(Bijlage bij het Ontwikkelkader) Speelruimteplan 2010 2020.pdf

Doodlopend, ontsluiting voor max. 15 tot 20 woningen. Niet bij fietsdoorgang. N.v.t.

Gras of verharding; geen poep, afval, prikkende of giftige struiken. Geborgen, maar niet te benauwd (vnl. stoepen en hofjes).

Max. 30 km en max. 12 auto's per uur. Geen constante stroom van brommers en fietsers. Niet direct bij muur of raam van woning/gebouw. Gras of verharding; geen poep, afval, prikkende of giftige struiken. Grotere ruimten voor spelvormen en verkeersluwe wijk voor bereikbaarheid.

grasveld/gazon

(Grote) eigen tuin is Indien groot en uitdagoud waard. gend genoeg. Mits droog en schoon. Mits geen poep.

bosjes/ruigten

Niet aantrekkelijk.

stoep/hofje

Mits groot genoeg.

plein/ parkeerplaats

Geschikt als er apart rustig hoekje is.

sloten/poelen' vijvers/meren'

Nee Nee

winkelcentrum

Nee Tabel 2

Ideaal om te verstoppen en hutten te bouwen. Voor verplaatsing belangrijk. Mits overzichtelijk en weinig rijdende en geparkeerde auto's. Zeer aantrekkelijk. Aantrekkelijk voor vissen, varen, schaatsen. Eventueel

jongeren 12 t o t e n met 18 jaar 1 ontmoetingsplek per 15 jongeren (ca. 15 m2 met ontmoetingsaanleiding). In eigen sociale omgeving/wijk, op hoek van straat, pleintje. Beschut min of meer in zicht. Elkaar ontmoeten, zitten kletsen, showen, competitie, kijken naar voorbijgangers. Brommertje en fiets. Niet op de rijbaan.

Niet direct voor de deur van woningen. Minder van belang, wel schone kleren kunnen houden. Overzichtelijk met zitaanleiding.

Nee Geschikt, mits paadje naar plek toe. Mits open kant naar weg of plein. Afhankelijk van situatie. Mits auto kan passeren zonder dat ze moeten verkassen. N.v.t. Zwemwater, vissen, schaatsen. Ja

Normen informele speelruimte

' Waterkwaliteit op klei is soms een probleem (botulisme). Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

27

3.7.

Spreiding van speelplekken In nieuw aangelegde wijken wonen in de beginfase over het algemeen veel kinderen. In de loop der jaren neemt dit aantal af tot een basisniveau. In veel wijken vindt na circa 25 jaar wel weer een "verjonging" plaats, maar de zeer hoge kinderaantallen komen dan meestal niet meer voor. Zelden wonen er in een wijk die ouder is dan 20 jaar meer dan 25 kinderen binnen een actieradius van een speelplek. De ervaring leert dat een speelplek voor kinderen ongeveer even lang noodzakelijk is als de levensduur (circa 10 a 12 jaar) van de meeste toestellen. Wel "wandelt" een speelplek voor deze leeftijdsgroep nog wel eens door de wijk door een lokale toename van het aantal kinderen. De speelplekken voor deze leeftijdsgroep dienen dan ook om de vijf jaar geëvalueerd te worden op kinderaantal.

Formele speelplek

Doordat de jeugdigen en jongeren vanuit een grotere omgeving (wijk) gebruik maken van één of enkele speelplekken, varieert het aantal jeugdigen en jongeren dat binnen de actieradius woont veel minder. Uit onderzoek en ervaring blijkt dat er rond een centraal gelegen, goed functionerende speelplek voor deze leeftijdscategorieën vrijwel nooit te weinig jeugdigen of jongeren wonen, zelfs niet in de loop van 25 jaar. Dit betekent dat voor de jeugdigen en voor de jongeren over het algemeen duurzame speelplekken verspreid over de wijken aangelegd kunnen worden. Het is belangrijk hiervoor een goede, permanente spreiding te realiseren, omdat deze plekken groter, uitdagend en aantrekkelijk moeten zijn.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

28

INRICHTING Spelen in de openbare ruimte Spelen op straat De toename van de automobiliteit zorgt ervoor dat zowel het rijdend verkeer als de geparkeerde auto's een groot beslag leggen op de bespeelbare ruimte van de gemeente Barendrecht. Er kan veel (informele) speelruimte ontsloten worden door onnodige verkeersstromen te voorkomen, veilige oversteekpunten te creëren, meer centraal te parkeren en hofjes toe te passen in nieuwbouwsituaties en bij herinrichting ook in bestaande situaties. In Barendrecht zijn de meeste woonbuurten als 30 km zone (verblijfsgebied) ingericht. In sommige gevallen is de woonbuurt nog als woonerf ingericht. Niet alleen de snelheid waarmee verkeer door de straat rijdt heeft invloed op de mogelijkheid om op straat te spelen. Minstens zo belangrijk is de frequentie waarmee het spel gestoord wordt door passerende auto's. Daarom is het voor de speelruimte niet altijd voldoende om verkeersremmende maatregelen te nemen. Doodlopende of verkeersluwe straten zijn van groot belang voor de kinderen en jeugd. De aantrekkelijkheid van het spelen op straat kan op eenvoudige wijze worden vergroot. Zo kunnen verkeerstechnische elementen door deze net iets aan te passen of anders te plaatsen een speelfunctie krijgen. De speelwaarde kan bijvoorbeeld al worden verhoogd door gekleurde tegels in de bestrating aan te brengen zodat er vakken of patronen ontstaan. 4.1.2.

Spelen in het groen Opvallend is dat in de APV nog steeds een artikel is opgenomen over het niet buiten de paden mogen treden. Dit staat haaks op de insteek van het groenbeleidsplan en zou het informeel spelen in het groen onmogelijk maken. Groenvoorzieningen zijn al van oudsher een belangrijk onderdeel van de woonomgeving. De kinderen, jeugd en jongeren zijn voor het spelen doorgaans aangewezen op dit groen. Hier liggen dan ook vaak de speelplekken. Het groene karakter van Barendrecht staat door de verstedelijking onder druk. Uiteraard staat hiermee tevens een belangrijk deel van de informele speelruimte onder druk. Daarnaast heeft het groen in Barendrecht over het algemeen een cultuurlijk karakter, waardoor de kinderen beperkte mogelijkheden hebben om hutten te bouwen of in bomen te klauteren. Uiteraard is het niet de bedoeling om al het groen in Barendrecht om te vormen tot speelgroen. Groen heeft immers ook nog vele andere functies. Uit de inrichting moet blijken waar kinderen wel en niet in het groen mogen spelen. De bespeelbaarheid van het groen kan verbeterd worden door bijvoorbeeld hoogteverschillen in het gazon toe te passen, bloemenmengsels aan te brengen en het gras gefaseerd te maaien. In heestervakken en blokhagen kunnen uitsparingen worden gemaakt waar kinderen en jeugdigen hun hutje kunnen hebben.

Het is vaak mogelijk om hagen op verschillende hoogten te snoeien en niet recht maar golvend aan te planten, groenblijvers in bosplantsoen toe te passen enzovoort.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

29

Het verbeteren van de informele speelruimte kan voor een groot deel worden meegenomen bij de uitvoering van het groenbeleid. Bij de vervanging van het groen dient te worden bekeken hoe de bespeelbaarheid kan worden verbeterd of behouden kan blijven. 4.1.3.

Niet zo...

Spelen in, op en met water Water daagt kinderen, jeugdigen en soms ook jongeren uit tot spel. Bij, in of op het water spelen ze met modder, spatten ze elkaar nat, laten ze bootjes varen, wordt gevist en vlotgevaren en worden veel meer spelen verzonnen. Sommige volwassenen hebben hier misschien hun bedenkingen bij; ze voorzien vieze en natte kleren. Ook zien veel volwassenen risico's; hun kinderen lopen wellicht sneller een verkoudheid op of ze glijden uit met alle gevolgen van dien. Toch zou het jammer zijn als deze bezwaren het spelen met water onmogelijk zouden maken. Door een juiste inrichting en een passend beheer van al dan niet formele waterspeelplekken zijn de risico's te voorkomen of te beperken. Vooral het talud, de diepte, de waterkwaliteit en de overzichtelijkheid van water zijn veiligheidsaspecten waarmee rekening moet en kan worden gehouden. Een voorbeeld van een geschikte inrichting is een zeer flauw talud met ondiep water langs de kant en zonder beplanting. Vaak maakt een steiger of ander vlak deel direct langs het water het spelen gemakkelijker en veiliger. Hekwerken langs het water kunnen een schijnveiligheid geven; begeleiders zijn geneigd om minder op te letten, na jaren blijken er vaak openingen in de hekken te ontstaan, kinderen gebruiken de hekken als speelprikkel en hekken belemmeren hulpverleners.

Dit betekent dat deze zo min mogelijk moeten worden toegepast. Door bij het ontwerp en beheer van waterpartijen, vlonders, sloten, steigers, dammen, bruggen enzovoort rekening te houden met zowel vaar- en schaatsroutes, vissen en zwemmen als het spelen langs de waterkant, wordt er veel uitdagende speelruimte ontsloten. Vooral in Carnisselande is water bepalend voor de openbare ruimte.

4.1.4.

Spelen op braakliggende terreinen In Barendrecht liggen nog enkele terreinen braak in afwachting van nieuwbouw of omdat een plek even geen invulling heeft. Deze terreinen bieden veel avontuurlijke speelruimte voor hutten bouwen, graven, (fiets)crossen enzovoort. Indien enigszins mogelijk zou spelen op dergelijke terreinen moeten worden toegestaan. De gemeente heeft hierbij natuurlijk wel de verplichting om te zorgen dat het niet te onveilig wordt. Daartoe zal per situatie nagegaan moeten worden op welke wijze dit mogelijk is en of het terrein in eigendom is van de gemeente.

4.2.

Ontmoeten in de openbare ruimte Kinderen, jeugdigen en jongeren hebben in de openbare ruimte behoefte aan ontmoeten. Speelplekken zijn belangrijke ontmoetingsplekken in de wijk, niet alleen voor de kinderen en de jeugdigen, maar ook voor jongeren, ouders en overige buurtbewoners. Het is om deze reden van belang dat speel- en sportvoorzieningen aantrekkelijke verblijfsruimtes zijn, die leuk aangekleed zijn met groen en bankjes.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

30

Naast de speel- en sportvoorzieningen hebben met name jongeren behoefte om elkaar ook elders in de wijk te ontmoeten. Deze doelgroep heeft zowel formeel als informeel ruimte nodig om elkaar te ontmoeten. Voor circa 50 % van het ontmoeten van jongeren zijn geen specifieke voorzieningen noodzakelijk. Dit gebeurt spontaan op de hoek van de straat (Kiss and Greet). In dit speelruimteplan zijn de ontmoetingsvoorzieningen vooral gericht op jongeren. Echter, dat neemt niet weg dat ze niet tevens geschikt kunnen zijn voor andere inwoners van Barendrecht. (Groot)ouders die met hun kinderen naar de speelplek gaan of ouderen die elkaar treffen kunnen uiteraard ook gebruik maken van deze verblijfsplekken. De ontmoetingsplekken voor jongeren vallen uiteen in vier categorieën: Kiss-and-Greetplek

What's-Upplek Stay-Aroundplek No-Problemplek

=

willekeurig gekozen afspreek- of afscheidsplekken, van 'nature' aanwezig in de openbare ruimte; basisvoorziening voor 5 tot 10 jongeren die bij elkaar komen en bijpraten; basisvoorziening waar jongeren echt afspreken en zitten te praten of andere activiteiten doen; extra voorziening

De Kiss-and-Greetplek ontstaat spontaan en vereist geen verdere inrichting. Voor de overige categorieën dienen voorzieningen te worden aangebracht. Dit kan echter ook simpelweg een bankje zijn. De inrichting, die de verschillende categorieën vereisen worden hieronder nader uitgewerkt. Plek categorie I: What's Upplek Dit zijn kleinere plekken voor 5 tot 10 jongeren die bij elkaar komen en bijpraten. Deze plekken behoren tot het basisvoorzieningenniveau, 's Zomers is te zien dat er jongeren langs deze plekken (brom)fietsen op zoek naar een praatje. Aantal: 30% van de plekken; Ligging: goed gespreid langs doorgaande routes (echt in de wijk) en niet te dicht op woningen; in zicht zodat er snel gezien kan worden wie er op de plek aanwezig is; Verkeer: op voldoende afstand van doorgaande weg (2 tot 10 meter); Locatie: verharde ruimte met plek voor 5 tot 10 jongeren en wat fietsen en scooters; Inrichting: verhard gedeelte goed bereikbaar; een aantal zit- en ontmoetingsaanleidingen, afvalbakken en eventueel verlichting; gemakkelijk te verwijderen en herplaatsen en passend in straatbeeld; Regels: APV! Aanvullende regels door jongeren en omwonenden zo nodig op te stellen; bij overtreding verwijzen naar plek categorie II; Flexibiliteit: meer locaties categorie I aanwijzen dan inrichten.

Op deze manier kan de plek eventueel nog eens verplaatst worden naar een andere locatie als de overlast te groot wordt (de jongeren houden zich niet aan de regels) of als de jongeren er helemaal niet meer komen;

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

31

Toets:

geen toets bestemmingsplan nodig. Voorzieningen vallen onder straatmeubilair of speeltoestellen. Functie en gebruik passen binnen huidige bestemmingen.

Plek categorie II: Stay Aroundplek Dit betreft grotere plekken voor 10 tot circa 40 jongeren waar jongeren echt afspreken om bij elkaar te komen en te zitten praten of andere activiteiten te ontplooien. Ook deze plekken behoren tot het basisvoorzieningenniveau. Vaak gaan deze plekken samen met goed ingerichte sportplekken (bijvoorbeeld skateplekken), maar als die er te weinig zijn, kunnen de plekken ook apart goed functioneren (de ontmoetingsplek). Aantal: 20% van de plekken min de No-Problemplekken; Ligging: op voldoende afstand van woningen, in de omgeving van andere geluidsbron; op/bij formele sport-/speelplek; Verkeer: goed bereikbaar, maar niet te dicht bij de doorgaande weg; Locatie: groot genoeg voor een grotere groep jongeren met fietsen/scooters en groot genoeg voor een aantal voorzieningen; afwegen of auto er niet mag en kan komen (trekt oudere jongeren aan); Inrichting: zit- en ontmoetingsaanleidingen en beschutting in de vorm van wandje of beplanting; verharde ondergrond; verlichting; duurzaam en vandalismebestendig; Regels: APV en in overleg met omwonenden of andere betrokkenen aanvullende regels m.b.t. gedrag opstellen. De plek moet geen overmatige input vergen om in stand te houden; Flexibiliteit: inrichting plek voor langere termijn; bij overmatig vandalisme en teveel overlast een welzijnstraject doorlopen met "daders"; Toets: geen toets bestemmingsplan nodig.

Voorzieningen vallen onder straatmeubilair of speeltoestellen. Functie en gebruik passen binnen huidige bestemmingen. Plek categorie III: No Problemplek (indien gewenst) Een No-Problemplek behoort niet tot de basisvoorzieningen, maar kan als extra voorziening worden aangewezen indien hier behoefte aan is. De jongeren kunnen bij problemen in de wijk altijd naar deze plekken verwezen worden. Een No-Problemplek hoeft niet per definitie buiten een wijk te liggen, maar kan in principe in goed overleg ook tussen woningen liggen. Verkeer: goed bereikbaar, maar niet te dicht bij de doorgaande weg (minimaal 50 meter afstand); groot genoeg voor een grotere groep jongeren met fietLocatie: sen/scooters en groot genoeg voor een aantal voorzieningen; afwegen of auto er wel of niet mag en kan komen (trekt oudere jongeren aan); Inrichting: zit- en ontmoetingsaanleidingen en eventueel beschutting; eventueel mogelijkheden voor graffiti; verharde ondergrond; verlichting; duurzaam en vandalismebestendig; APV en in overleg met jongeren, politie, gemeente jongeRegels: renwerk andere regels m.b.t. gedrag opstellen. De plek moet geen overmatige input vergen om in stand te houden; inrichting plek voor langere termijn; Flexibiliteit: geen toets bestemmingsplan nodig. Voorzieningen vallen Toets: onder straatmeubilair of speeltoestellen. Mits geen bouwvergunning nodig is.

Is dit het geval dan ook bestemmingsplantoets.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

32

4.3. Ambitie: De gemeente wil dat toekomstige bestemmingsplannen en stedenbouwkundige plannen worden getoetst aan de visie en normen van speelruimte.

Ruimteontwikkelingsplannen In stedenbouwkundige plannen wordt het gebruik van de ruimte grotendeels vastgelegd. Indien onvoldoende rekening is gehouden met de noodzaak van speelruimte, zijn er in de toekomst problemen te verwachten. Een bekend probleem daarbij is het tekort aan (geplande) voorzieningen voor jongeren. Als deze niet tijdig worden ingepland wil geen bewoner ze meer voor de deur hebben, ook wel Not in my backyard (NIMBY)-effect genoemd. Het tekort aan voorzieningen veroorzaakt vervolgens vandalisme en overlast doordat de jongeren elkaar ontmoeten op plekken waar dit eigenlijk niet gewenst is. Het is dus uitermate belangrijk dat reeds in het Programma van Eisen voor het opstellen van stedenbouwkundige plannen voor nieuwbouw en reconstructies de normen voor speelruimte cq. het speelruimtebeleid worden opgenomen. In Bijlage V is een standaard programma van eisen opgenomen, dat, aangevuld met projectspecifieke wensen, kan worden gebruikt. Gezien de ervaring dat in nieuwbouwwijken met name in de beginfase veel kinderen wonen, zijn in de eerste jaren drie tot vijf speelplekken met overlappende actieradius nodig. Na verloop van tijd kan de meest centrale plek als basisvoorziening dienen. Deze centrale plek moet aantrekkelijk zijn voor de hele wijk.

Dit houdt in: • goed bereikbaar; • goed zichtbaar (mensen weten de plek te vinden); • voldoende ruimte; • extra veel toestellen en speelprikkels. De overige vier speelplekken kunnen na verloop van tijd meer ingericht worden voor de direct aanwonende kinderen of kunnen komen te vervallen.

4.4.

Ontwerpen en aanleggen van speelvoorzieningen Het valt buiten het kader van dit speelruimteplan om alle richtlijnen voor het technisch ontwerp van een speelplek en de omgeving te beschrijven. Een ontwerp voor een enkele speelplek staat daarnaast ook niet los van de omringende speelplekken in de buurt of wijk. Er is een aantal ontwerprichtlijnen met betrekking tot de veiligheid waar een ontwerper niet omheen kan. Deze zijn beschreven in het 'Handboek Veiligheid van Speelgelegenheden' en de toesteldocumentatie die door de leveranciers van speelvoorzieningen bij een toestel wordt geleverd. Tevens is er meer informatie te vinden over verkeerssituaties in het "Handboek Ontwerpen voor Kinderen" van de CROW. Daarnaast zijn er verschillende ontwerpboeken op de markt met betrekking tot natuurlijk spelen. Voor speel-, sport- en ontmoetingsplekken is het van belang om te voorkomen dat aan de hand van bestemmingsplanvoorschriften de aanleg hiervan wordt bemoeilijkt. Met name de functiebeschrijving van de bestemming en de bouwhoogte kunnen soms een probleem vormen. Er moet in een bestemmingsplan voldoende vrijheid zijn om op nieuwe ontwikkelingen en behoeften in te springen zonder dat hiervoor het plan moet worden aangepast.

Dit betekent dat de voorschriften voor openbare ruimte zodanig zijn opgesteld dat er voor het realiseren van een nieuwe speelplek en ontmoetingsplek geen bestemmingsplanwijziging nodig is. Met name de bestemmingsplanvoorschriften van de bestemmingen Groen en Verkeer dienen flexibel te zijn om speelplekken te ontwikkelen.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

33

Om te voorkomen dat een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk is en bezwaarmakers een grote kans maken om een jongerenvoorziening als een skatebaan of een No Problemplek tegen te houden, is het goed om dergelijke locaties in het bestemmingsplan vast te leggen met flexibele voorschriften. Het liefst bouwwerken tot 6 meter hoogte en waar mogelijk bouwvergunningvrij. Bij een No Problemplek wordt een locatie aangeduid waar een grote groep jongeren bij elkaar kan komen, met daarbij horende voorzieningen als bijvoorbeeld een beschutte ontmoetingsplek. Tevens kan als voorschrift worden opgenomen dat slechts gecertificeerde toestellen geplaatst mogen worden. Onder sport- en speelvoorzieningen vallen ook de hekwerken ten behoeve van sportvoorzieningen, zoals ballenvangers en een voetbalkooi.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

34

5.

BEHEER

5.1.

Huidige beheerkwaliteit Het beheer van de openbare ruimte is erop gericht om de aanwezige voorzieningen blijvend hun functie te laten vervullen. Het resultaat van beheer is te meten aan de hand van een aantal aspecten: de technische staat; is het technisch onderhoud afgestemd om duurzame instandhouding van toestellen te garanderen, zonder het gebruik te belemmeren? verzorgingsgraad; in welke mate zijn schade door bv. vandalisme acceptabel? In het kader van de Integrale Visie Openbare Ruimte is in 2007 een objectieve schouw uitgevoerd naar de kwaliteit van de openbare ruimte. Hierbij is niet alleen gekeken naar de beheerkwaliteit van de speeltoestellen, maar ook naar diverse andere aspecten van de openbare ruimte zoals groen, verharding en straatmeubilair. Deze schouw is op 80 locaties plekken binnen de gemeente uitgevoerd. De locaties zijn representatief over de gemeente verdeeld. In onderstaande tabel is de huidige beheerkwaliteit van o.a. speeltoestellen weergegeven. Centrum & accent- gebieden

Woon- gebieden

Hoofdwegen

idrijvenr=terreinen

Groengebieden

Buitengebieden

tei

Totaalbeeld

Hoog - basis Hoog - basis

Basis

Hoog - basis

Basis

Basis

Verlichting

Hoog - basis Hoog - basis

Basis

Hoog

Basis

Basis

Straatmeubilair

Hoog - basis Hoog - basis Hoog - basis

Basis

Basis - laag]

Basis

Basis

Hoog - basis

Basis

Verkeersmeubilair

Basis

Hoog - basis

Basis

Hoog - basis

Hoog - basis

Speeltoestellen Tabel 3

Vlaggentabel straatmeubilair

Gemiddeld scoort straatmeubilair een hoge tot basis kwaliteit. Opvallend is dat speeltoestellen beduidend hoger scoren dan de overige onderdelen. De speeltoestellen staan in de meeste gevallen goed in de verf en zijn veilig bespeelbaar.

5.2.

Kwaliteitsambitie IBOR In de 'Integrale Visie Openbare Ruimte' zijn aan de hand van een viertal scenario's voorstellen gedaan voor de kwaliteitsambities voor het beheer van de totale openbare ruimte. Er is bestuurlijk gekozen voor het scenario 'reële keuze uit de workshop'. Dit scenario is een relatief hoge ambitie die sterk aan de wens van de burger voldoet. In tabel 4 is de kwaliteitsambitie van de openbare ruimte weergegeven. De speeltoestellen vallen in onderstaande tabel onder het straatmeubilair.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

35

Centrum & accent- gebieden

Woon- gebieden

Hoofdwegen

Bedrijventerreinen

Groengebieden

Buitengebieden

[Verharding

Hoog

Hoog

Hoog

Basis

Hoog

Basis

| Groen

Hoog

Basis

Basis

Basis

Hoog

Basis

| Meubilair

Hoog

Hoog

Basis

Basis

Hoog

Basis

Hoog

Hoog

Basis

Basis

Hoog

Basis

| Groen

Hoog

Basis

Basis

Basis

Hoog

Basis

|Meubilair

Hoog

Hoog

Basis

Basis

Hoog

Basis

Technisch

Verzoreln_ |Verharding

| ["

Tabel 4

Vlaggentabel scenario 3

Voor speeltoestellen komt de huidige beheerkwaliteit overeen met de gewenste beheerkwaliteit zoals vastgelegd in het scenario 'reële keuze uit de workshop'.

5.3.

Onderhoud en beheer van speelvoorzieningen Na aanleg moet er voldoende budget zijn om speelvoorzieningen te onderhouden. Een groot deel van het onderhoud volgt uit het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen uit 1997 (kortweg Attractiebesluit). Op basis van deze wet dient de gemeente de speeltoestellen 4 keer per jaar te inspecteren en geconstateerde afwijkingen en mankementen zo snel mogelijk te verhelpen. De inspectieresultaten, reparaties en aanpassingen moeten worden vastgelegd in een logboek. Als de gemeente speeltoestellen niet onderhoudt volgens het 'Attractiebesluit' is de gemeente bij ongevallen aansprakelijk. Naast het veilig houden van de speeltoestellen moet ook de speelplek veilig, schoon en heel gehouden worden.

Ambitie: De gemeente wil een minimaal onderhoudsniveau van 80% waarborgen.

5.4.

In een ideale situatie zitten de speeltoestellen altijd optimaal in de verf, zien er altijd proper uit, verkeren in perfecte technische staat (met originele onderdelen) en is de graffiti te allen tijde verwijderd. Voor een gemeente is het echter voldoende en meer realistisch om het onderhoud van de speeltoestellen op een lager niveau uit te voeren. De ondergrens daarbij is het acceptatieniveau waarbij een toestel blijft voldoen aan de veiligheidsnormen en net aan de eisen van algemene welstand. Dit niveau kan op een schaal van 0 tot en met 100% uitgedrukt worden met 60%. Voor de gemeente Barendrecht is gekozen voor een onderhoudsniveau van 80%, het landelijk gemiddelde ligt rond de 75%. Dit onderhoudsniveau komt overheen met het onderhoudsniveau hoog conform de IBOR nota.

Vervangen van speelvoorzieningen Veel speeltoestellen hebben volgens ervaringscijfers een technische levensduur tussen de acht en de twintig jaar. De gemiddelde levensduur van speeltoestellen bedraagt 12 jaar. Daarbij is uiteraard geen rekening gehouden met vandalisme, wel met slijtage door intensief gebruik en speelschade. In Barendrecht wijken de gegevens niet veel af van andere gemeenten. Wel worden toestellen (voornamelijk wipveren) lang onderhouden, waardoor de vervangingstermijn overschreden wordt.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

36

De speelvoorzieningen worden vervangen aan de hand van een flexibel vervangingsschema, waarbij de budgetten voor de vervanging vrijkomen in het theoretische vervangingsjaar. Het moment van de daadwerkelijke vervanging van een speeltoestel wordt mede bepaald door de technische staat van het toestel. Als een toestel na de gestelde economische afschrijvingstermijn nog één of meerjaren veilig kan functioneren, kan de vervanging worden uitgesteld. Als blijkt dat een toestel voor de gestelde economische afschrijvingstermijn niet meer veilig is of de onderhoudskosten te hoog worden, bijvoorbeeld door vandalisme, dan moet de vervanging vervroegd worden uitgevoerd.

Ambitie: De gemeente wil speelplekken zo veel mogelijk in zijn geheel renoveren. Hierdoor ontstaan kansen om de inrichting aan te sluiten op de actuele vraag.

Bij vervanging wordt rekening gehouden met de doelgroep van de speelplek en de gewenste speelmogelijkheden, waarbij de benodigde speelfuncties en de actuele bevolkingssamenstelling van de buurt in ogenschouw worden genomen. Bij elke speelplek zal kritisch bekeken moeten worden of vervanging van de speeltoestellen noodzakelijk is. Dit kan betekenen dat de herinvestering op een andere speelplek in de gemeente plaatsvindt. Gestreefd wordt om speelplekken zo veel mogelijk in zijn geheel te renoveren. Dit biedt immers nieuwe kansen om de inrichting nog beter te laten aansluiten op de vraag en het gewenste gebruik. Bij vervanging van speeltoestellen wordt uitgegaan van vervanging door een of meerdere toestellen met een gelijke speelwaarde. Uitgangspunt hierbij is dat de totale waarde van de speelvoorzieningen in de gemeente gelijk blijft, zodat ook de kosten voor het onderhoud gelijk blijven.

5.5.

Beheer en onderhoud schoolterreinen In 2003 is een beheerovereenkomst opgesteld tussen de gemeente, de scholen en de SKB om de verantwoordelijkheden voor het beheer en onderhoud van speeltoestellen op de openbare schoolpleinen vast te leggen. In de beheerovereenkomst is vastgesteld dat de scholen en de gemeente een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben voor het beheer en onderhoud van speeltoestellen op schoolpleinen. Een belangrijke voorwaarde hierbij is dat de pleinen openbaar toegankelijk moeten zijn. De gemeente dient twee keer per jaar een inspectie uit te voeren. Daarnaast voert de gemeente alle reparaties aan de speeltoestellen en valondergronden uit. In het geval van vandalisme staat de gemeente borg voor reparatie, zo nodig ook voor vervanging. In de beheerovereenkomst worden geen uitspraken gedaan over de vervanging van speeltoestellen als gevolg van slijtage. Gezien het feit dat de scholen een rijksbijdrage ontvangen voor de aanschaf van speelvoorzieningen mag worden aangenomen dat de vervanging van speeltoestellen en de bijbehorende valondergronden volledig door de school worden bekostigd. Op dit moment wordt gewerkt aan een integrale notitie voor de schoolpleinen. In deze notitie worden de afspraken vastgelegd over het beheer en onderhoud van het gehele schoolplein.

Hierbij wordt dus niet alleen gekeken naar de speelvoorzieningen, maar ook naar de verharding, het groen en het straatmeubilair op en rondom een schoolplein. Totdat deze notitie schoolpleinen is vastgesteld zal de huidige overeenkomst van kracht blijven.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

37

5.6.

5.7.

Ambitie: De gemeente streeft naar duurzaamheid.

5.8.

Valondergronden

Binnen de gemeente Barendrecht worden verschillende soorten valondergrond toegepast. Het grootste deel bestaat uit rubber tegels. Daarna volgen kunstgras en zand. Bij met name de oudere speelplekken wordt in enkele gevallen nog Frans schors toegepast. Het nadeel van deze ondergrond is dat het schors snel verteerd en regelmatig bijgevuld moet worden. Gezien de hoge onderhoudskosten wordt deze ondergrond niet of nauwelijks meer toegepast bij de aanleg van nieuwe speelplekken.

Milieubeleid speeltoestellen In de praktijk is gebleken dat speeltoestellen van robiniahout een zeer geringe levensduur hebben, waardoor de speeltoestellen in de meeste gevallen voor de economische afschrijvingstermijn vervangen c.q. verwijderd dienen te worden. Het toepassen van speeltoestellen die zijn gemaakt van duurzame materialen zoals RVS, kunststof en FSC hardhout verlengt de levensduur en beperkt het onderhoud. In het kader van duurzaamheid is het streven om speeltoestellen toe te passen bestaande uit duurzame materialen. Natuurlijke speelplekken vormen hierop een uitzondering vanwege de toepassing van natuurlijke materialen.

Spelen en hondenpoep

Daar waar hondenpoep op de speelplek of het trapveld ligt, is de gebruikswaarde vele malen lager of wordt in ernstige situaties de plek of het veld helemaal niet gebruikt. In de APV wordt gewezen op een uitlaatkaart. Hierop staan alle plekken waar de honden niet en wel mogen komen en poepen. De speelplekken vallen onder de zones verboden voor honden. Artikel 2.63 Loslopende honden, verboden plaatsen, identificatie 1. Het is de eigenaar of houder van een hond verboden de hond te laten verblijven of te laten lopen: a. binnen de bebouwde kom op de weg zonder dat die hond aangelijnd is; b. op een voor het publiek toegankelijke en kennelijk als zodanig ingerichte kinderspeelplaats, zandbak of speelweide of op een andere door het college aangewezen plaats; c. op de weg zonder voorzien te zijn van een halsband of een ander identificatiemerk dat de eigenaar of houder duidelijk doet kennen. Artikel 2.64 Verontreiniging door honden 1. De eigenaar of houder van een hond is verplicht ervoor te zorgen dat die hond zich niet van uitwerpselen ontdoet: a. op een gedeelte van de weg dat bestemd is of mede bestemd voor het verkeer van voetgangers; b. op een voor het publiek toegankelijke en kennelijk als zodanig ingerichte kinderspeelplaats, zandbak of speelweide; c. op een andere door het college aangewezen plaats. 2.

Het college wijst hondenuitlaatplaatsen en losloopgebieden aan, waar het in lid 1 gestelde gebod niet geldt. 3. De strafbaarheid wegens overtreding van het in het eerste lid gestelde gebod wordt opgeheven, indien de eigenaar of houder van de hond er zorg voor draagt dat de uitwerpselen onmiddellijk worden verwijderd.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

38

5.8.1.

Hondenbeleid Barendrecht De gemeente Barendrecht heeft een duidelijke visie op de hond in de gemeente. Het dier dat de beste vriend is van de één, moet niet de grootste ergernis van de ander worden. Daarom is de gemeente gestart met de uitvoering van het hondenbeleid en gelden in de gemeente een paar basisregels: elke hond moet in Barendrecht binnen de bebouwde kom aan de lijn en als een hond poept binnen de bebouwde kom moet dat worden opgeruimd. En waar de hond ook loopt, de eigenaar blijft aansprakelijk voor de hond. Om hondenpoep verder terug te dringen worden de komende jaren in samenspraak met bewoners uitlaatplekken en losloopgebieden aangelegd. Op de looproutes worden hondenpoepbakken geplaatst, waarin hondenpoepzakjes gedeponeerd kunnen worden. Ambtenaren van politie en de milieu-inspectie zien erop toe dat iedereen zich aan de spelregels houdt. Hondenbezitters die de regels overtreden kunnen een boete verwachten.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

39

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

40

6.

SPELEN IN BARENDRECHT In paragraaf 3.6 zijn normen enrichtlijnenvastgesteld voor de formele en informele speelruimte. Door het toepassen van deze normen ontstaat een evenwichtig aanbod aan basisvoorzieningen. Het bureau OBB heeft de formele en informele speelruimte in Barendrecht getoetst aan de vastgestelde normen. In dit hoofdstuk wordt eerst een algemeen beeld van de speelruimte gegeven. In de hoofdstukken 8 t/m 15 wordt vervolgens per gebied een samenvatting gegeven van de analyse.

6.1.

Huidige situatie

6.1.1.

Formele speelruimte in Barendrecht De gemeente Barendrecht heeft in totaal 1107 speeltoestellen in beheer verspreid over 273 speelplekken. Naast deze openbare speelplekken zijn nog eens 184 speeltoestellen op de schoolpleinen (openbaar toegankelijk) aanwezig. De speelwaarde van de speeltoestellen en de speelplekken is zeer divers. De speeltoestellen variëren van een wipkip en bokspringpalen tot skatetoestellen en grote klimrekken. Met name in het oude deel van Barendrecht zijn veel buurtspeelplekken verouderd en bieden de toestellen weinig uitdaging. In dit deel van Barendrecht worden veel wipkippen en kleinere toestellen aangetroffen. Een groot deel van de speeltoestellen is al tien jaar of ouder. In Carnisselande bieden de speeltoestellen over het algemeen iets meer uitdaging. In dit deel van Barendrecht geldt echter dat veel buurtspeelplekken uit niet meer dan één of twee speeltoestellen bestaan. Voor kinderen bieden dergelijke speelplekken te weinig uitdaging.

6.1.2.

Informele speelruimte in Barendrecht De informele speelruimte is sterk afhankelijk van de stedenbouwkundige opbouw van een wijk. Ondanks het feit dat de informele speelruimte per wijk enorm kan verschillen, kan over het algemeen worden gesteld dat het oude deel van Barendrecht meer informele speelruimte biedt dan Carnisselande. Daarbij komt dat de kinderen in Carnisselande grotendeels zijn aangewezen op het verharde deel van de openbare ruimte door het ontbreken van buurtparkjes. Dit deel is echter tevens het domein van de auto. Deze kinderen hebben hierdoor nauwelijks gelegenheid om lekker in het groen te struinen of hutten te bouwen. In de gemeente zijn veel watergangen aanwezig, die in de meeste gevallen als barrière worden ervaren door kinderen en jeugdigen. In Carnisselande hebben veel watergangen steile oevers die niet of nauwelijks bespeelbaar zijn.

6.1.3.

Knelpunten Druk op de openbare ruimte De fysieke ruimte om te spelen binnen het bebouwde gebied neemt steeds verder af; het (auto)verkeer, de verdichting van de woningen, voorzieningen voor volwassenen en hondenpoep vormen een belemmering voor met name het informeel spelen. Ook de sociale onveiligheid is van negatieve invloed op de kwaliteit van spelen. Er is steeds vaker onverdraagzaamheid ten aanzien van speelruimte. Informele speelruimte kwetsbaar De informele speelruimte laat zich moeilijk kwantificeren en benoemen. Hierdoor is de informele speelruimte zeer kwetsbaar. Een verbreding in een trottoir kan op het eerste oog geen specifieke functie hebben, maar in de praktijk essentieel blijken voor kleine kinderen om bijvoorbeeld te leren fietsen.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

4]

In de huidige situatie wordt nog te weinig gekeken naar het belang en de kwaliteit van deze informele speelruimte. Het aanleggen van speelruimte is vaak een sluitpost. Daarbij wordt bij spelen meestal gedacht aan de formele ingerichte speelplekken en wordt het informeel spelen vaak vergeten. Onevenredige verdeling speelplekken De verdeling van de huidige speelvoorzieningen komt niet geheel overeen met de gewenste verdeling, die is gebaseerd op de normen voor speelruimte. Er zijn enkele uitdagende speelplekken aan te wijzen waar veel en duurdere toestellen staan. Op andere speelplekken staan slechts enkele verouderde en kleinere toestellen. Hierdoor is het aantal toestellen onevenredig verdeeld over de kinderen en worden de kleinere speelplekken vaak als saai ervaren. Ontbreken van jongerenvoorzieningen In het algemeen kan worden gesteld dat er binnen Barendrecht te weinig aandacht is voor het ontmoeten van jongeren. De speelruimte is sterk gericht op kleine kinderen en jeugd tot en met 12 jaar. In diverse wijken dient actie te worden ondernomen om in deze behoefte te voorzien. Doelgroep met beperkingen In Barendrecht zijn de meeste speelplekken niet of niet optimaal toegankelijk voor kinderen of volwassenen met beperkingen. Met name in de parken wordt onder de bovenwijkse speelvoorzieningen vaak zand toegepast als valondergrond.

In de wat oudere wijken worden veel speeltoestellen in het gras geplaatst, waardoor de toegankelijkheid niet altijd optimaal is. Daarnaast blijkt dat binnen het gehele toestellen bestand weinig toestellen aanwezig zijn voor gebruik door kinderen of volwassenen met een beperking. Te weinig financiële middelen In de huidige situatie zijn de financiële middelen ontoereikend om de bestaande speelvoorzieningen in stand te houden. Met name in de oudere wijken van Barendrecht worden speeltoestellen aangetroffen die de economische afschrijvingstermijn ruimschoots overschreden hebben. Als gevolg hiervan worden de onderhoudskosten onevenredig hoog.

Gebiedsgrenzen

6.2.

Opbouw analyse speelruimte

6.2.1.

Gebiedsgrenzen en speelgrenzen Bij het opstellen van de analyse is zoveel mogelijk rekening gehouden met de gebieds- en wijkindeling zoals die in de gemeente Barendrecht gehanteerd wordt. Voor de doelgroepen kunnen grenzen overigens heel anders liggen; naast harde grenzen zoals wegen, watergangen en grote groengebieden, zijn ook sociale of gevoelsmatige barrières belangrijk. Hierdoor is het mogelijk dat enkele in de analyse gehanteerde grenzen iets anders lopen dan verwacht. In een aantal gevallen is het noodzakelijk om de wijken te beschrijven in kleinere blokken. Deze zogenoemde speelbuurten ontstaan doordat de ruimtelijke opbouw verschilt, er een drukke weg of spoorlijn ligt of er een sociale barrière is. Dit zijn vaak grenzen die door ouders als fysieke grenzen meegegeven worden aan de kinderen en jeugdigen bij het zelfstandig spelen. De kinderen tot en met acht jaar moeten vaak binnen deze speelbuurten blijven.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

42

6.2.2.

Objectieve analyse speelruimte Om een goede indruk te krijgen van de bespeelbaarheid van de wijk is een veldinventarisatie uitgevoerd waarbij is gekeken naar de bereikbaarheid van speelplekken, de speelwaarde, de geschiktheid voor de verschillende leeftijdscategorieën en de fysieke en sociale barrières in een wijk. Per wijk of speelbuurt is gekeken naar het aantal kinderen per leeftijdscategorie en de afstand tot de speelplekken die voor deze doelgroep zijn ingericht. Binnen een speelbuurt moeten minimaal 15 kinderen wonen om een speelplek te behouden. Bij meer dan 25 kinderen in een speelbuurt wordt een nieuwe speelplek aangelegd. Voor de kinderen is per gebied en voor de jeugd en de jongeren is per wijk rekening gehouden met een prognose in de zin van: het aantal blijft gelijk of neemt af of toe. Hierop is het voorzieningenniveau voor de komende tien jaar afgestemd.

6.2.3.

Subjectieve analyse speelruimte Naast de theoretische analyse is tevens aan de kinderen en de jeugd gevraagd hoe zij hun speelruimte in Barendrecht ervaren. Zij zijn immers de belangrijkste gebruikers van de speelplekken. Rondgang Om een indruk te krijgen hoe de jeugd haar woonomgeving bekijkt om te spelen, is in het kader van dit speelruimteplan een rondwandeling met de jeugd gemaakt. De kinderen hebben aangegeven waar zij wel of niet mogen spelen, hoe ze in het groen, water of op straat kunnen spelen, welke speelplekken zij leuk of stom vinden en waar zij naartoe gaan om bv. hutten te bouwen. Enquête Aan groep vier tot en met acht is gevraagd om een enquête in te vullen. Deze enquête geeft informatie over wat kinderen het liefste in hun vrije tijd doen en hoe en waar zij spelen in de wijk. Op deze wijze wordt inzicht verkregen in de behoefte die bij de kinderen in Barendrecht aanwezig is. Naast deze enquête hadden de kinderen de mogelijkheid om een tekening te maken met ideeën en wensen ten aanzien van spelen. Hieruit zijn veel leuke en creatieve voorbeelden gekomen die in de toekomst als inspiratie kunnen dienen voor het inrichten van een speelplek.

6.2.4.

Secundaire speelplekken In de analyse die in de volgende hoofdstukken zal worden beschreven wordt gesproken over 'secundaire speelplekken'. Secundaire speelplekken zijn die plekken die op basis van de vastgestelde normen geen functie meer hebben in het openbare speelvoorzieningen. Het kan zijn dat in een speelbuurt te weinig kinderen wonen om een speelplek ingericht met speeltoestellen in stand te houden. Daarnaast is het mogelijk dat een speelplek als secundair wordt aangewezen als deze weinig uitdaging biedt en in de directe omgeving voldoende speelruimte aanwezig is. Het is van groot belang dat de speelplekken die als secundair worden aangewezen als speelruimte behouden blijven en niet worden omgevormd in parkeerruimte, siergroen of een hondenuitlaatplaats. Op deze wijze kan een speelplek die op dit moment is aangewezen als secundair bij een groeiend aantal kinderen over tien jaar weer worden ingericht als speelplek. Er moet een keuze gemaakt worden ten aanzien van de wijze en snelheid waarmee de secundaire speeltoestellen en -plekken opgeheven worden. De gemeente Barendrecht kiest ervoor om de secundaire speelplekken gefaseerd en in samenspraak met de buurt op te heffen.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

43

6.3.

Wat vinden de kinderen ervan? Uit de rondgangen en de enquêtes is een algemeen beeld verkregen van de wijze waarop de jeugd in Barendrecht hun speelruimte ervaart. In Barendrecht waren alle scholen bereid deel te nemen aan de rondgangen. In totaal zijn circa duizend enquêtes ingevuld. Deze input geeft vooral een goed beeld van de informele speelruimte in Barendrecht.

6.3.1.

Enquêtes Uit de enquêtes is gebleken dat het spelen met andere kinderen, fietsen, skaten en lopen door de buurt en het spelen op speeltoestellen de favoriete buitenactiviteiten zijn bij zowel de jongens als de meisjes. De jeugd speelt het liefst in de speeltuin, op straat of in de tuin. De jongens hebben hierbij een voorkeur voor het spelen op straat en meisjes voor het spelen in de tuin. Op de vraag wat kinderen goed of leuk aan spelen vinden wordt vaak de speeltuinvereniging in de Oranjewijk genoemd. In Carnisselande worden de speeleilanden genoemd als leukste speelplek. In de wijken Binnenland en Noord wordt de zone langs het spoor door jongens vaak genoemd als spannende speelplek. In het algemeen geldt dat bij jongens voetbal met stip op nummer één staat als favoriete activiteit. De jeugd in Barendrecht baalt van de hondenpoep, de geparkeerde auto's, het verkeer en andere kinderen die buitenspelen. Op de vraag hoe de leukste speelplek er uit zou moeten zien, wordt bij de jongens vaak het voetbalveld genoemd en bij de meisjes de speeltuin.

6.3.2.

Rondgang Tijdens de rondgangen heeft de jeugd regelmatig aangegeven dat er weinig uitdaging is op de schoolpleinen. Met name in Carnisselande zijn de meeste jeugdigen van mening dat er te weinig speeltoestellen op de schoolpleinen aanwezig zijn. Daarnaast is tijdens de rondgang aangegeven dat niet alle schoolpleinen in Carnisselande en de scholen aan de Kruidentuin toegankelijk zijn na schooltijd. In de vakantieperiodes worden diverse activiteiten georganiseerd door de gemeente. Er worden ondermeer tienermiddagen, sporttoernooien en skateactiviteiten georganiseerd. Tijdens de rondgang waren er weinig kinderen die aangaven gebruik te maken van deze activiteiten. Rondgang Barendrecht Centrum Tijdens de rondgangen lieten de kinderen plekken zien waar ze hutten bouwen. De informele speelruimte wordt positief beoordeeld. Er wordt veel op straat gespeeld en in de vele hofjes en grasveldjes. De formele speelplekken zijn op veel plekken verouderd of bieden weinig uitdaging.

rondgang

Rondgang Carnisselande De kinderen in Carnisselande missen locaties waar ze kunnen spelen in het groen. Spelen op straat is niet overal goed mogelijk. De auto's en de drukke wegen worden door de jeugd als vervelend ervaren. De kinderen zijn tevreden met de huidige formele speelplekken, maar missen op sommige locaties wel de uitdaging. Ook vindt de jeugd dat er te weinig plekken zijn waar ze kunnen spelen en sporten. De twee speeleilanden in Meerwede en Riederhoek worden vaak genoemd als leuke plek. Informeel en formeel spelen komen hier samen, wat de plekken aantrekkelijk maakt. Als laatste ervaart de jeugd de aanwezigheid van oudere kinderen en jongeren vaak als een probleem. Deze overlast wordt het meest ervaren op plekken waar door beide doelgroepen gevoetbald wordt.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

44

7.

ANALYSE BOVENWIJKSE SPEEL- EN SPORTVOORZIENINGEN Er zijn enkele grote speel- en sportvoorzieningen die niet specifiek bij een wijk horen, maar een hele grote groep kinderen, jeugdigen en jongeren bedienen. Dit zijn de zogenoemde bovenwijkse voorzieningen.

7.1.1.

Park Buitenoord In het park Buitenoord liggen meerdere speelplekken voor zowel kinderen, jeugdigen en jongeren. Het park biedt veel informele speelruimte en uitdagende speelvoorzieningen voor met name de kinderen uit de wijken Buitenoord en het Centrum. De skatevoorzieningen in het park hebben een bovenwijkse functie voor meerdere wijken in Barendrecht. In het park ontmoeten jongeren elkaar nabij de skatevoorzieningen of op de Promenade. De speeltoestellen in park Buitenoord ondervinden veel vandalisme door de aanwezigheid van jongeren. Om dit zoveel mogelijk te voorkomen wordt voorgesteld om de speeltoestellen naar een andere locatie in het park te verplaatsen, die niet in de nabijheid van de skatevoorzieningen of de promenade ligt. Daarnaast is het streven om het aantal ontmoetingsplekken voor jongeren in het park uit te breiden.

7.1.2.

Park Nieuweland In park Nieuweland zijn diverse grote uitdagende speeltoestellen geplaatst voor alle leeftijdscategorieën. Het park heeft een aantrekkingskracht op de kinderen, jeugdigen en jongeren uit heel Barendrecht Centrum. Met name de strategische ligging langs het doorgaande fietspad maakt deze plek zeer populair als tussenstop. In 2007 zijn de voorzieningen in het park nog verder aangevuld met een zand- en waterspeeltuin. Binnenkort zal hier een ontmoetingsplek voor jongeren worden gecreëerd.

7.1.3.

Park Lagewei In 2009 zal het park Lagewei worden aangelegd. In dit park zal een speelplek en een trapveld voor kinderen en jeugdigen worden aangebracht. Dit park zal hoofdzakelijk van belang zijn voor de buurtbewoners van de wijk Lagewei en de toekomstige wijk Vrouwenpolder. Door de ligging langs het provinciaal fietspad is de verwachting dat het park tevens veel passanten zal aantrekken.

7.1.4.

Skatepark Henry Dunantlaan Het trapveld en het skatepark aan de Henry Dunantlaan zijn van belang voor de jeugdigen en jongeren uit de wijken Dorpzicht en Bijdorp. Voorgesteld wordt om het trapveld aantrekkelijker te maken en hier een ontmoetingsplek voor jongeren te creëren. Het trapveld heeft in de huidige situatie geen ballenvanger, terwijl dit ten behoeve van de veiligheid wel van belang is.

7.1.5.

Riederpark Het Riederpark is een waar speelparadijs voor alle leeftijdscategorieën. Naast een aantal grote klimtoestellen zijn tevens skatevoorzieningen en een overdekte voetbalkooi aanwezig. Door de centrale ligging van het park hebben deze speel- en sportvoorzieningen een aantrekkingskracht op alle kinderen, jeugdigen en jongeren uit heel Carniselande en zelfs vanuit Barendrecht Centrum.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

45

7.1.6.

Carnisserpark Volgens planning wordt in 2011 het Carnisserpark aangelegd op de voormalige geluidswal gelegen tussen de wijk Carnisselande en de snelweg de Al 5. In dit park zal een groot speelterrein worden opgenomen, die voor alle leeftijdscategorieën zal worden ingericht.

7.1.7.

Sportpark De Bongerd Sportpark De Bongerd is voor met name de jeugdigen en jongeren uit de wijk Binnenland en Noord van groot belang. De korfbal- en voetbalvelden zijn openbaar toegankelijk. Het sportpark is de enige locatie in de wijken Binnenland en Noord waar een ontmoetingsplek voor jongeren is gecreëerd. Voorgesteld wordt om deze plek nog verder uit te breiden met extra voorzieningen voor jongeren.

7.1.8.

Sportpark Smitshoek Voor de jeugdigen en jongeren is sportpark Smitshoek interessant als speelruimte. Deze locatie werd tijdens de kinderrondgangen niet expliciet genoemd door deze doelgroep. In de meeste gevallen wordt deze sportlocatie in trainingsverband gebruikt.

7.1.9.

Sportpark Ziedewij De bestaande hockeyvelden zijn openbaar toegankelijk en worden intensief door de jeugd uit de wijk gebruikt. Deze hockeyvelden zullen echter op korte termijn verdwijnen. Óp de vrijgekomen plek zal woningbouw worden gerealiseerd. Op het moment dat de hockeyvelden verdwijnen, is er een sterke behoefte aan een trapveld in de wijk. De ouders en kinderen hebben een petitie ingediend voor de aanleg van een extra trapveld in de wijk. De tennisbanen op het sportpark zijn uitsluitend toegankelijk voor leden. Recent is door de tennisvereniging een tennismuur aangebracht die voor iedereen toegankelijk is.

7.1.10.

Sportpark de Doorbraak Het sportpark de Doorbraak is recentelijk in gebruik genomen. Dit sportcomplex ligt buiten de woonkern en zal om deze reden waarschijnlijk minder intensief door kinderen en jeugdigen als informele speelruimte worden gebruikt. Jongeren zullen waarschijnlijk wel gebruik maken van het openbare veld om elkaar te ontmoeten en met elkaar te sporten.

7.1.11.

Speeltuinvereniging De Oranjetuin In Barendrecht is de speeltuinvereniging de Oranjetuin actief. Uit de enquêtes, die onder schoolkinderen is gehouden, blijkt dat de kinderen graag bij de speeltuinvereniging in de Oranjewijk spelen. De speeltuin is echter in de winter en in de avonduren gesloten. Voorgesteld wordt om de openingstijden van de speeltuin te verruimen.

7.1.12.

Recreatiegebieden De recreatiegebieden zijn van groot belang voor het opgroeien van kinderen, maar vallen formeel buiten de scope van het speelruimteplan. Het speelruimteplan is gericht op het spelen, sporten en ontmoeten in en direct rondom de woonwijken. Om deze reden zijn de recreatiegebieden niet meegenomen in de normen voor het formeel en informeel spelen. De meeste recreatiegebieden liggen verder weg van de woonkern en zijn hierdoor voor kinderen en jeugdigen niet of nauwelijks zelfstandig te bereiken. Een uitzondering hierop is de Gaatkensplas, die door de ligging aan de rand van de wijk onderdeel uit maakt van het netwerk waarbinnen kinderen en jeugdigen spelen.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

45

De Gaatkensplas heeft geen specifieke invulling ten aanzien van spelen, maar wordt wel door jeugdigen gebruikt als informele speelruimte. Ter hoogte van de Gaatkensplaat wordt gespeeld in het water en tussen het riet. Tijdens de rondgang hebben de jeugdigen aangegeven dat ze in het verleden wel eens hutten op deze locatie hebben gebouwd. Het recreatiegebied De Oude Maas is goed bereikbaar vanuit Barendrecht, maar wordt door jeugdigen en jongeren uit Barendrecht minimaal gebruikt.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

47

Verklaring symbolen

] <> t

ü A0\

Sportvoorziening

Opwaarderen sportvoorziening

Opwaarderen speelplek (uitbreiding met speeltoestellen)

Secundaire speelplek

/V-

Hl

Speelplek

Schoolplein

Opwaarderen schoolplein

Zoeklocatie speel-, sport of ontmoetingsplek

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

48

8.

WIJKANALYSE GEBIED 1 Kinderaantallen Aantal Isgroep Kinderen 0-5 jr. 227 Jeugd 6-11 jr. 322 Jongeren 12-18 jr. 323 Jongeren 19-25 jr. 325 Aan het kinderaantal is te zien dat er een daling is in het aantal kinderen in Gebied 1. Dit gebied is opgedeeld in drie wijken, namelijk Binnenland, Noord en Centrum.

Figuur 5

r_r__nw i_ __-

Verdeling speelplekken gebied 1

8.1.

Binnenland

8.1.1.

Analyse Binnenland In Binnenland zijn in totaal 10 speelplekken aanwezig. De meeste speelplekken zijn gecombineerd voor kinderen en jeugdigen. Het aantal formele speelplekken is hoog in vergelijking tot het aantal kinderen en de afstand die ze afleggen tot de speelplek. Het toestellenbestand is grotendeels verouderd, wat een armoedig beeld geeft. Uit de rondgang met de kinderen en jeugdigen is gebleken, dat de jeugd liever hutten bouwt in de groenstrook langs het spoor dan dat ze spelen op de formele speelplekken. De ontmoetingsplek op het Sportpark De Bongerd is van groot belang voor de jongeren uit deze wijk.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

49

8.1.2.

Ambities Binnenland De ambitie is om enkele centrale locaties aan te wijzen, die voldoende uitdaging bieden. Er wordt voorgesteld om vier speelplekken als secundair aan te wijzen. Op de overige speelplekken wordt de speelkwaliteit verhoogd. Het groen zal daar waar mogelijk aantrekkelijker worden gemaakt voor spelen. Het aantal ontmoetingsplekken voor jongeren dient te worden uitgebreid om overlast op andere locaties te voorkomen of te verhelpen. Voorgesteld wordt om de voorzieningen voor jongeren op de Bongerd verder uit te breiden.

8.2.

Noord

8.2.1.

Analyse speelruimte Noord De wijk Noord wordt gekenmerkt door een zogenaamde hofjesstructuur, waarbij de veelal geschakelde woningen zijn gelegen rondom een centraal groen pleintje. Op een aantal plekken in de wijk wordt hoogbouw aangetroffen. De groene hofjes zijn verkeersluw en zijn hierdoor van groot belang voor de informele speelruimte. In een groot deel van de wijk zijn veel achterpaden te vinden, die zeer waardevol zijn voor met name kinderen die hier vrij van autoverkeer kunnen spelen. Voor jongeren is sportpark De Bongerd essentieel. Dit is de plek waar veel jongeren elkaar ontmoeten. Veel jongeren uit deze wijken zullen ook gebruikmaken van de voorzieningen in Park Buitenoord. Er liggen in Noord 19 formele speelplekken. De meeste speelplekken zijn gecombineerd voor kinderen en jeugdigen. De formele speelplekken zijn veelal te vinden op de groene pleintjes in de hofjes. Veel speelplekjes worden tevens gebruikt als (informeel) trapveld. De aanwezigheid van geparkeerde auto's belemmert de kinderen en de jeugd echter in hun balspel. Ook jongeren maken graag gebruik van deze informele trapveldjes in de wijk. In een aantal gevallen leidt dit tot overlast voor de direct omwonenden of voor de kleinere spelende kinderen. Tijdens de rondgangen hebben de kinderen en de jeugdigen aangegeven dat zij de aanwezigheid van groepjes jongeren als vervelend ervaren.

Het aantal formele speelplekken is hoog in vergelijking met het aantal kinderen en de afstand die ze afleggen tot de speelplek. Grotendeels is het toestellenbestand verouderd, wat een armoedig beeld geeft.

8.2.2.

Ambities Noord De ambitie is om enkele centrale locaties aan te wijzen, die voldoende uitdaging bieden. Er wordt voorgesteld om vier speelplekken als secundair aan te wijzen. Op de overige speelplekken wordt de speelkwaliteit verhoogd. Het groen zal daar waar mogelijk aantrekkelijker worden gemaakt voor spelen. Het aantal ontmoetingsplekken voor jongeren dient te worden uitgebreid om overlast op andere locaties te voorkomen of te verhelpen. Voorgesteld wordt om de voorzieningen voor jongeren op de Bongerd verder uit te breiden.

8.3.

Centrum

8.3.1.

Analyse speelruimte De informele speelruimte in het Centrum is minimaal in verhouding tot de rest van Barendrecht. De straten rondom het Centrum zijn druk met verkeer en minder bespeelbaar, ook de aanwezigheid van groen is hier minimaal. Aangrenzend aan deze wijk ligt Park Buitenoord dat veel informele speelruimte biedt. Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

50

In het centrum zijn slechts twee speelplekken aanwezig. Ook in Centrum Oost ligt slechts 1 speelplekje. Al deze speelplekken zijn met name gericht op de kleinere kinderen, zijn sterk verouderd en bieden nauwelijks uitdagingGrenzend aan Centrum oost ligt het Park Buitenoord. In dit park liggen meerdere speelplekken voor zowel kinderen, jeugdigen en jongeren. Het park biedt veel informele speelruimte en uitdagende speelvoorzieningen. De skatevoorzieningen in het park hebben een bovenwijkse functie voor meerdere wijken in Barendrecht. Het winkelcentrum is net als in veel andere steden een plek waar veel jongeren elkaar ontmoeten. In het park ontmoeten jongeren elkaar nabij de skatevoorzieningen of op de Promenade. Helaas worden de speeltoestellen in Park buitenoord vaak vernield door jongeren. 8.3.2.

Ambities speelruimte Voorgesteld wordt om de speelplek aan het Trefpunt in afwachting van de Centrumontwikkeling tijdelijk op te waarderen. Er wordt voorgesteld om de overige twee speelplekjes aan te wijzen als secundair. De huidige plekken bieden te weinig uitdaging en speelplezier. Voorgesteld wordt om één plek, in de wijk of in het park, aan te leggen met voldoende aanbod en uitdaging voor kinderen. De gehele openbare ruimte in de wijk dient aantrekkelijker te worden gemaakt voor spelen door middel van speelaanleidingen op bestrating en in de beplanting. Voorgesteld wordt om het aantal ontmoetingsplekken voor jongeren zowel in de wijk als in het park uit te breiden.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari'10

51

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

52

9.

WIJKANALYSE GEBIED 2 Kinderaantallen Leeftijdsgroep Aantal Kinderen 0­5 jr. 517 Jeugd 6­11 jr. 588 Jongeren 12­18 jr. 564 Jongeren 19­23 jr. 483 Gebied 2 bestaat uit de wijken Buitenoord, Ter Leede en Oranjewijk. In Bui­ tenoord en Oranjewijk daalt het aantal kinderen. De daling van kinderen in Buitenoord is hoger kijkend naar de gehanteerde prognoses.

□

H

B

8 ■ ■® r

0

□

A p i 'Q

MUUnr-

_N %

V E3

Figuur 6

Verdeling speelplekken gebied 2

9.1.

Buitenoord

9.1.1.

Analyse speelruimte Buitenoord Buitenoord wordt ontsloten door de Buitenlandse Baan, de Middeldijk en de Ziedewijdsewijk. De diverse buurten, zoals de Botter en de Tjalk zijn met elkaar verbonden door een doorgaande route. De buurten worden tevens omsloten door water en groenvoorzieningen. In een groot deel van Buitenoord kunnen kinderen dichtbij huis of op straat spelen. De aanwezige groenvoorzieningen worden door de jeugd gebruikt om hutten te bouwen. Tijdens de kinderrondgang door deze buurt werden veel plekken aangewe­ zen waar gespeeld wordt in de struiken en op straat.

Ruimte voor Spelen Gemeente Barendrecht februari '10

53

Buitenoord bestaat zoals eerder aangegeven uit diverse kleine buurten. De speelplekken die hier liggen zijn ook gericht op de omwonende kinderen van de desbetreffende kern. De actieradius van de jeugdigen is groter. Zij waaieren uit over een groter gedeelte van Buitenoord. In totaal heeft Buitenoord tweeënveertig openbare speelplekken en twee speelplekken op schoolterreinen. Het algemene beeld van de toestellen is verouderd met veel wipveren en wippen. Qua indeling lijken de plekken veel op elkaar. Het aantal formele speelplekken is hoog in vergelijking met het aantal kinderen en de afstand die ze afleggen tot de speelplek. De basisscholen De Ark en De Tweemaster hebben een centrale ligging in Buitenoord. Het schoolplein van de Tweemaster zal binnenkort worden heringericht en een belangrijke speelfunctie in de wijk gaan vervullen. Op sommige locaties is de aanwezigheid van jongeren duidelijk zichtbaar. Het voorzieningenniveau in Buitenoord is minimaal voor het aantal aanwezige jongeren. Park Buitenoord is van essentieel belang voor de jongeren uit deze wijk. Momenteel wordt er veel overlast waargenomen rondom de scholen De Ark en De Tweemaster. Dit kan worden voorkomen door elders in de wijk uitdaging aan te bieden. 9.1.2.

Ambities speelruimte Buitenoord Voorgesteld wordt om de meest uitdagende en centraal gelegen plekken te behouden. De plekken die als secundair zijn aangewezen voldoen in de meeste gevallen niet in de huidige vorm of bereiken te weinig kinderen/jeugdigen. Om natuurlijk spelen te bevorderen kan gekozen worden om het eiland tussen Tjalk en Schoener in te richten als natuurlijk speeleiland. Voor de jongeren wordt voorgesteld om in de gehele wijk ontmoetingsaanleidingen te plaatsen. Het voorzieningenniveau is in de huidige situatie minimaal.

9.2.

Ter Leede

9.2.1.

Analyse speelruimte Ter Leede Ten zuiden van de Middeldijk ligt de nieuwbouwwijk Ter Leede. In een nieuwbouwwijk is het aantal kinderen en jeugdigen in de beginperiode altijd hoog. De wijk bestaat uit twee onder één kap woningen en rijtjeswoningen. De informele speelruimte rondom de eigen woning is minimaal. De kinderen en jeugdigen zijn aangewezen op de verharde buitenruimte en de formele speelplekken. De wegen zijn door het verkeersluwe karakter goed toegankelijk voor de jeugd. De aanwezige groenstroken worden veel gebruikt voor voetballen of zijn ingericht met speeltoestellen. In Ter Leede zijn zes formele speelplekken aanwezig die alle gecombineerd zijn voor kinderen en jeugdigen. Voor jongeren zijn geen specifieke voorzieningen aangebracht. Jongeren maken veelal gebruik van de bestaande speelplekken om elkaar te ontmoeten.