanwege recidivisme een Halt traject niet meer passend is.
Pak je Kans Het traject ‘Pak je kans’ wordt direct ingezet als politie of Halt signaleert dat een jeugdige een probleem heeft of veroorzaakt. Doel is om jeugdigen op het rechte pad te houden, problemen op te lossen en, waar nodig, adequaat te verwijzen. Het traject is bestemd voor jeugdigen van vijf tot achttien jaar die thuis, op straat of op school opvallen door ‘zorgwekkend signaalgedrag’. Hierbij valt te denken aan: overlast of anderszins opvallend gedrag, lichte strafbare feiten, huiselijk geweld en slachtofferschap. In het onderstaande overzicht worden alle Pak je Kans trajecten van 2020-2022 inzichtelijk gemaakt.
50
Aantal Pak je Kans trajecten per leeftijdsgroep in Barendrecht 2020-2022
0 2020
2021 leeftijd tot 12 jaar
2022 leeftijd vanaf 12 jaar
Boeije, W. (2023). Regisseur jeugd cijfers 2020-2022. Barendrecht: BAR-organisatie.
Volgens de partners is de stijging in 2021 te verklaren doordat er een groepsaanpak was waarbij er jongeren van Barendrecht en Albrandswaard geprioriteerd zijn. Dit was een onofficiële groepsaanpak waarbij besloten is om de groep jongeren allemaal een Pak je Kans traject aan te bieden. In 2020 zijn er mogelijk meer Pak je Kans trajecten aangeboden vanwege de coronaperiode.
Conclusie problematiek Hoewel er een sterke daling is in het aantal verwijzen naar Halt, zijn de redenen voor verwijzing ernstiger dan in 2019. Zo zijn er een aantal jongeren die verwezen zijn naar Halt wegens drugs, mishandeling en/of bedreiging en het hebben van een wapen. Mogelijke verklaringen voor de daling van het aantal Halt-trajecten zijn dat delicten snel te zwaar zijn voor een Halt-traject; dat er een tal andere interventie maatregelen zijn voor jongeren; en een Halt-traject wellicht niet meer passend is voor jongeren die al eerder een Halt-traject hebben ondergaan. Het totaal aantal jeugdigen verdachten is sinds 2019 licht gedaald. In vergelijking met 2021 is er wel een lichte stijging. Het grootste groep van de jeugdigen verdachten zijn jongeren die verdacht worden van verkeersmisdrijven en vermogensmisdrijven. Dit komt overeen met de trends die zichtbaar zijn op provinciaal niveau.
Pagina 22 van 48
Thema 3.3 jeugd, alcohol en drugs Verschijnselen die binnen dit thema vallen zijn de overlast van alcohol- en drugsgebruik in de openbare ruimte en bijvoorbeeld in het uitgaansgebied/- gelegenheden. Het drank- en drugsgebruik kan in verband staan met geweld, vernielingen, geluidsoverlast. De beheersing daarvan is een belangrijke opgave van de gemeente. Een ander onveiligheidsaspect speelt daarbij ook een belangrijke rol: de gezondheidsrisico’s van (overmatig) alcohol- en drugsgebruik. Tot slot Daarnaast is middelengebruik een eventuele risico voor jongeren om in de criminaliteit te raken of geronseld te worden voor criminele activiteiten (zie 3.4 veilig in en om de school).
Cijfers middelengebruik Nederland Hoewel het drankgebruik van jongeren in Nederland hoog ligt, is er een dalende en stabiliserende trend te zien in overige middelengebruik van jongeren. Opvallend is dat jongeren die drinken, vaak ook dat veelvoudig doen. Binge drinken, dat wil zeggen 5 of meer glazen alcohol tijdens één gelegenheid, deed in 2021 ongeveer 20% van de tweede en vierde klassers in Nederland. Het gebruik van tabak is het hoogst onder leerlingen van de VMBO-basis en kaderberoepsgerichte leerweg. Zo heeft 13% van hen de afgelopen maand gerookt, tegenover 5% van de VWO-leerlingen. Bij andere middelen zijn de verschillen tussen schoolniveau minder zichtbaar. Wel is er sprake van een stabilisering van het aantal rokers23. Ook bij cannabisgebruik bleef het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat ooit cannabis gebruikte onveranderd tussen 2019 en 2021. Het gebruik van overige middelen onder jongeren neemt na een aantal jaren van toename af. In 2019 had nog 10% van de scholieren lachgas gebruikt. In 2021 nam dit aantal af naar 5%. De partners geven aan dat de afname wellicht te wijden is aan het lachgasverbod en recente schrikwekkende mediaberichten rondom lachgasgebruik. Ook het gebruik van XTC, cocaïne, amfetamine en paddo’s is onveranderd gebleven.
Middelengebruik onder jongeren in Nederland 60,00% 50,00% 40,00% 30,00% 20,00% 10,00% 0,00%
Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021; regio. (2021). Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.
23
Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021; regio. (2021). Rijksinstituut voor Volksgezondheid. Pagina 23 van 48
Cijfers middelengebruik Barendrecht Onderstaande tabel geeft de cijfers van middelengebruik onder jongeren weer in Barendrecht in vergelijking met de regio Rotterdam-Rijnmond. Opvallend is dat het aantal jongeren die ooit heeft gerookt en/of dagelijks rookt hoger ligt dan de regionale percentages. Ook ligt het aantal jongeren die binge drinkt 2,6% hoger. Er zijn geen cijfers beschikbaar over het harddrugsgebruik van jongeren in Barendrecht.
Middelengebruik onder jongeren 2021 50,00% 45,00% 40,00% 35,00% 30,00% 25,00% 20,00% 15,00% 10,00% 5,00% 0,00%
Barendrecht
GGD Rotterdam-Rijnmond
Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021; regio. (2021). Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.
De partners geven aan dat zij de toenemende mate van roken onder jongeren erkennen. Vooral de intocht van alternatieven van roken, zoals vapes en snus, zien zij vaker. Door deze alternatieve middelen is het laagdrempeliger geworden om voor jongeren te roken. De partners erkennen verder dat alcohol en middelengebruik onder jongeren stabiliseert en er geen zorgwekkende trends bekend zijn.
Conclusie problematiek De cijfers betreffen de respons van tweede en vierde klassers die op school zitten in Barendrecht. Om deze reden zijn de cijfers geen duidelijke weerspiegeling van de huidige situatie onder Barendrechtse jongeren, maar is er eerder sprake van een weerspiegeling van de situatie van scholieren die in Barendrecht naar school gaan. Opvallend is dat het aantal jongeren die ooit heeft gerookt en/of dagelijks rookt in Barendrecht hoger ligt dan de regionale percentages. In vergelijking met het landelijk gemiddelde rookt 2,1% meer jongeren in Barendrecht dagelijks. De partners geven aan dat zij de toenemende mate van roken onder jongeren erkennen. Vooral de intocht van alternatieven van roken, zoals vapes en snus, zien zij vaker. Ook ligt het aantal jongeren die binge drinkt in Barendrecht 2,6% hoger. Het percentage van jongeren die binge drinkt in Barendrecht (17,5%) ligt echter wel lager dan het landelijk gemiddelde (20%). De uitwerking en coördinatie van het voorkomen van middelengebruik onder jongeren ligt bij het sociaal domein/volksgezondheid. Het veiligheidsdomein zoekt de samenwerking op om verdere escalatie van middelengebruik te voorkomen ten behoeve van de veiligheid. Daarnaast is middelengebruik een eventuele risico voor jongeren om in de criminaliteit te raken of geronseld te worden voor criminele activiteiten (zie 3.4 veilig in en om de school)
Pagina 24 van 48
Thema 3.4 veilig in en om de school Jeugd kan dader en slachtoffer van onveiligheid zijn – thuis, in de buurt, bij het stappen maar ook op school. Mogelijke veiligheidsproblemen in en om scholen zijn pesten, geweldpleging, diefstal, overlast (voor omwonenden), vernielingen en verkeersonveiligheid. Iedere school heeft een veiligheidscoördinator en een veiligheidsplan. Daarnaast werken middelbare scholen, politie, Halt en gemeente samen om veiligheidsproblemen efficiënt te kunnen oplossen. Dit doen wij onder andere via het samenwerkingsverband en project Excessief geweld onder jongeren.
Verkeersveiligheid Schoolomgevingen en fietsroutes richting scholen zijn belangrijke aandachtsgebieden waar afdeling verkeer actief op inzet. De gemeente heeft een aantal scholen waarbij de problematiek rondom verkeersveiligheid vrijwel gelijk is. Tijdens de piekuren ontstaan soms verkeersonveilige situaties rondom de scholen als gevolg van verkeersonveilig gedrag van ouders en het verkeersgedrag van kinderen. Rondom o.a. CBS Smitshoek, De Tweemaster en Stichting reformatorisch speciaal onderwijs zijn er veel klachten bekend bij de gemeente van onveilige verkeerssituaties. De veiligheidspartners constateren dat ouders, die hun kinderen naar school brengen, rondom scholen verkeersovertredingen maken in vormen zoals fout parkeren, snelheidsovertredingen et cetera. Afdeling verkeer zet ook in op verkeerseducatie aan inwoners van Barendrecht. Hier wordt de komende jaren een plan van aanpak voor opgesteld. De scholen geven aan dat zij graag een structurele vorm van verkeerseducatie geïmplementeerd willen zien. Tot slot vormt de inrichting van de verkeersinfrastructuur rondom de scholen een aandachtspunt voor de (veiligheids)partners. In 2022 is er geïnvesteerd in de herinrichting van een aantal gebieden waar verkeersveiligheid een rol speelt (zie 4.1 verkeersveiligheid).