B15 Ladder voorzieningen Stationstuinen 2e fase compleet

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen Fruitpacking District Ontwikkeling B.V. Concept

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

1

colofon

projectnaam Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen datum 6 februari 2025 projectnummer P06343 opdrachtgever Fruitpacking District Ontwikkeling B.V. BRO projectleider TAu projectteam RvL, RKo, TOl bron kaft BRO review RvL

Willemsplein 2 5211 AK ‚s-Hertogenbosch +31 (0)411 850 400 info@bro.nl www.bro.nl

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

2

Inhoudsopgave 1

2

Inleiding

4

1.1 1.2 1.3 1.4

5 6 6 7

Aanleiding Doel Onderzoeks- en verzorgingsgebied Context van programma

Conclusies en advies

8

2.1 2.2

9 12

Conclusies analyse Advies programma detailhandel

Bijlage 1 - Analyses

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

3

1

Inleiding

Dit hoofdstuk bevat de aanleiding, een beschrijving van het planinitiatief en de brede context, het onderzoeks- en verzorgingsgebied en de onderzoeksvragen. De conclusies en het advies zijn opgenomen in hoofdstuk 2. De analyses van de overige functies zijn opgenomen in verschillende bijlage hoofdstukken.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

4

1.1

Aanleiding

De Stationstuinen algemeen In de gemeente Barendrecht is het voornemen een nieuw gemengd gebied te ontwikkelen onder de naam De Stationstuinen. Kort samengevat ligt de ambitie om in dit gehele gebied circa 4.500 woningen toe te voegen, met bijbehorende passende voorzieningen. Het gebied kenmerkt zich door de nabijheid van het station en zet in op een groene en leefbare nieuwe woonwijk. Voor meer informatie over de gebiedsontwikkeling wordt verwezen naar het Structuurplan van oktober 2023. De totale gebiedscontour voor de Stationstuinen is aangeduid in figuur 1. De Stationstuinen – programma detailhandel fase 1 en 2 De Stationstuinen is opgeknipt in meerdere fasen. Voor fase 1 is in maart 2023 een ontwerpbestemmingsplan opgesteld. Fase 1 maakt maximaal 815 nieuwe woningen en diverse functies mogelijk, waaronder maximaal 800 m² bvo detailhandel, niet zijnde een supermarkt. De woningen en niet-woonfuncties in fase 1 zijn begin dit jaar ook door BRO onderbouwd aan de Ladder voor duurzame verstedelijking. Het bestemmingsplan voor fase 2 is momenteel in ontwikkeling. Fase 2 maakt aanvullend nog eens 1.200 nieuwe woningen mogelijk. Daarnaast zijn wederom niet-woonfuncties toegevoegd, inclusief detailhandel. De gedachte is om in fase 2 één supermarkt te realiseren, met aanvullend beperkte detailhandel tot maximaal 600 m² bvo.

In totaal komt het programma detailhandel in fase 1 en 2 daarmee uit op circa 1.400 m² bvo detailhandel (niet supermarkt) en één supermarkt van een nader te bepalen omvang. Dit is in fase 1 en 2 dus gekoppeld aan circa 2.000 woningen. Op de langere termijn worden elders in het gebied Stationstuinen aanvullend 2.000 woningen toegevoegd. Een bestemmingsplan hiervoor is nog niet in voorbereiding en zal in een volgende fase aan de orde komen. In de analyse houden we wel rekening met de behoefte van ook deze inwoners. Figuur 1: Onderzoeks- en verzorgingsgebied.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

5

1.2

Doel

Waarom dit onderzoek? Aangezien het programma detailhandel voor fase 2 nog niet vast staat, is BRO gevraagd advies te geven over de haalbaarheid en wenselijkheid van het programma detailhandel in relatie tot de woon- en overige niet-woonfuncties. Ook voor de woon- en overige niet-woonfuncties is dit gedaan, maar opgenomen in een separaat rapport. In de bijlage is het volledige niet-woonprogramma uit fase 1 en 2 weergegeven. Dit haalbaarheidsonderzoek geeft antwoord op de volgende vragen en volgt de systematiek van de Ladder voor duurzame verstedelijking. 

Wat is voor de nieuwe inwoners in De Stationstuinen een haalbaar en passend voorzieningenaanbod? Waar is behoefte aan? En specifiek voor detailhandel?



Wat is het verzorgingsgebied van de nieuwe detailhandel?



In hoeverre dient in de planontwikkeling rekening gehouden te worden met fasering van de woningbouw?



Wat zijn de effecten van toevoeging van detailhandel in De Stationstuinen op de bestaande detailhandelsstructuur en consumentenverzorging?



In het geval een supermarkt wenselijk is, wat is een passende en haalbare maatvoering voor de supermarkt?

1.3

Onderzoeks- en verzorgingsgebied

Dit onderzoek gaat zowel in op gemeenteniveau als specifiek het plangebied. De nieuwe detailhandel in de Stationstuinen zal primair een functie hebben voor de ‘eigen’ inwoners in de directe omgeving. Daarmee is de gebiedsontwikkeling De Stationstuinen het primaire verzorgingsgebied. Aangezien de analyse ook antwoord moet geven op de vraag hoe de ontwikkeling zich verhoudt tot de bestaande structuur in de gemeente Barendrecht, en diverse kengetallen en cijfers alleen op gemeenteniveau beschikbaar zijn, is ook het gemeenteniveau geanaly-

Figuur 2: Impressie kenmerken De Stationstuinen.

seerd. De contouren van de gebieden zijn opgenomen in figuur 2.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

6

1.4

Context van programma

Het bestemmingsplan van fase 1 en 2 stuurt op maximale metrages, om bij realisatie voldoende flexibiliteit te houden van de werkelijke invulling. Het is op dit moment nog niet duidelijk welke winkels of andere voorzieningen er precies zullen komen. Wel is in het Structuurplan een visie opgenomen wat het profiel, de samenstelling en de situering van de voorzieningen moet zijn. De volgende uitgangspunten zijn hierin geformuleerd.  In het gebied is sprak van Sfeergebieden (zie figuur 3). De snelheid waarin men zich in een zone beweegt, bepaalt het accent van de beschikbare voorzieningen. Daarmee kent elke zone een eigen ‘pro

fiel’ en ‘bezoekmotief’ met bijbehorende passende voorzieningen. Rondom het Stationsplein zullen de functies dynamisch van aard zijn. Hierbij moet worden gedacht aan niet-dagelijkse detailhandel, diensten, werkfuncties en kleinschalige horeca. Je bent hier op doorreis, gaat er werken of bent op zoek naar iets specifieks. De functies richten zich daardoor op passanten en gemak en efficiëntie.



In het centrum van Fruitpacking District op de kruising van de groene en stedelijke as, zijn de voorzieningen recreatief van aard. Hier ga je heen om te ontspannen. Denk aan een groen grand café, het grote zusje van het huidige Café Clementine, maar ook bij-



voorbeeld aan een buurthuis, of een coffee corner. Bij de oostelijke entree van het gebied zijn de voorzieningen doelgericht, hier ga je meerdere keren per week heen voor de boodschappen, om te sporten, te werken. Hier zal dan ook de supermarkt als belangrijke trekker worden gepositioneerd, tezamen met speciaalzaken die in het verlengde liggen van de dagelijkse boodschappen, zoals de groenteboer en bijvoorbeeld de bakker.

Het is niet de bedoeling een Haltermodel te creëren vanuit een winkelfunctie. Daarvoor is het tussenliggende gebied te uitgestrekt. Wij spre-

Figuur 3: Impressie functionele structuur voorzieningen.

ken daardoor eerder van sfeergebieden, met ieder een eigen profiel.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

7

2

Conclusies en advies

In dit hoofdstuk zijn de conclusies op basis van de analyses opgenomen. De focus ligt momenteel op detailhandel, aangezien dit wordt voorgelegd aan de provinciale adviescommissie. De overige functies zijn eveneens geanalyseerd. Dit is opgenomen in de bijlage als context.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

8

2.1

Conclusies analyse

sprake is van een wijk-gebonden winkelconcentratie in een nieuwe woonwijk of een nieuwe goed bereikbare en centraal gelegen winkel-

Nieuwe inwoners hebben behoefte aan lokale voorzieningen

concentratie als gevolg van herallocatie. Er is in dit geval sprake van

In totaal worden er in De Stationstuinen circa 4.500 woningen beoogd.

een nieuwe winkellocatie binnen een nieuwe woonwijk.

Momenteel is fase 1 en 2 concreet met circa 2.000 woningen. Hierdoor



De gemeente heeft de ambitie om in 2040 een regionale functie te

stijgt het aantal inwoners in de gemeente Barendrecht als gevolg van de

hebben betreft woningen, werkgelegenheid, voorzieningen en recre-

planontwikkeling fors.

atie. Hierbij heeft de gemeente een hoog kwaliteitsniveau voor ogen



Op dit moment telt de gemeente Barendrecht circa 48.810 inwoners.

voor alles wat bijdraagt aan de samenleving in Barendrecht. Het ini-

De Primos prognose van 2035 op gemeenteniveau laat een sterke

tiatief speelt hier duidelijk op in. Ook vanuit de volgende punten be-



groei van het aantal inwoners zien, maar hierin is zelfs nog geen re-

zien is de ontwikkeling wenselijk en te verantwoorden.

kening gehouden met de woningbouw in De Stationstuinen.

-

Het initiatief verbetert de woon- en leefomgeving.

Op dit moment bedraagt de gemiddelde huishoudensgrootte in de

-

Het initiatief belemmert geen recreatieve kansen.

gemeente Barendrecht 2,5. In de toekomst neemt deze huishou-

-

Het initiatief heeft een positieve invloed op cultuurhistorische

densgrootte naar verwachting af als gevolg van vergrijzing en meer

elementen.

eenpersoonshuishoudens. In het plangebied worden diverse soor-

-

ten woningen gerealiseerd, zowel grondgebonden als appartementen. We gaan voor de bevolkingsgroei in het plangebied zekerheids

Het initiatief verbetert het voorzieningenniveau en de bereikbaarheid.



Op dit moment geldt een voorbereidingsbesluit voor supermarkten.

halve uit van een relatief lage huishoudensgrootte van 1,6.

Het voorbereidingsbesluit geldt voor één jaar, met een verlenging

Bij een gemiddelde huishoudensgrootte van 1,6 personen is de ver-

van anderhalf jaar bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet.

wachting dat in de Stationstuinen bij circa 4.500 woningen circa 7.200 mensen komen te wonen. In fase 1 en 2 bij circa 2.000 wonin-

Kwantitatieve behoefte gemeente Barendrecht

gen betekent dit 3.200 mensen. Dit is een substantieel draagvlak

Op gemeenteniveau is momenteel, los van bevolkingsgroei in de toe-

voor eigen voorzieningen.

komst, sprake van een duidelijke kwantitatieve behoefte aan nieuw dagelijks aanbod. Deze behoefte zal in kwalitatieve zin vooral in het weste-

Beleid zet in op meer woningen en leefbare wijken

lijk deel van Barendrecht moeten worden ingevuld, omdat daar sprake is

Het Rijk, de provincie en de gemeente zetten allen in op meer passende

van de meeste kwalitatieve behoefte aan toevoeging van nieuw aanbod,

woonruimte voor bestaande en nieuwe inwoners. Nieuwe gebiedsont-

met name in de dagelijkse sector. Bestaande plannen voorzien hier in,

wikkelingen moeten leefbaar zijn. Specifiek ten aanzien van de detail-

maar zelfs na realisatie van deze plannen, blijft marktruimte bestaan.

handel geldt dat beleidskaders niet in de weg staan om nieuwe detail-

Mede naar aanleiding hiervan is een voorbereidingsbesluit genomen om

handel toe te voegen.

aan te geven dat de gemeente bezig gaat met een afwegingskader voor



supermarktinitiatieven.

De provinciale Omgevingsverordening biedt ruimte voor nieuwe detailhandelsontwikkelingen buiten bestaande centra in het geval er

Figuur 4: Ontsluiting De Stationstuinen.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

9

Kwantitatieve behoefte Stationstuinen



Boodschappen doet men idealiter dicht bij huis op loop- en fietsaf-

De Stationstuinen ligt ten oosten van het spoor en heeft een min of

stand. Dit onderstreept de noodzaak voor modern en compleet

meer geïsoleerde ligging. Er is geen goede (auto)verbinding met het

boodschappenaanbod in het plangebied. Te meer er in dit gebied

westelijke deel van Barendrecht. Dit maakt dat inwoners in het gebied

momenteel geen aanbod aanwezig is dat in die behoefte kan voor-

voor de boodschappen vooral zijn aangewezen op voorzieningen in de

zien. De bestaande detailhandelsstructuur of bestaande harde plan-

eigen omgeving. Op basis van de verwachte bevolkingsgroei in het ge-

capaciteit kan niet voorzien in de nieuwe behoefte, aangezien deze

bied en de (naar inkomen gewogen) gemiddelde bestedingen in de da-

niet goed bereikbaar is voor de inwoners in De Stationstuinen.

gelijkse en niet-dagelijkse sector, betekent dit substantieel autonoom



Uit figuur 5 blijkt dat zonder voorziening in de nieuwe wijk, de reistijd

economische draagvlagvlak in De Stationstuinen.

onaanvaardbaar lang zou zijn naar bestaande supermarkten. Er zul-



len altijd bewoners in De Stationstuinen zijn die elders hun bood-



Met de bevolkingsgroei in fase 1 en 2 (circa 2.000 inwoners) moet in de dagelijkse sector rekening worden gehouden met een kwantitatieve behoefte aan 1.200 m² wvo1. In De Stationstuinen als geheel

schappen zullen doen. Enige afvloeiing is er altijd. Tegelijkertijd zal er sprake zijn van enige toevloeiing. Dit zal vooral aan de orde zijn

gaat het al snel om een behoefte aan circa 2.600 m² wvo2. Indien

voor de voorzieningen in en rond het station. Dit gebied richt zich

we rekening houden met koopstromen is de behoefte zelfs nog iets

immers meer op passanten. In de praktijk zullen dit veel mensen zijn

groter. Zie tabel 2 van de bijlage (DPO dagelijkse sector). De con-

die in het gebied werken. Ook de relatie met de mobiliteitshubs biedt

clusie is dat er ruimvoldoende economisch draagvlak is om substan-

kansen voor extra toevloeiing van buiten het gebied.

tieel dagelijks winkelaanbod toe te voegen. Indien we dezelfde redenatie toepassen voor niet-dagelijkse de-

Effecten zijn aanvaardbaar

tailhandel betekent dit een behoefte aan circa 3.600 m² wvo3 in

Aangezien de ontwikkeling vooral voorziet in de behoefte van de ‘eigen’

fase 1 en 2 en 8.100 m² wvo4 in De Stationstuinen als geheel. Ook

inwoners en hiervoor voldoende draagvlak is, zullen de omzeteffecten

dit is een substantiële behoefte.

op andere centra in Barendrecht en omgeving beperkt zijn. Onaanvaardbare leegstandseffecten worden niet verwacht. Het is belangrijk de

Kwalitatieve behoefte Stationstuinen is nóg belangrijker

effecten te borgen via beperkingen in het bestemmingsplan. Dit is in de

Het feit dat er binnen de gemeente Barendrecht, in De Stationstuinen én

volgende paragraaf opgenomen.

in het plangebied van fase 1 en 2 duidelijk sprake is van een kwantitatieve behoefte aan detailhandel, is de kwalitatieve behoefte leidend voor het haalbare en wenselijke programma. Het gaat immers om het bedienen van de inwoners in het kader van leefbaarheid. Wij hebben hierbij enkele overwegingen ten aanzien van de Stationstuinen.

1 2 3 4

€ 2.850 per hoofd * 3.200 inwoners = 9,1 mln. / 8.025 landelijk gemiddelde vloerproductiviteit dagelijks = circa 1.200 m² wvo. We verwachten dat de dagelijkse bestedingen in de toekomst redelijk gelijk liggen aan het huidig niveau. € 2.850 per hoofd * 7.200 inwoners = 20,5 mln. / 8.025 landelijk gemiddelde vloerproductiviteit dagelijks = circa 2.600 m² wvo. We verwachten dat de dagelijkse bestedingen in de toekomst redelijk gelijk liggen aan het huidig niveau. € 2.250 per hoofd * 3.200 inwoners = 7,2 mln. / 2.000 landelijk gemiddelde vloerproductiviteit niet-dagelijks = circa 3.600 m² wvo. Hierbij is rekening gehouden met 5% minder bestedingen in toekomst als gevolg van online en een hogere vloerproductiviteit vanwege verwachte samenstelling. € 2.250 per hoofd * 7.200 inwoners = 16,2 mln. / 2.000 landelijk gemiddelde vloerproductiviteit niet-dagelijks = circa 8.100 m² wvo. Hierbij is rekening gehouden met 5% minder bestedingen in toekomst als gevolg van online en een hogere vloerproductiviteit vanwege verwachte samenstelling.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

10

Branchering wijkcentrum klein o.b.v. Locatus (in m² wvo en totaal in %) 100%

231 346 210 32 75

80%

488 86 394

60%

40%

2.277

20%

176

0%

Leegstand

Dagelijks

Mode & Luxe

Vrije Tijd

In/Om Huis

Detailh Overig

Transp&Brand

Cultuur & Ontspanning

Horeca

Diensten

Figuur 5: Reistijd per supermarkt, 10 minuten lopen.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

11

2.2

Advies programma detailhandel

boodschappen, zoals versspeciaalzaken (bakker, slager, slijter, vis,

uitbreiding van het voorzieningenaanbod. Dit dient in de eerste twee

groente/fruit, lectuur/afhaalpunt), warenhuis (Action en/of Hema),

fasen al voorkomen te worden. 

Kies voor één compleet en modern wijkcentrum

winkel in huishoudelijke artikelen (Blokker) en ondersteunende tex-

Op basis van de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte, de beleidsuit-

tielwinkels. Ook bestaat circa 20% van de winkelruimte uit overig

het wijkcentrum. Er zijn drie scenario’s denkbaar, waarvan 1 en 2

gangspunten voor leefbare wijken en de context van de voorzieningen-

publieksgericht voorzieningenprogramma in horeca en diensten. De

onze voorkeur heeft. Het is aan de ontwikkelaar om met onderne-

structuur, adviseren wij te kiezen voor de ontwikkeling van één modern

verwachting is dat dit in de toekomst iets hoger zal liggen, vanwege

mers te zoeken naar het beste scenario. In het bestemmingsplan

en volwaardig wijkcentrum in het oostelijk deel van de wijk. Dit bevordert

de afname van niet-dagelijks winkelaanbod.

kan alvast het maximum worden opgenomen.

De totale omvang van het voorzieningenaanbod in een klein wijk-

1. De eerste jaren vestigt zich een kleinere supermarkt, die meer

concentratie en combinatiebezoek. Daarbij is versnippering van winkels



De supermarktfunctie zal bepalend zijn voor het functioneren van

in een Halterstructuur niet aan te bevelen. Enkele gemakswinkels zijn

centrum komt daarmee uit op circa 4.000 tot 4.500 m² wvo. We ad-

als gemakswinkel voor de eerste nieuwe inwoners dient. Dit is

hooguit denkbaar in de directe nabijheid van het station voor passanten.

viseren de specifieke invulling hiervan op voorhand niet specifiek ju-

dan een winkel die kleiner is dan 500 m² wvo. Eventueel aange-



Het wijkcentrum huisvest één moderne supermarkt van circa 1.600

ridisch te borgen op pandniveau, omdat daardoor de verhuurbaar-

vuld met alvast enkele andere winkels, horeca en diensten.

m² wvo (circa 2.000 m² bvo). Dit is op basis van trends en super-

heid van het vastgoed achteruit gaan en de kans op leegstand gro-

Voordeel is dat de omvang meer in verhouding staat tot het eco-

marktplannen een toekomstbestendige maatvoering. Het is juridisch

ter is. Flexibiliteit en uitwisselbaarheid van het programma is belang-

nomisch draagvlak. Nadeel is dat het geen volwaardige super-

niet toegestaan om onderscheidt te maken tussen een fullservice of

rijk. Wel is in het kader van de ladder en het voorkomen van onaan-

markt is en inwoners daardoor verder zullen reizen voor meer

discountsupermarkt. Idealiter stuurt de ontwikkelaar in elk geval op

vaardbare effecten elders verstandig maximale metrages per functie

keuzemogelijkheden.

een supermarktpartij die een volwaardig concept en assortiment kan

vast te leggen, vergelijkbaar met het ontwerpbestemmingsplan van

2. De eerste jaren vestigt zich een supermarkt van moderne om-

leveren, om wijkoverstijgende koopstromen te voorkomen.

fase 1. Het is verstandig specifiek de supermarkt te maximeren op

vang tot een maximum van 1.600 m² wvo. Deze supermarkt zal

Naast de supermarkt kunnen meerdere kleinere units worden gepro-

een maatvoering van 2.000 m² bvo, om te voorkomen dat er te veel

de eerste jaren ‘te groot in het jasje’ zitten. Deze supermarkt zal

grammeerd voor overige vormen van detailhandel, horeca en dien-

supermarkten komen en daardoor bovenwijkse aantrekkingskracht

dan genoegen moeten nemen met een lagere vloerproductivi-

sten. Om combinatiebezoek en synergiewerking te optimaleren is

(en effecten) ontstaan.

teit. Voordeel is dat er maar eenmalig een investering gedaan



het belangrijk dat de publieksfuncties aangesloten zijn, een zichtre-





hoeft te worden en de nieuwe inwoners vanaf het begin direct

latie met elkaar hebben en bereikbaar zijn van één centraal bron-

Hoe om te gaan met fasering?

punt, zoals de mobiliteitshub. Een zichtrelatie met de as richting het

Het bovenstaande advies geldt voor een draagvlak van 7.200 inwoners.

3. De eerste jaren vestigt zich geen supermarkt of gemakswinkel.

stations is eveneens van meerwaarde voor het functioneren.

In de eerste twee fasen neemt het inwonertal toe tot circa 3.200 inwo-

Dit is vanuit de leefbaarheid en het functioneren van het wijk-

Parkeren blijft een belangrijk aandachtspunt. Hoewel je wilt stimule-

ners. Dit is niet voldoende om een heel wijkcentrum op te laten functio-

centrum niet wenselijk, aangezien dit ook voor de eerste nieuwe

ren dat mensen te voet en te fiets de boodschappen doen, zullen er

neren. Het is daardoor aan te bevelen om in de planontwikkeling reke-

altijd mensen zijn die de auto pakken. Supermarktketens zullen

ning te houden met een fasering. Deze fasering zit vooral in het pro-

kwalitatief goed parkeren ook als voorwaarde eisen als ze gaan in-

grammeren van de supermarkt. Wij hebben de volgende overwegingen.

een goede supermarktdefinitie in het bestemmingsplan. Idealiter is

vesteren in het gebied voor de langere termijn.



toegang hebben tot een volwaardige supermarkt.

inwoners wel een basisvoorziening is. 

In het kader van het bovenstaande benadrukken wij het belang van

Vanaf het begin af aan is het verstandig om wel alvast de locatie te

in de definitie naast een maximale maat ook een minimale maat op-

Op basis Locatus zijn er landelijk verschillende typen buurt- en wijkcentra. Wij denken dat de categorie ‘wijkcentrum klein’ het meest

ontwikkelen waar het uiteindelijke wijkcentrum gerealiseerd zal wor-

genomen om het verschil tussen een gemakswinkel en supermarkt

den. Het is ook belangrijk om alvast de fysieke ruimte te reserveren

te borgen. Wij achten een minimale omvang van 500 m² wvo voor

passend is voor De Stationstuinen. Naast een moderne supermarkt

voor de voorzieningen in de toekomst. We zien vaak dat er ‘te krap’

een supermarkt logisch. Alle winkels (in levensmiddelen) daaronder

bevat dit centrum nog aanvullend circa 500 tot 1.000 m² wvo detail-

wordt geprogrammeerd, waardoor er later geen ruimte meer is voor

zouden dan als gemakswinkel beschouwd kunnen worden.

handel. Dit is detailhandel dat in het verlengde ligt van de dagelijkse

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

12



Voordeel van dit laatste is dat ook in de toekomst schuifruimte bestaat om naast één moderne supermarkt ook één gemakswinkel te exploiteren. Voor twee moderne supermarkten is in het gebied geen behoefte aan te tonen.

Programma Stationsplein en recreatief ‘hart’ 

Wij achten enkel nieuw programma detailhandel rond het Stationsplein kansrijk. Hiervoor is ook een behoefte aangetoond. Voorwaarde zou moeten zijn dat het kleinschalig is, beperkt blijft in totale omvang én moet aansluiten op de behoefte van passanten, gemak en efficiëntie. Het zou geen tweede boodschappenfunctie moeten hebben in de wijk. Hetzelfde geldt voor de overige commerciële voorzieningen, zoals horeca en diensten.



Voor het recreatieve ‘hart’ zien we vooral kansen voor niet-winkelfuncties. In het Structuurplan wordt gesproken over horeca en maatschappelijke functies. Denk aan een groen grand café, het grote zusje van het huidige Café Clementine, maar ook bijvoorbeeld aan een buurthuis, of een coffee corner. Dit is prima passend en voorziet in een behoefte. Voorkomen moet worden dat ‘recreatief’ hier verward wordt met ‘recreatief winkelen’. Dat is hier niet aan de orde en van aanvullend recreatief winkelprogramma is hier geen sprake. Dit zou te veel overlap geven met het centrum van Barendrecht en is daardoor onwenselijk.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

13

Bijlage 1 - Analyses

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

14

1

Programma Stationstuinen fase 1 en 2

1. maximaal 5.000 m2 bvo niet-woonfuncties met dien verstande

i.

van 4.000 m2 bvo;

dat de maximale oppervlakte aan detailhandel binnen het plangebied niet meer mag bedragen dan 1.000 m2 bvo;

j.

a. maximaal 815 woningen, al dan niet in combinatie met een aan-

3. nutsvoorzieningen; g. in aanvulling op het bepaalde in sub b t/m d is ter plaatse van de

k.

sportvoorzieningen tot een maximum oppervlakte van 600 m 2 bvo;

l.

in aanvulling op het bepaalde in sub b t/m h zijn er binnen het plan-

huis-gebonden beroep, met dien verstande dat:

aanduiding "specifieke vorm van gemengd - mobilityhub 2" een mo-

gebied twee mobilityhubs toegestaan, met dien verstande dat ter

1. ter plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van gemengd -

bilityhub toegestaan met de volgende voorzieningen:

plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van gemengd - mobility-

1. parkeervoorzieningen;

hub' uitsluitend één mobilityhub toegestaan is met de volgende

2. nutsvoorzieningen;

voorzieningen:

wonen op de begane grond niet toegestaan' woningen op de begane grond niet zijn toegestaan, maar wel aan woningen gerelateerde voorzieningen, zoals entrees of bergingen;

1. maximaal 400 m2 bvo detailhandel met inachtneming van

h. een dag- of weekmarkt ter plaatse van de aanduiding 'specifieke

2. ter plaatse van de aanduidingen 'specifieke vorm van gemengd

vorm van gemengd - 'Loods 38-40'.

het bepaalde in sub b;

- mobilityhub 1' en 'specifieke vorm van gemengd - mobilityhub 2' woningen niet zijn toegestaan; 3. ter plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van gemengd -

2. een supermarkt als bedoeld onder c, met dien verstande dat Fase 2, zoals nu in voorbereiding

de totale oppervlakte binnen de bestemming 'Gemengd'

a. maximaal 1.200 woningen, al dan niet in combinatie met een aan-

maximaal 2.000 m2 bvo mag zijn;

wonen niet toegestaan' woningen niet zijn toegestaan;

huis-gebonden beroep, met dien verstande dat:

b. detailhandel tot een maximum oppervlakte van 1.000 m 2 bvo, met

c.

verdiepingen' woningen op de begane grond niet zijn toege-

mag bedragen dan 200 m2 bvo;

staan;

horeca in de categorieën 1 en 2 tot een maximum oppervlakte van

2. ter plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van ge-

1.000 m2 bvo, met dien verstande dat ter plaatse van de aanduiding

mengd - mobilityhub' geen woningen zijn toegestaan;

met dien verstande dat: m. de niet-woonfuncties zoals bedoeld in sub b t/m i uitsluitend zijn toegestaan als deze geschikt zijn voor functiemenging;

van 600 m2 bvo; c.

reca per vestiging maximaal 150 m2 bvo;

supermarkt(en) al dan niet in combinatie met bezorgservices, met

met daaraan ondergeschikt:

dien verstande dat de totale oppervlakte binnen de bestemming 'Ge-

d. kantoren en dienstverlening tot een maximum oppervlakte van 4.800 m2 bvo;

4. nutsvoorzieningen;

b. detailhandel, niet zijnde supermarkt tot een maximum oppervlakte

vlakte van horeca niet meer mag bedragen dan 400 m 2 bvo; elders binnen het bestemmingsvlak bedraagt de maximale omvang van ho-

3. parkeervoorzieningen;

1. ter plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van wonen -

dien verstande dat de maximale oppervlakte per vestiging niet meer

'specifieke vorm van gemengd - Loods 38-40' de maximale opper-

mengd' maximaal 2.000 m2 bvo mag zijn; d. horeca in de categorieën 1 en 2 tot een maximum oppervlakte van

e. overige niet-woonfuncties, welke niet genoemd zijn in 3.1 sub b en c f.

een kinderopvang is toegestaan tot een maximum oppervlakte van 800 m2 bvo;

2. parkeervoorzieningen; Fase 1, zoals opgenomen in het ontwerpbestemmingsplan

een onderwijsinstelling is toegestaan tot een maximum oppervlakte

n. bij de bestemming behorende bouwwerken en voorzieningen; o. groen- en speelvoorzieningen;

400 m2 bvo;

p. wegen en paden; q. parkeervoorzieningen- en verkeersvoorzieningen (al dan niet onder-

tot maximaal 2.000 m2 bvo;

e.

hotel tot een maximum oppervlakte van 4.000 m 2 bvo;

in aanvulling op het bepaalde in sub b t/m d is ter plaatse van de

f.

kantoren en dienstverlening tot een maximum oppervlakte van

gronds), waaronder begrepen een hellingbaan ten behoeve van de

6.500 m2 bvo;

calamiteitendiensten;

aanduiding "specifieke vorm van gemengd - mobilityhub 1" een mobilityhub toegestaan met de volgende voorzieningen:

g. maatschappelijke voorzieningen, met dien verstande dat:

r.

nutsvoorzieningen;

h. een gezondheidscentrum is toegestaan tot een maximum opper-

s.

water en waterhuishoudkundige voorzieningen.

vlakte van 1.200 m2 bvo;

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

15

2

Detailhandel

2.1

Analyse dagelijkse sector

Aanbodanalyse dagelijkse sector gemeente Barendrecht Figuur 6 toont het huidige supermarktaanbod in de gemeente Barendrecht. In figuur 7 is een samenvatting te zien met de belangrijkste feiten en cijfers voer de vraag- en aanbodsituatie in de dagelijkse sector voor de gemeente Barendrecht. De (peil)datum van de bron is vermeld per figuur. 

Het dagelijks winkelaanbod in de gemeente Barendrecht heeft een totale omvang van ca. 14.650 m² wvo en is verdeeld over 44 winkels. Het dagelijks winkelaanbod is voor het grootste deel gevestigd in de bestaande winkelgebieden.



In kwalitatieve zin is het supermarktaanbod binnen de gemeente redelijk gevarieerd. In totaal zijn er 7 supermarkten in de gemeente Barendrecht gevestigd. Het supermarktaanbod bestaat uit fullservice supermarkten zoals Jumbo (2x) en Albert Heijn (2x), daarnaast zijn er ook discount supermarkten gevestigd zoals Dirk en Lidl.



Ook het overig dagelijks winkelaanbod is redelijk gevarieerd. Het merendeel van het overige dagelijkse winkelaanbod is gevestigd in het centrum van Barendrecht. Zo zijn in het centrum van Barendrecht onder andere meerdere bakkers, een kaaswinkel, een delicatessenzaak, viswinkel en chocolatier gevestigd. Ook in de overige winkelgebieden in Barendrecht is overig dagelijks aanbod gevestigd. Zo is bijvoorbeeld aan het Muziekplein ook een bakker en twee kleinere minisupermarkten gevestigd. Ook in winkelcentrum Carnisse Veste is veel overig dagelijks winkelaanbod gevestigd onder andere een bakker, poelier en groente- en fruitwinkel.

Figuur 6: Ligging van de supermarkten in de gemeente Barendrecht (Locatus, Q2 2023).

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

16

Figuur 7: Analyse dagelijkse sector gemeente Barendrecht (Locatus, Q2 2023).

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

17



Barendrecht is geen eiland. Op enkele plekken is de kern verbonden met de gemeente Rotterdam. Vooral de relatie met de wijk Portland (gemeente Albrandswaard) is relevant in het kader van gemeente overstijgende koopstromen. Hier zit een Albert Heijn.



Het dagelijks aanbod per 1.000 inwoners in de gemeente Barendrecht (300 m² wvo) ligt beneden het landelijk gemiddelde (370 m² wvo). Ook het supermarktaanbod per 1.000 inwoners in de gemeente Barendrecht (220 m² wvo) ligt beduidend lager dan het landelijk gemiddelde (273 m² wvo).



Alle 7 supermarkten in de gemeente Barendrecht hebben een moderne omvang en zijn groter dan 1.200 m² wvo. Hiermee is het supermarktaanbod redelijk toekomstbestendig. De Jumbo in het centrum van Barendrecht is de kleinste supermarkt in de gemeente Barendrecht en heeft een omvang van 1.244 m² wvo.

2.2 

Analyse niet-dagelijks aanbod In totaal telt de gemeente Barendrecht ca. 118.460 m² wvo aan nietdagelijks aanbod. In tabel 1 is een uitsplitsing gemaakt naar groep. Hieruit blijkt dat verreweg het meeste aanbod valt in de hoofdbranche in en om het huis (ca. 103.230 m² wvo & 81 verkooppunten).



Het merendeel van het aanbod is gevestigd in het centrum van Barendrecht, Woonboulevard Barendrecht en Winkelcentrum Carnisse Veste, zie figuur 8. Ook is er aanbod gevestigd op bedrijventerrein Vaanpark.



Met name de woonboulevard van Barendrecht heeft een regionale functie. Zo blijkt uit het KSO 2021 dat 80% van de omzet voor recreatieve aankopen uit gemeenten buiten Barendrecht afkomstig is.

Figuur 8: Ligging niet-dagelijks aanbod in de gemeente Barendrecht.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

18

Tabel 1: Aanbod niet-dagelijks per groep, aantal verkooppunten en m² wvo (Locatus, Q2 2023).

2.4

Plannen en initiatieven

Verkooppunten

m² wvo

De analyse van plannen en initiatieven is gebaseerd op meerdere me-

Mode & Luxe

46

8.100

thoden. Via media en nieuwsartikelen analyseert BRO welke initiatieven

Vrije tijd

9

5.760

zowel binnen als buiten het verzorgingsgebied spelen. Tot slot checkt

In en om huis

81

103.230

Detailhandel overig

6

1.370

142

118.460

Groep

Totaal



BRO de juridische mogelijkheden van grootschalige leegstaande panden op mogelijkheden voor dagelijkse artikelen en is de harde plancapaciteit beschouwd. Samenvattend zijn de volgende conclusies relevant. 

meente Barendrecht) zijn plannen om een derde (discount) super-

Waar het aanbod in en om het huis met name gevestigd is op de

markt toe te voegen, vermoedelijk een Lidl. Hiervoor zullen 5 be-

woonboulevard is het aanbod mode en luxe met name gevestigd in

staande winkelpanden worden samengevoegd tot een pand van

het centrum van Barendrecht, zie figuur 8.

2.3

Bij winkelcentrum Carnisse Veste (aan de westzijde van de ge-

circa 1.800 m² bvo (1.450 m² wvo).5 De panden van Kruidvat (487 m² wvo), Nelson (151 m² wvo) en Kruithof (90 m² wvo) worden sa-

Leegstand

mengevoegd. De meters van Kruidvat (drogisterij) zijn al reeds opgenomen in het dagelijks aanbod. Het voornemen is dat de drie win-

In de gemeente Barendrecht staan 8 panden leeg met een totale omvang van 1.030 m² wvo. Het leegstandspercentage in aantal verkooppunten is met 3,4% fors lager dan het landelijke cijfer (6%). Ook de leeg-

kels een plek elders in het winkelcentrum krijgen. 

Aldi heeft onlangs een pand gekocht aan de Voordijk in Barend-

stand op basis van het winkelvloeroppervlak ligt een stuk lager (2,6%)

recht6 en is hier voornemens een nieuwe supermarkt te openen van

dan het landelijk gemiddelde (5,3%).

ca. 1.000 m² wvo. Dit plan maakt reeds deel uit van de harde plan-



Het grootste leegstaande pand in Barendrecht heeft een omvang

capaciteit. Supermarkten zijn in de gemeente Barendrecht niet na-

van 235 m² wvo en biedt geen mogelijkheid voor een supermarkt

der bestemd. Daarmee is er in theorie veel harde plancapaciteit aan

met moderne maatvoering, ook niet voor een discount supermarkt.

supermarkten, op dit moment geldt echter een voorbereidingsbe-

De leegstaande panden bevinden zich in het centrum van Barend-

sluit.



recht en winkelcentrum Carnisse Veste.



In Stationstuinen fase 1 is reeds 800 m² bvo (niet zijnde supermarkt) bestemd voor detailhandel.

5 6

(On)benutte harde plancapaciteit en zachte plannen Conform jurisprudentie dienen nieuwe plannen in het kader van de Ladder voor duurzame verstedelijking afgewogen te worden tegen het bestaande aanbod. Dit betreft zowel bestaand feitelijk aanbod als harde plancapaciteit. De harde plancapaciteit is onder te verdelen in twee vormen.  Benutte plancapaciteit is een locatie die in gebruik is voor detailhandel en volgens het bestemmingsplan ook zo mag worden gebruikt. Dit is het aanbod op basis van Locatus.  Onbenutte (harde) plancapaciteit is een locatie met vestigingsmogelijkheden voor detailhandel die niet zodanig wordt gebruikt (leegstand of ander gebruik). De kwantitatieve behoefte voor detailhandel wordt op basis van landelijke afspraken (Notitie Omzetkengetallen 2021, Retailinsiders) berekend op basis van distributief planologisch onderzoek (DPO). De koopstromen zijn gebaseerd op feitelijk koopgedrag bij feitelijk aanbod, en zijn een belangrijke bron voor deze berekening. Detailhandel creëert in algemene zin altijd een eigen vraag. Het simpelweg aftrekken van de harde plancapaciteit van de distributieve uitbreidingsruimte is modelmatig onjuist. Dit doet geen recht aan een verschuiving van koopstromen. Nieuw aanbod kan zorgen voor een hogere binding en/of toevloeiing. Deze nuance is relevant bij de afweging van de harde plancapaciteit.

BRO houdt in de kwantitatieve behoefte rekening met het scenario dat alle harde plancapaciteit wordt ingevuld. Daarnaast wordt de harde plancapaciteit in de effectenanalyse afgewogen. Het is juridisch niet verplicht zachte plannen mee te wegen in de behoefteraming. Gemeenten vragen vaak toch dit wel mee te nemen in de analyse. Om die reden neemt BRO zachte plannen vaak wel mee in de effectenanalyse, mits dit concreet en voorzienbaar is.

Barendrechtnu (September 2022) & De Schakel Barendrecht (September 2023) Barendrechtnu (April 2023)

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

19

2.5

Trends en ontwikkelingen

Ontwikkeling van bestedingen offline en online Zowel de online als offline bestedingen in de dagelijkse sector zijn de afgelopen jaren gestaag gegroeid. Online en offline raken steeds meer in balans. Om bovenstaande redenen houden wij in de berekeningen de toonbankbestedingen in de dagelijkse sector in de toekomst gelijk aan het huidige niveau. Zowel online als offline groeien, maar deze ontwikkelingen worden per saldo met elkaar verdisconteerd. Bovendien ontstaat hierdoor een betere vergelijking met de landelijke 5-jaarsgemiddelde vloerproductiviteit. Relatie met het initiatief Supermarkten functioneren over het algemeen het beste als ze modern zijn, goed bereikbaar zijn en voldoende (en gratis) parkeerplaatsen faciliteren. Gemak en efficiëntie zijn randvoorwaarden voor goed functionerende supermarkten en winkelgebieden. 

Het initiatief sluit aan bij de beschreven ontwikkelingen en trends. Ondanks dat de fysieke winkelmarkt onder druk staat, heeft het supermarktaanbod hier tot nu toe weinig last van.



Inwoners hebben behoefte aan dagelijks boodschappenaanbod nabij huis en in het verlengde daarvan frequent benodigde niet-dagelijkse voorzieningen. In het plangebied neemt het aantal inwoners de komende jaren fors toe. In het kader van de leefbaarheid is een supermarkt en overige voorzieningen cruciaal.



De beoogde toevoeging van een supermarkt voorziet in de behoefte aan keuzemogelijkheden, gemak en winkelcomfort. De andere te ontwikkelen winkels en voorzieningen in het plangebied zullen profiteren van de trekkracht van de nieuwe supermarkt en combinatiebezoeken zullen worden bevorderd.

Figuur 9: Trends en ontwikkelingen dagelijkse sector.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

20

2.6 

Distributie planologisch onderzoek De berekening is opgesteld voor dagelijkse sector in de gemeente

Bestedingen

omliggende gemeenten Rotterdam (9%), Albrandswaard (4%),



De omzetkengetallen (winkelomzet per hoofd en per m² wvo) zijn

Zwijndrecht (4%) en Hoeksche Waard (2%).

gebaseerd op de meest recent gepubliceerde notitie Omzetkenge-

De transformatie van het stationsgebied kan leiden tot een beperkte

tallen 2022 (2023). Volgens landelijke afspraken is gekozen het 5-

wachte situatie (2035).

toename van binding. Ook de komst van Aldi en Lidl zorgen voor

jaarsgemiddelde te hanteren, gewogen naar inkomen. In de toe-

De berekening geeft enerzijds inzicht in het economisch functione-

een hogere binding. Op basis van deze ontwikkelingen en het Hand-

komst laten we de bestedingen gelijk aan het huidige niveau, omdat

ren van het bestaande aanbod in de huidige en toekomstige situatie.

boek Kooporiëntaties (BRO, 2023) achten wij een binding van maxi-

er enerzijds al jaren sprake is van structurele groei van toonbankbe-

Dit uit zich in de totale omzet en de gemiddelde vloerproductiviteit.

maal 95% haalbaar7 na de ontwikkelingen in de toekomst. De toe-

stedingen in de sector maar anderzijds sprake is van groei van on-

Anderzijds geeft de berekening inzicht in de distributieve uitbrei-

vloeiing ligt momenteel al bovengemiddeld hoog op niveau van Ba-

line. In feite strepen we deze ontwikkelingen tegen elkaar weg.

dingsruimte door het economisch functioneren af te zetten tegen

rendrecht en houden deze daardoor in de toekomst gelijk.

Barendrecht voor de huidige situatie (2023) en de toekomstige ver

buiten de gemeente. Deze toevloeiing is met name afkomstig uit de



een ‘norm voor goed functioneren’. 

De ‘norm voor goed functioneren’ wisselt sterk per verzorgingsgebied. In perifere delen van Nederland blijkt uit onderzoek dat aanbod

Tabel 2: Economisch functioneren dagelijks aanbod in het verzorgingsgebied. 2023

2035

2035 + Stationstuinen

Aantal inwoners

48.810

51.340

58.540

Winkelomzet per hoofd – 5-jaarlijks gemiddelde (€)

2.850

2.850

2.850

het aanbod goed, gemiddeld of slecht functioneert en in hoeverre

Bestedingspotentieel (€ mln.)

139,1

146,3

166,8

sprake is van kwantitatieve behoefte, dienen de uitkomsten ook ge-

Koopkrachtbinding (%)

92%

95%

95%

Gebonden bestedingen (€ mln.)

128,0

139,0

158,5

Koopkrachttoevloeiing (%)

22%

22%

22%

In 2021 is in de provincie Zuid-Holland het koopstromenonderzoek uit-

Bestedingen door toevloeiing (€ mln.)

36,1

39,2

44,7

gevoerd. De uitkomsten hiervan bieden onder meer inzicht in koopstro-

Totale bestedingen (in mln. €)

164,1

178,2

203,2

Huidig winkelaanbod (m² wvo)

14.650

14.650

14.650

Omzet per m² wvo (€)

11.200

12.175

13.875

Norm vloerproductiviteit – 5-jaarlijks gemiddelde (€)

8.025

8.025

8.025

De toevloeiing bedraagt 22%. Met andere woorden, ca. 22% van de

Haalbaar winkelaanbod (m² wvo)

20.450

22.250

25.350

bestedingen in dagelijkse winkels in Barendrecht is afkomstig van

Distributieve uitbreidingsruimte (m² wvo) afgerond

5.800

7.600

10.700

op een lager niveau nog steeds goed kan functioneren, met name als gevolg van lagere huurlasten. Ook bestaan er grote verschillen binnen de detailhandel en tussen formules. 

Aangezien de berekeningen slechts een indicatie geven in hoeverre

nuanceerd geïnterpreteerd te worden. 2.6.1

Behoefte dagelijks aanbod

Koopstromen

men voor specifiek de gemeente Barendrecht. 

De koopkrachtbinding (excl. online) voor de dagelijkse sector in Barendrecht is 92%. Met andere woorden, ca. 92% van de bestedingen in dagelijkse winkels door inwoners van Barendrecht komt terecht binnen gemeente Barendrecht.



7

Vergeleken met de eerdere onderbouwing is de binding opgehoogd. Destijds was het plan van Aldi nog niet bekend.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

21





Het gemiddeld inkomen in de gemeente Barendrecht bedraagt

dat er ook in de toekomst in kwantitatieve zin ruimte is voor uitbrei-

€ 32.600 per inwoner per jaar. Daarmee ligt het gemiddelde inko-

ding van het aanbod. Op basis van het voorgaande voorziet het initi-

Dit betekent enerzijds dat voldaan moet worden aan (toekomstige)

men in de gemeente Barendrecht 11,6% boven het landelijk gemid-

atief duidelijk in een kwantitatieve behoefte.

eisen van de consument en moet passen binnen de context van

delde van € 29.200 per inwoner per jaar. Op basis van landelijke af-

Een supermarkt dient qua maatvoering toekomstbestendig te zijn.

concurrenten. Gezien de schaalvergroting die nog steeds doorzet

spraken (Notitie Omzetkengetallen 2022) gaan we daardoor uit van

Advies omvang supermarkt

een gewogen bestedingscijfer van € 2.850,- per hoofd per jaar in de

Op dit moment staat de omvang van de supermarkt nog niet vast. Op

dagelijkse sector.

basis van de analyse en de volgende overwegingen adviseren wij één

én de relatief grote supermarkten elders in de gemeente, is een maatvoering van circa 1.600 m² wvo (circa 2.000 m² bvo) passend. 

Gezien de situering en het draagvlak zal de nieuwe supermarkt

supermarkt te realiseren met een omvang van circa 1.600 m² wvo. Dit

vooral een verzorgingsfunctie hebben voor de nieuwe inwoners in

Economisch functioneren

komt bij een standaard verhouding wvo/bvo van 80% uit op circa 2.000

Stationstuinen. Het grootste deel van deze inwoners woont ten oos-

Tabel 2 toont berekeningen van het economisch functioneren van de

m² bvo.

ten van het spoor. Door de beperkte verbinding met het westen

dagelijkse sector in de gemeente Barendrecht.



Op gemeenteniveau is sprake van een duidelijke kwantitatieve be-

wordt geacht dat de afvloeiing richting he centrum (en andersom)

Het dagelijks aanbod in Barendrecht functioneert momenteel op een

hoefte aan nieuw dagelijks aanbod. Deze behoefte wordt elders in

beperkt is. Deze combinatie zorgt ervoor dat de supermarkten en

vloerproductiviteit van circa € 11.200 per m² wvo. Dit is fors boven

de gemeente ingevuld met (mogelijk) de initiatieven van Lidl en Aldi.

het overig aanbod in het centrum van Barendrecht nauwelijks tot

het landelijk gemiddelde (40%).

Als deze initiatieven worden afgetrokken van de marktruimte, blijft

geen last zal hebben van omzetverlies. Van leegstandseffecten, laat

Op basis hiervan moet geconcludeerd worden dat het dagelijks aan-

voldoende distributieve uitbreidingsruimte over voor de ontwikkeling

staan onaanvaardbare leegstandseffecten, is geen sprake.

bod momenteel goed en gezond kan functioneren. Er is in de hui-

van één volwaardige supermarkt in Stationstuinen.





dige situatie sprake van ca. 5.800 m² wvo distributieve uitbreidings-





Idealiter wordt er aanpalend aan de supermarkt een wijkverzorgend

In het verlengde van het bovenstaande voorziet één moderne su-

voorzieningencentrum ontwikkeld met naast de supermarkt nog en-

ruimte. Er is dus een duidelijke kwantitatieve behoefte voor nieuw

permarkt in Stationstuinen duidelijk in een eigen vraag. Alleen de

kele andere dagelijkse en niet-dagelijkse winkels en overige pu-

dagelijks artikelenaanbod.

toevoeging van 4.500 woningen in Stationstuinen zorgt al voor een

blieksvoorzieningen, zoals enkele diensten, horeca en zorg. Dit

Richting 2035 neemt de bevolking in de gemeente Barendrecht fors

substantiële extra behoefte aan dagelijks voorzieningenaanbod, in

maakt dat zaken van elkaars aantrekkingskracht kunnen profiteren

toe en daardoor ook de besteding. In de Primos prognose van 2035

de vorm van één moderne supermarkt.

en de consument één centrale ontmoetingsplek heeft in de eigen

is nog geen rekening gehouden met de gebiedsontwikkeling Stati-









Met de ontwikkelingen van Aldi en Lidl verbetert de algehele sprei-

buurt dat voorziet in gemak en efficiëntie. Ook dit is vanuit de kwan-

onstuinen. Om deze reden is gerekend met twee scenario’s: één

ding van het aanbod in de gemeente en daarmee de consumenten-

titatieve én kwalitatieve behoefte prima te onderbouwen.

scenario met de groei gebaseerd op de Primos prognose en één

verzorging. De reisafstand voor inwoners tot een supermarkt neemt

scenario waarin de gebiedsontwikkeling Stationstuinen is verwerkt.

af. Dat is positief. Ook voor de nieuwe inwoners in Stationstuinen

trum zijn in elk geval een duidelijke en overzichtelijke structuur, met

Het verschil toont daarmee min of meer aan wat de ‘eigen’ kwantita-

ten oosten van het spoor is het belangrijk dagelijkse voorzieningen

idealiter één centraal parkeerterrein met daaraan de voorzieningen

tieve behoefte is aan dagelijks aanbod binnen de gebiedsontwikke-

dichtbij huis te hebben, op loop en fietsafstand. De scheiding door

geconcentreerd met goede zichtlijnen. De ontsluiting c.q. bereik-

ling Stationstuinen.

het spoor functioneert als een barrière en inwoners van dit deel van

baarheid dient ook op orde te zijn, idealiter gekoppeld aan belang-

Wanneer alleen gekeken wordt naar de bevolkingsprognose op ba-

Barendrecht kunnen alleen via de Boezemweg en de Dierenstein-

rijke ontsluitingswegen en voet- en fietsroutes. Nabijheid met andere

sis van Primos in 2035 ontstaat er een distributieve uitbreidings-

weg naar het westelijk deel van Barendrecht. Dit onderstreept het

‘hubs’ die traffic genereren is een kans en kan van meerwaarde zijn.

ruimte van ca. 7.600 m² wvo.

belang van eigen voorzieningen voor dit gebied. Toevoeging van

De toename van de bevolking (inclusief Stationstuinen) resulteert in

één moderne supermarkt in dit plangebied voorziet daarmee niet al-

een toekomstige marktruimte van ca. 10.700 m² wvo. Dit betekent

leen in een kwantitatieve behoefte, maar ook in een kwalitatieve behoefte, namelijk de consumentenverzorging en de leefbaarheid.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen



De voorwaarden voor een goed functionerend voorzieningencen-

2.6.2

Behoefte niet-dagelijks aanbod

Een deel van de meters in het plangebied wordt bestemd voor de supermarkt een ander deel, maximaal 600 m² bvo (omgerekend ca. 480 m²

22

wvo), krijgt de bestemming detailhandel. Naast dagelijks aanbod is het

perspectief is voor niet-dagelijkse winkels die frequent worden be-

2.7

mogelijk dat deze meters ingevuld worden met niet-dagelijks aanbod.

zocht in het verlengde van de boodschappenfunctie, maar ook voor





In het planinitiatief zal slechts in beperkte mate ruimte zijn voor niet-

niet-dagelijkse winkels die een sterke wijkverzorgende functie heb-

in een kwantitatieve en kwalitatieve behoefte van de (toekomstige)

dagelijks aanbod (maximaal 600 m² bvo). In de onderbouwing “Lad-

ben. Voorbeelden hiervan zijn een bloemist, huishoudelijke winkel,

inwoners van de Stationstuinen. Op dit moment zijn er geen voorzie-

der voor duurzame verstedelijking De Stationstuinen 1ste fase” is

fietsenwinkel (en –maker), optiekzaak, en/of een winkel met boek-

ningen in het plangebied. Het effect van de toevoeging van een ex-

een berekening gemaakt van de behoefte aan niet-dagelijks aan-

en kantoorartikelen (mede gelet op toekomstige bedrijvigheid). Deze

tra supermarkt is dan ook beperkt. In de gemeente Barendrecht zijn

bod. Hieruit blijkt dat er voldoende behoefte is aan niet-dagelijks

typen winkels hebben doorgaans gezamenlijk een winkelvloeropper-

op dit moment 7 supermarkten gevestigd. Deze supermarkten heb-

aanbod. Door de forse toename van het aantal inwoners in het ge-

vlak van ca. 1.000 m2.8

ben allemaal een moderne en toekomstbestendige maat. De uit-

Bovendien is met het centrum van Barendrecht en de woonboule-

gangspositie van de overige supermarkten in het verzorgingsgebied

Om een beeld te krijgen van de behoefte aan niet-dagelijks aanbod,

vard een breed niet-dagelijks aanbod binnen 2 kilometer bereikbaar

is hier mee goed. Dit geldt zeker niet voor de supermarkten die fun-

is een benchmark opgesteld, zie tabel 3.

vanuit de Stationstuinen. Hier zijn onder andere woonwinkels, mo-

geren als drager van een (winkel)centrum.

-

Ten opzichte van vergelijkbare gemeenten is er in Barendrecht

dewinkels en vrijetijdswinkels gevestigd. Het toevoegen van te veel

een relatief beperkt aanbod in mode en luxe. Tegelijkertijd is er

niet-dagelijks winkelaanbod in de Stations kan onaanvaardbare ef-

gen en de grote uitbreidingsruimte is de kans op leegstand klein. Er

een relatief ruim aanbod betreft in en om huis (woonboulevard).

fecten hebben op het bestaande aanbod op overige locaties. Gezien

ontstaat in de toekomst voldoende draagvlak om de uitbreiding van

Vergelijkbare winkelgebieden ten opzichte van het beoogde

de beperkte omvang van het aanbod en de nabijheid is dit niet de

dagelijks en niet-dagelijks winkelaanbod te verantwoorden. Ter indi-

planinitiatief hebben gemiddeld 2 á 3 mode en luxe winkels.

verwachting.

catie, de hele gebiedsontwikkeling Stationstuinen omvat de realisa-



bied voorziet het initiatief in de eigen vraag. 





Leegstandseffecten De toevoeging van de supermarkt en detailhandels meters voorziet

Door de forse toename van de bevolking, de bijbehorende bestedin-

Daarnaast zijn hier ook 2 á 3 verkooppunten voor in en om huis

tie van ca. 4.500 woningen. Bij een gemiddelde huishoudensgrootte

aanwezig. Hier is echter alleen ruimte voor wanneer dit type

van 1,6 (wijkt af van het huidige gemiddelde in de gemeente Ba-

aanbod complementair is aan de woonboulevard.

rendrecht vanwege het specifieke woningbouwprogramma) komen

Het toekomstige winkelaanbod in de Stationstuinen heeft primair

er 7.200 inwoners bij. Alleen al de extra 7.200 inwoners zorgen voor

een boodschappenfunctie voor inwoners en werknemers in het ge-

een extra bestedingspotentieel van € 20,5 miljoen (winkelomzet per

bied. Dit geldt ook voor niet-dagelijkse winkels. Dit betekent dat er

hoofd vermenigvuldigd met het aantal extra inwoners) voor de dagelijkse sector. Een aanzienlijk deel van de extra vraag is afkomstig uit de Stationstuinen. Dit zijn voor een groot deel inwoners die op dit

Tabel 3: Niet-dagelijks aanbod in vergelijkbare winkelcentra.

moment nog niet in Barendrecht wonen. Hiermee heeft de komst

Aantal verkooppunten

WVO

Mode & Luxe

2.6

286

ten. Bovendien doen consumenten doorgaans dicht bij huis bood-

Vrije Tijd

0.3

29

schappen. De maatvoering van de dichtstbijzijnde supermarkten in

In en om Huis

2.4

243

het centrum van Barendrecht (Jumbo en Albert Heijn) zijn goed.

Detailhandel Overig

0.3

10

Hierdoor is het niet de verwachting dat inwoners uit dit deel zullen

van een extra supermarkt beperkt effect op de huidige supermark-

switchen voor de boodschappen naar de nieuwe supermarkt in de *Er is gekeken naar winkelcentra met één supermarkt, niet het centrum van de woonkern zijnde, met een wvo tussen de 1.000 m² en 1.350 m². Alle winkelcentra bevinden zich in naburige gemeenten.

8

Het gemiddelde winkelvloeroppervlak van in totaal 5 winkels uit deze branches volgens Locatus (2022).

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

23

Stationstuinen. Ook de (auto)verbinding tussen de Stationstuinen en het centrum is beperkt, het spoor werkt hier als een barrière. 

Ook in het geval de overige 400 m² wvo wordt ingevuld met niet-dagelijkse detailhandel wordt geen leegstand verwacht, laat staan onaanvaardbare leegstand. Er is voldoende kwantitatieve behoefte. Bovendien zal dit niet-dagelijkse aanbod geen zodanige aantrekkingskracht krijgen dat andere winkelgebieden en aanbod onevenredig wordt geraakt. Het eventuele niet-dagelijkse aanbod zal in het verlengde liggen van boodschappen doen en de bestedingen komen vooral uit de directe omgeving (primaire verzorgingsgebied).

Figuur 10: Afwegingskader leegstand.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

24

3

Horeca

3.1

Verzorgingsgebied

Het verzorgingsgebied voor horeca is vergelijkbaar met die van detailhandel. Ten aanzien van de koopstromen is het volgende bekend. 

Uit het KSO 2021 blijkt dat de gemeente Barendrecht voor horeca een koopkrachtbinding heeft van 60% en een toevloeiing van 31%. Van deze toevloeiing is circa 31% afkomstig uit de gemeenten die tot het secundaire verzorgingsgebied gerekend zijn.



Zeker unieke en onderscheidende horeca in het gebied kan bezoekers van buiten aantrekken. Ditzelfde geldt voor de horeca die functioneert op passanten bij het stationsgebied. De horeca in het wijkcentrum zal primair een functie hebben voor de eigen inwoners.

3.2

Behoefte

In deze paragraaf analyseren we de behoefte aan horeca uitgaande van het afgebakende verzorgingsgebied. De ‘behoefte’ aan de beoogde functies als bedoeld in de Ladder voor duurzame verstedelijking is een afgeleide van de verhouding tussen de actuele en toekomstige vraag, de trends en het huidige regionale aanbod (incl. de plancapaciteit). 3.2.1

Analyse bestaand aanbod

In de gemeente Barendrecht zijn 59 horecabedrijven aanwezig verdeeld over drie hoofdbranches (dranken, fastservice en restaurants). Het aantal horecazaken per 1.000 inwoners in de gemeente Barendrecht is met 1,2 relatief beperkt ten opzichte van landelijk gemiddelde (2,3). Ook de omvang per 1.000 inwoners (in wvo) is met 139 m² relatief beperkt ten opzichte van het landelijk gemiddelde van 235 m². 

In de gemeente zijn 4 drankenverstrekkers aanwezig. Zowel het aantal zaken (0,1) als de omvang (8 m²) per 1.000 inwoners is relatief beperkt vergeleken met het landelijk gemiddelde (0,4 om 43 m²). Figuur 11: Horeca aanbod in de gemeente Barendrecht.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

25



Er zijn 30 fastservice zaken aanwezig in de gemeente. Zowel het aantal zaken (0,6) als de omvang (54 m²) per 1.000 inwoners is re-

Tabel 4: Aanbod Horeca in de gemeente Barendrecht en Nederland, met een doorkijk naar 2035 (Locatus, 2023).

latief beperkt ten opzichte van het landelijk gemiddelde (1 om 59

Gemeente Barendrecht

m²). 



(excl. Stationstuinen)

(incl. Stationstuinen)

51.340 inw.

58.540 inw.

Er zijn 25 restaurants aanwezig in Barendrecht. Zowel het aantal zaken (0,5) als de omvang (77 m²) per 1.000 inwoners is relatief be-

Branche

perkt ten opzichte van het landelijk gemiddelde (0,9 om 134 m²).

Nederland 17.897.051 inw.

Aantal zaken

WVO

WVO/1.000 inw.

WVO/1.000 inw.

WVO/1.000 inw.

WVO/1.000 inw.

Drankenverstrekkers

4

384

7,9

7,5

6,6

42,5

Fastservice

30

2641

54,1

51,4

45,1

58,5

Restaurants

25

3750

76,8

73,0

64,1

133,9

Totaal

59

6.755

138,8

132,0

115,7

235,3

In het plangebied zijn momenteel enkele restaurants aanwezig. Die

3.2.2

Toekomstige behoefte en effecten horeca

Het aantal inwoners in de gemeente Barendrecht stijgt de komende ja-

met 3,4% fors lager dan het landelijke cijfer (6%). Ook de leegstand

ren fors als gevolg van de gebiedsontwikkeling Stationstuinen. De be-

op basis van het winkelvloeroppervlak ligt een stuk lager (2,6%) dan het landelijk gemiddelde (5,3%). Dit is een indicatie dat het voorzie-

hoefte naar horeca zal hierdoor alleen maar meer toenemen. Op dit moment ligt het horeca aanbod per 1.000 inwoners, zowel in aantal als in meters, al fors beneden het landelijk gemiddelde. In de toekomst zal dit beduidend meer worden door de toename van het aantal inwoners. De ontwikkeling voorziet daarmee in een kwantitatieve behoefte. 

Gemeente Barendrecht 2035

48.810 inw.

zullen naar verwachting ook terugkomen in het plangebied.



Gemeente Barendrecht 2035

Er zijn twee horecazaken gevestigd in het plangebied. Dit is een be-

ningenaanbod naar behoren functioneert. 

Er zijn geen leegstaande panden als alternatieve locatie beter geschikt. Het plan voorziet in ondersteunende horeca voor het gebied de Stationstuinen. Een andere locatie is daarom ruimtelijk onwenselijk.

perkt aantal. Gezien de ligging en beperkte verbinding met het westelijke deel van Barendrecht door de ligging van het spoor is het vanuit leefbaarheid belangrijk dat dit deel ook beschikt over eigen voorzieningen. Ook zal het gebied in de toekomst meer werkenden aantrekken die een eigen behoefte hebben. 

Het beoogde programma horeca is beperkt. Het centrum van Barendrecht blijft een belangrijke en krachtige trekker waar het overgrote deel van het aanbod gevestigd is. De positie van het centrum zal door deze beperkte toevoeging niet veranderen. Bovendien richt dit specifieke aanbod zich met name op de bezoekers en bewoners van de Stationstuinen.



In de gemeente staan 8 panden leeg met een totale omvang van 1.030 m² wvo. Het leegstandspercentage in aantal verkooppunten is

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

26

4

Onderwijs

4.1

Verzorgingsgebied

Voor onderwijsvoorzieningen is het verzorgingsgebied het gebied waarbinnen de school zijn (voornaamste) gebruikers vindt. Het verzorgingsgebied wordt globaal afgebakend door de reistijd die leerlingen bereid zijn af te leggen. De profilering, omvang en kwaliteit van het onderwijs bepalen, samen met de nabijheid en bereikbaarheid, de omvang van de acceptabele reistijd. Dit initiatief betreft o.a. de realisatie van een basisschool. Voor basisonderwijs is het uitgangspunt dat kinderen en ouders niet ver hoeven te reizen. De beoogde basisschool is gelegen in het ontwikkelgebied Stationstuinen. De komende jaren worden hier maximaal 4.500 woningen toegevoegd. De school moet kinderen en ouders vanuit diverse achtergronden samenbrengen, waarbij het schoolplein als het plein van de buurt fungeert. Gezien de forse woningbouwontwikkelingen in de komende jaren en de beoogde rol in de buurt, kan de Stationstuinen als verzorgingsgebied worden beschouwd. Voor het kwantitatieve onderzoek is de gemeente Barendrecht als uitgangspunt genomen.

4.2

Behoefte

In deze paragraaf analyseren we de behoefte naar een basisschool van het afgebakende verzorgingsgebied. De behoefte wordt bepaald door het actuele aanbod (aantal basisscholen) en de toekomstige vraag (bevolkingsgroei). Ook wordt er gekeken naar trends en ontwikkelen die spelen rondom basisscholen. In deze paragraaf analyseren we de behoefte uitgaande van het afgebakende verzorgingsgebied. De ‘behoefte’ aan de beoogde functies als bedoeld in de Ladder voor duurzame verstedelijking is een afgeleide van de verhouding tussen de actuele en toekomstige vraag, de trends en het huidige regionale aanbod (incl. de plancapaciteit). Figuur 12: Basisscholen in de gemeente Barendrecht.

Haalbaarheidsonderzoek voorzieningen De Stationstuinen

27

4.2.1

Aanbod basisscholen gemeente Barendrecht.

Volgens onderwijs data van DUO telde de gemeente Barendrecht eind

Hierdoor zal het aantal leerlingen gaan toenemen en daarmee de be-

In de gemeente Barendrecht zijn 14 basisscholen gevestigd. In figuur 12

2022 4.826 leerlingen in het basisonderwijs.10

hoefte naar basisonderwijs.

zijn de basisscholen gevisualiseerd op een kaart.9

Er is een benchmark uitgevoerd naar het aantal potentiële leerlingen per

Kijkende naar de ontwikkeling van de potentiële leerlingen zien wij ook

Rond de planlocatie zijn er een aantal basisscholen aanwezig, echter

basisschool. De gemeenten in de benchmark zijn gekozen op basis van

een toename. Op het moment bestaat 14,5% van het aantal inwoners

liggen deze op redelijke afstand van het plangebied. Daarnaast ligt er

het aantal potentiële leerlingen. Een potentiële leerling is iemand van 12

van de gemeente Barendrecht uit personen van 12 jaar of jonger. Naar

een drukke weg tussen het plangebied en de basisscholen wat ook on-

jaar of jonger.11

verwachting zal dit in de toekomst gaan toenemen, voor de berekening

wenselijk is. Slechts één basisschool is binnen 5 minuten wandelen be-