CConstaterende datBarendrecht
Koppel je AI →
Document · PDF

Regionale_handreiking_publieksevenementen_rr_v3_0_def.pdf

commissie Samenleving 2 november 2021, gemeente BarendrechtBij agendapunt: Overregulering kleinschalige evenementen14.520 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Aanvraag ontheffing luchtvaartverkeer (TUG) Voor het starten en landen van luchtvaartuigen zoals helikopters en paramotors buiten een luchthaven (lees: evenement) is een ontheffing voor tijdelijk en uitzonderlijk gebruik (TUG) nodig. Deze dient te worden aangevraagd bij de DCMR. http://www.dcmr.nl/themas/geluid/aanvraag-ontheffing-luchtvaartverkeer

Tijdelijke terrasuitbreiding Een terrasuitbreiding op zich is geen evenement. Als de horecaondernemer op het terras activiteiten organiseert, bijvoorbeeld live muziek of een DJ, moet deze een vergunning aanvragen. Verkoop van drank en eetwaren vanaf terrassen aan publiek op de openbare weg is niet toegestaan.

Pagina 22 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Wielersportevenementen Wielersportevenementen zijn een aparte categorie evenementen. Meestal is er sprake van routes door verschillende gemeenten en vele (dynamische) wegafsluitingen. Deze afsluitingen kunnen grote impact hebben op de mobiliteit in een gemeente en de regio. Het is daarom ook de wegbeheerder – en niet de burgemeester – die besluit of en onder welke voorwaarden een wielersportevenement kan plaatsvinden. Wanneer er sprake is van een wedstrijd, moet ontheffing worden aangevraagd van het verbod op het houden van wedstrijden op de weg, zoals beschreven in artikel 10 Wegenverkeerswet 1994 (Wvw). Tevens is dan een evenementenvergunning noodzakelijk voor het inrichten van de start- en finishlocatie(s).

Gemeentegrens overschrijdend Dynamische evenementen, zoals wielerkoersen, marathons, truckruns passeren soms de gemeentegrens. Uitgangspunt bij (gemeente)grensoverschrijdende evenementen is dat de startgemeente waarin de vergunning wordt aangevraagd belast is met de regierol van het betreffende evenement. Deze gemeente neemt het initiatief en vervult haar taak in het organiseren van de noodzakelijke dienstenoverleggen met de organisator, de adviserende partijen en eventuele andere betrokken gemeenten. Indien een wedstrijd of evenement gemeentegrensoverschrijdend is dan wel wanneer de weg in beheer is bij een ander orgaan, zoals Rijswaterstaat, dan moet een aanvraag voor ontheffing worden ingediend bij Rijkswaterstaat en/of Gedeputeerde Staten van de provincie. Van de ontheffing van de provincie kan alleen gebruik gemaakt worden wanneer de colleges van B&W van alle betrokken gemeenten schriftelijk hebben verklaard geen bezwaar te hebben tegen het gebruik van de wegen binnen hun gemeente voor het houden van de betreffende wedstrijd. Het verzoek om deze verklaring van geen bezwaar moet worden gericht aan de burgemeester van de betreffende gemeente(n) Het is de taak van de vergunningverlenende (start)gemeente om zich te vergewissen dat de organisator de noodzakelijke verklaringen van geen bezwaar daadwerkelijk in bezit heeft, voordat definitief vergunning wordt verleend.

Wanneer het een recreatieve toertocht betreft (zonder wedstrijdelement) moet bij de betreffende gemeenten ontheffing worden aangevraagd van de verkeersregels met betrekking tot de verplichte plaats op de weg, zoals beschreven in hoofdstuk 2, paragraaf 1 van het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens 1990 (RVV). Tevens is dan een evenementenvergunning noodzakelijk voor het inrichten van de start- en finishlocatie(s). Voor toertochten zonder wedstrijdelement, waarbij de deelnemers zich aan de geldende verkeersregels houden (op het fietspad fietsen, voor rood licht stoppen, etc.) hoeft geen ontheffing te worden aangevraagd. Voor wielerrondes die over het grondgebied van gemeenten gaan, maar niet starten en/of finishen in die betreffende gemeenten, geldt dat de organisator een verklaring van geen bezwaar moet aanvragen op grond van artikel 10 van de Wegen- en Verkeerswet. Deze aanvraag moet worden ingediend bij de betreffende gemeente(n). Voordat de gemeente deze verklaring afgeeft, wordt advies gevraagd aan betrokken diensten.

Veiligheidsregio overschrijdend Ingeval een evenement zich uitstrekt over meerdere Veiligheidsregio’s geldt, - evenals bij gemeentegrens overschrijdende evenementen- dat de startgemeente de regie neemt en zorgt voor het tijdig informeren van de “buur”-Veiligheidsregio. Met de vertegenwoordigers van de eigen Veiligheidsregio worden afspraken gemaakt over de advisering. Bij dienstenoverleggen wordt nadere afstemming gezocht tussen alle betrokken Veiligheidsregio’s. Er worden nadere (operationele) afspraken gemaakt tussen de vergunningverstrekkende gemeente en de verschillende Veiligheidsregio’s over individuele noodzakelijke advisering en de verdeling van verantwoordelijkheden in de operationele aansturing. (In welke Veiligheidsregio ligt het zwaartepunt?) Van groot belang is dat een gemeente zich bij het vergunningstraject realiseert dat bij regiooverschrijding van een evenement (veel) meer tijd is gemoeid met de voorbereiding en afstemming. Het advies is dan ook om ruim op tijd te starten met het beoordeling- en vergunningstraject.

Pagina 23 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Zwemevenementen open water Als er op het water activiteiten worden georganiseerd dient dit gemeld te worden aan de bevoegde autoriteit, zie ook de tekst onder het kopje: “Activiteiten op het water”. Zwemevenementen in open water kenmerken zich door specifieke risico’s, zoals risico’s ten gevolge van sterke stroming, onderkoeling en mogelijke gezondheidsrisico’s door besmetting met ziekteverwekkers zoals de ziekte van Weil. Veel locaties worden door de Omgevingsdienst (OD) in uw regio regelmatig gecontroleerd. Advies kan ook worden ingewonnen bij www.zwemwater.nl. Maak bij zichtbare of vastgestelde vervuiling geen gebruik van het water. Wijs publiek op mogelijke gezondheidsrisico’s. Vraag aanvullend advies van de GHOR/GGD.

Gehoorbescherming bij evenementen In toenemende mate is aandacht voor (vroege) gehoorschade tengevolge van hoge geluidsbelasting bij muziekevenementen. Het verdient aanbeveling om bezoekers (met name ook jongeren) te wijzen op de risico’s van gehoorverlies bij (langdurige) blootstelling aan hoge geluidsbelasting. Omdat het moeilijk is de exacte geluidsbelasting te bepalen, kunnen in ieder geval een aantal algemene adviezen worden gegeven: -

Beperk de duur van de blootstelling aan harde muziek; Creëer zo mogelijk geluidsarme plekken op het evenemententerrein, waar bezoekers zich kunnen terugtrekken; Bied (al dan niet gratis) gehoorbescherming aan; Vermijd (langdurige) blootstelling dicht bij de geluidsbron (boxen); Informeer bezoekers voorafgaand aan het evenement over de risico’s van hoge geluidsbelasting en adviseer gehoorbescherming.

Pagina 24 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Bijlage E: Schouwformulier Ten behoeve van een evenement in de gemeente Klik hier als u tekst wilt invoeren. Evenement: Klik hier als u tekst wilt invoeren. Risicoclassificatie: Kies risicoclassificatie. Datum evenement: Klik voor kalender. tijden evenement: Schouwmeester: Klik hier als u tekst wilt invoeren. Organisator: Klik hier als u tekst wilt invoeren.

Diensten (standaard): ☐ Brandweer ☐GHOR ☐Politie ☐ Diensten (optioneel) : Klik hier als u dienst(en) toe wilt voegen .

Ondergetekenden verklaren en accepteren hierbij het volgende: 1. Op onderstaande datum en tijd heeft een integrale schouw plaatsgevonden met de betrokken (gemeentelijke) diensten. Deze schouw heeft primair als doel het beperken van de (veiligheids)risico's tot een minimum. Tevens heeft een algemene controle plaatsgevonden op de voorwaarden en voorschriften die betrekking hebben op de evenementenvergunning met kenmerk: 2. Alle betrokken partijen accepteren de bevindingen die tijdens de schouw zijn geconstateerd. Deze bevindingen dienen binnen afzienbare tijd, maar niet later dan één uur voorafgaand aan het evenement, te zijn verholpen. Het niet verhelpen c.q. niet alsnog nakomen van de vergunningsvoorwaarden kan consequenties hebben voor de verleende evenementenvergunning op grond van art. 2:25 APV [naam gemeente]. 3. De bevindingen die tijdens deze schouw zijn gemeld worden om [tijd] uur nogmaals gecontroleerd. Mocht tijdens deze controle blijken dat de bevindingen niet adequaat en tijdig zijn opgelost, kan, op advies van de (gemeentelijke) diensten, een bestuurlijke maatregel worden opgelegd door de burgemeester. 4. De organisator blijft te allen tijde verantwoordelijk voor het waarborgen van de veiligheid op en rondom het evenemententerrein, maar ook voor een goed verloop van het evenement. Het ondertekenen van dit formulier laat deze verantwoordelijkheid onverlet.

Dit geldt tevens voor eventuele tijdens het evenement ontstane risico's. 5. Verdere bijzonderheden:

Klik hier als u tekst wilt invoeren. Plaats: Klik hier als u tekst wilt invoeren.

Getekend:

Schouw: datum en tijd

Schouwmeester Klik hier als u een naam wilt invoeren.

Organisator

Pagina 25 van 44

Klik hier als u een naam wilt invoeren.

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Bevindingen per dienst gespecificeerd: Vertegenwoordiger:

Brandweer

Klik hier als u een naam wilt vermelden.

Vertegenwoordiger:

GHOR

Klik hier als u een naam wilt vermelden.

Vertegenwoordiger:

Politie

Klik hier als u een naam wilt vermelden.

Vertegenwoordiger:

Klik hier als u een dienst en naam wilt vermelden.

Vertegenwoordiger:

Klik hier als u een dienst en naam wilt vermelden.

Pagina 26 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Bijlage F: Kennisdeling Deze Bijlage is een verzamelplaats van informatie en kennis

Beveiliging Beveiligers moeten voldoen aan de voorwaarden genoemd in de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus http://wetten.overheid.nl/BWBR0008973/geldigheidsdatum_12-10-2015 De gegevens van het beveiligingsbedrijf en de in te zetten beveiligers dienen onderdeel te zijn van het draaiboek. De inzet van beveiligers is niet afhankelijk van het aantal bezoekers. Een staffel (1:?) is niet geschikt om de inzet van beveiligingsmedewerkers voor een evenement vast te stellen of te toetsen. Toch is het belangrijk om te weten wat het minimale aantal beveiligingsmedewerkers is dat ingezet moet worden voor een evenement. Dit vraagt om meer dan een simpele rekensom, want is (in ieder geval) afhankelijk van: 1. De taken en verantwoordelijkheden; van de beveiligingsorganisatie, alsook de verdeling hiervan tussen deze organisatie en de betrokken hulpverleningsdiensten. 2. Het evenementenprofiel; publiek, activiteit, ruimte( locatie), mogelijke dreiging. 3. De opzet en inrichting van de beveiligingsorganisatie. 4. De kwaliteit van de beveiligingsorganisatie op zichzelf zowel als de kwaliteit van haar medewerkers. Per evenement moet gekeken worden naar de factoren die bepalend zijn. Met de uitkomst hiervan kan een onderbouwde indicatie worden verstrekt van de in casu minimaal benodigde inzet van de beveiligingsorganisatie.

Dit gegeven kan door de organisator worden gebruikt bij het opstellen van het inzetschema en/of haar gesprekken met de particuliere beveiligingsorganisatie. De vergunningverlener kan hiermee de benodigde inzet vaststellen en beschikt daarnaast over een basis voor de beoordeling van het door de organisator aan te leveren inzetschema.

Drones Per 1 juli 2015 is de regelgeving voor het gebruik van drones in Nederland aangescherpt. De regelgeving wordt zoveel mogelijk op Europees niveau afgestemd en is aan wijzigingen onderhevig. Het is raadzaam om de volgende Internetsites te raadplegen; https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/drone/inhoud/veiligheid-drones of http://www.drones.nl/wetgeving/

Duurzaamheid bij evenementen Duurzaamheid en mobiliteit: Om negatieve effecten op de omgeving door toestroom van bezoekers te beperken dient nagedacht te worden over de locatie en bereikbaarheid van het evenement. Tips daarover: • Laat auto's verder van het evenement parkeren en regel (elektrisch) pendelvervoer. Adviseer over goede locaties en verwijzingen (om zoekgedrag te voorkomen). • Realiseer voldoende fietsenstallingen bij het evenement om fietsgebruik te stimuleren • Stimuleer het gebruik van OV door een OV-reisplanner aan je website te koppelen. • Coördineer logistiek vanuit één centraal punt voor het hele evenement. Communiceer de gewenste aanrijroute. Laat leveranciers leveringen bundelen of gebruik te maken van milieuvriendelijke transportmiddelen. Duurzaamheid en afval: Denk na over het voorkomen van afval door de organisator. Tips daarover: • Probeer verpakkingsmateriaal te beperken en maak gebruik van herbruikbare materialen, statiegeld of inzamelacties. • Zorg voor voldoende afvalbakken en bevorder het scheiden van materialen ook door cateraars. • Beperk het aantal 'weggevertjes', flyers en plastic tassen. • Denk aan bellenblazen of een lasershow i.p.v. vuurwerk, ballonnen en confetti. Daarnaast zijn composteerbare/milieuvriendelijkere materialen beschikbaar. Duurzaamheid en energie: In veel gevallen is stroomvoorziening reeds aanwezig op een locatie.

Kijk of het mogelijk is afspraken te maken over groene stroom/duurzame energiebronnen. Tips daarover: • Maak gebruik van zonne-energie in plaats van generatoren, LED-verlichting/-prikkabels. Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond Pagina 27 van 44

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

• •

Laat deelnemers nadenken over het terugdringen van het energieverbruik van de apparatuur. Er bestaan speciale afvalverbrandingsovens die direct stroom kunnen leveren.

Duurzaamheid en voeding: Op het gebied van catering zijn veel mogelijkheden, vraag de cateraar naar lokaal, biologisch, vegetarisch en vers geproduceerde gerechten. Tips daarover: • Koop lokaal in. Je steunt niet alleen de lokale economie, maar veroorzaakt ook minder transport. • Op warme dagen is het belangrijk voldoende te drinken, denk daarbij aan tappunten met kraanwater i.p.v. flesjes water. Duurzaamheid en materialen: Vraag aandacht voor het terugdringen van de hoeveelheid materiaal en van het soort materiaal. Tips daarover: • Kijk naar mogelijkheden van herbruikbaar/composteerbaar plastic voor bekers of verpakkingen. • Dring papier terug door digitale informatiekanalen aan te bieden (digitale schermen of app.). Gebruik FSC-papier. • Gebruik toiletten met zuinige spoelblokken of die gebruik maken van regenwater. • Gebruik ter promotie van een evenement T-shirts die fairtrade/organisch katoen geproduceerd zijn. • Maak bij terugkerende evenementen gebruik van decoratiematerialen die herbruikbaar zijn. Materialen die niet (of gedeeltelijk niet) meer bruikbaar zijn, laat b.v. tassen maken van oude banners. Duurzaamheid en maatschappij: Zet mensen met afstand tot de arbeidsmarkt in of gebruik een leerwerkbedrijf. Biedt maatschappelijke organisaties ruimte op het evenement. Tips daarover: • Maak gebruik van leer-werkbedrijven of verenigingen voor uitvoering van b.v.

hulp bij afvalverzameling, catering of security. • Vraag een erkend keurmerk of label aan voor duurzame evenementen of voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Communiceer dit op je website of andere uitingen.

EHBO De algemene regel voor inzet van eerste hulpverleners is 1 hulpverlener per 1.000 gelijktijdig aanwezige bezoekers, met een minimum van 2 hulpverleners. EHBO medewerkers dienen te beschikken over een volwaardig EHBO diploma, conform de richtlijnen van het Oranje Kruis.

Inzettabel hulpverleners voor evenementen tot 5.000 gelijktijdig aanwezige bezoekers: Gelijktijdig aanwezige bezoekers tot 999 1.000 - 1.999 2.000 - 2.999 3.000 - 3.999 4.000 - 4.999

BLS-hulpverleners 2 2 3 4 5

BLS = Basic Life Support (basisniveau, reguliere eerstehulpverlening) Indien het niveau van de hulpverleners hoger dient te zijn, BLS+ of ALS (Advanced Life Support), dan blijkt dit uit het advies dat de GHOR afgeeft voor het betreffende evenement. Dit betreft maatwerk. Voor de Landelijke handreiking geneeskundige advisering publieksevenementen versie 2.1 van GHOR Nederland https://www.ifv.nl/kennisplein/ghor-algemeen/publicaties/landelijke-handreiking-geneeskundigeadvisering-publieksevenementen-2011#

Extreem weer Bij de voorbereiding van een evenement is er altijd aandacht nodig voor extreem weer. De locatie, het publiek, de omgeving van het evenement en tal van andere factoren spelen mee bij het bepalen van Pagina 28 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

de aanpak. Een aantal aandachtspunten die kunnen helpen bij het voorbereiden van een extreem weer scenario: 1. Werk het extreem weer scenario uit met behulp van de risicoanalyse. Doordenk met alle betrokkenen wat de gevolgen voor het evenement zouden kunnen zijn bij extreem weer. Deze analyse moet een beeld opleveren van de risico’s rond extreem weer. Dit kan aanleiding zijn om aanpassingen te doen in de opzet en inrichting van het evenement. Bedenk wel dat er een ‘restrisico’ kan zijn, dat al dan niet geaccepteerd moet worden. 2. Stel vast welke maatregelen er op de grond moeten worden genomen als er sprake is van harde wind, bliksem, harde regen of hagelbuien. Denk bijvoorbeeld aan het naar beneden halen van tijdelijke constructies, het leegmaken van tenten, het afzetten van delen van het terrein, publiekscommunicatie op het terrein en het bereiken van publiek dat nog onderweg is. Bereid deze maatregelen voor. 3.

• • • • • •

Werk een uitvoerbare ontruimingsstrategie uit met behulp van onderstaande vragen: wat zijn de belangrijkste kijklocaties? hoe snel moeten deze locaties leeg kunnen zijn? naar welke veilige plaatsen er wordt ontruimd? welke strategie is er nodig om geheel of gedeeltelijk te ontruimen? welke mensen en middelen zijn daarbij nodig? hoe zal de ontruiming aangestuurd worden?

4. Benoem de beslispunten van het scenario en koppel deze aan een bepaald moment in de tijd. Denk aan: • de start van preventieve communicatie over verwacht slecht weer; • de beslissing om later open te gaan; • het gereguleerd ontruimen van het terrein; • een noodontruiming; • baseer beslissingen op weermonitoring; • benut daarbij de kennis en kunde van adviseurs op het gebied van crowd management; • benut daarbij de kennis en kunde van adviseurs op het gebied van tijdelijke constructies. Het RIVM geeft informatie over gezondheidseffecten bij warmweer, zie:www.rivm.nl/Onderwerpen/H/Hitte

Sanitaire voorzieningen De organisator van een evenement is verantwoordelijk voor het realiseren van voldoende toiletten en handenwasgelegenheden: • Minimaal 1 toilet per 150 gelijktijdig aanwezige bezoekers (met een minimum van 2 toiletten); • Handenwasgelegenheid (bij voorkeur met een zeepdispenser, papieren handdoekjes en een afvalcontainer); • Reinigen van de toiletten volgens een schoonmaakschema.

Sfeerballonnen Regelgeving rondom sfeerballonnen is te vinden via deze link: http://www.lvnl-ohd.nl/content/framesets/frameset_bijz_gebeurtenissen.html Let op! plaatselijke regelgeving, zoals de APV kan aanvullend zijn op bovenstaande informatie.

Verkeersregelaars Voorafgaand aan een evenement dient de organisator van het evenement een aanvraag in te dienen bij de wegbeheerder. In samenspraak met politie en gemeente wordt het aantal in te zetten evenementenverkeersregelaars bepaald en opgenomen in de vergunning. De gemeente bepaalt of het om evenementenverkeersregelaars voor bepaalde tijd of eenmalige evenementenverkeersregelaars gaat. De organisatie meldt het evenement aan via de website www.verkeersregelaarsexamen.nl Daar kunnen de aanvullende voorwaarden worden gevonden. Pagina 29 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Bijlage G: Toezicht- en handhavingsbeleid 1. Toezicht en handhaving: wie is verantwoordelijk voor naleving en handhaving van voorschriften? De organisator is verantwoordelijk voor de naleving van de vergunningsvoorschriften om het evenement beheersbaar, veilig en ordelijk te laten verlopen. Het toezicht- en handhavingsmodel heeft als doel transparantie te bieden in de mogelijkheden die de burgemeester tot zijn beschikking heeft om de organisator aan te spreken op het niet nakomen van deze voorschriften en zo bij te dragen aan een hogere kwaliteit en professionaliteit van het evenementenvergunningenbeleid. 1.1 Uitgangspunten Veiligheid en levendige gemeente in balans Veiligheid is een belangrijk aspect bij de organisatie van evenementen en is een randvoorwaarde voor het kunnen plaatsvinden van het evenement. Ook het beperken van overlast voor omwonenden is een belangrijk aandachtspunt. Tegelijkertijd wil de gemeente graag levendig en gastvrij zijn met tal van initiatieven en evenementen. Deze twee ambities gaan niet altijd samen. In het toezicht- en handhavingsmodel is getracht deze twee ambities met elkaar in balans te houden en te vertrouwen op maximale naleving van de voorschriften door de organisator.

High trust, high penalty De organisator is primair verantwoordelijk voor een goed verloop van een evenement en dus voor alles wat moet gebeuren in aanloop, tijdens en na afloop van het evenement. Toezicht is bij alle grootschalige evenementen aanwezig. Dit betekent niet dat de toezichthouders verantwoordelijk zijn of worden voor het verloop van het evenement, want deze verantwoordelijk ligt te allen tijde bij de organisator. Het model gaat uit van ‘high trust, high penalty’: Een organisator krijgt de ruimte en het vertrouwen om zijn verantwoordelijkheid te nemen en te tonen. Op basis van ervaring met de organisator en/of met het evenement wordt bezien hoe de handhaving op de voorschriften van de vergunning verloopt. Een organisator die zich normaliter aan de afspraken en voorschriften houdt, hoeft geen strikte handhaving te verwachten. Ook de ernst van de overtreding speelt hierbij een rol: hoe ernstiger de overtreding, des te zwaarder de handhavende maatregel. Vertrouwen in ondernemer Wanneer een organisator telkens bepalingen in de APV overtreedt en zich ogenschijnlijk door getroffen maatregelen niet ertoe laat leiden dat hij zijn bedrijfsvoering dusdanig aanpast dat hij overtredingen of incidenten in de toekomst zal voorkomen, kan de burgemeester oordelen dat hij zijn vertrouwen in de desbetreffende organisator is kwijtgeraakt.

De burgemeester meent dan dat de organisator met zijn evenement een gevaar vormt voor de openbare orde en het woon- en leefklimaat en treft maatregelen om een verstoring van de openbare orde en het woon- en leefklimaat in de toekomst tegen te gaan. Dit geldt des te meer wanneer het evenement van de desbetreffende organisator al heeft geleid tot incidenten. De burgemeester kan, afhankelijk van de omstandigheden, besluiten dat hij een laatste waarschuwing geeft. Hij kan echter ook besluiten dat een eerstvolgende aanvraag voor een evenement wordt geweigerd. De burgemeester zal in zijn besluit expliciet motiveren wat maakt dat hij zijn vertrouwen in de organisator heeft verloren en welke maatregel hij passend acht. Proportionaliteit en subsidiariteit Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond Pagina 30 van 44

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Een handhavingsmaatregel moet aan de vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit voldoen. Dit houdt in dat de maatregel niet verder strekt dan strikt noodzakelijk en dat bij de keuze uit verschillende bevoegdheden geen zwaardere bevoegdheid wordt gebruikt dan wat op basis van redelijkheid gewenst is. Wanneer welke maatregel wordt opgelegd, is opgenomen in het handhavingsarrangement. De burgemeester zal altijd beoordelen of kan worden volstaan met een bestuurlijke waarschuwing: deze wordt toegepast tenzij de aard en ernst van de overtreding zich daartegen verzetten en vereisen dat een bestuurlijke maatregel wordt opgelegd om de openbare orde en veiligheid te kunnen waarborgen. Bij het gebruikmaken van de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke maatregel speelt ook de mate van verwijtbaarheid en/of nalatigheid van de organisator een belangrijke rol, evenals eventuele eerder gegeven bestuurlijke waarschuwingen en opgelegde maatregelen. Er is dus altijd sprake van maatwerk. Handhavingsmaatregelen bij overtredingen zijn gericht op herstel van de situatie en niet op het bestraffen van een organisator. Meerdere maatregelen/’stapeling’ Het kan zijn dat op bepaalde feiten en omstandigheden meerdere bestuurlijke maatregelen van toepassing zijn. In dat geval wordt de zwaarste bestuurlijke maatregel opgelegd.

Het toezicht- en handhavingsmodel laat de bevoegdheden die partijen afzonderlijk hebben om handhavend op te treden buiten beschouwing. Deze partijen kunnen dus gebruik maken van hun eigen toekomende bevoegdheden inzake handhaving. Denk hierbij aan de mogelijkheid dat politie naar aanleiding van een overtreding een proces-verbaal opmaakt en er daarnaast een bestuurlijke maatregel genomen wordt. Erfelijke belasting Handhaving vindt plaats per organisator, per evenement en per locatie. Wanneer specifieke ervaringen uit het verleden hier aanleiding toe geven, kan het zo zijn dat een nieuwe organisator bij een bestaand evenement wordt belast met de "erfenis" van zijn voorganger(s). Dit gebeurt bijvoorbeeld bij eerder ervaren geluidsoverlast op een bepaalde locatie. Er kunnen dan nadere eisen gesteld worden aan de geluidsproductie. Dit kan ook gelden voor verschillende evenementen op dezelfde locatie. Ook kan een maatregel gevolgen hebben voor meerdere evenementen van dezelfde organisator. Bijvoorbeeld wanneer een organisator meerdere evenementen per jaar organiseert en hij bij één van die evenementen ernstige overtredingen op de vergunning begaat. De burgemeester kan dan besluiten dat extra voorschriften worden gesteld in de vergunning voor toekomstige evenementen die deze organisator organiseert.

Deze extra voorschriften kunnen ook worden gesteld wanneer bijsturing of herstel bij het voorgaande evenement niet meer mogelijk was. Erfelijkheid kan teruggaan tot maximaal 5 jaar. In de erfelijke belasting worden alle bestuurlijke maatregelen meegenomen van de vorige 5 jaren. Niet-limitatieve opsomming Dit handhavingsmodel kent een niet-limitatieve opsomming van verschillende overtredingen en het daarbij horende stappenplan van maatregelen. Dit laat onverlet dat de burgemeester de mogelijkheid heeft om ook op niet genoemde overtredingen handhavend op te treden.

Pagina 31 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

1.2 Toezicht Zowel in aanloop naar, als tijdens en na afloop van het evenement wordt gestuurd op het minimaliseren van het risico dat door het evenement de openbare orde en veiligheid of het woon- en leefklimaat van omwonenden wordt aangetast. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt primair bij de organisator van het evenement. Uitgangspunt is dat de organisator op de hoogte is van alle voorwaarden die aan een evenement gesteld worden en van relevante wet- en regelgeving. In aanloop naar: Schouw • Bij A-evenementen Bij A-evenementen is er geen vaste schouw gepland. Het schouwen van A-evenementen gaat op basis van de inschatting van de adviseur vanuit de gemeente of op basis van informatie vanuit één van de toezichthoudende diensten. De toezichthoudende diensten worden uitgenodigd voor de schouw door de adviseur. De schouw voor A-evenementen worden geleid door een adviseur evenementen vanuit de gemeente. Indien er geen andere diensten aansluiten bij de schouw zal de schouw op hoofdlijnen worden gedaan door de adviseur. Wanneer er gebreken worden geconstateerd wordt dit doorgegeven aan de verantwoordelijke diensten, zodat zij eventueel nog een extra controle kunnen uitvoeren. Buiten de gebruikelijke werktijden worden de taken van de adviseur uitgevoerd door een handhaver.

• Bij B- en C-evenementen Kort voor aanvang van een evenement vindt een multidisciplinaire schouw (hierna: schouw) plaats op het evenemententerrein en/of parcours. De schouw vindt plaats onder coördinatie van een adviseur evenementen van de gemeente en is gericht op het constateren van veiligheidsrisico’s en is bedoeld om overtredingen te voorkomen. De diensten met toezichthoudende taken (politie, veiligheidsregio, brandweer, GHOR, Toezicht & Handhaving, bouwinspectie) schouwen het terrein aan de hand van de gestelde vergunningsvoorschriften en hebben hun eigen verantwoordelijkheid in dit proces. De brandweer checkt de brandveiligheidseisen, de GHOR controleert de veiligheidseisen in het kader van gezondheid, de bouwinspectie controleert de constructieve veiligheidseisen, etc. Zo bekijkt elke dienst vanuit de eigen discipline het terrein op mogelijke veiligheidsrisico’s. De tijdens de schouw geconstateerde knelpunten worden door de adviseur evenementen genoteerd op het schouwformulier en direct gemeld aan de organisator. De gebreken worden door de organisator opgelost/hersteld. Naast deze multidisciplinaire schouw vindt er ook een schouw van de verkeersmaatregelen plaats. De verkeersmarinier/verkeerspolitie schouwt de vooraankondigingen van de maatregelen en de maatregelen tijdens het evenement.

Tijdens: Bestuurlijke waarneming Bij A-evenementen is er geen bestuurlijke waarneming aanwezig. Indien er aanwijzingen voor zijn kan hier wel van afgeweken worden. De gemeente is bij B- en C-evenementen aanwezig voor bestuurlijke waarneming. De adviseur evenementen van de gemeente houdt direct contact met de organisator, politie, Veiligheidsregio, verkeersmarinier/verkeerspolitie en andere (gemeentelijke) diensten. Bij knelpunten wordt de adviseur evenementen direct ingelicht, ten behoeve van het informeren van de burgemeester. Bij C-evenementen is de adviseur gedurende het gehele evenement aanwezig.

Pagina 32 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Bij B-evenementen is aanwezigheid van de adviseur afhankelijk van het evenement. De adviseur is dan in ieder geval telefonisch bereikbaar en houdt gedurende het evenement telefonisch contact met de organisator en politie. Tijdens en na afloop: Diensten met toezichthoudende taken tijdens het evenement • Bij A-evenementen De adviseur evenementen zal steekproefsgewijs op basis van informatie vanuit de gemeente of andere diensten evenementen nalopen en nagaan of het evenement volgens de vergunning en op een veilige manier verloopt. Indien er belangrijke constateringen zijn worden deze direct doorgegeven aan verantwoordelijke diensten. Indien andere diensten afwijkingen op de gestelde voorwaarden van de vergunning aantreffen of een onveilige situatie aantreffen, dan stellen zij de adviseur hiervan in kennis. De adviseur zal ook ter plaatse komen en gezamenlijk kan er dan opgetreden worden en eisen worden opgelegd. Buiten de gebruikelijke werktijden worden de taken van de adviseur uitgevoerd door een handhaver. Ook tijdens de gebruikelijke werktijden kan er voor gekozen worden door de adviseur om een handhaver in te zetten om controles uit te voeren. • Bij B- en C-evenementen Politie, Veiligheidsregio, brandweer, Toezicht & Handhaving, DCMR en de verkeersmarinier/verkeerspolitie houden tijdens het evenement toezicht indien dit noodzakelijk is.

Indien de dienst overtredingen van de vergunningsvoorschriften constateert op het terrein waarop hij toezicht houdt, maakt hij een bestuurlijke rapportage op waarmee de burgemeester kan handhaven conform het handhavingsarrangement. In sommige gevallen wordt direct opgetreden door de toezichthoudende dienst, op basis van de eigen bevoegdheden. De adviseur evenementen van de gemeente is bestuurlijk waarnemer tijdens B- en C-evenementen en wordt vanuit die hoedanigheid direct betrokken bij handhaving ter plaatse in het geval van een acute situatie. 1.3 Handhaving Als vooraf, tijdens of na afloop van het evenement blijkt dat de organisator zich niet aan de voorschriften, zoals verbonden aan de vergunning, heeft gehouden, kunnen er consequenties aan verbonden worden. Een maatregel kan variëren van een bestuurlijke waarschuwing, tot onmiddellijke stillegging van het evenement. In beginsel wordt na constatering van een overtreding eerst gewaarschuwd met het doel de situatie te herstellen. Afhankelijk van de ernst en aard van de geconstateerde overtreding of het niet nakomen van een afspraak of afspraken beslist de burgemeester welke bestuurlijke maatregel hij passend acht. Bevoegdheden burgemeester De burgemeester verleent de vergunning op basis van de APV. De burgemeester beschikt over een scala aan bestuurlijke middelen om de openbare orde en veiligheid te beschermen.

De maatregelen die zijn opgenomen in het handhavingsarrangement zijn gebaseerd op de bevoegdheden van de burgemeester. De burgemeester heeft bij zijn besluitvorming over te treffen maatregelen een inherente afwijkingsbevoegdheid. Als de feiten en omstandigheden hiertoe aanleiding geven, kan de burgemeester afwijken van het handhavingsarrangement. Hij kan bijvoorbeeld een maatregel treffen Pagina 33 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

waar normaliter eerst een waarschuwing zou volgen of andersom. Wanneer hiertoe wordt overgegaan, wordt dit expliciet gemotiveerd. Bestuurlijke waarschuwing De burgemeester kan besluiten tot het geven van een bestuurlijke waarschuwing. De organisator wordt dan te kennen gegeven dat hij in overtreding is geweest. In een bestuurlijke waarschuwing kan ook opgenomen worden dat de burgemeester bij een overtreding bij het volgende evenement over kan gaan tot een bestuurlijke maatregel. De bestuurlijke waarschuwing zelf is geen besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Hiertegen kan ook geen bezwaar gemaakt worden. Last onder bestuursdwang en kostenverhaal (art.5.25 Awb) De burgemeester kan besluiten tot toepassing van bestuursdwang. Dit betekent dat de organisatie de gelegenheid krijgt om het gebrek/overtreding te herstellen. Indien de organisator dit niet zelf doet, kan door de burgemeester een einde wordt gemaakt aan de overtreding van de vergunningsvoorschriften. In dat geval kunnen eventuele kosten die gemaakt worden in verband met het toepassen van spoedeisende bestuursdwang op de organisator verhaald worden. Deze kosten bestaan uit materiële kosten (bijvoorbeeld het plaatsen van hekwerk), personele kosten (inzet betrokken medewerkers) en administratieve kosten (het behandelen van de procedure).

Indien het een gebrek of overtreding is die niet direct door de organisator kan worden opgelost, dan zal dit uitgevoerd worden door de gemeente. In beginsel geldt de regel dat bestuursdwang daar wordt toegepast waar de ernst van de situatie hier om vraagt. Last onder dwangsom (art.5.32 Awb) De burgemeester kan besluiten tot het opleggen van een last onder dwangsom. Bij een last onder dwangsom wordt aan de organisator een termijn gegeven om de overtreding alsnog ongedaan te maken. Indien dit niet binnen de gegeven termijn gebeurt, wordt de dwangsom verbeurd. Een last onder dwangsom kan ook worden opgelegd om herhaling te voorkomen, wanneer aanleiding is om te veronderstellen dat de organisator opnieuw in overtreding zal gaan. Aanleiding voor deze veronderstelling kunnen uitlatingen van de organisator zijn, het eerder vertoonde naleefgedrag van de organisator, het bij herhaling overtreden van voorschriften en uitzonderlijke omstandigheden die het begaan van overtredingen waarschijnlijk maken. Last onder dwangsom Op grond van artikel 5:32, vierde lid, van de Awb moet de hoogte van de dwangsom in redelijke verhouding staan tot de ernst van de overtreding en de beoogde werking van het opleggen van de dwangsom. In de beschikking moet het maximumbedrag worden bepaald. Als dit bedrag is bereikt wordt geen dwangsom meer verbeurd.

De hoogte van de dwangsom zal per evenement (grootte, aard) moeten worden bepaald, waarbij effectiviteit en evenredigheid in de afweging dienen te worden betrokken.

(Gedeeltelijk) intrekken van de vergunning (art. 2.25 APV) Bij het niet nakomen van de vergunningsvoorschriften waarbij er grote risico’s zijn voor de openbare orde en veiligheid, kan de burgemeester besluiten (een deel van) de vergunning al dan niet tijdelijk in te trekken en het evenement te beëindigen. Ook kunnen er aanvullende beperkende voorwaarden worden opgelegd (bv. verkleinen terrein, het maximum aantal bezoekers bijstellen). Ook kan de start van een evenement opgeschort worden of kan het schenken van alcohol (tijdelijk) worden stopgezet. Dit laatste is mogelijk op basis van artikel 21 van de Drank- en Horecawet die voorschrijft dat bij een Pagina 34 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

vermoeden van verstoring van de openbare orde, veiligheid of zedelijkheid de verstrekking van alcohol stopgezet kan worden. Weigering/intrekking evenementenvergunning bij slecht gedrag De burgemeester heeft op basis van de APV de bevoegdheid om een vergunning in te trekken. Bijzondere situaties waarin hij dit doet is wanneer blijkt dat de vergunninghouder van een evenement niet (meer) dient te beschikken over de vergunning, vanwege zijn/haar gedrag. Dit gebeurt bij schijnbeheer (als blijkt dat niet de vergunninghouder feitelijk zeggenschap heeft over, en leiding geeft aan het evenement, maar een persoon die niet als zodanig op de vergunning staat vermeld), slecht levensgedrag of wanneer er onvoldoende vertrouwen is in de vergunninghouder (bijvoorbeeld door structurele overtredingen van de vergunningsvoorschriften). De burgemeester kan, afhankelijk van de omstandigheden, besluiten dat hij een laatste waarschuwing geeft en de vergunninghouder verplichten aangepaste plannen aan te leveren. Ook kan hij besluiten tot intrekking van de evenementenvergunning of weigering van een nieuwe vergunning. De burgemeester zal in zijn besluit expliciet motiveren wat maakt dat hij zijn vertrouwen heeft verloren.

Pagina 35 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Handhavingsprotocol Categorie I Overtreding

Constatering door

Grondslag

Actie gemeente

Maatregel Burgemeester

Evenement houden zonder evenementen vergunning

In opdracht van de burgemeester wordt evenement door de politie beëindigd.

Openbare orde en veiligheid Niet opvolgen aanwijzingen van toezichthouders

1e constatering: -

In opdracht van de burgemeester wordt het evenement door de politie en/ of de brandweer beëindigd.

2e constatering (volgende evenement): -

De eerstvolgende aangevraagde evenementenverg unning wordt geweigerd.

Pagina 36 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Afhandeling gemeente

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Overtreding Beveiliging -

Constatering door

Grondslag

Actie gemeente

Maatregel Burgemeester (spoed) Last onder dwangsom

Te weinig

-

De organisator dient bij

beveiligers

een vastgestelde

Niet aangemeld/

overtreding de situatie

gecertificeerd

binnen een gestelde

Niet conform

termijn te herstellen;

goedgekeurd

-

veiligheidsplan

Indien de organisator hier niet toe in staat is, wordt de situatie voor de organisator hersteld, indien mogelijk en worden de kosten verhaald op de organisator.

En/of -

Aanvullende beperkende voorschriften stellen of (gedeeltelijk) intrekken van de evenementenvergunning.

Fysieke veiligheid Nooduitgangen niet in orde (niet vrijgehouden, niet op aangegeven locatie)

(spoed) Last onder dwangsom -

De organisator dient bij een vastgestelde overtreding de situatie binnen een gestelde

Calamiteitenroutes worden niet vrijgehouden

Pagina 37 van 44

termijn te herstellen; -

Indien de organisator hier niet toe in staat is,

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Afhandeling gemeente

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

en/of zijn niet conform tekening

wordt de situatie voor de

Fysiek bouwwerk niet gekeurd en daardoor gevaar voor bezoekers

indien mogelijk en

organisator hersteld, worden de kosten verhaald op de organisator. En/of Aanvullende beperkende voorschriften stellen of (gedeeltelijk) intrekken van de evenementenvergunning. (spoed) Last onder dwangsom

Brandveiligheid

-

De organisator dient bij

Blusvoorzieningen;

een vastgestelde

(geen goedgekeurde

overtreding de situatie

blusmiddelen

binnen een gestelde

aanwezig,

termijn te herstellen; -

blusmiddelen zijn niet

Indien de organisator hier niet toe in staat is,

direct toegankelijk)

wordt de situatie voor de Bereikbaarheid voor

organisator hersteld,

hulpdiensten;

indien mogelijk en

(opstelplaats niet

worden de kosten

conform tekening,

verhaald op de organisator. En/of Aanvullende beperkende voorschriften stellen of (gedeeltelijk) intrekken van de evenementenvergunning.

geen vrije doorgang, en/of zijn niet conform tekening)

Pagina 38 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Brandgevaar en ontwikkeling van brand; (direct gevaar door niet te voldoen aan de vergunningsvoorwaarden bij open vuur, roken, opslag, gasflessen, etc.) Versiering en opstelling van de inrichting; (verkeerde toegepaste materialen, aankleding in ruimten, stoelen plan niet conform tekening, gangpaden niet vrij, etc.) Installaties. (bak en braad inrichtingen onveilig in gebruik, barbecue onveilig in gebruik, elektrische installaties voldoen niet aan de norm, aggregaten niet voldoende vrij, noodverlichting en/of

Pagina 39 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

vluchtrouteaanduidingen niet aanwezig, etc.) Gezondheid EHBO -

(spoed) Last onder dwangsom -

een vastgestelde

EHBO’ers

overtreding de situatie

Niet

binnen een gestelde

gecertificeerd -

De organisator dient bij

Te weinig

termijn te herstellen;

Niet conform

-

Indien de organisator

goedgekeurd

hier niet toe in staat is,

veiligheidsplan

wordt de situatie voor de organisator hersteld, indien mogelijk en worden de kosten verhaald op de organisator. En/of Aanvullende beperkende voorschriften stellen of (gedeeltelijk) intrekken van de evenementenvergunning.

Verkeersveiligheid Verkeersregelaars -

(spoed) Last onder dwangsom -

De organisator dient bij

Te weinig

een vastgestelde

verkeersregelaars

overtreding de situatie

Niet

binnen een gestelde

gecertificeerd/

termijn te herstellen;

niet aangesteld

Pagina 40 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

-

Niet conform

-

Indien de organisator

goedgekeurd

hier niet toe in staat is,

verkeersplan

wordt de situatie voor de organisator hersteld, indien mogelijk en worden de kosten verhaald op de organisator. En/of Aanvullende beperkende voorschriften stellen of (gedeeltelijk) intrekken van de evenementenvergunning.

Pagina 41 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Categorie II Overtreding Geluid -

Constatering door

Grondslag

Actie gemeente

Maatregel burgemeester 1e constatering:

Overschrijding

-

Bestuurlijke waarschuwing

tijden -

Overschrijding

2e constatering:

geluidsnormen

Proces verbaal En/of -

Indien mogelijk: aanpassen/ vervallen geluidsvoorschriften die mogelijk tot een hogere geluidsproductie leiden.

3e constatering (tijdens hetzelfde evenement): -

(deels) Intrekken van evenementenvergunning.

Pagina 42 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Afhandeling gemeente

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Categorie III Overtreding Overige vergunningsvoorschriften

Constatering door

Grondslag

Actie gemeente

Maatregel burgemeester 1

e constatering:

-

Bestuurlijke waarschuwing

2e constatering: -

Bestuurlijke waarschuwing

3e constatering: Last onder dwangsom Na overschrijding termijn wordt een bedrag van € 500,- euro verbeurd per dag, met een maximum van € 7.000,- euro.

Pagina 43 van 44

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Afhandeling gemeente

Regionale Handreiking Publieksevenementen Rotterdam-Rijnmond – versie 3.0 - definitief

Bijlage H: Leden deelproject actualisatie handreiking J.A. (John) Brus (auteur) T. (Ton) Mans W.J. (Willem Jan) Muysson H. (Harm) Rutgers A. (Ayrton) Lopes / C. (Carla) Zegers J. (Joyce) Lammers M. (Miranda) Meijndert N. (Natasja) Padmos J. (Joke) de Reus M. (Marcel) Roelfzema J. (Johan) Schouw S. (Sunita) Soekhoe / B. (Bob) Huizenaar A. (Arnoud) Taale / C. (Collin) Teunisse R. (Remco) Schellevis

Pagina 44 van 44

Politie Eenheid Rotterdam VRR, Risicobeheersing VRR, Brandweer - Operationele Informatie VRR, GHOR Gemeente Schiedam Gemeente Vlaardingen Gemeente Lansingerland Gemeente Westvoorne Gemeente Hellevoetsluis Gemeente Brielle Gemeente Goeree-Overflakkee Gemeente Barendrecht Albrandswaard Ridderkerk Gemeente Rotterdam VRZHZ / gemeente Dordrecht

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10689018/1