2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht CONCEPT
Tekst van het document
Gemeente Barendrecht
Visie op de detailhandels- en horecastructuur
CONCEPT i van vi
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
Gemeente Barendrecht
Visie op de detailhandels- en horecastructuur
Opdrachtgever: Gemeente Barendrecht Contactpersoon: De heer H. Wieringa Projectteam DTNP: De heer W. Frielink De heer P. Bos Projectnummer: 2476.1023 Datum: 26 maart 2024
Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83
E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl
CONCEPT
Adviseurs voor Ruimte en Strategie
1.
Context
1
Bijlagen
42
1.1
Inleiding
2
Bijlage 1
Regels terrassen
43
1.2
Barendrecht in de regio
3
Bijlage 2
Horecastelsel
46
1.3
Landelijke trends
5
Bijlage 3
Opkomst flits- en maaltijdbezorging
49
1.4
Demografie
10
Bijlage 4
Toezicht en handhaving
50
1.5
Relevant beleid
12
Bijlage 5: werkwijze en proces
2.
Analyse
14
2.1
Huidig aanbod
15
2.2
Toekomstig haalbaar aanbod
23
3.
Toekomstvisie
26
3.1
Uitgangspunten en ambities
27
3.2
Gewenste structuur
28
4.
Beleidskader
33
4.1
Dynamiek door beleid
34
4.2
Ruimtelijke beleidsregels
35
4.3
Uitvoering en instrumenten
40
51
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
Context
1.1
Inleiding
De snelle inwonergroei van de gemeente Barendrecht die de komende jaren verwacht wordt (van circa 49.000 inwoners naar circa 56.000 in 2030) geeft aanleiding opnieuw na te denken over de fysieke voorzieningenstructuur. Zowel de winkel- als de horecasector zijn volop in ontwikkeling, waarbij de consument zich in toenemende mate online oriënteert en daardoor juist meer beleving verlangt in fysieke centrumgebieden.
Doel Doel is te komen tot een actuele en samenhangende structuurvisie voor detailhandel en horeca, die bijdraagt aan vitale en levendige centrumgebieden in leefbare wijken. Deze visie bepaalt op welke plekken een versterking van winkels en horeca gewenst is, en wat het toekomstperspectief is buiten deze locaties. De visie maakt duidelijk wat de hiërarchie is tussen de verschillende centrumgebieden in Barendrecht en welk aanbod aan winkels en horeca daarbij past. Daarmee biedt de visie houvast aan de gemeente bij het zorgvul-
Aanleiding
dig afwegen van initiatieven vanuit de markt. Voor on-
Het voorgaande beleid voor detailhandel en horeca van
dernemers brengt de visie zekerheid over waar in de
de gemeente Barendrecht stamt uit respectievelijk
gemeente investeringen gewenst zijn en beleidsmatig
2009 en 2010 . Sindsdien zijn het consumentenge-
worden ondersteund.
a
b
Nieuwe structuurvisie horeca en detailhandel gewenst...
drag en de winkel- en horecamarkt significant veranderd, waardoor nieuw beleid gewenst is. Gemeente
Proces
Barendrecht heeft dan ook behoefte aan een nieuwe
Om te komen tot voorliggende structuurvisie is een
structuurvisie op detailhandel en horeca, om goed in te
zorgvuldig proces doorlopen, waarbij de visie zowel
kunnen spelen op de dynamische winkel- en horeca-
ambtelijk als met een externe klankbordgroep meer-
sector en de snelle inwonergroei van de gemeente.
maals is afgestemd. In de externe klankbordgroep
Deze visie geeft de gemeente concrete houvast in de
namen ondernemers en vastgoedeigenaren vanuit di-
vraag waar winkels en horeca het meest bijdragen aan
verse centrumgebieden en sectoren zitting. De visie
het realiseren van levendige gebieden.
vormt een sectorale bouwsteen voor de op handen
a b
Gemeente Barendrecht (2009), Detailhandelsvisie. Gemeente Barendrecht (2010), Kadernota integraal horecabeleid 2010-2014.
2 van 51
zijnde gemeentelijke Omgevingsvisie. ...om in te spelen op veranderend consumentengedrag
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
1.2 Barendrecht in de regio Gemeente Barendrecht ligt tussen het stedelijk netwerk van de regio Rijnmond en de Drechtsteden en het landschappelijke netwerk van de Oude Maas en Hoeksche Waard. De kern Barendrecht is als ‘werelddorp’ met de regio verbonden via de A15, A29 en de spoorlijn.
is men binnen 15 à 20 minuten op de Coolsingel. In Rotterdam-Centrum is een veel ruimer aanbod aan niet-dagelijkse, specialistische winkels én een diverser horeca-aanbod dan in Barendrecht te vinden. Het totale pallet aan voorzieningen van de stad Rotterdam biedt meer ruimte om te ‘kijken en vergelijken’ en heeft een sterkere totaalbeleving. Van de bestedingen bij recreatieve winkels doen Barendrechters dan ook 20% in
Barendrecht als eiland
Rotterdam, tegenover 29% in de eigen gemeente en
De Oude Maas en de grootschalige infrastructuur, zoals
37% online.
de A15 en het spoor, vormen barrières waardoor inwoners van Barendrecht minder makkelijk buiten hun
Regionale functie doelgerichte winkels
eigen kern komen, zeker te voet of te fiets. Tot op
Andersom trekt met name het ‘doelgerichte’ winkelaan-
zekere hoogte functioneert de kern als een eiland.
bod
Mede hierdoor zijn Barendrechters voor de dagelijkse
Barendrecht veel bezoekers uit de streek. Woonboule
benodigdheden in sterke mate georiënteerd op de
vard Barendrecht in het noordoosten van de gemeente
eigen gemeente. Van de bestedingen die zij doen bij fy-
en het centraal gelegen Vaanpark (met Ikea) hebben
sieke dagelijkse winkels komt 92% in de eigen gemeen-
een verzorgingsfunctie die de eigen kern ver overstijgt.
te terecht .
Op de woonboulevard komt circa 75% van de winkelom-
a
(o.a.
woonwinkels
en
bouwmarkten)
Barendrechters doen veelal lokaal boodschappen
van
zet van doelgerichte winkels van buiten de eigen ge-
Aantrekkingskracht van de grote stad
meente, op het Vaanpark is dit zelfs zo’n 85%.
Voor een incidenteler ‘dagje naar de grote stad’ voelt Rotterdam echter altijd dichtbij. Met het OV of de auto a
I&O Research et al. (2021), Koopstromenonderzoek Randstad.
Regionale positie Vaanpark en Woonboulevard Barendrecht
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
3 van 51
Winkelgebieden in Barendrecht en omgeving, geschaald naar omvang in m² wvo
4 van 51
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
1.3 Landelijke trends Horeca en winkels kunnen elkaar duidelijk versterken en brengen beide op hun eigen manier levendigheid in centrumgebieden. Ook hebben ze beide te maken met de toenemende concurrentie van het internet. De sectoren hebben echter ook duidelijke verschillen, die vragen om andere structuurkeuzes. Balans tussen concentratie en spreiding Het bepalen van de best passende structuur voor detailhandel en horeca is een balansoefening tussen concentratie en spreiding. Een compacte winkelstructuur zorgt in de regel voor een groter algeheel voorzieningenaanbod. Met name niet-dagelijkse winkels, zoals kledingzaken of cadeauwinkels, zijn in hoge mate afhankelijk van impulsaankopen en daarmee gebaat bij een hogere ‘passantendichtheid’. Met het clusteren van winkels binnen centrumgebieden worden bezoekersstromen gebundeld, wat het draagvlak voor passant afhankelijke winkels verhoogt. Dit geldt tot op zekere hoogte ook voor de horecasector. Zo draaien veel lunchrooms op centrumbezoekers die een (mid)dagje winkelen combineren met een bezoek aan de horeca, en bezoeken horecagasten graag een druk horecaplein om ‘mensen te kijken’.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
5 van 51
Daar staat tegenover dat een zekere mate van sprei-
zekere herontdekking van de ‘stenen winkel’, maar nog
ding van voorzieningen ook voordelen met zich mee-
altijd loopt het aantal fysieke winkels per 1.000 inwo-
brengt. Zeker voor de dagelijkse boodschappen is er in
ners gestaag terug. De verwachting is dat deze trend
tijden van vergrijzing een toenemende behoefte aan
zich de komende jaren door zal zetten, alleen al door-
een supermarkt, apotheek, drogist en apotheek op ‘rol-
dat de groep die gewend is online aankopen te doen
latorafstand’.
een steeds groter deel van onze samenleving (autonome digitalisering) zal vormen. Het is evident dat dit uit-
Daarnaast is de horecasector, sterker dan de winkel-
dagingen met zich meebrengt voor het aantrekkelijk
sector, gebaat bij een onderscheidende plek of omge-
houden van centrumgebieden.
ving waar een bijzonder concept kan worden neergezet. Zo kan horeca bijvoorbeeld een eigen doelgroep
Middelgrote centra tussen wal en schip
bedienen, en goed functioneren bij recreatieve routes
De gevolgen van het toenemende aandeel online in de
of in een afgelegen, maar karakteristiek monumentaal
winkelsector zijn niet voor ieder type centrum hetzelf-
gebouw (bescherming van erfgoed door programme-
de. Internetwinkelen heeft het ruimtelijk koopgedrag
ring) .
structureel veranderd: •
De grote stad blijft als ‘rijke’ aankooplocatie met
Fysiek winkelaanbod blijft teruglopen
specialistische winkels, een overvloed aan beken-
In het laatst uitgevoerde Koopstromenonderzoek
de ketens en een divers overig aanbod aan horeca
Randstad (2021) was het aandeel online opgelopen
en cultuur interessant voor de consument die op
naar 32% in de niet-dagelijkse winkelsector en naar 6%
zoek is naar een dagje uit. De beleving in de grote
in de dagelijkse sector. Tijdens de coronapandemie
stad is iets wat internet niet kan bieden.
was fysiek winkelbezoek vaak onmogelijk, wat leidde
•
De lokale buurt- en wijkcentra blijven als dagelijkse
tot een hoge piek van online winkelen en een structure-
aankooplocatie in trek doordat het aanwezige
le uitbreiding van de logistieke infrastructuur om dit
aanbod hier overwegend uit frequente benodigd-
mogelijk te maken. Na de coronapandemie is er een
heden bestaat, met boodschappen als motor en stabiele basis. Voor deze winkels is online (nog) in
6 van 51
Passant-afhankelijke detailhandel gebaat bij concentratie
Horeca solitair sterk op bijzondere plekken
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
•
mindere mate een concurrent en bovendien zijn
Daarmee is horeca vaak een vanzelfsprekende invulling
beëindigd, waardoor het omzetvolume in de sector
deze centra vaak efficiënt ingericht met veel be-
voor een leeggekomen winkelpand, waarmee ook nog
stagneert: de prognose laat een nipte groei van 1% voor
zoekgemak. Ook zijn veel consumenten gehecht
eens de zo gewenste dagrondsfeer en levendigheid in
2024 zien a. Tegelijkertijd blijven de kosten voor horeca-
aan hun lokale centrum, waar zij regelmatig buurt-
een centrum kan worden gebracht. Deze vanzelfspre-
ondernemers stijgen, met name door hogere perso-
genoten treffen.
kend geworden rol van de horeca als groeimarkt staat
neels- en inkoopkosten, energielasten en huurprijzen.
Middelgrote centra vallen in dit speelveld vaak
echter sterk onder druk. De post-corona-inhaalslag is
tussen de wal en het schip: ze kunnen niet de bele-
a
ING (dec. 2023), Horeca gaat mager jaar tegemoet in 2024.
ving en het diverse aanbod bieden van de grote stad, maar bieden ook niet de nabijheid, het bezoekgemak of de identiteit van het buurt- of wijkcentrum. Van oudsher bestond het winkelaanbod hier uit ketens uit het ‘grijze middensegment’, die de afgelopen decennia onvoldoende onderscheidend bleken.
Horeca als groeimarkt onder druk Vanaf de financiële crisis bleek horeca lange tijd een groeisector. Het aantal eetgelegenheden, fastfoodzaken en hotels nam alsmaar toe. De pure drankensector nam als enige af; de traditionele bruine kroeg is minder in trek bij de hedendaagse consument en veel ondernemingen transformeerden naar een eetinclusief concept.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
7 van 51
De steeds hogere kosten kunnen niet volledig worden
deze trend, door plekken te creëren die zich niet in het
doorberekend aan de klant, wat ten laste komt van de
hokje van ‘winkel’ of ‘horeca’ laten duwen. Denk hierbij
winstmarge. Daar komt bij dat een op de acht horeca-
aan de boekenwinkel met koffiehoek of de lunchroom
bedrijven kampt met een problematische schuldenlast,
waar je je kleding laat wassen.
waarbij het terugbetalen van de belastingschuld uit de coronaperiode een voorname rol speelt.
Daarnaast doet de horeca die inspeelt op de behoefte van consumenten aan comfort en gemak het goed:
Gevolg van deze economisch lastige tijd voor de horeca
lekker bestellen vanaf de bank. Het aantal bezorg- en
is dat er meer bedrijven failliet gaan. Het aantal faillise-
afhaalzaken groeit het snelst in de horeca en is goed
menten in de horeca is in 2023 verdubbeld ten opzichte
ingericht op de toenemende oriëntatie op online. Wel
van 2022 en is daarmee weer op pre-corona niveau.
lijkt er in 2023 voor het eerst (in een regulier functione-
a
Verwachting is dat het aantal bedrijfsbeëindigingen in
rende wereld) sprake te zijn van een daling van het om-
2024 verder zal toenemen, waarbij met name cafés en
zetvolume in de fastservicesector. Dit is mogelijk een
restaurants failliet gaan b.
teken dat deze markt verzadigd begint te raken
Kansen op het snijvlak van sectoren Ontwikkeling aantal horecazaken per branche
Consument zoekt vernieuwing en gemak Ondanks dat ook voor consumenten het leven duurder wordt, blijven zij de horeca bezoeken. Met name de jongere generaties bezuinigen niet graag op gezellige ontmoetingen met vrienden en familie buiten de deur. Hierbij zoeken zij wel een unieke beleving en een bijzonder concept; men is minder verknocht aan de vaste bruine stamkroeg van weleer en het aantal pure café’s loopt al jaren terug. Blurring-concepten spelen in op a b
CBS (2024), Aantal faillissementen stijgt met ruim 50% in 2023. ING (dec. 2023), Horeca gaat mager jaar tegemoet in 2024.
8 van 51
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
Supermarkten als kurk waar een centrum op drijft Supermarkten zijn een bepalende functie in de keuze van de consument voor een (lokale) aankooplocatie. Een gemiddelde supermarkt trekt circa 10.000 bezoekers per week, meer dan iedere andere functie in kleine en middelgrote centra. Uit door DTNP uitgevoerd onderzoek a blijkt dat circa 52% van de supermarktbezoekers het bezoek combineert met een of meer andere winkels. Een goede inpassing is hierbij belangrijk: combinatiebezoek neemt toe naarmate de andere winkels dichterbij en beter in het zicht liggen. Zo zijn supermarkten dus cruciaal voor de kansen van andere winkels, en niet alleen voor andere boodschappenwinkels. Ook niet-dagelijkse branches als sport, mode, speelgoed, et cetera, die een beperkte individuele trekkracht hebben en het meer van impulsaanko-
Landelijke ontwikkeling winkelvloeroppervlak supermarkten
pen moeten hebben, zijn vaak afhankelijk van voldoende passanten voor de deur. Supermarkten (mits goed ingepast) vervullen als geen ander de rol van passantenmotor. In deze uitdagende tijden voor de winkelsector is het, uitzonderingen daargelaten (toeristische bestemming of andere uitzonderlijke publiekstrekkers), zonder een sterk boodschappenaanbod lastig een compleet en divers niet-dagelijks winkelaanbod overeind te houden.
a
DTNP (2021), Passantenonderzoek trekkersrol supermarkten.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
9 van 51
1.4 Demografie Impressie Stationstuinen
Barendrecht telt momenteel circa 49.200 inwoners. Hiervan wonen er circa 20.900 in het stadsdeel Carnisselande (West) en 28.300 inwoners in Barendrecht-Oost. Woningbouw vindt de komende jaren met name plaats in de nieuwe wijk Stationstuinen, direct ten oosten van het station, waardoor de kern doorgroeit naar zo’n 56.200 inwoners in 2035 a.
Stationstuinen De Stationstuinen belooft een hoogstedelijke, autoluwe en gemengde woonwijk te worden, die de komende jaren vanuit het station wordt uitgerold. In de uiteindelijke wijk moeten 3.500 woningen komen, goed voor circa 5.600 bijkomende inwoners. Er is een voorzieningenaanbod bedacht gericht op de inwoners van de nieuwe wijk, met onder andere horeca, een supermarkt en overige dagelijkse win-
Bron: De Schakel, 2023
kels. Hierover meer in § 2.2 (toekomstig haalbaar aanbod).
Huidig inwonertal per stadsdeel en Stationstuinen als voornaamste woningbouwlocatie
a
Bevolkingsprognose gemeente Barendrecht (1 okt. 2023). Uitgangspunt is dat de volledige nieuwbouwwijk Stationstuinen in 2035 gerealiseerd is.
10 van 51
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
Barendrecht snel gegroeid
stuk polder is bebouwd. Hierdoor heeft iedere wijk zijn
het station, zoals Buitenoord of noordoost-Baren-
Tot de jaren 60 was Barendrecht nog een klein dorp in
eigen kenmerkende stedenbouwkundige opzet.
drecht. In de vergrijzende buurten treedt huishoudens-
de polder, dat uitliep in een bebouwingslint langs de
verdunning op en krimpt de bevolking wanneer er geen
Voordijk. Deze historische structuur is nog altijd duide-
Vergrijzing
woningbouw plaatsvindt.
lijk zichtbaar in het hoofdcentrum, dat zich grotendeels
Gevolg van deze wijksgewijze uitbreiding, met daarbin-
op de dijk bevindt, en aan verschillende oude boerderij-
nen veel dezelfde woningtypes (gezinswoningen), is
Gemiddeld hoger inkomen en autobezit
woningen die zich langs de Voordijk of de Dorpsstraat
dat de bevolking van de oudere wijken van Barendrecht
Het gemiddeld inkomen per inwoner ligt in Barendrecht
bevinden. Zeker vanaf de jaren 70 is Barendrecht snel
begint te vergrijzen. Dit is met name het geval in de
circa 11% boven het landelijke niveau a. Het autobezit
gegroeid van oost naar west, waarbij steeds een nieuw
buurten rondom het hoofdcentrum en ten westen van
per huishouden is met 1,2 iets hoger dan landelijk (1,1).
Historische ontwikkeling Barendrecht
a
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
CBS Statline (2022).
11 van 51
1.5 Relevant beleid Voorliggende structuurvisie voor detailhandel en horeca vormt een sectorale bouwsteen voor de Omgevingsvisie van de gemeente Barendrecht. In de geest van de integrale omgevingsvisie houdt dit beleid voor winkels en horeca rekening met ambities vanuit aanpalend beleid.
•
Voorgaande detailhandelsvisie
Rijerwaard & Cornelisland: uitbreidingslocatie voor
Het voorgaande detailhandelsbeleid van de gemeente
‘PDV-winkels’ in specifieke artikelgroepen die
Barendrecht dateert uit 2009 . De detailhandelssector
lastig in reguliere centra aan te bieden zijn.
b
én het consumentengedrag waren toen flink anders
•
Carnisseveste: Optimaliseren van een compleet en
dan nu, maar ontwikkelingen zoals schaalvergroting, fi-
divers winkelaanbod op wijkniveau, ondergeschikt
lialisering en branchevervaging waren ook toen al zicht-
aan het hoofdcentrum.
baar. Het internetwinkelen stond destijds nog in de kinderschoenen,
waarbij
werd
gedacht
•
dat
Het Muziekplein als buurtwinkelcentrum, ondergeschikt aan Carnisseveste.
Integraal horecabeleid Barendrecht 2023-2026
“internetwinkelen niet noodzakelijkerwijs leidt tot een
Het concept Integraal Horecabeleid 2023-2026 is nooit
daling van het aantal winkelbezoeken”. Belangrijke am-
winkelstructuur, omdat de bouwstenen voor een
vastgesteld door de gemeente, de inhoud ervan wordt
bities uit de voorgaande detailhandelsvisie waren het
goed functionerend winkelcentrum hier niet meer
nu opgenomen in voorliggende visie. In dit concept
bevorderen van de complementariteit van de verschil-
aanwezig zijn.
Integraal Horecabeleid
staan de beleidsregels die
lende winkelgebieden en het ruimtelijk concentreren
nodig zijn voor een goed ondernemersklimaat voor de
van winkels in de centra. Mede op basis van deze ambi-
horeca én een bescherming van het algemeen belang:
ties werden de volgende keuzes gemaakt in de detail-
op zoek naar een balans tussen leefbaarheid en leven-
handelsstructuur:
digheid.
•
Het
a
integraal
horecabeleid
wijst
het
van de gemeente, waar alle recreatieve branches
als locaties om de horeca ‘in zijn kracht te zetten’. De
thuis horen inclusief grootschalige winkels. •
Vaanpark: Uitwijklocatie voor grootschalige win-
aan de beoogde horecastructuur, worden overgeno-
kels in de brances sport, outdoor, fietsen en auto-
men in hoofdstuk 4 van voorliggende structuurvisie. De
assecoires wanneer dit niet in het hoofdcentrum
overige
kan worden ingepast.
beleidsregels
uit
dit
concept
Integraal
Onttrekken van De Gouwe (Marijkesingel) aan de
Barendrecht-Centrum: hét recreatieve winkelhart
Doormanplein, het Havenhoofd en de Middenbaan aan ruimtelijk-relevante beleidsregels hieruit, die bijdragen
•
Horecabeleid zijn te vinden in de bijlage. a
Gemeente Barendrecht (2023), Integraal horecabeleid Barendrecht 2023-2026 - concept. Op zoek naar een balans tussen leefbaarheid en levendigheid.
12 van 51
b
Gemeente Barendrecht. (2009). Detailhandelsvisie eindrapport.
Visie detailhandelsstructuur 2009
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
voor huidige en toekomstige inwoners. Barendrecht
Gemeentelijke Mobiliteitsvisie
van de provincie
kent een relatief groot aandeel (ruime) koopwoningen.
De mobiliteitsvisie van de gemeente Barendrecht
Zuid-Holland richt zich op het bundelen en concentre-
De huishoudenssamenstelling in Barendrecht veran-
maakt een viertal strategische keuzes:
ren van winkels en voorzieningen in centra. Buiten de
dert echter, waardoor een andere woningvraag ont-
1.
centra krijgen alleen specifieke branches van de detail-
staat. Als gevolg van vergrijzing en maatschappelijke
handel de ruimte om zich te vestigen (artikelen die van-
trends neemt het aandeel een- en tweepersoonshuis-
wege de aard- en omvang niet in reguliere centrumge-
houdens sterk toe, met name in de groep 75+ers. Bij
sluipverkeer en parkeeroverlast in woonwijken te-
bieden te verkopen zijn, zoals bouwmartken, tuincentra
starters uit zowel Barendrecht zelf als uit de regio be-
rugdringen.
en woonwinkels). Doel van dit beleid is ‘bouwen voor
staat behoefte aan betaalbare woningen. De toekom-
3.
Nul verkeersslachtoffers.
leegstand’ te voorkomen, en de centra van dorpen en
stige woningbouw (en voorzieningenstructuur) zal dan
4.
100% duurzaam vervoer en transport. In 2030
steden in de provincie aantrekkelijk te houden. DTNP
ook op deze veranderende behoefte in moeten spelen.
Provinciaal detailhandelsbeleid Het ruimtelijk detailhandelsbeleid
a
onderstreepte in 2022 het belang van het door de pro-
Goed bereikbaar en toegankelijk. Een zo groot mogelijke keuzevrijheid qua vervoersmiddel.
2.
Leefbare woonwijken. Auto- en vrachtverkeer,
vooral openbaar vervoer, fietsverkeer en elektrische auto’s.
b
vincie gevoerde concentratiebeleid voor het behouden van vitale centra, adviseerde enkele ruimtelijke beleids-
Huishoudensontwikkeling gemeente Barendrecht (Bron: Woonvisie Barendrecht 2023-2027)
regels aan te scherpen en concludeerde dat de opgaven waar deze centra voor staan in toenemende mate transformatie-opgaven zijn die ook vooral lokaal opgepakt moeten worden.
Woonvisie Barendrecht 2023-2027 Het algemene doel van de woonvisie c is het creëren van veilige en groene buurten, waarin het fijn wonen is a b c
Te vinden in het provinciale ‘Omgevingsbeleid’, bestaande uit de Omgevingsvisie, het Omgevingsprogramma en de Omgevingsverordening. DTNP. (2022). Onderzoek naar en advies over detailhandelsbeleid van de provincie Zuid-Holland. Gemeente Barendrecht (2023), Woonvisie 2023-2027.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
13 van 51
Analyse
2.1 Huidig aanbod Gemeente Barendrecht kent een geconcentreerde winkel- en horecastructuur in een vijftal centrumgebieden. Het overige voorzieningenaanbod ligt wel meer versnipperd over de gemeente.
vloeroppervlak van de publieke voorzieningen in
omvang van de horecabedrijven in Barendrecht ligt op
Barendrecht betreft een winkel in die branche, terwijl
circa 116 m² wvo, met specifiek voor de branche eten
het ‘slechts’ 15% van het aantal verkooppunten betreft
een wat groter gemiddelde van circa 144 m².
(zie grafiek). Zonder deze grootschalige branche ligt de gemiddelde winkelgrootte op een relatief normale
Structuur van vijf reguliere centra
grootte van circa 270 m² wvo.
Barendrecht beschikt over een duidelijke ruimtelijke voorzieningenstructuur, die bestaat uit vijf samenhan-
Geconcentreerde winkel- en horecastructuur De concentratiegraad van winkels in Barendrecht is
Bijna 60 horecazaken in Barendrecht
gende reguliere centrumgebieden:
met 83% in een winkelgebied hoog. Hierbij mag worden
De bijna 60 horecabedrijven zijn samen bijna 7.000 m²
•
aangetekend dat circa 15 ‘verspreide’ winkels zich op
wvo groot. Ruim de helft van het aanbod bestaat uit
het Vaanpark bevinden, waardoor de gevoelsmatige
eetgelegenheden: restaurants, lunchrooms etc. Daarna
winkelconcentratiegraad nog hoger ligt. Voor de hore-
is fastfood veruit de grootste branche. De gemiddelde
Het ‘oude’ centrum van Barendrecht (Middenbaan), op en rondom de dijk;
•
Carnisse
Veste
in
‘nieuw
Barendrecht’
Carnisselande;
casector bedraagt de concentratiegraad in winkelgebieden zo’n 80%, wat ook als zeer hoog mag worden
Branchebeeld van het aanbod in de gemeente Barendrecht, in m² wvo en in aantal verkooppunten
beschouwd. Dienstverleners en ontspanningsfuncties zijn wél regelmatig buiten de centra te vinden, zoals langs Avenue Carnisse of in de oksel van de A15/A29.
Ongeveer 190 winkels van gemiddeld grote omvang De bijna 190 winkels in de gemeente Barendrecht zijn in totaal ruim 132.000 m² winkelvloeroppervlak (wvo). De gemiddelde winkel is daarmee circa 700 m² wvo groot. Dit het vooral het gevolg van het de aanwezigheid van veel winkelaanbod in de branches wonen, doe-het-zelf (dhz) en tuincentra. Bijna tweederde van al het winkel-
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
15 van 51
Spreiding winkels en horeca (en overige voorzieningen) in de gemeente Barendrecht, geschaald naar omvang in m² wvo
16 van 51
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
Aandeel 65+ per buurt en loopafstand naar winkelgebieden
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
17 van 51
Omvang van het aanbod in aantal verkooppunten, in de centra en op overige locaties •
Dorpsstraat/Doormanplan, in het verlengde van de Middenbaan;
•
Muziekplein in het westen van oud-Barendrecht;
•
Marijkesingel, in het oosten van oud-Barendrecht.
In aanvulling op deze vijf centra beschikt Barendrecht over twee clusters met volumineus winkelaanbod: Woonboulevard Barendrecht in het noordwesten van de gemeenten en bedrijventerrein Vaanpark (met IKEA).
Rollatorafstand tot volwaardige supermarkten De vier ‘reguliere’ winkelgebieden (hoofdcentrum, Carnisse Veste, Muziekplein en Marijkesingel) beschikken ieder over een of meer supermarkten van 1.200 m² wvo of groter. Alle volwaardige supermarkten in de gemeente zijn daarmee reeds van een toekomstbestendige omvang. De verschillende boodschappenlocaties zijn gelegen in de directe nabijheid van de meest vergrijsde wijken van Barendrecht (zie kaart p.16). Daarmee voorziet de huidige spreiding van het aanbod aan dagelijkse benodigdheden reeds goed in de toenemende vraag naar dergelijke functies op ‘rollatorafstand’.
18 van 51
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
Omvang van het aanbod in m² wvo, per centrum en locatie Centrum Barendrecht In het centrum (in de volksmond Middenbaan genoemd) zijn in totaal 75 winkels en circa 15 horecabedrijven gevestigd, met een omvang van respectievelijk 13.000 m² wvo en 1.225 m² wvo. Ook is het centrum de grootste concentratie van diensten en ambachten (kappers e.d.) in de gemeente. Dat aanbod is de laatste jaren toegenomen, terwijl het niet-dagelijkse aanbod wegviel (zie grafiek op p. 21). Het centrum heeft door de ligging op de dijk een kenmerkende lintstructuur. Min of meer aan de uiteinden van het lint zijn twee belangrijke trekkers voor het centurm gevestigd: supermarkten Albert Heijn (ca. 1.500 m² wvo) en Jumbo (ca. 1.200 m² wvo). Op de noordwestelijke kop (net voorbij Albert Heijn) is tevens een cultuurcluster gevestigd. Er is zowel aanbod op als tegen de dijk aan gevestigd. Op de dijk leidt dit daardoor tot een dubbelzijdig front, maar aan weerszijden van de dijk is ook beneden aanbod gevestigd. Bezoekersstromen én aanbod worden daardoor verspreid over relatief veel locaties, waardoor de druk op de markt laag is en passantenstromen niet optimaal worden gebundeld.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
19 van 51
Carnisse Veste
Dorpsstraat/Doormanplein
Dit planmatig ontwikkelde centrum beschikt over circa
De Dorpsstraat is een uitloper van de Middenbaan. Er
30 winkels en bijna 20 horecazaken, met een gezamen-
zitten verspreid circa 15 kleinschalige voorzieningen
lijke omvang van respectievelijk circa 9.200 en 2.350
(samen goed voor ‘slechts’ 1.270 m² wvo). De verdeling
m² wvo. Daarnaast zijn er bijna tien overige publieke
tussen winkels, horeca en overige voorzieningen is
voorzieningen en staan er vijf panden leeg. De belang-
gelijk, waarbij zich rondom het Doormanplein een dui-
rijkste publiekstrekkers zijn Albert Heijn (ca. 2.050 m²
delijke concentratie horeca (met terrassen) bevindt.
wvo) en Jumbo (1.650 m² wvo). Net als op de
Doordat dit pleintje echter ook gebruikt wordt voor par-
Middenbaan is het aanbod op twee niveaus gevestigd:
keren, wordt de potentie voor een sfeervol horecaplein
op de benedenverdieping in een versstraat, met de
niet optimaal benut. Niet-dagelijks aanbod op verdieping Carnisse Veste
twee supermarkten, die direct aantakt op een ruim parkeerterrein. Bovenop deze straat en het parkeerterrein
Muziekplein
ligt een tweede winkelstraat. Daar is vooral niet-dage-
Het Romeins aandoende Muziekplein ligt centraal in de
lijks aanbod gevestigd, maar er wordt momenteel ge-
wijk Nieuweland, net ten oosten van de A29, en bestaat
werkt aan toevoeging van een derde supermarkt: dis-
in totaal uit bijna 15 voorzieningen (waarvan ruim de
counter Lidl (ca. 1.500 m² wvo). Deze nieuwe
helft winkels), met een gezamenlijke omvang van circa
discountsupermarkt wordt de tweede discounter van
2.450 m² wvo. Supermarkt Dirk (ca. 1.425 m² wvo) is
Barendrecht en de eerste in een regulier winkelcen-
veruit de grootste winkel en publiekstrekker van
trum. Het tweede maaiveld is goed bereikbaar te voet
Muziekplein. De voorzieningen zijn vooral geconcen-
en met de fiets en de tram vanuit Carnisselande. De
treerd rondom een centraal plein, waar ook de super-
benedenverdieping kent juist een sterke autobereik-
markt haar entree heeft.
baarheid via de Portlandse Baan. Dit maakt Carnisse Veste als geheel tot een efficiënte aankooplocatie. Aan
Marijkesingel
de waterzijde van Carnisse Veste is een verblijfsgebied
De Marijkesingel ligt in het oosten van Barendrecht,
met horeca te vinden.
tussen het centrum en het spoor. Het aanbod bestaat Horeca langs historische Dorpsstraat
20 van 51
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
in totaal tien voorzieningen (bijna 2.000 m² wvo groot).
naast de keukenstrip supermarkt Lidl (ca. 1.450 m²
Daarvan zijn er drie een winkel en twee een fastfood-
wvo) gevestigd. Door de ligging hiervan heeft deze su-
zaak. De overige betreffen vooral dienstverleners.
permarkt een belangrijke voorzieningenfunctie voor
Supermarkt Boon’s Markt (ca. 1.435 m² wvo) is veruit
Rotterdam. Doordat dit tot de opening van de nieuwe
de
de
vestiging in Carnisse Veste de enige discountsuper-
Marijkesingel. Die winkel heeft echter een ingang en
markt is in Barendrecht (en de directe regio) trekt deze
eigen parkeerterrein die afzijdig liggen van de overige
supermarkt, ondanks de perifere ligging, ook veel be-
voorzieningen, waardoor er nauwelijks meer sprake is
zoekers uit Barendrecht.
grootste
winkel
en
publiekstrekker
van
van een samenhangend centrumgebied.
Bedrijventerreinen en verspreidgelegen aanbod Woonboulevard Barendrecht
In totaal liggen er buiten de hiervoor beschreven loca-
De Woonboulevard van Barendrecht ligt in het noord-
ties nog bijna 90 voorzieningen verspreid over
oosten van de gemeente, aan de ‘overkant’ van de A15.
Barendrecht. Bijna de helft daarvan ligt op een bedrij-
De woonboulevard is niet als één project ontwikkeld,
venterrein (ca. 40 voorzieningen, primair volumineus
maar bestaat uit meerdere delen die na elkaar zijn ont-
winkelaanbod). Het bedrijventerrein met veruit het
wikkeld en van elkaar zijn gescheiden door grootschali-
meeste winkelaanbod is Vaanpark. Daar zijn enkele
ge infrastructuur. Grofweg zijn er drie deelgebieden:
(zeer) grootschalige winkels gevestigd, waaronder Ikea
één deel ten zuiden van de IJsselmondse Randweg (bij
(ca. 26.000 m² wvo), Babypark (ca. 8.000 m² wvo),
het meubelplein), en twee delen ten noorden van die
Outdoor-XL (ca. 4.500 m² wvo) en bouwmarkten Praxis
weg: één deel ten oosten van de Euroweg (de ‘meubel-
(ca. 5.000 m² wvo)
strip’) en één deel ten westen van de Euroweg (de ‘keu-
Andere grote aanbieders in deze ‘overige categorie’ zijn
kenstrip’). Er zijn in totaal 34 woonwinkels (met samen
bouwmarkt Karwei (ca. 3.400 m² wvo) en verlichtings-
ruim 38.000 m² wvo leidt dat tot een gemiddelde groot-
winkel Straluma (ca. 7.500 m² wvo), die beide solitair
te van ruim 1.100 m² wvo), vier horecabedrijven (twee
op bedrijventerrein Reijerwaard gevestigd zijn (nabij het
fastfood, één lunchroom en één hotel, allemaal in het
meubelplein).
Buurtcentrum aan het ‘Romeinse’ Muziekplein
en Karwei (ca. 3.600 m² wvo).
zuidelijke deel), en drie dienstverleners. Daarnaast is
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
Fastfood op de woonboulevard
21 van 51
Ontwikkeling van het voorzieningenaanbod in aantal verkooppunten, per centrum en locatie Naast het aanbod op de bedrijventerreinen zijn er nog circa 50 overige voorzieningen versnipperd aanwezig. Het betreft een breed palet aan vooral dienstverlenende bedrijven, waarbij de ‘verspreide concentratie’ aan de Avenue Carnisse (langs de trambaan) opvalt.
Ontwikkeling aanbod sinds 2019 In de grafiek hiernaast is de ontwikkeling van het voorzieningenaanbod sinds 2019 weergegeven. Het volgt in belangrijke mate de landelijke trends en ontwikkelingen, waarbij het niet-dagelijkse winkelaanbod afneemt. Wel is het verspreidgelegen winkelaanbod toegenomen. In het hoofdcentrum van Barendrecht is de terugloop van het niet-dagelijkse winkelaanbod bijna één op één vervangen door diensten en ambachten. In de Dorpsstraat is het algehele aanbod aan publieke functies de afgelopen jaren teruggevallen. Dit ‘centrumgebied’ verkleurt zo langzaam tot een gemengde woonstraat met een horecaplein.
22 van 51
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
2.2 Toekomstig haalbaar aanbod Het toekomstig haalbare dagelijkse winkel aanbod kan worden ingeschat op basis van een distributieve marktruimteberekening. Voor het niet-dagelijkse winkelaanbod en het horeca-aanbod is dit weinig zinvol (zie p. 23). Het haalbare aanbod voor deze sectoren wordt ingeschat op basis van landelijke en lokale trends en ontwikkelingen.
Demografie en online
hoofd. In het meest recente Koopstromenonderzoek
De gemeente Barendrecht telt op dit moment circa
Randstad (KSO) a ligt het gemeten aandeel online op
49.200 inwoners. Dit inwonertal zal de komende jaren
circa 8%, wat boven het landelijke niveau ligt van circa
doorgroeien naar circa 56.200, met name dankzij de
5%. Voor 2030 wordt uitgegaan van een groei van
ontwikkeling van nieuwbouwwijk Stationstuinen.
online in de dagelijkse winkelsector naar circa 10% en voor 2035 naar 12%, waardoor de besteding per hoofd
Het inkomensniveau in Barendrecht ligt circa 11%
terugloopt naar € 2.722 per jaar.
boven het landelijk gemiddelde. Dit wordt meegewogen in de geschatte huidige besteding per hoofd per jaar in
Marktruimteberekening dagelijkse winkelsector
de dagelijkse winkelsector van €2.846. Ook het online
De kwantitatieve marktruimteberekening toont de
boodschappen doen is verrekend in deze besteding per
a
I&O Research. (2021). Koopstromenonderzoek Randstad.
balans tussen vraag en aanbod voor dagelijkse winkels (supermarkten, versspeciaalzaken, drogisterijen) in de gemeente Barendrecht.
Variabelen vraagzijde De vraagzijde van de som wordt bepaald door het aantal inwoners in het primaire verzorgingsgebied (de gemeente Barendrecht), het inkomensniveau van deze inwoners, de mate waarin zij hun boodschappen in de eigen gemeente (koopkrachtbinding) en online doen, en de mate waarin dagelijkse winkels in de gemeente Barendrecht er in slagen boodschappenbestedingen van buitenaf aan te trekken (koopkrachttoevloeiing).
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
23 van 51
Koopkrachtbinding en -toevloeiing
Potentieel dagelijks winkelaanbod
Dit betekent dat er ook in de toekomst economische
In het in 2021 uitgevoerde KSO werd een koopkrachtbin-
Rekening houdend met voorgaande variabelen worden
ruimte is om dagelijkse winkelmeters toe te voegen
ding van 92% van inwoners uit de gemeente Barendrecht
de totale bestedingen in de boodschappensector in de
zonder dat dit het gezonde functioneren van het huidi-
aan fysieke dagelijkse winkels in hun gemeente geme-
gemeente Barendrecht geraamd op circa €180,5 mil-
ge aanbod zou bedreigen. Het eventueel benutten van
ten. Circa 22% van de boodschappenbestedingen in
joen euro. Wanneer we dit bedrag delen door de gemid-
de marktruimte dient strategisch te gebeuren en is bo-
Barendrecht komt van buiten de eigen gemeente (toe-
deld benodigde vloerproductiviteit in de dagelijkse win-
venal geen doel op zich. Hierover meer in hoofdstuk 3
vloeiing).
kelsector van €8.025 per m² resulteert dit in een
(Toekomstvisie).
potentieel dagelijks winkelaanbod van circa 20.575 m² Ontwikkeling dagelijks boodschappenaanbod
wvo in de huidige situatie. Als daarbij ook rekening
De komende jaren wordt het dagelijkse winkelaanbod in
wordt gehouden met de geschatte toename van het
Niet dagelijkse winkelsector en horeca
Barendrecht uitgebreid met maximaal 3.950 m² wvo aan
aandeel online naar 12% in 2035 én de toename van het
Een marktruimteberekening voor de niet-dagelijkse
harde plannen door onder meer de toevoeging van twee
inwonertal in de gemeente, dan loopt dit potentiële da-
winkelsector en de horeca heeft weinig zeggens-
supermarkten. Het dagelijkse winkelaanbod in de ge-
gelijkse winkelaanbod op naar circa 22.500 m² wvo in
kracht. Binnen deze sectoren zijn de verschillen in
meente neemt daardoor toe naar circa 16.375 m² in 2030
2035.
verdienmodel veel groter dan in de dagelijkse winkel-
(toevoeging Lidl Carnisse Veste) en 18.875 m² wvo in
sector.
Zo
zijn
Zeeman
en
Donna
Mode
in
2035 (toevoeging buurtcentrum Stationstuinen).
Conclusie marktruimteberekening
Barendrecht beide actief in de modesector, maar
•
In Carnisse Veste worden op de eerste verdieping
In de huidige situatie is er een uitbreidingsruimte be-
hebben zij een aanzienlijk andere omzet nodig per m².
vijf winkelpanden samengevoegd om hier een Lidl-
schikbaar van circa 5.650 m² voor de dagelijkse winkel-
supermarkt van circa 1.450 m² wvo te realiseren.
sector in de gemeente Barendrecht. Daardoor functio-
Een blik op de recente lokale ontwikkelingen en
In de Stationstuinen wordt ingezet op een voorzie-
neren de huidige dagelijkse winkels circa 38% boven
landelijke trends heeft dan ook meer voorspellende
ningenaanbod dat zich richt op de inwoners van de
het landelijk gemiddelde. Door de toevoeging van dage-
waarde. Voor de niet-dagelijkse winkelsector geldt
nieuwbouwwijk, met onder meer een supermarkt en
lijkse
dat zij sterke concurrentie ervaren van online. De
enkele overige dagelijkse winkels. In totaal is circa
Stationstuinen loopt deze marktruimte terug naar circa
horecasector heeft met name te kampen met sterke
2.500 m² wvo aan dagelijkse winkelmeters bedacht
3.600 m² wvo in de gemeente Barendrecht, waarmee
kostenstijgingen. Dankzij de forse inwonergroei in de
(3.500 m² bvo detailhandel totaal ).
de dagelijkse winkels nog altijd circa 19% bovengemid-
gemeente lijkt behoud van de huidige aanbodomvang
deld kunnen functioneren.
echter wel een haalbare ambitie.
•
a
a
Bestemmingsplannen Stationstuinen fase 1 en fase 2.
24 van 51
winkelmeters
in
Carnisse
Veste
en
de
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
Indicatieve marktruimteberekening dagelijkse sector gemeente Barendrecht* .
.
.
.
Gemeente Barendrecht 2024
2030 excl. Stationstuinen
2035 incl. Stationstuinen
a Aantal inwoners gemeente Barendrecht
49.180
ca. 49.250
ca. 56.250
b Winkelomzet per hoofd (excl. btw en internet), gecorrigeerd voor gemiddeld inkomen
€ 2.846
c Koopkrachtbinding d Verwachte winkelomzet uit verzorgingsgebied (excl. btw)
a*b*c
e Koopkrachttoevloeiing f
Totale winkelomzet (excl. btw)
d / (1 - e)
g Gemiddelde winkelomzet per m² wvo (excl. btw) h Potentieel winkelaanbod i
Winkelaanbod in m² wvo
j
Indicatie uitbreidingsruimte in m² wvo
k Functioneren t.o.v. landelijk gemiddelde (g)
f/g
€ 2.784
online-aandeel van 10% naar 12%
€ 2.722
92%
92%
92%
€ 128,8 mln
€ 126,2 mln
€ 140,8 mln
22%
22%
22%
€ 165,1 mln
€ 161,7 mln
€ 180,5 mln
€ 8.025
€ 8.025
€ 8.025
ca. 20.575 m² wvo
ca. 20.150 m² wvo
ca. 22.500 m² wvo
ca. 14.925 m² wvo
h-i
online-aandeel van 8% naar 10%
+1.450 Lidl Carnisse Veste
ca. 16.375 m² wvo
+2.500 Stationtuinen
ca. 18.875 m² wvo
ca. 5.650 m² wvo
ca. 3.775 m² wvo
ca. 3.600 m² wvo
+38%
+23%
+19%
* Voor een toelichting op de achtergronden van deze berekening verwijzen we naar de publicatie van Retail Insiders (2023), ‘Omzetkengetallen 2022 ten behoeve van ruimtelijk-economisch onderzoek’.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
25 van 51
Toekomstvisie
3.1 Uitgangspunten en ambities De gemeente Barendrecht streeft naar een zo aantrekkelijk en divers mogelijk winkel- en horeca-aanbod voor haar inwoners. Binnen vitale centra krijgen ondernemers de beste kansen om te ondernemen.
fysieke detailhandel per hoofd van de bevolking. Er
Sub-ambitie detailhandel | het voorzien in dagelijkse
is dan ook geen aanleiding om extra niet-dagelijk-
benodigdheden nabij huis, om bij te dragen aan de leef-
se winkelmeters te realiseren in de gemeente.
baarheid in de gemeente, onder andere in het licht van
De omvang van het horeca-aanbod is de laatste
de vergrijzing en het stimuleren van duurzame en ge-
jaren vrij constant gebleven, maar de sector kampt
zonde mobiliteit (acceptabele fiets-afstand). Deze am-
met uitdagende tijden. Ondanks de gemeentelijke
bitie vraagt om een winkelaanbod op maat voor de ver-
Uitgangspunten
bevolkingsgroei is er dan ook geen aanleiding om
schillende delen van de gemeente. Een te grote
De gemeente kent de volgende uitgangssituatie:
aan aanzienlijke toevoegingen te denken.
ontwikkeling kan de hoofdambitie (concentratie) of am-
•
•
•
Het komende decennium groeit het aantal inwo-
bitie voor dagelijkse voorzieningen elders in de struc-
ners in de gemeente van circa 49.000 naar circa
Ambities
56.000. De grootste inwonergroei vindt plaats in
Rekening houdend met de genoemde uitgangspunten
De Stationstuinen, de nieuwe wijk ten oosten van
en met de doelstellingen vanuit vigerend beleid (zie pa-
Hoofdambitie horeca | het bieden van een aantrekkelijk
het spoor en treinstation.
ragraaf 1.5) zijn de ambities voor de detailhandels- en
en divers horeca-aanbod in de voorzieningencentra van
De vergrijzing van de bevolking zal in de gemeente
horecastructuur als volgt:
de gemeente Barendrecht. Concentratie van horeca
Barendrecht de komende jaren doorzetten. Oudere
•
•
tuur namelijk ook in de weg zitten.
draagt bij aan duidelijk herkenbare horecaclusters, die
inwoners hebben behoefte aan dagelijkse voorzie-
Hoofdambitie detailhandel | het behouden van een zo
goed kunnen functioneren. Horeca kan zo bijdragen
ningen (en een ontmoetingsplek) dicht bij huis.
divers mogelijk winkelaanbod in de gemeente, door het
aan de levendigheid in centrumgebieden, waarbij de
Na realisatie van de derde supermarkt in Carnisse
concentreren van winkelontwikkelingen in een struc-
ambitie is de leefbaarheid niet aan te tasten.
Veste zijn er in Barendrecht 8 supermarkten. Er is
tuur van vitale winkelgebieden. Door een hoge mate
kwantitatief marktruimte voor uitbreiding van het
van concentratie (bundeling van bezoekersstromen, sy-
Sub-ambitie horeca | op bijzondere plekken buiten de
dagelijkse aanbod, zowel in de nieuwe wijk De
nergie tussen functies) ontstaan de beste kansen voor
voorzieningencentra horecabedrijven faciliteren die de
Stationstuinen, als in de huidige kern Barendrecht.
een diversiteit aan ondernemers en concepten. Zo
beleveringswaarde ter plaatse vergroten, in aanvulling
Het niet-dagelijkse winkelaanbod in de gemeente
kunnen inwoners van Barendrecht ook in de toekomst
op het aanbod in de centra.
is de laatste jaren afgenomen. De forse bevol-
voor zo veel mogelijk aankopen binnen de gemeente-
kingsgroei in Barendrecht is welkom als ‘buffer’
grenzen terecht.
tegen de trend van een teruglopende behoefte aan
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
27 van 51
3.2 Gewenste structuur De gemeente Barendrecht zet in op een winkel- en horecastructuur met een zo vitaal mogelijk hoofdcentrum van Barendrecht en een krachtig wijkcentrum in Carnisselande, met in aanvulling daarop buurtcentra, zodat iedere inwoner een supermarkt in de buurt heeft. Ook wordt ingezet op aantrekkelijke horecaconcentraties en -locaties voor de eigen inwoners en de recreatieve bezoekers.
•
Hoofdcentrum Barendrecht-Centrum | Dit is het
winkels en maximaal enkele frequentbezochte
hoofdcentrum en het economische en sociale hart
horeca- en dienstverlenende zaken (zoals een ca-
van de gemeente, waar het doel is een gemeente-
fetaria en een kapper). Voor de Stationstuinen is
verzorgende aantrekkingskracht te behouden. Hier
het advies bij de ontwikkeling uit te gaan van een
hoort het meest uitgebreide en diverse winkel-,
compact centrumgebied, waarbinnen voorzienin-
horeca- en overige voorzieningenaanbod bij.
gen van elkaars nabijheid kunnen profiteren door-
Versterking van dit centrum, zowel programma-
dat consumenten deze gemakkelijk combineren.
tisch als ruimtelijk, is gewenst. Hierbij kan worden
•
Woonboulevard Barendrecht | Voor de woonboule-
meegedacht aan een herstructurering om een
vard is de ambitie de positie als regionaal onder-
derde centrumsupermarkt mogelijk te maken.
scheidend
Wijkcentrum Carnisse Veste | Dit is het efficiënte
Daarvoor is het concentreren van winkels binnen
De gewenste voorzieningenstructuur bestaat uit centra
wijkcentrum voor de relatief grote wijk ten westen
het thema wonen, en dus het vasthouden aan het
en gebieden die cruciaal zijn voor een vitale winkel- en
van de A29. Hier kunnen alle boodschappen
heldere profiel als woonwinkelcluster, uitgangs-
horecastructuur in de gemeente. Dit zijn dé locaties
worden gedaan, en is overig niet-dagelijks aanbod
punt. De woonboulevard is géén onderdeel van de
waar het winkel- en horeca-aanbod geconcentreerd
aanwezig, gericht op de inwoners van Carnisse
reguliere structuur, maar geldt als uitzonderingslo-
wordt. Voor deze locaties zet de gemeente actief in op
lande. Winkelbezoek kan hier goed worden gecom-
catie voor de verkoop van volumineuze artikelen
het zo sterk mogelijk houden en maken van het aanbod,
bineerd met een hapje en een drankje; bij het
(die vanwege het volume niet eenvoudig binnen de
mits passend bij de gewenste functie en positie (ver-
Havenhoofd vindt men een rijk aanbod aan eet- en
reguliere centrumgebieden te verkopen zijn).
zorgingsgebied, etc.). In deze gebieden werkt de ge-
drinkgelegenheden.
Uitbreiding met niet-volumineuze branches is hier
Buurtcentra Muziekplein, Marijkesingel en De
niet mogelijk.
•
Gewenste structuur
meente mee aan initiatieven die een bijdrage leveren
•
te
behouden.
aan behoud en versterking van de functie en positie
Stationstuinen | Buurtcentra met aanbod gericht
van de locatie. Tevens zet de gemeente zich in deze ge-
op de direct omliggende buurt. Het gaat in elk
zeker in potentie, een sfeervol horeca- en terras-
bieden in om de randvoorwaarden voor winkels
en
buurtcentrum om maximaal één moderne super-
senplein in een historische setting, met een divers
horeca daar te optimaliseren. Centra en gebieden die
markt (in omvang afgestemd op de omvang van de
aanbod aan eetgelegenheden en cafés. Hier liggen
onderdeel zijn van de gewenste structuur zijn:
buurt), aangevuld met enkele overig-dagelijkse
kansen om de verblijfskwaliteit te verhogen, door
28 van 51
•
woonwinkelcluster
Horecaplein Doormanplein | Het Doormanplein is,
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
Beoogde structuur voor detailhandel en horeca in Barendrecht
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
29 van 51
•
de pleinruimte te vergroenen en de parkeerfunctie
supermarkten in Barendrecht zijn groter dan 1.400 m²
terug te dringen.
wvo en hebben daarmee al een moderne maat. Ze zijn
Recreatiezone Oude Maas, polder en dijk | De
dan ook in beginsel toekomstbestendig, maar de be-
zone ten zuiden van het stedelijk gebied van
reikbaarheid (m.n. in het centrum) is niet overal vol-
Barendrecht, richting de Oude Maas, heeft, met
doende eenvoudig. Daarnaast heeft het centrum van
o.a. de Zuidpolder, Achterzeedijk, Noldijk en
Barendrecht ‘maar’ twee supermarkten, terwijl Carnisse
Wevershoek, veel (potentiële) recreatieve waarde.
Veste er binnenkort drie heeft. Voor een gemeentever-
Horeca gericht op deze recreatieve functie, zoals
zorgende functie is voor het centrum een sterke positie
een theehuis in de polder of een lunchroom langs
ten opzichte van Carnisse Veste, en dus een toevoeging
de dijk, is hier van toegevoegde waarde, mits pas-
van een derde supermarkt gewenst.
send bij de landschappelijke kwaliteiten. Rekening houdend met het aanwezige marktpotentieel
Uitwerking supermarktstructuur
(zie paragraaf 2.2), en zoekend naar een balans tussen
Als voornaamste publiekstrekkers (zie paragraaf 1.3)
concentratie en spreiding wordt ingezet op de volgen-
zijn supermarkten van groot belang voor de winkel-
de hiërarchische supermarktstructuur:
Marijkesingel toegevoegd aan te versterken hoofdstructuur
structuur en verdienen ze speciale aandacht in de vertaling van de visie. De verdeling van het aantal en de
Hoofdcentrum Barendrecht-Centrum: 3 supermarkten
omvang van de supermarkten is bepalend voor het con-
In aanvulling op de twee huidige supermarkten wordt
sumentengedrag (keuze voor winkelgebied) en daar-
een derde supermarkt toegevoegd. De derde super-
mee voor de winkelstructuur. Een grotere supermarkt
markt is bij voorkeur een complementaire formule (bij
heeft vaak een grotere en meer bovenlokale aantrek-
voorkeur discounter). Supermarkten in het centrum
kingskracht. Kleinere (< 1.000 m² wvo) supermarkten
kunnen een omvang van circa 1.600 m² wvo hebben.
zijn kwetsbaar en vallen soms weg uit de structuur. In
Toevoeging van een extra supermarkt aan Barendrecht-
Barendrecht heeft alleen Jumbo in het centrum met
Centrum is complex en vraagt om een herontwikkeling.
ruim 1.200 m² wvo een relatief kleine maat. Alle andere
Essentiële aandachtspunten daarbij zijn een goede inCarnisse Veste:: een efficiënt bezocht wijkcentrum
30 van 51
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
passing van de supermarkt (ingang moet relatie
Buurtcentra Muziekplein en Marijkesingel: 1 supermarkt
hebben met de Middenbaan), en een goede algehele
In beide centra is één supermarkt gewenst voor de da-
bereikbaarheid (met name parkeervoorzieningen voor
gelijkse boodschappen van de bewoners van de omlig-
fiets en auto). De herontwikkeling kan tevens kansen
gende buurten. In beide centra zijn de supermarkten
bieden om nieuwe woningen aan het centrum toe te
reeds circa 1.400 m² wvo en toekomstbesteding. Er is,
voegen (wonen direct bij voorzieningen is aantrekkelijk
behalve het verbeteren van de algehele uitstraling van
voor senioren en starters).
deze locaties, geen aanleiding tot wijzigingen.
Wijkcentrum Carnisse Veste: 3 supermarkten
Buurtcentrum Stationstuinen: 1 supermarkt
Met de actuele toevoeging van de derde supermarkt
Deze nieuwe wijk met circa 3.500 woningen en 5.600
(Lidl van circa 1.450 m² wvo) ontstaat in Carnisse Veste
inwoners in het oosten van Barendrecht wordt autoluw
al het sterkste supermarktaanbod in de gemeente. Alle
ontwikkeld. Door de geïsoleerde ligging van de wijk
supermarkten hebben bovendien een toekomstbesten-
wordt bij de ontwikkeling ervan uitgegaan van een
dige maat en de bereikbaarheid is reeds goed. Hier zijn
boodschappenvoorziening, zodat inwoners in hun
geen verdere wijzigingen nodig.
eigen wijk, net als bij Muziekplein en Marijkesingel, in
Buurtsupermarkt Muziekplein
de nabijheid van hun huis dagelijkse boodschappen kunnen doen. Het is beleidsmatig nadrukkelijk niet gewenst dat deze supermarkt ook bestedingen van buiten de wijk aantrekt. Daarom geldt voor deze locatie een
Vuistregel supermarkten
maximale omvang van 1.200 à 1.500 m² wvo a , waarbij
Voor een supermarkt van ongeveer 1.200 m²
de onderkant van deze bandbreedte beter aansluit bij
wvo zijn, om voldoende draagvlak te realise-
de beoogde verzorgingsfunctie. Met 1.200 m² wvo is
ren, circa 5.000 à 6.000 inwoners nodig in een wijk.
a
Aansluitend bij het concept bestemmingsplan De Stationstuinen fase 2, dat uitgaat van 1.500 m² bedrijfsvloeroppervlakte (bvo) voor de supermarkt (NL.IMRO.0489.BPBTO20230003-ON01).
De Stationstuinen: een passend lokaal aanbod
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
31 van 51
een toekomstbestendige supermarkt te realiseren (ver-
leegstand van winkel- en horecaruimtes buiten de ge-
Wijzigingen ten opzichte van voorgaand beleid
gelijkbaar met de huidige Jumbo in Barendrecht-
wenste structuur is transformatie van die ruimtes naar
Voorliggende visie volgt in grote lijnen de structuur-
Centrum), wordt invulling gegeven aan de ambitie inwo-
andere, op die locatie passende alternatieve functies,
keuzes uit het Integraal Horecabeleid en het voor-
ners dicht bij huis hun boodschappen te kunnen laten
zoals wonen, gewenst. Dit zorgt op de lange termijn
gaande detailhandelsbeleid, maar concreet zijn er de
doen en wordt de balans met het hoofdcentrum be-
voor bundeling van de bezoekersstromen binnen de ge-
volgende wijzigingen:
waard.
wenste structuur, wat bijdraagt aan de ambities voor
•
het behouden van een zo divers mogelijk aanbod.
Aan de detailhandelsstructuur worden met de Marijkesingel en De Stationstuinen twee buurtcentra toegevoegd. Hiermee speelt de beoogde
Supermarkt woonboulevard Met de ontwikkeling van een derde supermarkt in
Keuze voor bedrijventerreinen en bouwmarkten
structuur in op de toenemende maatschappelijke
Barendrecht-Centrum en Carnisse Veste, waarbij in
De bedrijventerreinen maken géén onderdeel uit van de
behoefte aan dagelijkse voorzieningen dichtbij
beide gevallen een discounter gewenst geacht wordt,
toekomstig gewenste structuur van voorzieningenclus-
huis.
verliest de supermarkt bij de woonboulevard voor
ters en vallen daarmee onder het regime ‘Buiten de
Barendrecht haar functie. De functie voor Rotterdam
structuur’. Op bedrijventerrein Vaanpark mogen echter,
voor bouwmarkten, alhoewel rechten van be-
blijft echter wel bestaan. Gelet op de huidige omvang
omwille van de spreiding en in aanvulling op de woon-
staande winkels in andere branches blijven be-
en het parkeren wordt deze functie op dit moment
boulevard, bouwmarkten gevestigd worden. Andere
houden. Doel hiervan is potenties zoveel moge-
prima vervuld en is er geen reden tot wijziging. Deze su-
winkels die daar gevestigd zijn behouden hun bestaan-
lijk te benutten voor reguliere centrumgebieden
permarkt wordt beleidsmatig geconsolideerd.
de rechten, en verplaatsen (zover het winkels in de volu-
zoals de Middenbaan en Carnisse Veste. Een out-
mineuze branches betreft) bij voorkeur naar de woon-
doorwinkel past qua assortiment immers ook
Buiten de structuur
boulevard. Daar hebben ze meerwaarde voor het
goed in reguliere winkelgebieden.
Om de gewenste structuur te faciliteren, wordt buiten
grotere geheel. Voor veel van die bedrijven, zoals bij-
deze structuur in beginsel niet meegewerkt aan nieuwe
voorbeeld Ikea, zal verplaatsing echter niet reëel zijn.
•
•
Vaanpark blijft enkel nog een vestigingslocatie
In de ‘recreatieve zone’ tussen kern en Oude Maas kan worden meegedacht met passende
initiatieven. Ook wordt daar niet meegewerkt aan ver-
horeca-initiatieven. Hiermee wordt ingespeeld op
betering of instandhouding van de randvoorwaarden
de recreatieve ambities van de gemeente voor dit
voor een goed winkel- en horecaklimaat. Verplaatsing
gebied en de toenemende behoefte van de con-
van ondernemingen van buiten deze structuur naar de
sument aan beleving.
gewenste structuur acht de gemeente gewenst. Bij 32 van 51
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
Beleidskader
4.1 Dynamiek door beleid Een consequent en duidelijk gemeentelijk detailhandels- en horecabeleid zorgt ervoor dat ondernemers weten waar zij aan toe zijn. Zo worden er investeringen uitgelokt op de juiste locaties en ontstaan aantrekkelijke centrumgebieden: dynamiek door beleid.
Duidelijke kaders cruciaal voor investeringen De visie biedt de kaders voor het toetsen van markt initiatieven en het creëren van de juiste randvoorwaarden, en daagt uit tot investeringen op de gewenste locaties. Vasthouden aan de gewenste structuur voor detailhandel en horeca, en daar ook naar handelen (o.a. toetsing initiatieven, handhaving beleidsregels) biedt helderheid en duidelijkheid voor alle marktpartijen, zodat er voor deze partijen zekerheid ontstaat en ze van de gemeente weten waar ze van uit mogen gaan als ze overwegen te (blijven) investeren in een van de centra. De gewenste investeringen en versterkingen zullen alleen van de grond komen als er een duidelijk beleid wordt gevoerd en daar helder over wordt gecommuniceerd.
34 van 51
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht_CONCEPT - 26 maart 2024
4.2 Ruimtelijke beleidsregels Om de ruimtelijke visie daadwerkelijk te doen slagen is het van belang deze door te vertalen in juridische sturingsinstrumenten en concrete beleidsregels die handhaafbaar zijn.
Voorliggend beleid kan als onderdeel van de hoofdvisie
delsbestemming. In sommige gevallen kan gemoti-
of als een apart programma ‘horeca en detailhandel’
veerd afgeweken worden van dit principe, maar bij elke
worden ingepast.
vergunningaanvraag is dit het vertrekpunt.
Voor de uitvoeringspraktijk wordt voorliggende visie
In de basis hoort ook horeca thuis in de aangewezen
Vertaling naar omgevingsplan en omgevingsvisie
uitgewerkt naar definities en concrete regels voor de-
centrumgebieden, en wordt er buiten deze locaties niet
Om succesvol ruimtelijk detailhandelsbeleid te kunnen
tailhandel en horeca in de gemeente Barendrecht.
meegewerkt aan nieuwvestiging of uitbreiding van ho-
voeren, is het van belang dat deze visie wordt verwerkt
recazaken. In deze visie is echter aan de voorkant de
in de gemeentelijke omgevingsvisie en wordt vertaald
De basisregel
‘recreatieve zone’ tussen de kern Barendrecht en de
naar het nieuwe omgevingsplan. Het omgevingsplan is
Winkels en horeca horen thuis in centrumgebieden.
Oude Maas als uitzonderingslocatie aangemerkt (zie
het meest krachtige instrument dat de gemeente tot
Daarom worden er geen winkel- en horecaontwikkelin
voor specificering §3.2).
haar beschikking heeft om ruimtelijk beleid te voeren.
gen (nieuw of uitbreiding) toegestaan buiten de ge-
In het omgevingsplan wordt bepaald waar detailhandel
wenste locaties (zie §3.2), omdat een te grote spreiding
en horeca wel of niet worden toegestaan. De gemeente
en/of vergroting van het detailhandels- en horeca-aan-
kan hierin bepalen welke typen horeca en detailhandel
bod buiten deze gebieden de gemeentelijke ambities
mogen vestigen in de verschillende gebieden, en in
tegenwerkt. Omwille van specifieke ruimtelijk-relevante
welke gebieden geen (uitbreiding van) detailhandel of
redenen zijn een aantal uitzonderingen mogelijk. Die
horeca is toegestaan.
worden verderop in deze paragraaf behandeld. Eerst de basis:
Het beleid voor horeca en detailhandel is zo integraal mogelijk opgesteld, zodat inpassing in de nieuwe om-
Winkels en horeca in centra
gevingsvisie zo soepel mogelijk verloopt. Gemeente
Winkels horen thuis in de reguliere winkelgebieden die
Barendrecht is momenteel druk bezig om deze
zijn aangewezen in paragraaf 3.2. Daarbinnen geldt de
Omgevingsvisie op te stellen.
huidige contour van de centrum- dan wel de detailhanBasisregel: winkels en horeca horen in centrumgebieden