Beleidsnota afvalinzameling 2025-2028.pdf

GFT-bakjes voor binnenshuis Keukenafval is een lastige stroom om in te zamelen. Bewoners weten vaak niet hoe dit in de keuken het beste georganiseerd kan worden. Het aanbieden van bakjes voor binnenshuis kan hierbij uitkomst bieden. Er is gekeken naar andere gemeenten om te zien welke ervaringen zij hebben. Daaruit blijkt dat verstrekken van GFT-bakjes en goede zakjes kan bijdragen aan het beter scheiden van Keukenafval

Wat betreft de gemeenten is dit een interessante optie om mee aan de slag te gaan (zie Maatregelen).

Betere afbreekbare zakjes Het Keukenafval mag worden aangeboden in biologisch afbreekbare zakjes. Echter, deze zakken zijn, omdat ze afbreekbaar moeten zijn, niet zo sterk. Naar aanleiding van deze verbetersuggestie is eerst gekeken of er een GFT-verwerker kan worden gevonden die plastic zakken accepteert (en eruit kan sorteren). Keukenafval kan dan in gesloten plastic zakken in de GFT-container worden gedaan. Dit voorkomt stankoverlast en hierdoor blijft de container schoner. Na marktconsultatie is een dergelijke verwerker echter niet gevonden. Deze oplossing is daarom voorlopig niet aan de orde.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

31

Vervolgens is gekeken naar andere gemeenten om te zien welke ervaringen zij hebben. Daaruit blijkt dat verstrekken van goede zakjes kan bijdragen aan het beter scheiden van Keukenafval (zie: Maatregelen).

Het vaker ophalen van GFT leidt tot meerkosten terwijl geen milieuwinst wordt verwacht.

Vaker ophalen GFT BAR-Afvalbeheer heeft uitgezocht of het vaker ophalen van GFT van meerwaarde kan zijn. De insteek was daarbij om in de zomerperiode (wanneer stankoverlast het meeste voorkomt) wekelijks in te zamelen. Echter, juist in de zomerperiode is het vinden van geschikt personeel een uitdaging. Bepaalde etensresten gaan bovendien al na enkele dagen stinken. Wekelijks ophalen biedt daarmee geen uitkomst. Ervaringen bij andere gemeenten bevestigen dit. In de gemeente Oudewater is een aantal jaar geleden (om financiële redenen) afgestapt van extra inzamelrondes in de zomer. Terugbrengen van de frequentie had nauwelijks effect op de hoeveelheid ingezameld GFT. Ook OMRIN heeft geëxperimenteerd met het verhogen van de inzamelfrequentie voor GFT. Uiteindelijk heeft dit niet tot een significante toename in de hoeveelheid GFT geleid. Kortom het vaker ophalen van GFT leidt tot meerkosten terwijl geen milieuwinst wordt verwacht.

Openstellen van de GFTcocons voor niethoogbouw betekent dat er extra cocons nodig zijn. Dit leidt tot hogere kosten meer containers in de openbare ruimte. Bovendien zijn de GFTcocons ‘anoniem’ en wordt er vaak vervuiling in aangetroffen terwijl het GFT dat in de ‘eigen’ minicontainer wordt aangeboden doorgaans van goede kwaliteit is.

Toegang tot GFT-cocon Bij hoogbouwlocaties staan in de gemeente GFT-cocons. Dit zijn kunststof minicontainers in een metalen behuizing. Gedurende het participatietraject werd de vraag gesteld of bewoners van de laagbouw (met een eigen GFT-container) op verzoek ook toegang konden krijgen tot de GFT-cocon. Tijdens de klankbordgroepen gaf een substantieel deel van de deelnemers aan hier belangstelling voor te hebben. De bestaande inzamelcapaciteit is hiervoor niet voldoende. Openstellen van de GFT-cocons voor niet-hoogbouw betekent daarmee dat extra cocons nodig zijn. Dit leidt tot hogere kosten en vraagt om meer containers in de openbare ruimte. Bovendien zijn de GFT-cocons ‘anoniem’ en wordt vaak vervuiling in aangetroffen terwijl het GFT dat in de ‘eigen’ minicontainer wordt aangeboden doorgaans van goede kwaliteit is. Samengevat kan dus worden gezegd dat openstelling van de GFTcocons tot meerkosten en lager milieurendement leidt. Voor bewoners die, bijvoorbeeld omdat ze gebruik maken van een rolstoel, niet in staat zijn een GFT-container te gebruiken, wordt gekeken een maatwerkoplossing geboden. Daarbij behoort toegang tot een GFT-cocon tot de mogelijkheden.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

32

Papier en Karton

De verzamelcontainers voor Papier en Karton zijn voor alle huishoudens toegankelijk gemaakt. Wanneer de ruimte in de minicontainer even ontoereikend is, kunnen bewoners daar terecht. Voor bewoners die structureel behoefte hebben aan meer ruimte. Wordt het aanvragen van een extra container makkelijker gemaakt.

Een aantal deelnemers aan de klankbordgroep gaf aan dat de Kliko’s voor Papier en karton soms te klein zijn. Dit komt met name door de toegenomen hoeveelheid karton (van bezorgdiensten). Om dit probleem op te lossen, zijn onderstaande opties overwogen. Vaker ophalen/legen Vaker ophalen van de containers voor Papier en karton is een optie maar brengt meerkosten met zich mee. Het overgrote deel van de bewoners heeft namelijk voldoende aan de huidige inzamelfrequentie. Wanneer vaker wordt ingezameld, neemt het aantal inzamelrondes (en dus de kosten) toe zonder dat wezenlijk meer Papier en karton wordt ingezameld. In plaats daarvan zijn de verzamelcontainers voor Papier en Karton voor alle huishoudens toegankelijk gemaakt. Wanneer de ruimte in de minicontainer even ontoereikend is, kunnen bewoners daar terecht. Voor bewoners die structureel behoefte hebben aan meer ruimte. Wordt het aanvragen van een extra container makkelijker gemaakt (zie Maatregelen). Meer verzamelcontainers voor Papier en Karton De verzamelcontainers voor papier en karton zijn opengesteld voor alle huishoudens. Zo kunnen laagbouw-huishoudens die incidenteel meer papier en karton hebben dit makkelijk kwijt. Voor structureel gebruik van de verzamelcontainers door alle huishoudens is de capaciteit onvoldoende. Ze zijn dan ook nadrukkelijk niet bedoeld als alternatief voor de minicontainers.

Bij alle locaties waar bewoners geen ruimte hebben om een ‘eigen’ minicontainer voor papier en karton te stallen, staan (ondergrondse) verzamelcontainers. Iedere wijk beschikt zodoende over een verzamelcontainer. Het bijplaatsen van extra containers wordt daarmee niet nodig geacht.

Bij alle locaties waar bewoners geen ruimte hebben om een ‘eigen’ minicontainer voor papier en karton te stallen, staan (ondergrondse) verzamelcontainers. Iedere wijk beschikt zodoende over een verzamelcontainer. Het bijplaatsen van extra containers wordt daarmee niet nodig geacht. Opening Papier/Karton-verzamelcontainer groter maken Aan deze suggestie kan gehoor worden gegeven. De nieuwe containers zijn namelijk voorzien van een extra inwerpopening, specifiek voor karton (zie Maatregelen).

Geen pasjes meer gebruiken Het afschaffen van het gebruik van pasjes om de container te openen, kan tot onveilige situaties leiden. Ook spelende kinderen kunnen de container dan namelijk gemakkelijk openen. Verder neemt de kans op oneigenlijk gebruik (door bijvoorbeeld bedrijven) toe en kan schadelijk afval, zoals lachgascilinders, makkelijker in de container worden gedeponeerd.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

33

Glas

Plaatsen van nog meer verzamelcontainers wordt niet nodig geacht. Om ervoor te zorgen dat de bestaande glasbakken optimaal beschikbaar zijn, wordt onderzocht of de bakken ook op vulgraad kunnen worden geledigd

Meer glasbakken Het aantal verzamelcontainers voor glas is in de gemeente Barendrecht bovengemiddeld hoog. In de gemeente staan ongeveer 87 glasbakken. Dat is ongeveer 220 huishoudens per container. Ter vergelijk, in vergelijkbare gemeenten ligt dit gemiddeld op 566 huishoudens per container. Plaatsen van nog meer verzamelcontainers wordt dus niet nodig geacht. Om ervoor te zorgen dat de bestaande glasbakken optimaal beschikbaar zijn, wordt onderzocht of ook de glasbakken op vulgraad kunnen worden geledigd (zie hieronder).

Glasbak plaatsen bij andere containers Verzamelcontainers voor glas worden al zoveel mogelijk geclusterd met andere inzamelmiddelen. Door gebrek aan (ondergrondse) ruimte kan dit echter niet altijd. Ook is clustering soms niet gewenst omdat glascontainers doorgaans verder van de bebouwing worden geplaatst (dan andere containers) om geluidsoverlast te voorkomen.

Omgeving rond glasbak beter opruimen Bij iedere lediging wordt de directe omgeving van de container schoongemaakt. Afval dat ernaast is gevallen, wordt zodoende zo snel mogelijk opgeruimd.

Bovendien is, mede naar aanleiding van de inbreng tijdens het participatietraject, medio 2024 een mobiel afvalaanbiedstation geïntroduceerd. Bij dit aanbiedstation kan afval ter grootte van een boodschappentas worden ingeleverd.

Glasbakken vaker legen De glascontainers worden nu nog volgens een vaste planning leeggemaakt. BAR-Afvalbeheer kijkt nu of dit, net als bij de andere verzamelcontainers, op vulgraad kan. Daarmee worden overvolle glasbakken voorkomen.

Toegang Afvalaanbiedstation makkelijker maken Er is de afgelopen periode veel gedaan om de toegang tot het Afvalaanbiedstation makkelijker te maken. De openingstijden zijn verruimd en maatregelen zijn genomen om bedrijfsmatig afval te weren. Zo kunnen bewoners met huishoudelijk afval sneller worden geholpen. Bovendien is, mede naar aanleiding van de inbreng tijdens het participatietraject, medio 2024 een mobiel afvalaanbiedstation geïntroduceerd. Dit aanbiedstation staat op gezette tijden op verschillende plaatsen in de gemeente. Er kan afval ter grootte van een boodschappentas worden ingeleverd. Dit is een laagdrempelige manier om het kleinere grofvuil, zoals elektrische apparaten, gescheiden in te leveren. Maar misschien nog wel belangrijker, het is een ontmoetingsmoment voor bewoners en Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

34

gemeente waarbij vragen kunnen worden gesteld en informatie kan worden gedeeld. De ervaringen tot dusver zijn erg positief.

In het voorjaar van 2025 wordt, naast de gratis aanhanger die nu al beschikbaar is, bovendien gratis een elektrische bakfiets beschikbaar gesteld voor het wegbrengen van grofvuil. Zo wordt het voor bewoners zonder auto of rijbewijs makkelijker om spullen naar het afvalaanbiedstation te brengen.

In het voorjaar van 2025 wordt, naast de gratis aanhanger die nu al beschikbaar is, bovendien gratis een elektrische bakfiets beschikbaar gesteld voor het wegbrengen van grofvuil. Zo wordt het voor bewoners zonder auto of rijbewijs makkelijker om spullen naar het afvalaanbiedstation te brengen.

Bereikbaarheid containers verbeteren Tijdens de rondgangen met de klankbordgroepen werd duidelijk dat containers niet altijd even goed bereikbaar zijn. Bij verschillende verzamelcontainers en opstelplaatsen maakten bijvoorbeeld hoge stoepranden de toegang het, met name voor bewoners die minder goed ter been zijn, lastiger om de container te bereiken. Bij het vervangen van containers wordt hiermee rekening gehouden (zie Maatregelen).

Meerdere afvalpassen per adres Het verschaffen van meerdere fysieke afvalpassen per adres is niet mogelijk. Dit speelt misbruik in de hand en bij het vervangen van passen is het dan niet duidelijk welke pas moet worden geblokkeerd en welke niet. De techniek staat echter niet stil. Een betaalpas op de smartphone is al zeer gebruikelijk en een digitale afvalpas laat vermoedelijk niet lang meer op zich wachten.

De paslezers zijn inmiddels geschikt gemaakt voor een digitale afvalpas. Het wachten is op verdere ontwikkelingen op softwaregebied en datauitwisseling.

De paslezers zijn inmiddels geschikt gemaakt voor een dergelijke afvalpas. Het wachten is op verdere ontwikkelingen op softwaregebied en data-uitwisseling. Er moet bijvoorbeeld kunnen worden geverifieerd of de gebruiker die de pas aanvraagt daadwerkelijk op het betreffende adres woonachtig is. Ook moet worden geborgd dat een digitale pas vervalt wanneer iemand is verhuisd. De gemeente en BAR-Afvalbeheer blijven de ontwikkelingen op dit gebied volgen.

Tegengaan afvaldumping Zoals eerder beschreven, hanteert de gemeente Barendrecht voor het tegengaan van afvaldumping de zogenoemde ‘Hotspot-aanpak’. Bij deze aanpak is de regierol essentieel. Het is de regisseur die eindverantwoordelijk is, de verschillende partijen samenbrengt, processen optimaliseert en ervoor zorgt dat de juiste data wordt verzameld. Medio 2024 zijn alle taken rondom het opruimen en tegengaan van bijplaatsingen bij BAR-Afvalbeheer ondergebracht. Zo is er één

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

35

Bij het participatietraject werd het belang van goede communicatie weer eens benadrukt. Van praktische zaken zoals; hoe de container moet worden aangeboden en in welke bak een vieze pizzadoos mag tot het inzichtelijk maken van de vulgraad van de containers.

duidelijk aanspreekpunt en worden bewoners niet ‘van het kastje naar de muur gestuurd’. Verder zijn de boetebedragen voor bijplaatsingen verhoogd. Zo moet overlast van afvaldumping nog verder worden teruggebracht.

Communicatie Bij het participatietraject werd het belang van goede communicatie weer eens benadrukt. Van praktische zaken zoals; hoe de container moet worden aangeboden en in welke bak een vieze pizzadoos mag tot het inzichtelijk maken van de vulgraad van de containers. Maar zeker ook hoe afval kan worden voorkomen en hoe nieuwe bewoners kunnen worden geïnformeerd over de manier waarop in de gemeente Barendrecht met afval wordt omgegaan. Communicatie moet een wezenlijk en structureel onderdeel worden van het afvalbeleid (zie Maatregelen).

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

36

6. Aanpak De R-ladder geeft, aan de hand van 6 tredes (R1 tot en met R6), de mate van circulariteit aan. Strategieën hoger op de ladder, besparen meer grondstoffen.

Bij het gemeentelijk afvalbeleid wordt de R-ladder voor Circulaire Economie als leidraad gebruikt. De R-ladder geeft, aan de hand van 6 tredes (R1 tot en met R6), de mate van circulariteit aan. Strategieën hoger op de ladder, besparen meer grondstoffen. R1 is daarbij de hoogste trede. Hieronder worden de zes tredes nader toegelicht. Grofweg

Figuur 16: R-ladder

Preventie (R1 en R2) Bovenaan de ladder staat het verminderen van consumptie en productie en het slimmer produceren en gebruiken van producten.

Bovenaan de ladder staat het verminderen van consumptie en productie en het slimmer produceren en gebruiken van producten.

R1. Afwijzen en heroverwegen Het gaat hier om afzien van producten of materialen die eigenlijk niet nodig zijn. Ook intensiever productgebruik hoort hierbij (bijvoorbeeld door producten via platformen te delen)

R2. Verminderen Het efficiënter gebruik van producten door minder grondstoffenverbruik tijdens het productieproces en de gebruiksfase.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

37

Hergebruik (R3 en R4) Wanneer preventie geen optie is, wordt gestreefd naar een zo lang mogelijke levensduur van een product.

R3. Hergebruiken Wanneer preventie geen optie is, wordt gestreefd naar een zo lang mogelijke levensduur van een product.

Hergebruik van een afgedankt maar nog goed product. Het product heeft dezelfde functie maar dan bij een andere gebruiker. Ook het ontwerpen van producten met een langere levensduur hoort hierbij.

R4. Repareren, opknappen, reviseren en hergebruiken Reparatie en onderhoud van een kapot product waardoor het weer opnieuw inzetbaar is. Zo wordt de levensduur van een product verlengd. Bij de reparatie kunnen onderdelen van oude producten worden gebruikt.

Recycling (R5 en R6) Als een product uiteindelijk wordt afgedankt, is een zo hoogwaardig mogelijke recycling van de grondstoffen het streven. Als een product uiteindelijk wordt afgedankt is een zo hoogwaardig mogelijke recycling van de grondstoffen het streven.

R5. Recycling Materialen verwerken tot grondstoffen met dezelfde (hoogwaardige) of mindere (laagwaardige) kwaliteit dan de oorspronkelijke grondstof.

R6. Recover (terugwinnen) Verbranden van materialen met energieterugwinning. In een circulaire economie komen zo min mogelijk materialen bij deze stap terecht.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

38

7. Maatregelen Hieronder worden, met de R-ladder als leidraad, de voorgenomen maatregelen beschreven

Preventie Gemeenten hebben beperkte invloed op de consumptiecultuur. Wel kunnen ze bewoners door middel van communicatie wijzen op de beschikbare mogelijkheden wat betreft afvalpreventie en hergebruik.

Afvalpreventie is voor de gemeente Barendrecht het hoogste doel. Bij preventie gaat het voornamelijk om gedrag van bewoners en de mate waarin (bijvoorbeeld) de verpakkende industrie erin slaagt de hoeveelheid verpakkingsafval terug te dringen. Ook de kwaliteit van de producten en gebruikelijke consumptiepatronen spelen een rol. Specifiek voor textiel leven we bijvoorbeeld in een tijd van Fast Fasion. Deze term, die ook op andere productgroepen van toepassing is, verwijst naar een consumptiecultuur waarbij goedkope kleding wordt gekocht die slechts een korte tijd meegaat. De kwaliteit is bovendien vaak dermate slecht dat het na gebruik alleen nog maar voor laagwaardige recycling in aanmerking komt.

Communicatiecampagne Gemeenten hebben beperkte invloed op de hierboven beschreven consumptiecultuur. Wel kunnen ze bewoners door middel van communicatie wijzen op de beschikbare alternatieven.

Om de gewenste impact te bereiken is een baanbrekende, creatieve en doelgerichte communicatiestrategie nodig. De communicatiecampagne zet, naast preventie, ook in op het stimuleren van afvalscheiding.

Met de gebruikelijke communicatiemiddelen bereikt de gemeente lang niet iedereen. Om de gewenste impact te bereiken is een baanbrekende, creatieve en doelgerichte communicatiestrategie nodig. Hiervoor wordt een communicatiecampagne ontwikkeld waarbij gebruik gemaakt wordt van de laatste inzichten op dit gebied. Waar mogelijk wordt de samenwerking met omliggende gemeenten gezocht. De communicatiecampagne zet, naast preventie, ook in op het stimuleren van afvalscheiding. Ter illustratie; in 2024 heeft ongeveer 25% van de huishoudens geen gebruik gemaakt van de GFT containers. Voor Papier en Karton was dit ongeveer 15%. Er zijn dus nog veel huishoudens die geen gebruik maken van de beschikbare inzamelmiddelen. Betere communicatie helpt hierbij. De communicatiecampagne richt zich ook op praktische zaken zoals de manier waarop containers worden aangeboden. Zo wil de gemeente ervoor zorgen dat de containers netjes worden aangeboden en voetpaden begaanbaar blijven, ook voor mensen die gebruik maken van een loophulpmiddel. De kracht van communicatie zit in de herhaling. Daarom wordt structureel extra budget vrijgemaakt voor een intensieve doorlopende campagne.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

39

De luierafvalberg bestrijden met De Plasklas In de zomer van 2024 nam de gemeente deel aan het landelijke project ‘De Plasklas’. Dit is een training (met boekje en app) voor ouders en peuters met als doel de kinderen vanaf 2 jaar al zindelijk te krijgen.

In de zomer van 2024 nam de gemeente deel aan het landelijke project ‘De Plasklas’. Dit is een training (met boekje en app) voor ouders en peuters met als doel de kinderen vanaf 2 jaar al zindelijk te krijgen. Het landelijke gemiddelde voor zindelijkheid is 3,5 jaar. Iedere jaar dat een peuter langer een luier draagt, kost het de ouders ongeveer €500 per jaar. Bovendien levert het ongeveer 300 kg afval per kind per jaar op. Het project had in 2024 al zo’n 175 enthousiaste deelnemende ouders en het loopt nog heel 2025 door. Er zijn nog zo’n 400 plekken voor jonge ouders (of grootouders) beschikbaar en deelname is gratis.

Hergebruik Als producten dan toch worden afgedankt dan wordt gestreefd naar zoveel mogelijk hergebruik. Ook hierbij speelt communicatie een belangrijke rol. Daarnaast zet de gemeente in op de ontwikkeling van een Circulair Ambachtscentrum

Circulair Ambachtscentrum

In navolging van vele andere gemeenten werkt ook de gemeente Barendrecht aan een Circulair Ambachtscentrum. Het project kent drie fases. In de huidige fase 1 (2024-2026) wordt gewerkt aan het oprichten van een circulair netwerk van bedrijven, organisaties en stichtingen in Barendrecht.

Een Circulair Ambachtscentrum (CA) is een locatie of een netwerk waarbij partijen samenwerken aan het verminderen van afvalstromen en het realiseren van hoogwaardig product- en materiaalhergebruik. Daarbij worden de functies van een afvalaanbiedstation, kringloopwinkel en reparatiewerkplaats gecombineerd, waardoor spullen en materialen langer in gebruik blijven en onnodig storten en verbranden wordt voorkomen. In navolging van vele andere gemeenten werkt ook de gemeente Barendrecht aan een CA. Het project kent drie fases. In de huidige fase 1 (2024-2026) wordt gewerkt aan het oprichten van een circulair netwerk van bedrijven, organisaties en stichtingen in Barendrecht. Via dit netwerk worden samenwerkingen voor het (her)gebruiken van restmaterialen en afvalstromen aangemoedigd en wordt er samen met de verschillende stakeholders vorm gegeven aan de invulling van het circulaire ambachtscentrum in de gemeente. De voorgenomen locatie voor het CA is het ‘NAM-terrein’, direct naast het afvalaanbiedstation. Hier wordt vanaf 2030 langzaam opgebouwd. In 2025 wordt hiervoor een startnotitie opgesteld.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

40

Bouwkringloopwinkel in Barendrecht Momenteel wordt samen met Bouwkringloop Nederland onderzocht of in Barendrecht een goede businesscase kan worden gemaakt voor een kringloopwinkel specifiek voor bouwmaterialen en bouwproducten.

Momenteel wordt samen met Bouwkringloop Nederland onderzocht of in Barendrecht een goede businesscase kan worden gemaakt voor een kringloopwinkel specifiek voor bouwmaterialen en bouwproducten. Tijdens en na een bouwproject belandt altijd een grote hoeveelheid materiaal in de afvalcontainer. Hierbij moet worden gedacht aan isolatiemateriaal, stenen, gevelplaten etc. Door hiervoor een bouwkringloopwinkel op te zetten, kunnen particulieren en (kleine) ondernemers materialen kopen die anders weg zouden worden gegooid. Op dit moment wordt naar een locatie gezocht. Het streven is om de businesscase voor het einde van 2025 gereed te hebben.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

41

Een toekomstbestendig afvalaanbiedstation Het huidige afvalaanbiedstation (AAS) van Barendrecht is al ruim 25 jaar in gebruik. Jaarlijks brengen ongeveer 90.000 bewoners een bezoek aan het AAS. Ondertussen verandert de manier waarop we met afval omgaan. Daarnaast groeit Barendrecht de komende jaren flink. Mede door woningbouwprojecten zoals de Stationstuinen is de verwachting dat het aantal woningen in Barendrecht met zo’n 25% toeneemt. Om ontwikkelingen bij te houden en toekomstbestendig te zijn, is vernieuwing van het AAS noodzakelijk. Met een efficiëntere en toekomstgerichte inrichting sluit het AAS beter aan op de groei van Barendrecht en de veranderende eisen rondom afvalverwerking.

Om deze ontwikkelingen bij te houden en toekomstbestendig te zijn, is vernieuwing van het AAS noodzakelijk. Met een efficiëntere en toekomstgerichte inrichting sluit het AAS beter aan op de groei van Barendrecht en de veranderende eisen rondom afvalverwerking. De vernieuwde milieustraat beoogd het volgende: •

•

•

•

• •

Uitbreiden van het aantal grondstofsoorten – Door een uitbreiding van het aantal gescheiden grondstofstromen kunnen inwoners nog beter bijdragen aan hergebruik en recycling. Veiliger terrein – Het scheiden van vrachtverkeer en bezoekersverkeer zorgt voor een veilige en overzichtelijke situatie. Snellere doorstroom – Een slimme en efficiënte indeling maakt het mogelijk om inwoners sneller hun afval te laten wegbrengen, ook bij een groeiend aantal huishoudens. Ruimte voor hergebruik – Initiatieven zoals een Circulair Ambachtscentrum en een kringloophoek krijgen een vaste plek, waardoor meer spullen een tweede leven krijgen. Voorbereid op de toekomst – Een modulaire opzet maakt toekomstige uitbreiding of aanpassing eenvoudiger. Een efficiëntere opzet draagt bij aan meer gemak en betere service en grondstofscheiding

Op dit moment wordt gewerkt aan een gedetailleerd voorstel. Daarna volgt verdere besluitvorming.

Aanpak zwerfafval Het tegengaan van zwerfafval maakt doorgaans geen deel uit van afvalbeleidsplannen. Afvalbeleid richt zich op afval dat direct bij huishoudens ontstaat. De aanpak van zwerfafval richt zich daarentegen op het schoonhouden van de openbare ruimte. Daarbij is, met uitzondering van meegebrachte spullen, het afval doorgaans afkomstig van bedrijven. Toch zijn de twee zaken, zeker in de beleving van bewoners, niet van elkaar te onderscheiden. Om die reden is ervoor gekozen om de aanpak van zwerfafval een plaats te geven in deze beleidsnota.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

42

Afvalscheiden in de openbare ruimte In de gemeente wordt het afval uit prullenbakken als restafval verwerkt. Er vindt dus geen gescheiden inzameling plaats.

Afvalscheiden in de openbare ruimte leidt tot meerkosten zonder dat er wezenlijke milieuwinst tegenover staat. Om die redenen wordt vooralsnog niet gekozen voor het faciliteren van de gescheiden inzameling van zwerfafval.

Hierin is de gemeente Barendrecht geen uitzondering. Rijkswaterstaat startte in juni 2019 het traject ‘Gescheiden afvalbakken in de openbare ruimte’. Twintig gemeenten namen hieraan deel en een aantal daarvan plaatsten zogenoemde duo-afvalbakken of verschillende-fractie-afvalbakken om afval gescheiden te kunnen inzamelen. De voorlopige conclusie is dat de ingezamelde grondstofstromen vaak zodanig zijn vervuild dat het niet voor recycling in aanmerking komt. Dit ondanks de inspanningen en investeringen op het gebied van communicatie en inzamelmiddelen. Ook leidt de gescheiden inzameling vaak tot meerkosten omdat men meer tijd kwijt is met het leegmaken van de prullenbakken. Afvalscheiden in de openbare ruimte leidt daarmee tot meerkosten zonder dat er wezenlijke milieuwinst tegenover staat. Om die reden wordt vooralsnog niet gekozen voor het faciliteren van de gescheiden inzameling van zwerfafval. Mochten ontwikkelingen hier aanleiding voor geven dan kan deze keuze worden heroverwogen. Prullenbakken Goede inzamelmiddelen helpen bij het tegengaan van zwerfafval. Bij de inrichting van de openbare ruimte wordt een inschatting gemaakt van het aantal benodigde prullenbakken. Daarbij wordt een balans gezocht tussen service en kosten.

Goede inzamelmiddelen helpen bij het tegengaan van zwerfafval. Bij de inrichting van de openbare ruimte wordt een inschatting gemaakt van het aantal benodigde prullenbakken. Daarbij wordt een balans gezocht tussen service en kosten.

Bij ieder hondenuitrenveld, bij ‘hotspots’ en op veelgebruikte looproutes staat zodoende ten minste één prullenbak. Aanvullende locaties worden bepaald aan de hand van meldingen van bewoners en ervaringen van de gemeentelijke service-medewerkers en de organisatie die de prullenbakken leegt. Zwerfafvalklepjes In 2022 is op 10 locaties een pilot geweest met zogenoemde zwerfafvalklepjes op ondergrondse containers. Met de klepjes was het mogelijk om klein zwerfafval in de ondergrondse container te deponeren zonder de trommel te openen. Destijds gold een betaaltarief en het klepje voorkwam meerkosten voor zwerfafvalrapers. Bewoners waardeerden deze klepjes destijds maar er kleven ook nadelen aan. Het risico bestaat dat stoorstoffen zoals hondenpoep en lachgascilinders in de container belanden. Ook vergroten de klepjes de kans op vandalisme zoals vuurwerkschade en brandstichting. Omdat de directe noodzaak voor de klepjes (betaaltarief) is wegevallen en vanwege het risico op vervuiling en schade, krijgt de proef met de klepjes voorlopig geen vervolg.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

43

Recycling Wanneer het afval dan toch ontstaat is het streven om de grondstoffen zo hoogwaardig mogelijk te recyclen. Hieronder worden maatregelen beschreven die hieraan moeten bijdragen.

Papier en Karton De nieuwe ondergrondse verzamelcontainers zijn voorzien van een extra, brede inwerpopeningen, met name geschikt voor grotere stukken karton.

Nieuwe verzamelcontainers De nieuwe ondergrondse verzamelcontainers zijn voorzien van een tweede, extra brede inwerpopening, met name geschikt voor grotere stukken karton. Ook zijn de containers voorbereid voor de montage van een snijgereedschap waarmee karton gemakkelijk en veilig kan worden kleingesneden voordat het in de container wordt gedaan. Om te zien of dit gereedschap meerwaarde heeft, wordt het op enkele locaties getest. Wanneer een ondergrondse container aan vervanging toe is, wordt deze vervangen voor het nieuwe model. Aanvragen nieuwe container wordt makkelijker Het aanvragen van een (extra) minicontainer voor papier en karton wordt makkelijker gemaakt. In de gemeente heeft bijna 5% (ofwel ongeveer 1000 huishoudens) van de huishoudens nog geen minicontainer voor Papier en Karton. Op dit moment moet voor het aanvragen van een nieuwe container nog worden betaald.

In het vervolg wordt een dergelijke container gratis verstrekt en hebben alle huishoudens recht op één gratis extra minicontainer voor papier en karton.

In het vervolg wordt een dergelijke container gratis verstrekt en hebben alle huishoudens recht op één gratis extra minicontainer voor papier en karton. Zo wordt het gebruik van dergelijke containers bevorderd en het gescheiden aanbieden van papier en karton makkelijker gemaakt.

Groente- Fruit- en Tuinafval Groente-, Fruit- en Tuinafval (GFT) is met een gewichtsaandeel van 35% de grootste, nog in het restafval aanwezige, grondstof. Een deel hiervan wordt er door de nascheidingsinstallatie uitgehaald maar omdat het dan al in aanraking is geweest met andere afvalstromen is de kwaliteit relatief laag . Wat betreft deze fractie is er dus nog veel te winnen. Proef verstrekken GFT-bakjes en zakjes Uit het bewonersonderzoek kwam naar voren dat bewoners graag bakjes zouden ontvangen voor op het aanrecht. Zo wordt het inzamelen van Keukenafval makkelijker gemaakt. Naar aanleiding van dit verzoek is onderzoek gedaan naar de ervaringen van andere gemeenten. Die bleken wisselend. De Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

44

De gemeente Barendrecht is voornemens dit goede voorbeeld te volgen. Bij wijze van proef wordt aan een deel van de Barendrechtse huishoudens een bakje voor Keukenafval met bijbehorende afbreekbare zakjes verstrekt.

Naast het verstrekken van bakjes en afbreekbare zakjes, wordt ook een proef gedaan met zogenoemde afvalcontainerclips. Dit zijn haakjes die aan de minicontainer worden bevestigd om het deksel op een kier te houden. Omdat de afvalcontainerclip vastzit aan het deksel valt deze er minder makkelijk vanaf.

gemeenten Houten (51.000 inwoners) en Heerenveen (52.000 inwoners) verstrekken bakjes. In de gemeente Heerenveen was het effect van deze maatregel beperkt. De gemeente Houten (51.000 inwoners) verstrekt naast bakjes ook zakjes en zag een toename van 20% in het gescheiden ingezameld GFT. Met name de hoeveelheid Keukenafval nam toe. De gemeente Barendrecht is voornemens dit goede voorbeeld te volgen. Bij wijze van proef wordt aan een deel van de Barendrechtse huishoudens een bakje voor Keukenafval met bijbehorende afbreekbare zakjes verstrekt. De kwaliteit van biologisch afbreekbare zakjes verschilt nogal. Bovendien zijn niet alle verkochte zakjes geschikt om bij het GFT te worden aangeboden. Door als gemeente ook zakjes te verstrekken, beschikken bewoners altijd over de beste zakjes. Zowel qua gebruiksgemak als recyclebaarheid. Proef verstrekken afvalcontainerclips Naast het verstrekken van bakjes en afbreekbare zakjes, wordt ook een proef gedaan met zogenoemde afvalcontainerclips. Dit zijn haakjes die aan de minicontainer worden bevestigd om het deksel op een kier te houden. Omdat de afvalcontainerclip vastzit aan het deksel valt deze er minder makkelijk vanaf. De vrees voor stankoverlast is voor bewoners een belangrijke reden om keukenafval niet gescheiden aan te bieden zo bleek tijdens het participatietraject.

Er wordt vaak gedacht dat met een gesloten deksel stankoverlast wordt voorkomen. Dit is echter niet het geval. Natuurlijke ventilatie voorkomt warmtebroei, condensvorming en stankoverlast. Daarmee wordt de kans op maden teruggebracht. Tijdens de proef wordt gekeken of het verstrekken van de clips een positief effect heeft op de hoeveelheid gescheiden aangeboden keukenafval. Gratis minicontainer In de gemeente heeft ongeveer 2% (ofwel ongeveer 400 huishoudens) van de huishoudens nog geen minicontainer voor GFT. Om het ook voor deze huishoudens makkelijker te maken GFT te scheiden wordt, net als bij papier en karton, het verstrekken van de eerste minicontainer voor GFT gratis. Ook bij GFT kan gratis één extra minicontainer worden aangevraagd.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

45

Bereikbaarheid containers Ondergrondse verzamelcontainers bestaan uit twee delen. Een betonput met daarin een container. De container wordt er bij het ledigen uitgetild. De put blijft in de grond.

Niet alleen het containerlocatieplan wordt tegen het licht gehouden. Ook de bereikbaarheid wordt opnieuw beoordeeld. Waar nodig/ mogelijk wordt bij de vervangingswerkzaamheden meteen het straatwerk onder handen genomen.

Veel van de containerputten zijn inmiddels aan vervanging toe. Bij de vervanging wordt de oude put uitgegraven en vervangen voor een nieuwe. Bij deze werkzaamheden wordt gekeken of de locatie nog steeds optimaal is en of de container daadwerkelijk nog nodig is. Niet alleen het containerlocatieplan wordt tegen het licht gehouden. Ook de bereikbaarheid wordt opnieuw beoordeeld. Waar nodig/ mogelijk wordt bij de vervangingswerkzaamheden meteen het straatwerk onder handen genomen.

Onderzoek veel-aanbieders Tijdens het participatietraject werd het vermoeden geuit dat sommige containers worden gebruikt door bedrijven. Daarbij werd het voorbeeld aangedragen van een bedrijfsbus die naast een container wordt geparkeerd. Vervolgens wordt de inhoud van de bus in de container gedeponeerd. Ook BAR-Afvalbeheer constateert dat sommige containers vaker vol zijn dan, gelet op het aantal aangesloten gebruikers, mag worden verwacht. Om te voorkomen dat bewoners opdraaien voor de kosten van bedrijven, wordt het juridisch mogelijk gemaakt om het stortingsgedrag te analyseren. Zo worden veel-aanbieders in kaart gebracht en kan in het geval van een bedrijfswoning bijvoorbeeld worden gecontroleerd of het betreffende bedrijf wel een inzamelcontract heeft met een particuliere inzamelaar.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

46

8. Uitvoering Onderstaande tabel geeft een overzicht van de maatregelen die moeten leiden tot het realiseren van de ambities. Een aanzienlijk deel is al afgerond, voor het overige deel is aangegeven wanneer de maatregelen ten uitvoer moeten zijn gebracht. Maatregelen

Planning

Papier en Karton verzamelcontainers openstellen voor iedereen

Afgerond

Afvaldumping: Centrale regie bij aanpak bijplaatsingen

Afgerond

Afvaldumping: Verhogen boetebedragen

Afgerond

Service Introductie mobiele milieustraat

Afgerond

Service: Beschikbaar stellen elektrische bakfiets

Afgerond

Afvalaanbiedstation: Weren bedrijfsafval op de Afvalaanbiedstation

Afgerond

Service: Vulgraad containers beter inzichtelijk maken

Afgerond

Service: Onderzoek veel-aanbieders

2025

Papier en Karton: Proef snijgereedschap op verzamelcontainers

2025

Communicatie: uitrollen uitgebreide communicatiecampagne

2025 en verder

Bereikbaarheid: Herschikking verzamelcontainers en verbeteren toegankelijkheid

2025 en verder

Papier en Karton: Nieuwe verzamelcontainers voorzien van bredere inworpopening

2025 en verder

GFT: Onderzoek effectiviteit verstrekken GFT-bakjes en/ of andere maatregelen om de hoeveelheid keukenafval in het restafval terug te brengen.

2025 en 2026

Service: Mogelijkheden onderzoeken van een digitale afvalpas

2025 en 2026

Afvalaanbiedstation: Ontwikkelen Circulair Ambachtscentrum

2026 - 2030

Afvalaanbiedstation: Start herinrichting AAS

2026

Papier en Karton en GFT: Gratis maken aanvragen eerste nieuwe minicontainer

2026

Service: Op vulgraad ledigen van glasbakken

2026

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

47

9. Financiën Onderstaande tabel geeft een inschatting van de kosten en besparingen van de beleidskeuzes op de jaarlijkse afvalbeheerkosten voor de komende jaren. Omschrijving

2026

2027

2028

Communicatiecampagne

€

73.000

€

73.000

€

73.000

Verstrekken GFT-bakjes & zakjes

€

32.200

€

32.200

€

32.200

Verstrekken gratis minicontainer

€

3.800

€

3.800

€

3.800

Besparing verwerkingskosten

€

-54.000

€

-119.400

€

-139.500

Afvalbeheerkosten

€

55.000

€

-10.400

€

-30.500

Afvalbeheerkosten per inwoner

€

1,13

€

-0,21

€

-0,63

Afvalbeheerkosten per huishouden

€

2,79

€

-0,53

€

-1,55

Hoeveelheid restafval per inwoner (kg)

110

100

100

Tabel 2: Impact maatregelen op afvalbeheerkosten

In 2026 wordt nog geen besparing verwacht. De dalende hoeveelheid restafval, in combinatie met de stijgende verbrandingskosten hebben echter een positief effect op de businesscase. In 2027 leveren de maatregelen naar verwachting al wel een besparing op. En dit voordeel neemt de navolgende jaren alleen maar toe. Goede afvalscheiding levert, naast milieuwinst, dus ook een financieel voordeel op.

Met uitzondering van de, in de tabel, genoemde posten, kunnen de overige maatregelen met bestaande (financiële) middelen worden uitgevoerd en is ervan uitgegaan dat de pilot met het verstrekken van de GFT-bakjes & zakjes succesvol was en gemeentebreed een vervolg krijgt. In sommige gevallen, zoals voor de herinrichting van het AAS en de ontwikkeling van het Circulair Ambachtscentrum, wordt momenteel gewerkt aan een business case. De eventuele financiële gevolgen van deze maatregelen volgen later in aparte voorstellen. Bij de besparing op de verwerkingskosten is ervan uitgegaan dat in 2026 een daling van 10 kg restafval per inwoner wordt gerealiseerd (van 120 kg naar 110 kg). In 2027 moet de doelstelling van 100 kg zijn gehaald. In 2026 wordt nog geen besparing op de afvalbeheerkosten verwacht. De verbrandingskosten nemen de komende jaren naar verwachting echter toe. Onder andere door de door het rijk geïntroduceerde CO2heffing. Deze heffing wordt voor 2026 nog geschat op circa €5,- per ton verbrandbaar afval. In 2028 wordt uitgegaan van €19,- per ton en in 2030 wordt een tarief van ruim €40,- per ton verwacht.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

48

De stijgende verbrandingskosten en dalende hoeveelheid restafval hebben een positief effect op de businesscase. In 2027 leveren de maatregelen naar verwachting daarom al wel een besparing op en dit voordeel neemt de navolgende jaren alleen maar toe. Goede afvalscheiding levert, naast milieuwinst, dus ook een financieel voordeel op. Gemeenten met minder restafval zijn goedkoper uit.

10. Deze beleidsnota is niet het eindstation van een traject. Het is het vertrekpunt van een steeds betere afvalinzameling.

Evaluatie

Deze beleidsnota is niet het eindstation van een traject. Het is het vertrekpunt voor een steeds betere afvalinzameling. De intentie is om in 2027, nadat veel van de maatregelen hun beslag hebben gekregen, een effectmeting te doen. Aan de hand van de evaluatie wordt vervolgens weer samen met bewoners gekeken wat er nóg beter kan. Zo wordt continue verbetering nagestreefd waarbij de bewoner centraal staat.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

49

Appendix 1: Resultaten bewonersonderzoek 2023

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

50