Beleidsnota afvalinzameling 2025-2028.pdf

Beleidsnota Afvalinzameling 2025 - 2028 Gemeente Barendrecht Versie: 250513

Samenvatting Voor u ligt de Beleidsnota Afvalinzameling 2025 - 2028 van de gemeente Barendrecht. De nota beschrijft hoe de gemeente de komende vier jaar, wat betreft huishoudelijk afval, verder wil bouwen aan de transitie van afval naar grondstof. Resultaten afgelopen periode Het algemene beeld wat betreft de resultaten is positief. Sinds 2018 daalde de hoeveelheid verbrandbaar restafval (per inwoner, per jaar) van 308 kg naar 120 kg. Waar de gemeente Barendrecht in 2018 nog tot één van de slechtst presterende gemeenten behoorde, zijn de resultaten nu bovengemiddeld. Bijna 53% van het in Barendrecht ingezamelde afval wordt gerecycled. Hiermee komt de gemeente al dicht in de buurt van de Europese doelstelling van 55% voor 2025. Met de Hotspot-aanpak blijven bijplaatsingen beheersbaar. Uit periodiek onafhankelijk onderzoek blijkt dat de beeldkwaliteit wat betreft afval in de gemeente goed, tot zeer goed is. Uit de meest recente sorteeranalyse blijkt dat vóór nascheiding ongeveer 25% van de, nog in het restafval aanwezige, fracties daadwerkelijk restafval is. Van de nog aanwezige herbruikbare materialen is Groente-, Fruit-, Tuin- en Keukenafval (GFT) met een gewichtsaandeel van 34% veruit de grootste. Visie en ambitie Barendrecht wil een gemeente zijn waarin zo weinig mogelijk huishoudelijk afval ontstaat.

Als het dan toch ontstaat, is het streven het afval zo goed mogelijk te scheiden. Daarbij ligt de nadruk op de kwaliteit van het ingezamelde herbruikbare afval. De gemeente draagt hieraan bij met een inzamelsysteem waarmee afvalscheiding makkelijk wordt gemaakt. Het is de ambitie van de gemeente Barendrecht om aansluiting te vinden bij de landelijke en Europese doelstellingen. Dat betekent: • •

Maximaal 100 kg verbrandbaar restafval per inwoner per jaar in 2028; Een recyclepercentage van ten minste 60% in 2030.

Bewonersparticipatie Draagvlak is bij afvalscheiden essentieel, alleen extrinsieke motivatie is niet voldoende. Om bewoners te betrekken bij de totstandkoming van het afvalbeleid en om te helpen een keuze te maken bij beleidskeuzes is in 2023 een bewonersonderzoek gedaan en is in 2024 een participatietraject met klankbordgroepen doorlopen. Beleidskeuze Er zijn geen grote wijzigingen wat betreft het inzamelsysteem voorzien. Daar geven de milieuresultaten en de inbreng van bewoners geen aanleiding voor. Nascheiding blijft voor de gemeente op dit moment de beste optie, De introductie van een betaaltarief is het effectiefst en meest zuiver als op gewicht wordt afgerekend. Dit is technisch echter nu nog niet mogelijk. De gemeente zet in op een verdere reductie van de hoeveelheid restafval en verbetering van de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen door afvalpreventie en het makkelijker maken van afvalscheiding. Voor de manieren waarop afvalscheiden makkelijk kan worden gemaakt, is gebruik gemaakt van de inbreng van bewoners tijdens het participatietraject.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

2

Aanpak Bij het gemeentelijk afvalbeleid wordt de R-ladder voor Circulaire Economie als leidraad gebruikt. Bovenaan de ladder staat het verminderen van consumptie en productie en het slimmer produceren en gebruiken van producten (preventie). Wanneer preventie geen optie is, wordt een zo lang mogelijke levensduur nagestreefd (hergebruik). Als een product dan uiteindelijk wordt afgedankt, moeten de grondstoffen zo hoogwaardig mogelijk worden gerecycled (recycling). Maatregelen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de maatregelen die moeten leiden tot het realiseren van de ambities. Een aanzienlijk deel is al afgerond, voor het overige deel is aangegeven wanneer de maatregelen ten uitvoer moeten zijn gebracht. Maatregelen

Planning

Papier en Karton verzamelcontainers openstellen voor iedereen

Afgerond

Afvaldumping: Centrale regie bij aanpak bijplaatsingen

Afgerond

Afvaldumping: Verhogen boetebedragen

Afgerond

Service Introductie mobiele milieustraat

Afgerond

Service: Beschikbaar stellen elektrische bakfiets

Afgerond

Afvalaanbiedstation: Weren bedrijfsafval op de Afvalaanbiedstation

Afgerond

Service: Vulgraad containers beter inzichtelijk maken

Afgerond

Service: Onderzoek veel-aanbieders

2025

Papier en Karton: Proef snijgereedschap op verzamelcontainers

2025

Communicatie: uitrollen uitgebreide communicatiecampagne

2025 en verder

Bereikbaarheid: Herschikking verzamelcontainers en verbeteren toegankelijkheid

2025 en verder

Papier en Karton: Nieuwe verzamelcontainers voorzien van bredere inworpopening

2025 en verder

GFT: Onderzoek effectiviteit verstrekken GFT-bakjes en/ of andere maatregelen om de hoeveelheid keukenafval in het restafval terug te brengen.

2025 en 2026

Service: Mogelijkheden onderzoeken van een digitale afvalpas

2025 en 2026

Afvalaanbiedstation: Ontwikkelen Circulair Ambachtscentrum

2026 - 2030

Afvalaanbiedstation: Start herinrichting AAS

2026

Papier en Karton en GFT: Gratis maken aanvragen eerste nieuwe minicontainer

2026

Service: Op vulgraad ledigen van glasbakken

2026

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

3

Financiën In 2026 leveren de maatregelen nog geen besparing op. De dalende hoeveelheid restafval, in combinatie met de stijgende verbrandingskosten hebben echter een positief effect op de businesscase. In 2027 leveren de maatregelen naar verwachting al wel een besparing op. En dit voordeel neemt de navolgende jaren alleen maar toe. Goede afvalscheiding levert, naast milieuwinst, dus ook een financieel voordeel op. Evaluatie Deze beleidsnota is niet het eindstation van een traject. Het is het vertrekpunt voor een steeds betere afvalinzameling. De intentie is om in 2027, nadat veel van de maatregelen hun beslag hebben gekregen, een effectmeting te doen. Aan de hand van de evaluatie wordt vervolgens weer samen met bewoners gekeken wat er nóg beter kan. Zo wordt continue verbetering nagestreefd waarbij de bewoner centraal staat.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

4

Inhoud Samenvatting .......................................................................................................................................... 2 1. Inleiding........................................................................................................................................... 7 2. Landelijke kaders ............................................................................................................................ 7 Wet Milieubeheer ............................................................................................................................... 7 Landelijk Afvalbeheerplan .................................................................................................................. 7 Circulair Materialenplan ..................................................................................................................... 7 Van Afval Naar Grondstof ................................................................................................................... 8 Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid ................................................................................. 9 3. Huidig beleid .................................................................................................................................

10 Afvalaanbiedstation en grofvuil ........................................................................................................ 11 4. Resultaten afgelopen periode....................................................................................................... 12 Milieu ................................................................................................................................................ 12 Sorteeranalyse .............................................................................................................................. 13 Recyclepercentage ........................................................................................................................ 14 Service ............................................................................................................................................... 16 Aanpak bijplaatsingen ................................................................................................................... 16 Afval rond de verzamelcontainers ................................................................................................ 17 Kosten ...............................................................................................................................................

17 Samenvatting .................................................................................................................................... 17 3. Visie en Ambitie ............................................................................................................................ 18 4. Primaire beleidsopties .................................................................................................................. 19 Bron- of nascheiding PMD ................................................................................................................ 19 Verzamelcontainers ...................................................................................................................... 19 Minicontainers voor PMD ............................................................................................................. 20 PMD-inzameling in zakken ............................................................................................................ 20 Conclusie ........................................................................................................................................... 20 Frequentieverlaging voor restafval ...................................................................................................

20 Omgekeerd inzamelen ...................................................................................................................... 21 Tariefdifferentiatie ............................................................................................................................ 21 Volume/frequentie ....................................................................................................................... 22 Gewicht/frequentie ...................................................................................................................... 23 Conclusie ....................................................................................................................................... 23 Beleidskeuze ..................................................................................................................................... 24 5. Bewonersparticipatie .................................................................................................................... 25 Bewonersonderzoek 2023 ................................................................................................................ 25 Belang van afval scheiden .............................................................................................................

26 Gemak van afvalscheiden ............................................................................................................. 27 Algemene beeld ............................................................................................................................ 28 Klankbordgroepen ............................................................................................................................ 30 Verbetersuggesties ........................................................................................................................... 31 Groente-, Fruit- en Tuinafval ........................................................................................................ 31 Papier en Karton ........................................................................................................................... 33 Glas................................................................................................................................................ 34 Toegang Afvalaanbiedstation makkelijker maken ........................................................................ 34 Bereikbaarheid containers verbeteren ......................................................................................... 35 Meerdere afvalpassen per adres ..................................................................................................

35 Tegengaan afvaldumping .............................................................................................................. 35 Communicatie ............................................................................................................................... 36 Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

5

6.

Aanpak .......................................................................................................................................... 37 Preventie (R1 en R2) ......................................................................................................................... 37 R1. Afwijzen en heroverwegen ..................................................................................................... 37 R2. Verminderen ........................................................................................................................... 37 Hergebruik (R3 en R4) ....................................................................................................................... 38 R3. Hergebruiken .......................................................................................................................... 38 R4. Repareren, opknappen, reviseren en hergebruiken............................................................... 38 Recycling (R5 en R6) .......................................................................................................................... 38 R5. Recycling ................................................................................................................................. 38 R6.

Recover (terugwinnen) ........................................................................................................... 38 7. Maatregelen.................................................................................................................................. 39 Preventie ........................................................................................................................................... 39 Communicatiecampagne .............................................................................................................. 39 De luierafvalberg bestrijden met De Plasklas ............................................................................... 40 Hergebruik ........................................................................................................................................ 40 Circulair Ambachtscentrum .......................................................................................................... 40 Bouwkringloopwinkel in Barendrecht .......................................................................................... 41 Een toekomstbestendig afvalaanbiedstation ............................................................................... 42 Aanpak zwerfafval.........................................................................................................................

42 Recycling ........................................................................................................................................... 44 Papier en Karton ........................................................................................................................... 44 Groente- Fruit- en Tuinafval ......................................................................................................... 44 Bereikbaarheid containers ............................................................................................................ 46 Onderzoek veel-aanbieders .......................................................................................................... 46 8. Uitvoering ..................................................................................................................................... 47 9. Financiën ....................................................................................................................................... 48 10. Evaluatie................................................................................................................................... 49 Appendix 1: Resultaten bewonersonderzoek 2023 .............................................................................. 50

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

6

1. Inleiding Voor u ligt de Beleidsnota Afvalinzameling 2025 - 2028 van de gemeente Barendrecht. De nota beschrijft hoe de gemeente, wat betreft huishoudelijk afval, de komende vier jaar verder wil bouwen aan de transitie van afval naar grondstof.

2. Landelijke kaders De kaders voor het gemeentelijke grondstoffenbeleid worden voor een belangrijk deel vastgesteld op Europees en nationaal niveau. Hieronder wordt de belangrijkste wetgeving kort toegelicht.

Wet Milieubeheer

Voor wat betreft afvalscheiding stelde het Landelijk Afvalbeheerplan de volgende doelstellingen: Verlagen van de hoeveelheid huishoudelijk restafval naar maximaal 100 kilogram per inwoner per jaar in 2020, en maximaal 30 kilogram per inwoner per jaar in 2025.

Europese wetgeving verplicht de lidstaten om Europees afvalbeleid uit te werken in nationale beleidsplannen en wetgeving. In Nederland is hiervoor de Wet Milieubeheer (Wm). De Wm is de belangrijkste milieuwet. Deze wet bepaalt welk wettelijk gereedschap kan worden ingezet om het milieu te beschermen. De belangrijkste instrumenten zijn milieuplannen en milieuprogramma's, milieukwaliteitseisen, vergunningen, algemene regels en handhaving. Ook bevat de wet de regels voor financiële instrumenten, zoals heffingen, bijdragen en schadevergoedingen.

Landelijk Afvalbeheerplan In de Wm staat dat alle overheden rekening moeten houden met de inhoud van het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP). In het LAP staan de hoofdlijnen van het afvalbeleid, een uitwerking van die hoofdlijnen voor afzonderlijke afvalstoffen en de rol van de betrokken partijen beschreven. In november 2017 is een laatste versie van het LAP vastgesteld, LAP3. Voor wat betreft afvalscheiding stelde het LAP3 de volgende doelstellingen: Verlagen van de hoeveelheid huishoudelijk restafval van 240 kilogram per inwoner per jaar in 2014 naar maximaal 100 kilogram per inwoner per jaar in 2020, en maximaal 30 kilogram per inwoner per jaar in 2025.

Circulair Materialenplan Op dit moment wordt het Circulair Materialenplan (CMP) opgesteld. Het CMP is vanaf 2025 de opvolger van het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP3). Het CMP biedt een uniform kader voor het gebruik van grondstoffen, het omgaan met afval en het verlenen van vergunningen. Het geeft een overzicht van het bindende Nederlandse beleid voor afvalstoffenbeheer.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

7

De naam past bij een plan dat meer informatie geeft over alle fasen van een materiaalketen, van ontwerp tot en met verwerking en hergebruik, in plaats van alleen over afval zoals in het LAP3.

Van Afval Naar Grondstof

In februari 2022 vond een herijking van VANGHHA plaats waarbij werd teruggeblikt op de voorgaande periode. Daarbij werd geconcludeerd dat de ambitie om in 2020, 100 kilo restafval per inwoner te realiseren door 15% van de gemeenten is gehaald.

De rijksoverheid gelooft dat de transitie naar een circulaire economie essentieel is voor de concurrentiepositie van Nederland. Het doel van het rijksbrede programma circulaire economie is daarom om in 2050 volledig circulair te zijn. Deze doelstelling is uitgewerkt in het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG). In dit programma worden actielijnen beschreven waarmee in Nederland de circulaire economie wordt bereikt. Specifiek voor huishoudelijk afval geldt het uitvoeringsprogramma VANG-Huishoudelijk afval (VANG-HHA). Het Uitvoeringsprogramma VANG-HHA 2021- 2025 heeft als doel om in lijn met de Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen, de kwaliteit van de ingezamelde huishoudelijke afvalstromen te verhogen en daarmee de recycling te verbeteren. In februari 2022 vond een herijking van VANG-HHA plaats waarbij werd teruggeblikt op de voorgaande periode. Daarbij werd geconcludeerd dat de ambitie om in 2020 in alle gemeenten 75% afvalscheiding en 100 kilo restafval per inwoner te realiseren niet is gehaald. Gemeenten hebben wel forse stappen gezet. • • •

In de periode 2015-2020 daalde de gemiddelde hoeveelheid restafval van 240 kg (per inwoner per jaar) naar 180 kg. In 2020 behaalden 31% van de gemeenten 75% afvalscheiding, tegenover 7% in 2015. Ruim 15% van de gemeenten hadden minder dan 100 kg restafval per inwoner.

Er zijn dus grote stappen gezet. Maar door de enorme impuls die afvalscheiding heeft gekregen is de kwaliteit van bepaalde deelstromen onder druk komen te staan. Voor de periode 20212025 wordt gestreefd naar 100 kg restafval en een recyclepercentage van 55%

Focus rijksoverheid voor 2021 - 2025 Voor de periode 2021-2025 blijft het streven om door middel van goede afvalscheiding hoogwaardige recycling te faciliteren. Het accent komt echter sterker te liggen op preventie en hoogwaardigere (kwalitatief betere) ingezamelde stromen. Dat betekent niet dat de doelstelling van 100 kg wordt losgelaten. In plaats daarvan wordt het recyclepercentage als criterium toegevoegd. Het recyclepercentage is dat deel van de gescheiden ingezamelde fracties dat uiteindelijk wordt gerecycled. Vanuit Europa zijn hiervoor doelstellingen afgegeven. Op basis van de Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen is vereist dat in 2025 minimaal 55% van het huishoudelijk afval gerecycled wordt. In 2030 moet dit zijn gestegen naar 60% en in 2035 wordt gestreefd naar een recyclepercentage van 65%. Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

8

Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid Producenten in sommige gevallen verantwoordelijk voor het afvalbeheer van hun producten. Dit heet de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV)

Producenten zijn in sommige gevallen wettelijk verantwoordelijk voor het afvalbeheer van producten die de afvalfase hebben bereikt. Dit heet de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV). Voor de volgende producten zijn producenten (en/of importeurs) verantwoordelijk voor het afvalbeheer: autobanden, auto’s, batterijen en accu’s, elektrische en elektronische apparatuur, textiel, verpakkingen, wegwerpplastics, vlakglas, consumentenmatrassen en papier en karton. Ook voor luiers en vistuig komt een UPV. Producenten kunnen de inzameling zelf organiseren of gebruik maken van een al bestaande (gemeentelijke) inzamelstructuur. Producenten treden in het laatste geval in overleg met gemeenten over de financiële vergoeding voor de geleverde diensten.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

9

3. Huidig beleid Hieronder is het inzamelsysteem van de gemeente Barendrecht schematisch weergegeven. Bij de meeste laag- en hoogbouw huishoudens wordt PMD1+restafval ingezameld in ondergrondse verzamelcontainers2. Groente-, Fruit-, Tuin- en Keukenafval (GFT) en Papier en karton wordt bij laagbouw ingezameld in minicontainers. Voor hoogbouw-adressen staan (ondergrondse) verzamelcontainers voor GFT en Papier en Karton. Naast de bovengenoemde huis-aan-huis inzameling, kunnen bewoners voor verpakkingsglas en textiel bij verzamelcontainers terecht. Huishoudelijk afval dat niet in de container past, wordt naar het afvalaanbiedstation gebracht.

Figuur 1: Huidige inzamelsysteem

1

Plastic-, Metaalverpakkingen en Drankenkartons. Bij sommige huishoudens wordt PMD+restafval ingezameld in minicontainers. 2

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

10

Afvalaanbiedstation en grofvuil Grofvuil kan van maandag tot en met zaterdag naar het afvalaanbiedstation worden gebracht. Daarnaast wordt het, tegen vergoeding en op afspraak aan huis opgehaald.

Grofvuil kan van maandag tot en met zaterdag naar het afvalaanbiedstation (AAS) worden gebracht. Daarnaast wordt het, tegen vergoeding en op afspraak aan huis opgehaald. De toegang tot het AAS is geregeld met een slagboom die alleen met een geautoriseerde afvalpas te openen is. Zo wordt oneigenlijk gebruik van het AAS door bijvoorbeeld bedrijven tegengegaan. Om bedrijfsmatig afval verder te weren geldt bovendien dat bewoners die met een aanhanger of bedrijfswagen naar het AAS willen komen eerst een afspraak moeten maken.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

11

4. Resultaten afgelopen periode Hieronder worden, de resultaten van de afgelopen periode beschreven.

Leeswijzer De opbouw van de evaluatie volgt de zogenoemde ‘afvaldriehoek’. De afvaldriehoek is een in de afvalbranche veelgebruikt instrument om de effecten van afvalbeleid inzichtelijk te maken. Hierbij worden de aspecten milieu, service en kosten naast elkaar gezet. De uitdaging is om tegen zo laag mogelijke kosten een optimaal serviceniveau en milieurendement te realiseren.

Sinds 2018 is de hoeveelheid verbrandbaar restafval per inwoner, per jaar gedaald van 308 kg naar 120 kg. Een daling van 188 kg. De daling is met name het gevolg van betere nascheiding, de introductie van de JA-JA sticker en het terugdringen van de hoeveelheid (rest)afval door bedrijfsmatig afval op het AAS te weren.

Figuur 2: Afvaldriehoek

Milieu In onderstaande tabel wordt het verloop van de hoeveelheid restafval over de afgelopen jaren weergegeven. Jaar PMD+ rest vóór nascheiding Verbrandbaar restafval

2018 2019 313 298 308 293

2020 257 181

2021 2022 247 219 167 150

2023 214 124

Tabel 1: Hoeveelheden restafval (kilogram, per inwoner, per jaar)

Sinds 2018 is de hoeveelheid verbrandbaar restafval per inwoner, per jaar gedaald van 308 kg naar 120 kg. Een daling van 188 kg. De daling is met name het gevolg van betere nascheiding, de introductie van de JA-JA sticker en het terugdringen van de hoeveelheid (rest)afval door bedrijfsmatig afval op het AAS te weren. Ter vergelijk, in Nederland eindigde in 2023 (het meest recente jaar waarvoor een analyse beschikbaar is) gemiddeld 146 kg restafval per inwoner in de verbrandingsoven3. Bij gemeenten met een vergelijkbare hoeveelheid hoogbouw als in de gemeente Barendrecht (hoogbouwklasse C) was dit in 2023 151 kg. In de gemeenten Ridderkerk en Albrandswaard werd in 2024 respectievelijk 123 kg en 114 kg restafval per inwoner verbrand.

3

Bron: Benchmark Huishoudelijk Afval, Analyserapport 2023

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

12

2024 215 120

Sorteeranalyse Iedere twee jaar wordt de samenstelling van het restafval onderzocht, zo ook in 2024. Gewichtsaandeel. Onderstaande illustratie geeft de samenstelling op basis van gewicht weer. Het gaat hier om hoeveelheden vóór nascheiding. Van de, nog in het restafval aanwezige, herbruikbare materialen is GFT met een gewichtsaandeel van 34% veruit de grootste. Daarna volgt PMD.

Figuur 3: Samenstelling restafval vóór nascheiding o.b.v. gewicht (2024)

Van de nog in het restafval aanwezige herbruikbare materialen is GFT met een gewichtsaandeel van 34% veruit de grootste. Daarna volgt PMD. Daarbij wordt opgemerkt dat deze beide stromen er bij nascheiding (deels) worden uitgehaald. Bij nascheiding van het huishoudelijk restafval wordt in een eerste stap het bioafval afgescheiden. Deze stroom wordt Organische Natte fractie (ONF) genoemd. In Nederland mag ONF niet meer tot hoogwaardig compost verwerkt worden omdat het in contact is geweest met restafval.

In het geval van PMD is de kwaliteit daarbij doorgaans goed. Voor GFT ligt het ingewikkelder. GFT zit vol met waardevolle nutriënten. Idealiter wordt GFT daarom gecomposteerd en gebruikt als bodemverbeteraar. Op die manier blijven de waardevolle nutriënten bewaard. Bij nascheiding van het huishoudelijk restafval wordt in een eerste stap het bioafval afgescheiden. Deze stroom wordt Organische Natte Fractie (ONF) genoemd. In Nederland mag ONF niet meer tot hoogwaardig compost verwerkt worden omdat het in contact is geweest met restafval. In plaats daarvan wordt het ONF door verwerker OMRIN vergist om het vervolgens op te werken tot groengas. Een deel daarvan gebruikt OMRIN voor het eigen wagenpark. De rest wordt geleverd aan het energienet. Hiermee worden ongeveer 10.000 huishoudens van groene energie voorzien. Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

13

Bijkomend nadeel van het GFT (en met name het doorgaans vochtige keukenafval) dat bij het restafval zit, is dat het zich vermengt met de andere afvalstromen. Dit bemoeilijkt de verdere nascheiding (van PMD).

Als verder wordt ingezoomd op het in het restafval aanwezige GFT dan is te zien dat dit voor ruim 75% bestaat uit Keukenafval oftewel etensresten. Dit geldt voor zowel hoog- als laagbouw.

Er zijn de afgelopen jaren grote stappen gezet om de hoeveelheid restafval terug te dringen. Helaas blijkt niet al het gescheiden afval geschikt voor recycling. Een deel wordt alsnog verbrand. Ook geldt een (nieuwe) Europese richtlijn. In 2035 moet 65 procent het huishoudelijk afval worden gerecycled.

Als verder wordt ingezoomd op het in het restafval aanwezige GFT dan is te zien dat dit voor ruim 75% bestaat uit Keukenafval oftewel etensresten. Dit geldt voor zowel hoog- als laagbouw. Kortom waar tuinafval doorgaans gescheiden wordt aangeboden, is Keukenafval nadrukkelijk een punt van aandacht. Tot slot is 25% van de nog in het restafval aanwezige fracties daadwerkelijk restafval. Er is dus nog veel te winnen. Volume-aandeel: Wanneer gekeken wordt naar het aandeel op basis van het volume ontstaat een ander beeld. Het relatief lichte PMD maakt dan 35% van het restafval uit, het zwaardere GFT nog maar 13%.

Figuur 4: Samenstelling restafval vóór nascheiding op basis van volume (2024)

Recyclepercentage Tot en met 2020 had VANG Huishoudelijk Afval de doelstelling om de gemiddelde hoeveelheid restafval per inwoner terug te brengen tot 100 kg. Er zijn de afgelopen jaren grote stappen gezet om de hoeveelheid restafval terug te dringen. Helaas blijkt niet al het gescheiden afval geschikt voor recycling. Een deel wordt alsnog verbrand. Ook geldt een (nieuwe) Europese richtlijn. In 2035 moet 65 procent van het huishoudelijk afval gerecycled worden. Daarom verlegt de rijksoverheid de focus. Naast kilo’s restafval wordt ook gekeken naar Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

14

het percentage recyclebaar materiaal in het totale huishoudelijke afval. Om dit te meten heeft de rijksoverheid de VANG-Recycletool ontwikkeld. Daarmee kunnen gemeenten, op basis van de ingezamelde hoeveelheden afval berekenen wat het recyclepercentage is. In onderstaande figuur wordt het recyclepercentage voor Barendrecht voor 2024 weergeven.

Figuur 5: Recyclepercentage Barendrecht 2024 (VANG Recycletool, geraadpleegd op 27 maart 2025)

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

15

Aan de hand van de VANG-Recycletool is berekend dat bijna 53% van het in Barendrecht ingezamelde afval wordt gerecycled. Hiermee komt de gemeente al dicht in de buurt van de Europese doelstelling van 55% voor 2025. Op basis van de VANGRecycletool is berekend dat bijna 53% van het in Barendrecht ingezamelde afval wordt gerecycled.

Bij de berekening van het recyclepercentage wordt het nagescheiden GFT niet meegerekend. Dit mag weliswaar als gescheiden afval worden aangemerkt (er wordt tenslotte groengas van gemaakt) maar voldoet niet aan de eisen van gerecycled materiaal. Ten behoeve van de berekening is nagescheiden GFT daarom als fijn restafval meegenomen. Het brongescheiden GFT is onder de noemer ‘GFT-afval’ meegenomen. Ook dit pleit voor goede bronscheiding van GFT. Hoe hoogwaardiger de verwerking, hoe hoger het recyclepercentage.

Service Het serviceniveau in de gemeente is vergelijkbaar met dat van andere gemeenten. De belangrijkste afvalstromen worden aan huis ingezameld.

Komen bijplaatsingen toch voor dan wordt de zogenoemde ‘Hotspotaanpak’ toegepast. Dit is een beproefde methode voor het tegengaan van bijplaatsingen. De integrale aanpak richt zich op plekken waar bijplaatsingen het meeste voorkomen.

Aanpak bijplaatsingen De verzamelcontainers voor restafval worden ‘op volmelding’ geleegd. In de containers zit hiervoor een sensor die meet hoe vol de container zit. Als de container vol begint te raken, wordt automatisch een lediging ingepland. Dit is niet alleen een efficiënte manier van inzamelen, het zorgt er ook voor dat containers beschikbaar blijven. Zo worden bijplaatsingen door overvolle containers voorkomen. Komen bijplaatsingen toch voor dan wordt de zogenoemde ‘Hotspotaanpak’ toegepast. Dit is een beproefde methode (van onder andere Rijkswaterstaat) voor het tegengaan van bijplaatsingen. De integrale aanpak richt zich op plekken waar bijplaatsingen het meeste voorkomen. Aanpak van deze locaties krijgt prioriteit omdat: • De bijplaatsingen op deze locaties door hun omvang en frequentie een grote impact hebben op het straatbeeld van heel Barendrecht. Terugdringen daarvan leidt tot een zichtbaar beter straatbeeld; • Menskracht en middelen daar worden ingezet waar die tot zichtbaar resultaat leiden; • Dit heeft een positief effect op de hele gemeente. Ook de incidentele en/of kleine bijzettingen van afval in de rest van de gemeente neemt dus af. De gemeente Barendrecht kent ongeveer 6 ‘hotspots’. BARAfvalbeheer rijdt deze locaties bijna dagelijks na en waar nodig zet ze Afvalcoaches en/of Handhaving in.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

16

Bij het schoonhouden van de buitenruimte wordt de gemeente geholpen door ongeveer 140 enthousiaste zwerfafvalrapers. Zij worden door de gemeente onder andere gefaciliteerd met afvalzakken, knijpers en handschoenen. Ook worden ze geregeld in het zonnetje gezet en worden bijeenkomsten georganiseerd.

Afval rond de verzamelcontainers Periodiek wordt door een extern adviesbureau de kwaliteit van de buitenruimte gemeten. Uit de laatste meting bleek dat in de gemeente, wat betreft container bijplaatsingen in het ‘groen’ Akwaliteit wordt gerealiseerd. Dat is de op één na hoogste waardering. Op de verharding scoort de gemeenten B-kwaliteit, het standaard niveau. Bij het schoonhouden van de buitenruimte wordt de gemeente geholpen door ongeveer 140 enthousiaste zwerfafvalrapers. Zij worden door de gemeente ondersteund met afvalzakken, knijpers en handschoenen. Jaarlijks wordt een bijeenkomst georganiseerd waarbij de vrijwilligers in het zonnetje worden gezet.

Kosten De afvalinzameling van huishoudelijk afval wordt bekostigd uit de inkomsten van de afvalstoffenheffing. Dit is een bestemmingsheffing die alleen mag worden ingezet ter bestrijding van de afvalbeheerkosten. Dat betekent dat niet structureel teveel mag worden geïnd. Sinds 2024 zijn alle relevante kosten toegerekend en is de afvalstoffenheffing in Barendrecht volledig kostendekkend.

Samenvatting

Sinds 2024 zijn alle relevante kosten toegerekend en is de afvalstoffenheffing in Barendrecht volledig kostendekkend.

Het algemene beeld wat betreft de resultaten is positief. Sinds 2018 is de hoeveelheid verbrandbaar restafval (per inwoner, per jaar) gedaald van 308 kg naar 120 kg. Waar de gemeente Barendrecht in 2018 nog tot één van de slechtst presterende gemeenten behoorde, zijn de resultaten nu bovengemiddeld. Bijna 53% van het in Barendrecht ingezamelde afval wordt gerecycled. Hiermee komt de gemeente al dicht in de buurt van de Europese doelstelling van 55% voor 2025. Met de Hotspot-aanpak blijven bijplaatsingen beheersbaar. Uit periodiek onafhankelijk onderzoek blijk dat de beeldkwaliteit wat betreft afval in de gemeente goed tot zeer goed is. Uit de meest recente sorteeranalyse blijkt dat (vóór) nascheiding ongeveer 25% van de nog in het restafval aanwezige fracties daadwerkelijk restafval is. Van de nog aanwezige herbruikbare materialen is GFT met een gewichtsaandeel van 34% veruit de grootste.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

17

3. Visie en Ambitie Barendrecht wil een gemeente zijn waarin zo weinig mogelijk huishoudelijk afval ontstaat. Als het dan toch ontstaat, is het streven het afval zo goed mogelijk te scheiden.

Barendrecht wil een gemeente zijn waarin zo weinig mogelijk huishoudelijk afval ontstaat. Als het dan toch ontstaat, is het streven het afval zo goed mogelijk te scheiden. Daarbij ligt de nadruk op de kwaliteit van het ingezamelde herbruikbare afval. De gemeente draagt hieraan bij met een inzamelsysteem waarmee afvalscheiding makkelijk wordt gemaakt. Het is de ambitie van de gemeente Barendrecht om aansluiting te vinden bij de landelijke en Europese doelstellingen. Dat betekent: • •

Maximaal 100 kg verbrandbaar restafval per inwoner per jaar in 2028; Een recyclepercentage van ten minste 60% in 2030.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

18

4. Primaire beleidsopties In Nederland wordt een aantal beleidsinstrumenten toegepast om afval zo goed mogelijk gescheiden in te zamelen en zo de hoeveelheid restafval terug te dringen.

De gemeente Barendrecht heeft gekozen voor nascheiding. Mede omdat een aantal bewoners tijdens het participatietraject de vraag stelde of het niet beter was om PMD gescheiden in te zamelen, zijn de alternatieven voor nascheiding afgewogen.

Hieronder worden de verschillende instrumenten toegelicht en wordt gekeken in hoeverre ze voor de gemeente Barendrecht interessant zijn.

Bron- of nascheiding PMD Plastic-, Metaalverpakkingen en Drankenkartons (PMD) kan effectief uit het restafval worden nagescheiden. In tegenstelling tot nascheiding van GFT (zie Milieu) heeft nascheiding van PMD geen noemenswaardig effect op de kwaliteit of recyclebaarheid van het materiaal. De gemeente Barendrecht heeft gekozen voor nascheiding. Mede omdat een aantal bewoners tijdens het participatietraject de vraag stelde of het niet beter was om PMD gescheiden in te zamelen, worden hieronder de alternatieven voor nascheiding beschreven en afgewogen. Gescheiden inzameling van PMD kan op de volgende manieren: -

Plaatsing van verzamelcontainers voor PMD; Introductie van een minicontainer voor PMD; PMD-inzameling in zakken.

Verzamelcontainers

Als PMD in verzamelcontainers wordt ingezameld, neemt de hoeveelheid gescheiden ingezameld PMD doorgaans af. Bovendien is de kwaliteit van, in verzamelcontainers ingezameld, PMD doorgaans laag.

Bij afvalinzameling is de stelregel; afval zoekt de makkelijkste weg. Als PMD in verzamelcontainers wordt ingezameld, neemt de hoeveelheid gescheiden ingezameld PMD doorgaans af omdat een extra wandeling naar een verzamelcontainer nodig is om het materiaal gescheiden aan te bieden. Dat geldt in het bijzonder wanneer de loopafstand groter is. En om de loopafstand hetzelfde te houden als die voor restafval moeten logischerwijs, op alle plekken waar nu restafval wordt ingezameld, verzamelcontainers voor PMD worden bijgeplaatst. Als dit ruimtetechnisch al haalbaar is, vergt dit een enorme investering. Bovendien is de kwaliteit van, in verzamelcontainers ingezameld, PMD doorgaans laag. Dit komt omdat het een relatief anonieme manier van inzamelen is waarbij eventuele vervuiling niet meer naar de aanbieder te herleiden is. Een theoretische mogelijkheid is de introductie van enkele verzamelcontainers voor PMD voor diegenen die het gescheiden willen aanbieden. Los van de meerkosten en de logistieke uitdagingen die dit met zich meebrengt, staan de nascheidingsinstallaties dit niet toe. Als PMD aan de bron wordt ingezameld dan daalt het rendement van de nascheidingsinstallatie. De nascheiding draait wel, alleen wordt er minder PMD uitgehaald. Dit leidt tot meerkosten zonder dat er Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

19

milieuwinst tegenover staat. Ook vervalt de vergoeding vanuit Verpact (een samenwerkingsverband van de verpakkende industrie) bij een dergelijke stapeling van inzamelmethodieken. Aan de alternatieven voor nascheiding kleven voor de gemeente Barendrecht significante nadelen. Inzameling in zakken is uiteindelijk de meest duurzame, meest praktische inzamelmethode. Vanwege de nadelige effecten op het aanzicht van de buitenruimte en het risico op zwerfafval, is dit niet wenselijk.

Minicontainers voor PMD De ervaring bij andere gemeenten leert dat ook bij inzameling in minicontainers de kwaliteit van het ingezamelde plastic doorgaans te wensen overlaat. Tegelijkertijd leidt de introductie van een extra minicontainer en het inregelen van de extra inzamelroutes tot meerkosten. Daarbij komt dat niet iedereen de ruimte heeft om een extra minicontainer te stallen.

PMD-inzameling in zakken Inzameling in transparante plastic zakken levert de hoogste kwaliteit PMD op. De beladers zien namelijk snel of er vervuiling tussen het PMD zit. Ook aan de hand van het gewicht wordt makkelijk een beoordeling gemaakt. Van afkeur is bij deze manier van inzamelen doorgaans nauwelijks sprake terwijl bij inzameling in verzamelcontainers een vervuilingsgraad van 40% niet uitzonderlijk is. Inzameling van PMD in zakken is vanwege het aanzicht en het risico op vervuiling van rondzwervende zakken niet wenselijk. Een standpunt dat veel van de klankbordgroepleden beaamden.

Conclusie

Reductie van de inzamelfrequentie is alleen van toepassing op huishoudens die gebruik maken van minicontainers. Omdat in de gemeente Barendrecht nagenoeg alle huishoudens gebruik maken van verzamelcontainers is dit instrument voor de gemeente Barendrecht niet relevant.

Aan de alternatieven voor nascheiding kleven voor de gemeente Barendrecht significante nadelen. Inzameling in zakken is uiteindelijk de meest duurzame, meest praktische inzamelmethode. Vanwege de nadelige effecten op het aanzicht van de buitenruimte en het risico op zwerfafval, is dit echter niet wenselijk.

Frequentieverlaging voor restafval Een ander instrument dat in Nederland wordt toegepast is ‘Frequentieverlaging’. Bij frequentieverlaging wordt het restafval minder vaak opgehaald. In veel gevallen niet meer iedere twee weken maar één keer per maand. Alles in de restafvalcontainer deponeren is geen optie meer. Zo wordt afvalscheiden aangemoedigd. Frequentiereductie is vanzelfsprekend alleen van toepassing op huishoudens die gebruik maken van minicontainers. Omdat in de gemeente Barendrecht nagenoeg alle huishoudens gebruik maken van verzamelcontainers is dit instrument voor de gemeente Barendrecht niet relevant.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

20

Omgekeerd inzamelen

Er wordt voorlopig nog niet gekozen voor een loopafstand die dusdanig lang is dat het aanbieden van restafval wordt ontmoedigd. Dit is namelijk onnodig belastend voor bewoners. PMD en restafval gaan in de gemeente Barendrecht in dezelfde container. Het restafval bestaat, gelet op het volume, voor ongeveer 35% uit PMD (zie Sorteeranalyse). Daarmee blijft het aantal aanbiedingen voor restafval relatief hoog, hoe goed men ook afval scheidt.

Bij tarief differentiatie, beter bekend als Gedifferentieerd Tarief (Diftar) of betaaltarief, is de hoogte van de afvalstoffenheffing afhankelijk van de het aantal keer dat restafval wordt aangeboden.

Omgekeerd inzamelen gaat verder dan frequentieverlaging. De grondstoffen GFT, Papier en Karton en PMD worden in minicontainers aan huis opgehaald. Voor restafval moet naar ondergrondse containers worden gelopen. De afstand tot de restafval container is zo groot dat afvalscheiden wordt bemoedigd. De keuze is: óf alles bij het restafval en iedere keer naar de restafvalcontainer lopen, óf afval scheiden en maar af en toe naar de container. Bij omgekeerd inzamelen zijn loopafstanden van 250 meter eerder regel dan uitzondering. Ter vergelijk, in de gemeente Barendrecht is de gemiddelde loopafstand momenteel 50 – 75 meter. Omgekeerd inzamelen wordt doorgaans geïntroduceerd wanneer de hoeveelheid restafval al sterk is gedaald. Het dient daarbij als extra prikkel om ook de laatste bewoners mee te krijgen. Omdat het aantal verzamelcontainers wordt teruggebracht, werkt het vaak ook kostenbesparend. De gemeente Barendrecht kiest voorlopig nog niet voor omgekeerd inzamelen. PMD en restafval gaan in de gemeente Barendrecht in dezelfde container. Het restafval bestaat, gelet op het volume, voor ongeveer 35% uit PMD (zie Sorteeranalyse). Daarmee blijft het aantal aanbiedingen voor restafval relatief hoog, hoe goed men ook afval scheidt. Omgekeerd inzamelen is wat betreft de gemeente dan ook onnodig belastend voor bewoners.

Met name voor diegenen die slecht ter been zijn, geen grotere afvalzakken kunnen stallen of dragen en voor mensen die om medische redenen meer afval hebben. Voor deze laatste groep heeft de Maatschappelijke Adviesraad, bij advisering over deze beleidsnota, nadrukkelijk de aandacht gevraagd. Bovenstaand neemt niet weg dat bij het vervangen van containers deze zoveel mogelijk worden geclusterd. Overbodige of slecht bereikbare locaties worden eventueel verwijderd. Daarbij kan het voorkomen dat de loopafstanden iets toenemen. Wel blijven de afstanden voldoen aan de huidige richtlijn van maximaal 125 meter.

Tariefdifferentiatie Bij tariefdifferentiatie, beter bekend als Gedifferentieerd Tarief (Diftar) of betaaltarief, is de hoogte van de afvalstoffenheffing afhankelijk van het aantal keer dat restafval wordt aangeboden. In zekere mate hebben nagenoeg alle gemeenten een vorm van Diftar, ook de gemeente Barendrecht. Meerpersoonshuishoudens betalen, met het oog op ‘de vervuiler betaalt’, een hogere afvalstoffenheffing dan een- en tweepersoonshuishoudens.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

21

Echter, wanneer de term Diftar wordt gebruikt, wordt doorgaans een systeem bedoeld waarbij bewoners aan het begin van het jaar een (lager) vast tarief betalen. Het jaar daarop volgt de aanslag voor het variabele deel. De hoogte van dit variabele deel is doorgaans afhankelijk van het aantal keer dat restafval wordt aangeboden. Bij volume/frequentie is de hoogte van het variabele deel van de afvalstoffenheffing afhankelijk van het aantal keer (frequentie) dat restafval wordt aangeboden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de grootte van het inzamelmiddel (volume).

Er zijn ook varianten waarbij, aan het begin van het jaar, een voorschot op het variabele deel wordt geïnd. Aan het eind van het jaar krijgen bewoners een deel van de afvalstoffenheffing terug (of betalen bij) afhankelijk van de aangeboden hoeveelheid restafval. Bij het bepalen van de hoeveelheid restafval, worden over het algemeen de volgende varianten gehanteerd: volume/frequentie en gewicht/frequentie.

Volume/frequentie Bij volume/frequentie is de hoogte van het variabele deel van de afvalstoffenheffing afhankelijk van het aantal keer (frequentie) dat restafval wordt aangeboden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de grootte van het inzamelmiddel (volume). Het bedrag voor een storting in een ondergrondse containers is bijvoorbeeld lager dan het aanbieden van een minicontainer voor restafval. Deze variant is in Barendrecht en Ridderkerk toegepast geweest. Van de drie gemeenten hanteert alleen Albrandswaard deze heffingsmethodiek nog. Diftar werkt, zo blijkt uit landelijke gegevens. Van de gemeenten die in 2019 al de VANG-doelstelling van 75% afvalscheiding in 2020 hebben behaald is ruim 90% een Diftar gemeente4.

Wanneer Diftar in combinatie met nascheiding wordt toegepast is het restafval-reducerend effect doorgaans minder omdat het PMD noodgedwongen samen met het restafval wordt aangeboden.

Bij de betreffende gemeenten wordt het volumineuze PMD echter doorgaans gescheiden ingezameld. Door dit afval gescheiden aan te bieden kunnen bewoners het restafval-volume (en dus de kosten) sterk beïnvloeden. Bij nascheiding wordt het PMD samen met het restafval aangeboden. Bewoners hebben daarmee beperkte invloed op de omvang van het aangeboden restafval. Bij een prikkel op basis van volume is het restafval-reducerend effect daarom doorgaans minder. Ook kan het tot onbegrip bij bewoners leiden. In het OMRIN-verzorgingsgebied (waar nascheiding wordt toegepast) zijn wél een viertal gemeenten die al in 2023 onder de 100 kg restafval zijn geëindigd5. De best presterende gemeente was daarbij de gemeente Heerenveen. Deze gemeente is qua inwonersaantal en hoogbouwpercentage vergelijkbaar met de gemeente Barendrecht. In 2023 eindigde in de gemeente Heerenveen (na nascheiding) 90,4 kg restafval in de verbrandingsoven.

4

Bron: Diftar als beleidsinstrument bij huishoudelijk afvalbeheer (IPR Normag i.o.v. Rijkswaterstaat) 5

Bron: Interview beleidsadviseur OMRIN

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

22

Echter, volume/frequentie geldt daar alleen voor de verzamelcontainers en die worden uitsluitend bij hoogbouw ingezet. Met een hoogbouwpercentage van ongeveer 24% maakt ruim 75% van de huishoudens dus gebruik van een minicontainer. Voor minicontainers geldt een tarief dat op gewicht is gebaseerd (zie onderstaand).

Zoals de naam al doet vermoeden, wordt bij gewicht/frequentie afgerekend op basis van het gewicht van het aangeboden restafval. Een dergelijk systeem kan vooralsnog alleen bij minicontainers worden toegepast. Het betrouwbaar wegen op verzamelcontainers is technisch namelijk nog niet mogelijk.

Gewicht/frequentie Zoals de naam al doet vermoeden, wordt bij deze Diftar-variant afgerekend op basis van het gewicht van het aangeboden restafval. Waar volume/frequentie vooral effectief is in het terugbrengen van het restafval-volume, richt dit instrument zich op het terugbrengen van het gewicht. Zo wordt met name het scheiden van zware fracties zoals GFT bemoedigd. Een dergelijk systeem kan vooralsnog alleen bij minicontainers worden toegepast. Het (betrouwbaar) wegen op verzamelcontainers is in Nederland technisch namelijk nog niet mogelijk. Omdat het overgrote deel van de Barendrechtse huishoudens gebruik maakt van restafval-verzamelcontainers is een dergelijke heffingsmethodiek in Barendrecht in zeer beperkte mate realiseerbaar. Dit is van belang want de mate waarin gewicht/frequentie kan worden toegepast, lijkt bepalend voor de milieuresultaten. De gemeente Leeuwarden hanteert bijvoorbeeld hetzelfde beleid als de gemeente Heerenveen. De gemeente Leeuwarden is echter meer stedelijk en heeft een hoogbouwpercentage van ongeveer 37%. Een groter deel van de huishoudens maakt daarmee gebruik van verzamelcontainers en betaalt een tarief op basis van het aangeboden volume. In 2023 werd daar 108 kg restafval gerealiseerd, ongeveer 18 kg (of 20%) meer dan in de gemeente Heerenveen.

Alleen toepassing van Diftar Volume/Frequentie is in Barendrecht technisch mogelijk. Het effect van deze Diftar-variant (in combinatie met nascheiding) op de hoeveelheid verbrandbaar restafval is voor de gemeente Barendrecht waarschijnlijk zeer beperkt.

In de gemeente Albrandswaard, waar uitsluitend volume/frequentie wordt toegepast, eindigde in 2024 nog 114 kg restafval in de verbrandingsoven (6 kg minder dan in de gemeente Barendrecht). Daarbij wordt opgemerkt dat de hoeveelheid restafval in 2024 vóór nascheiding in Albrandswaard 201 kg bedroeg, in Barendrecht was dat 215 kg. Mogelijk is dit het gevolg van het preventieve effect van Diftar, misschien vindt het afval een andere weg. Hoe dan ook, het vertaalt zich niet in een significant lagere hoeveelheid verbrandbaar restafval.

Conclusie Alleen toepassing van Diftar Volume/Frequentie is in Barendrecht technisch mogelijk. Het effect van deze Diftar-variant (in combinatie met nascheiding) op de hoeveelheid verbrandbaar restafval is voor de gemeente Barendrecht waarschijnlijk zeer beperkt. Ook bewoners zijn verdeeld over het betaaltarief (zie Bewonersparticipatie). Diftar is wat betreft de gemeente daarom voorlopig niet aan de orde.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

23

Beleidskeuze Er zijn geen grote wijzigingen wat betreft het inzamelsysteem voorzien. Daar geven de milieu-resultaten en de inbreng van bewoners ook geen aanleiding toe.

Er zijn geen grote wijzigingen wat betreft het inzamelsysteem voorzien. Daar geven de milieu-resultaten en de inbreng van bewoners ook geen aanleiding toe. Nascheiding blijft voor de gemeente op dit moment de beste optie en introductie van het betaaltarief is het effectiefst en meest zuiver als op gewicht kan worden afgerekend. Iets wat nu technisch nog niet mogelijk is. De gemeente zet in op een verdere reductie van de hoeveelheid restafval en verbetering van de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen door afvalpreventie en het makkelijker maken van afvalscheiding. Voor de manieren waarop afvalscheiden makkelijk kan worden gemaakt, wordt gebruik gemaakt van de inbreng van bewoners tijdens het participatietraject (zie hieronder).

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

24

5. Bewonersparticipatie

Om bewoners te betrekken bij de totstandkoming van het afvalbeleid is in 2023 een bewonersonderzoek gedaan en is in 2024 een participatietraject met klankbordgroepen doorlopen.

Draagvlak is bij afvalscheiden essentieel, alleen extrinsieke motivatie is niet voldoende. Om bewoners te betrekken bij de totstandkoming van het afvalbeleid en om te helpen een keuze te maken tussen de hierboven beschreven beleidskeuzes is in 2023 een bewonersonderzoek gedaan en is in 2024 een participatietraject met klankbordgroepen doorlopen. Hieronder worden de resultaten van deze verschillende trajecten nader beschreven.

Bewonersonderzoek 2023 In maart 2023 is door een onafhankelijk bureau een bewonersonderzoek uitgevoerd. Aan het onderzoek namen 1669 deelnemers deel. De resultaten van dit onderzoek zijn opgenomen in Appendix 1. Belang van afval scheiden Het bewonersonderzoek richtte zich voornamelijk op de drie belangrijkste, nog in het restafval aanwezige, afvalstromen: GFT (en met name Keukenafval), Papier en karton en Glas. Om te bepalen wat bewoners vinden van het scheiden van deze afvalstromen, zijn de volgende vragen gesteld: • • •

Het bewonersonderzoek richtte zich voornamelijk op de drie belangrijkste, nog in het restafval aanwezige, afvalstromen: GFT (en met name Keukenafval), Papier en karton en Glas.

Hoe belangrijk vind je het scheiden ervan? Hoe makkelijk vind je het scheiden ervan? Hoe kan afvalscheiden makkelijker worden gemaakt?

Algemeen beeld Daarnaast zijn de volgende, algemenere, vragen gesteld: • • •

Liggen de ondergrondse containers in de wijk er meestal netjes bij? Zou je afval beter scheiden als je minder hoeft te betalen? Ken je de BAR afvalbeheer app?

Tot slot is van een aantal afvalstromen gevraagd in welke container ze thuis horen om te zien waar eventueel extra communicatie nodig is.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

25

Belang van afval scheiden In onderstaande figuren zijn de resultaten wat betreft het belang van afvalscheiden samengevat. Hoe belangrijk vind je het scheiden van keukenafval?

Figuur 6: Resultaten bewonersonderzoek - Belang scheiden keukenafval

Hoe belangrijk vind je het scheiden van papier en karton?

Figuur 7: Resultaten bewonersonderzoek - Belang scheiden Papier en karton

Hoe belangrijk vind je het scheiden van glas?

Figuur 8: Resultaten bewonersonderzoek - Belang scheiden glas

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

26

Gemak van afvalscheiden Hieronder worden de resultaten weergegeven wat betreft het gemak van afvalscheiden van de drie belangrijkste afvalstromen. Ook worden de vaakstgehoorde verbetersuggesties opgesomd. Hoe gemakkelijk vind je het scheiden van keukenafval

Figuur 9: Resultaten bewonersonderzoek - Gemak scheiden keukenafval

Is er iets dat je kan helpen om keukenafval (beter) apart te houden? Ja, namelijk: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Ondergrondse containers (78x) Bakjes voor binnenshuis (65x) Betere afbreekbare zakjes (56x) Vaker ophalen (34x) Plastic apart inzamelen (21x) Toegang tot GFT-bak (19x)

Hoe gemakkelijk vind je het scheiden van papier en karton?

Figuur 10: Resultaten bewonersonderzoek - Gemak scheiden papier en karton

Is er iets dat je kan helpen om papier en karton (beter) apart te houden en weg te brengen? Ja, namelijk: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Vaker ophalen/legen (93x) Ondergrondse containers op meer plekken gebruiken (77x) Meer papiercontainers (51x) Opening container groter maken (41x) Klep van container aanpassen (25x) Geen pasjes meer gebruiken (19x)

Hoe gemakkelijk vind je het scheiden van glas? Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

27

Figuur 11: Resultaten bewonersonderzoek - Gemak scheiden glas

Is er iets dat je kan helpen om glas (beter) apart te houden en weg te brengen naar de glasbak? Ja, namelijk: 1. 2. 3. 4. 5.

Meer glasbakken (169x) Glasbak plaatsen bij andere containers (12x) Glas ook ophalen (10x) Omgeving rond glasbak beter opruimen (6x) Glasbakken vaker legen (5x)

Algemene beeld Hieronder worden de reacties op de algemene vragen samengevat weergegeven.

Ondergrondse containers in de wijk liggen er meestal netjes bij?

25%

61%

Figuur 12: Resultaten bewonersonderzoek - Staat ondergrondse containers

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

28

Ik zou mijn afval beter scheiden als ik dan minder hoef te betalen

34%

45%

Figuur 13: Resultaten bewonersonderzoek – Mening belonen

Ken je de BAR-Afvalbeheer app?

Figuur 14: Resultaten bewonersonderzoek - Ken je de BAR-Afvalbeheer app

Wat hoort waar? (linker antwoord is de correcte stroom)

Figuur 15: Resultaten bewonersonderzoek - Wat hoort waar

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

29

Klankbordgroepen Als aanvulling op het bewonersonderzoek zijn klankbordgroepen georganiseerd.

Als aanvulling op het hierboven beschreven onderzoek zijn klankbordgroepen georganiseerd. Om na te gaan wat de meest geschikte aanpak voor het participatietraject is, is begonnen in een pilot-wijk. Hierbij is gekozen voor de wijk Buitenoord. Deze wijk is namelijk representatief voor de gemeente wat betreft meer- en eenpersoonshuishoudens en bebouwingstype (hoog- en laagbouw). De meest relevante kenmerken als het om afvalbeleid gaat. De uiteindelijke werkwijze was als volgt. Tijdens de eerste bijeenkomst kregen deelnemers de gelegenheid om ervaringen te delen, vragen te stellen en verbetersuggesties te doen. Bij de tweede bijeenkomst maakte de groep een rondgang langs een aantal, door de deelnemers aangedragen, locaties.

Er zat, wat betreft de aangedragen suggesties en aandachtspunten, veel overlap tussen de klankbordgroepen onderling en het bewonersonderzoek. De verschillende kanalen laten dus een eenduidig beeld zien.

De laatste bijeenkomst vond weer in het gemeentehuis plaats. In deze sessie werd terugkoppeling gegeven op de tijdens de eerste bijeenkomst gestelde vragen en werd verteld welke maatregelen onderdeel uitmaken van het afvalbeleid. De intentie was om voor iedere wijk in de gemeente een dergelijk traject te doorlopen maar na een uitgebreide wervingscampagne bleken er niet genoeg aanmeldingen per wijk. Daarom is ervoor gekozen om de deelnemers te verdelen in twee groepen, west en oost. Daarbij was de A29 de scheidingslijn. In totaal zijn er tien sessies geweest met de drie verschillende klankbordgroepen. Er zat, wat betreft de aangedragen suggesties en aandachtspunten, veel overlap tussen de verschillende klankbordgroepen en het bewonersonderzoek. De verschillende kanalen laten dus een eenduidig beeld zien. Het algemene beeld van het participatietraject was positief. De sfeer bij de klankbordgroepen was goed en de inbreng constructief. De insteek was hoe de afvalinzameling nóg beter kon en hoe afvalscheiden makkelijker kon worden gemaakt.

Beleidsnota Afvalinzameling 2025-2028

30

Verbetersuggesties Hieronder worden de door bewoners aangedragen verbetersuggesties besproken. De inbreng is in de loop van het participatietraject nader onderzocht om te zien of ze haalbaar zijn en de gewenste impact hebben. De meest kansrijke initiatieven krijgen een vervolg en zijn opgenomen in het maatregelenpakket (zie Maatregelen). De aangedragen suggesties zijn in de loop van het participatietraject nader onderzocht om te zien of ze haalbaar zijn en de gewenste impact hebben. De meest kansrijke initiatieven krijgen een vervolg en zijn opgenomen in het maatregelenpakket.

Groente-, Fruit- en Tuinafval Groente-, Fruit- en Tuinafval (GFT) was een veelbesproken onderwerp. Stankoverlast weerhoudt veel mensen van het scheiden van Keukenafval (het organische afval dat in de keuken ontstaat). De volgende mogelijke verbeteringen passeerden de revue.

Gebruik ondergrondse containers De inzameling van GFT in ondergrondse containers is in Nederland wel eens toegepast maar het merendeel van de gemeenten is hier ook snel weer vanaf gestapt. De veelal vochtige fractie is erg belastend voor de metalen containers en omdat de ondergrondse containers niet waterdicht zijn, raken de betonputten (waar de container in staat) snel vervuild. Dit leidt tot stankoverlast en hoge onderhoudskosten. Daarnaast nemen de ondergrondse containers meer ruimte in dan GFT-cocons en zijn ze duurder in de aanschaf.