2025-039508 Kerkenvisie

‘‘In onze kerk moet iedereen kunnen schuilen. Dat is een morele plicht.’

35

Van de 10 kerken in de gemeente Barendrecht zijn 2 kerken (20%) aangewezen als rijks- of gemeentelijk monument. Daarmee zijn de twee oudste en cultuurhistorisch meest waardevolle kerkgebouwen beschermd. De gemeente maakt zich hard voor langdurig behoud en bescherming van deze gebouwen (exterieur en interieur), ook wanneer verkoop, leegstand en herbestemming aan de orde is. Bij planontwikkeling en plantoetsing van herbestemmingen of multifunctioneel gebruik van kerkgebouwen, wordt de transformatieladder ingezet. Behoud van de maatschappelijke bestemming en publieks-toegankelijkheid zijn daarbij in eerste instantie uitgangspunt. Naar aanleiding van de (on)mogelijkheden, financiële haalbaarheid, draagvlak onder de samenleving en lokale wensen en behoeften kan een traptrede, mits beargumenteerd en onderbouwd, worden gedaald. De waardering per kerkgebouw op basis van de cultuurhistorische en maatschappelijke waarden en de interieurwaarde, wordt in deze afweging meegenomen. Van alle kerken in Barendrecht is het kerkelijke, roerende interieur, niet of lang geleden geregistreerd en gewaardeerd. Juist in een periode waarin de kans bestaat dat kerken leeg komen te staan en herbestemd worden, of in toenemende mate multifunctioneel ingezet worden, komt het kerkelijk interieur onder druk te staan. Het vastleggen en registreren kan helpen in het maken van afwegingen in de toekomst.

2. De gemeente zorgt voor beleidsmatige inbedding van de Kerkenvisie. 9.

Aanbevelingen

Conclusies & aanbevelingen

De gemeente maakt zich hard voor langdurig behoud en bescherming van de monumentale kerkgebouwen (exterieur en interieur). De toekomst van kerkgebouwen vraagt om maatwerk. Alle kerkgebouwen in Barendrecht zijn anders. Het hanteren van de transformatieladder religieus erfgoed helpt wanneer planontwikkeling en plantoetsing van herbestemmingen of multifunctioneel gebruik van kerkgebouwen aan de orde komt. Behoud van de maatschappelijke bestemming en publiekstoegankelijkheid hebben daarbij, zeker bij de monumentale kerken, de voorkeur. Het afdalen van tredes op de ladder dient weloverwogen te gebeuren aan de hand van een overtuigende (onafhankelijke) onderbouwing. Hierbij moet de inzet het mogelijk maken van een passende herbestemming zijn. Niet het denken in beperkingen. Duurzame instandhouding van een kerkgebouw kan alleen bereikt worden als een gebouw in gebruik blijft. Een proactieve houding vanuit de gemeente in het nadenken over een herbestemming is gewenst. Onderzoek samen met het Museum Catharijne Convent of en hoe waardevolle kerkinterieurs en roerend religieus erfgoed geregistreerd en gewaardeerd kunnen worden of up-to-date gebracht kunnen worden.

‘Het gaat ons niet om de stenen maar om de mensen.’

36

Door samenwerkingen aan te gaan met andere beleidsvelden en hen te betrekken bij de geconstateerde problematiek, ontstaat niet alleen een groter draagvlak in de ambtelijke organisatie voor het religieus erfgoed, maar er ontstaan ook meer kansen voor kerkgebouwen op maatschappelijke-, culturele-, toeristische-, maatschappelijk vastgoed- en op duurzaamheidsdoelen. Door aan te sluiten op bestaande processen en beleidsdoelen kan bovendien een grotere capaciteit ingezet worden vanuit de ambtelijke organisatie om kerkeigenaren bij te staan. Het is daarbij de rol van de gemeente om intern aandacht te genereren voor de Kerkenvisie en deze ook te koppelen aan andere beleidsvelden en visies, zoals de Omgevingsvisie, het erfgoedbeleid en de beleidsdoelen binnen het sociale domein (bijvoorbeeld bij de inventarisatie van buurthuizen en maatschappelijke behoeften). Aanbeveling De inventarisatie en de gesprekken met kerkeigenaren hebben plaatsgevonden in 2021. De figuren over de toekomstverwachting op pagina 25 en 28 zijn een weergave van deze gesprekken. Om vat te houden op de ontwikkelingen en dynamiek is het aan te bevelen om het contact met de kerkeigenaren te onderhouden en de gegevens periodiek te actualiseren.

De Kerkenvisie Barendrecht wordt ingebed in bestaande en nieuwe visies en beleidsstukken waaronder de Omgevingsvisie, en implementeren van de visie en doelstellingen binnen de ambtelijke organisatie als geheel, binnen zowel het fysieke als het sociale domein.

3. Kerkgebouwen zijn kansrijke plekken voor maatschappelijke voorzieningen en culturele activiteiten 9. Conclusies & aanbevelingen

Leefbaarheid wijken & dorpen Samenleving

Economie & toerisme

Kerkenvisie connecties Ergoed, kunst & cultuur

Ruimtelijke inrichting & gebiedsontwikkeling

Vastgoed & Herbestemmen

Aanbeveling

Verduurzaming

Beleidsvelden binnen de ambtelijke organisatie met een connectie tot de Kerkenvisie

37

De gemeente wil dat maatschappelijke voorzieningen voor iedereen bereikbaar zijn. In het geval van herbestemming of multifunctioneel gebruik kunnen kerkgebouwen hierin een rol spelen omdat deze gebouwen midden in de wijk staan en veelal voorzien in de benodigde faciliteiten. Kansen hiervoor komen in beeld wanneer het onderzoek naar de voorzieningenbehoefte op wijkniveau gekoppeld wordt aan onderzoek naar mogelijke nieuwe invullingen voor leegkomende religieuze gebouwen. Wanneer gesubsidieerde maatschappelijke voorzieningen (zoals buurthuizen, gezondheidscentra, kinderopvang, etc.) in waardevolle, maar leegstaande kerkgebouwen geplaatst worden, ontstaat een win-win situatie: maatschappelijke voorzieningen zijn bereikbaar voor iedereen en waardevol erfgoed blijft behouden. Ook middelen voor verduurzaming van maatschappelijk vastgoed kunnen op deze manier worden ingezet in de verduurzaming van erfgoed.

Bij het zoeken naar huisvesting van sociaal-maatschappelijke en culturele functies wordt het gebruik van een kerkgebouw door de gemeente overwogen. Daarbij kunnen culturele en maatschappelijke organisaties actief worden benaderd en worden gezocht naar eventuele samenwerkingen met kerken. Ook de gemeente kan overwegen om zelf vaker bijeenkomsten (afdelingsbijeenkomsten, nieuwjaarsrecepties, bewonersavonden) en evenementen (stemlokaal, trouwlocatie, culturele evenementen) in kerken te organiseren of actief mogelijk te maken.

4. Verbeter de samenwerking tussen kerkeigenaren en de gemeente 9.

Aanbeveling

Conclusies & aanbevelingen

Wanneer een kerkgebouw wordt herbestemd of multifunctioneel wordt ingezet ten behoeve van maatschappelijk of cultureel gebruik, werkt de gemeente pro-actief mee om dit mogelijk te maken. Bij een eventuele verbouwing wordt, met respect voor de historisch waardevolle (interieur)onderdelen, in gezamenlijkheid gezocht naar mogelijkheden en kansen (in plaats van beperkingen en obstakels) ten gunste van een duurzaam gebruik. In beleid moet ruimte gemaakt worden voor behoud door transformatie.

‘Wij hanteren in de kerk de warme menselijke maat: mensen voelen zich hier thuis, en kunnen er hun ei kwijt.’

Het contact tussen kerkeigenaren en de gemeente is bij aanvang van dit project beperkt. Veel kerkeigenaren geven aan dat zij geen tot weinig contact hebben met de gemeente en ervaren ook geen sterke betrokkenheid vanuit de gemeente. Tegelijkertijd wordt er aangegeven dat een betere samenwerking met de gemeente, maar ook tussen kerkbesturen onderling, van toegevoegde waarde zou zijn. Het delen van ervaringen en kennis en het aangaan van samenwerkingen zou een nuttige en welkome ontwikkeling zijn. Ook hulp vanuit de gemeente is welkom, bij voorbeeld op gebied van verduurzaming, subsidiemogelijkheden en instandhouding en vergunningaanvragen. Een periodieke bijeenkomst tussen de gemeente en kerkeigenaren waarmee de contacten onderling warm worden gehouden en waarbij de gemeente informeert over relevante onderwerpen en kerkeigenaren ervaringen delen, zou daarvoor een geschikte gang van zaken zijn. Veel kerkeigenaren hebben bovendien moeite om hun weg te vinden binnen de gemeente, bijvoorbeeld bij hulpvragen voor vergunningen, verduurzaming en subsidies. Het zou daarom handig zijn om een ambtenaar aan te wijzen die het centrale contactpunt vormt voor kerkeigenaren, en hen helpt om hun vragen op de juiste plek in de organisatie te krijgen.

Bovendien is deze ambtenaar op de hoogte van de heersende problematiek, en de uitgangspunten en doelstellingen die de gemeente binnen dit onderwerp heeft ingenomen. Zo nodig kan deze contactpersoon ook andere vakdisciplines en afdelingen aanhaken, wanneer dit relevant is.

38

9. Conclusies & aanbevelingen

Voor de gemeente is het van belang om in een vroeg stadium kennis te hebben van eventueel leegkomende kerkgebouwen, of van kerkgebouwen die hun gebruik willen verbreden en ruimte in de aanbieding hebben voor verhuur. Omdat een herbestemmingsopgave vaak over een termijn van jaren gaat, is het voor de gemeente belangrijk om hierin een pro-actieve houding aan te nemen, en in een vroeg stadium om tafel te gaan met de kerkeigenaren om kansen, mogelijkheden en onmogelijkheden in kaart te brengen. Aanbevelingen De gemeente organiseert tenminste een maal per jaar een bijeenkomst tussen kerkeigenaren en de gemeente, waarmee de contacten warm worden gehouden en waarbij informatie en ervaringen worden uitgewisseld. De gemeente stelt een ambtenaar aan die het centrale contactpunt vormt voor kerkeigenaren, en (hulp)vragen verder de organisatie in helpt. Deze ambtenaar is ook degene die de periodieke bijeenkomst initieert en organiseert. Bij het leegkomen van beschermde en karakteristieke kerkgebouwen spant de gemeente zich in om samen met eigenaar te zoeken naar een passende herbestemming. Daarbij worden de verschillende disciplines (erfgoed, sociaal domein, duurzaamheid, ruimtelijke ontwikkeling, vastgoed) betrokken, voor een integrale aanpak en afstemming.

39

Een bijeenkomst over verduurzaming met kerkeigenaren in Carnisse Haven

5. Kerkeigenaren werken (verder) aan een toekomstvisie. 9. Conclusies & aanbevelingen

Voor kerkeigenaren is het belangrijk om een toekomstperspectief te ontwikkelen waar dat nog ontbreekt. Zeker voor de kerkgemeenschappen die tegen problemen aanlopen zoals een krimpende gemeenschap, minder financiële inkomsten, vrijwilligerstekorten, etc. Wordt er toegewerkt naar een fusie met een andere kerkgemeenschap, en zal het leegkomende kerkgebouw verkocht worden? Of is het de wens om zo lang mogelijk in het eigen kerkgebouw te blijven kerken? In dat geval kan actief een zoektocht gestart worden naar een passend nevengebruik. Met inkomsten vanuit de verhuur kunnen extra inkomsten worden gegenereerd, die het toekomstperspectief voor het religieus gebruik kunnen verlengen. Zowel bij de wens tot herbestemming als de wens voor nevengebruik, kan met subsidie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een haalbaarheidsonderzoek herbestemming worden uitgevoerd door een professionele partij. Geadviseerd wordt om in een vroeg stadium contact te zoeken met de burgerlijke gemeente, om in goed overleg de kansen voor gebruik in de toekomst in beeld te brengen en eventuele kansen en behoeftes te bespreken.

‘Wij willen graag onze kennis delen, en ervaring opdoen bij andere kerken.’

40

Aanbevelingen Kerkelijke gemeenten die kampen met krimp, en waarvan de toekomst binnen het huidige gebruik onzeker is, gaan pro-actief aan de slag met een toekomstvisie, en betrekken de gemeente als partner bij hun toekomstplannen. Kerkelijke gemeenten die de mogelijkheden van (intensivering/ professionalisering van) een nevenbestemming of een herbestemming willen onderzoeken, kunnen hiervoor een haalbaarheidsonderzoek laten uitvoeren. Binnen zo’n onderzoek worden de wensen en behoeftes vanuit de eigen gemeenschap en betrokken stakeholders gepeild, in overleg toekomstscenario’s ontworpen en de financiële en plantechnische haalbaarheid van deze scenario’s getoetst. Hiervoor kan subsidie worden aangevraagd (70% van de kosten) bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, eventueel in combinatie met een duurzaamheidsonderzoek.

Bijlage 1

Kerkenpaspoorten

Legenda kerkenpaspoorten †

41

Christelijk gebruik

S

Klein

Rijksmonument

Herbestemd

M

Middelgroot

Gemeentelijk monument

Leegstaand / in transitie

L

Groot

Geen monumentale status

XL

Zeer groot

1

Kerkenpaspoort

Heilige Augustinus

Kerkenpaspoort

M

†

Adres

Marijkesingel 24, Barendrecht

Bouwjaar

1973

Architect

Kroon, J.

Bouwstijl

post ‘65

Denominatie

Rooms-Katholiek

Gebruik

Religieus

De ontstaansgeschiedenis van de Sint Augustinusparochie begint in de Tweede Wereldoorlog. De Kruisheren van de Kruisvindingparochie in Rotterdam Vreewijk kwamen er in 1943 achter dat Barendrecht verstoken was van zielzorg. Vanaf 1944 hoefden de katholieke bewoners niet meer persé voor hun kerkgang naar Rotterdam Zuid of Zwijndrecht omdat vanaf toen regelmatig een mis werd gehouden in de bovenzaal van het stationskoffiehuis. In 1958 is het aantal gelovigen dermate gegroeid dat een meer permanente huisvesting gerechtvaardigd is. Een houten hulpkerk, Sint Augustinus, wordt in gebruik genomen. De wens voor een nieuw kerkgebouw groeit en parochianen nemen het initiatief hiertoe zelf in handen.

42

De St. Augustinus wordt in 1973 opgeleverd. De kerk is net na de wederop-bouwperiode gebouwd en heeft nog kenmerken van kerken uit die periode. Er is sprake van sober materiaalgebruik met schoonmetselwerk, lichtstraten die hoog in de gevels geplaatst zijn en constructie-elementen die in het zicht zijn gebleven. Qua kleurstelling is de kerk - in de huidige toestand wel afwijkend van de kerken uit de voorgaande periode. De kerk is van belang als enige roomskatholieke kerk in de gemeente. Opvallend is ook dat het gebouw relatief laat gebouwd is voor een nieuwe katholieke kerk.

2

Kerkenpaspoort

Triomfatorkerk

Kerkenpaspoort

L

†

Adres

Gebroken Meeldijk 150, Barendrecht

Bouwjaar

1962

Architect

Verschoor & Bier

Bouwstijl

Modernisme

Denominatie

Nederlandse Gereformeerde Kerk (NGK)

Gebruik

Religieus

De kerk aan de gebroken Meeldijk is gebouwd als gereformeerde kerk. In 2018 is ze verkocht aan de huidige gebruiker van de kerk: De Nederlandse Gereformeerde kerk. Zij huurden het gebouw als sinds 2015. De NGK Diamantgemeente is een streekgemeente waar leden uit Barendrecht, Pernis, Albrandswaard en de Hoekse Waard samenkomen in het kerkgebouw. Het kerkgebouw is een voor de werderopbouwperiode karakteristiek gebouw met van oorsprong een rechthoekige plattegrond. Het kerkgebouw heeft een plat dak en gevels en wanden in schoonmetselwerk. Aan de zuidzijde van de kerkzaal staat een open, betonnen toren. Later is aan de zuidzijde een nieuwe entree en een bijeenkomstruimte gebouwd die door hun zadeldaken en gevelafwerking afwijken van het deel uit 1962.

43

In het interieur zijn elementen uit de bouwtijd zoals de banken en preekstoel bewaard gebleven. De kerk is van belang als voorbeeld van een wederopbouwkerk in een nieuw gebouwde wijk. De betonnen toren is een opvallende ‘landmark’ in de omgeving. Het beeld wordt enigszins verstoord door het bijgebouwde deel.

3

Kerkenpaspoort

Bethelkerk

Kerkenpaspoort

XL

†

Adres

Schaatsbaan 1, Barendrecht

Bouwjaar

1925

Architect

Lengkeek, A.C.

Bouwstijl

Zakelijk expresionisme

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Monument

Gemeentelijk monument

De Bethelkerk is gebouwd als gereformeerde kerk. De gemeente had voor die tijd een kerk aan de Singel maar die voldeed niet meer aan de eisen van de tijd. Hoewel de grond voor een nieuwe kerk al in 1917 was aangekocht werd de bouw van de nieuwe kerk pas in 1925 uitgevoerd. Bij de kerk werd ook een pastorie gebouwd maar deze is in de jaren ‘60 vervangen door een nieuwe aan de Schaatsbaan. In 1964 werd naast de kerk een nieuw jeugdgebouw neergezet. De kerk werd intensief gebruikt door onder andere de Oranjevereniging het Groene Kruis. In de jaren ‘50 vertoonde de Christelijke Filmactie (Cefa) er films. Orgel met twee manualen en vrij pedaal, in 1912 door de firma Gebr. Franssen (Roermond) gebouwd voor de kerk van de H. Antonius Abt te Scheveningen.

44

De kruiskerk is een gebouw met expressionistische details. De kerk heeft met leien gedekte zadeldaken en een inpandige toren. De kerk heeft glasin-lood vensters uit de bouwtijd. Het interieur is gemoderniseerd maar de hoge paraboolvormige gewelven zijn gebleven evenals de hoofdindeling met liturgisch centrum en balkon. De kerk is van belang als enige kerk in de gemeente die tijdens het interbellum gebouwd is. De kerk met zijn opvallende daken is stedenbouwkundig bepalend.

4

Kerkenpaspoort

Eben-Haëzerkerk

Kerkenpaspoort

XL

†

Adres

Voordijk 252, Barendrecht

Bouwjaar

1987

Architect

Maat, A./Wissing, W.

Bouwstijl

Post ‘65

Denominatie

Christelijke Gereformeerde Kerk (CGK)

Gebruik

Religieus

De Eben Haezerkerk is het kerkgebouw van de Christelijke Gereformeerde kerk te Barendrecht. Vanaf 1898 kwam een aantal mensen in een leegstaand kerkgebouw aan de Voordijk bij elkaar en vormden vanaf die tijd de christelijk gereformeerde kerk van Barendrecht. In 1929 werd een nieuwe kerk gebouwd maar deze werd in 1986 gesloopt. In 1987 is de huidige Eben-Haëzerkerk gebouwd op de plek van de oude kerk. De in 1986 gebouwde kerk valt op door zijn ovale plattegrond en zijn hoge toren in baksteen en beton. De toren toont verwantschap met torens uit de wederopbouwperiode. In het interieur heeft de kerk een hoog gewelf met houten spanten die in het zicht gebleven zijn. In de nok van het dak zijn lichtstraten gemaakt. Het interieur heeft wanden in schoonmetselwerk en vaste houten banken. Het orgel is uit het oude kerkgebouw overgeplaatst naar het nieuwe kerkgebouw.

45

De bouwer van het orgel is Willem van Leeuwen in 1966. Twee Tien Geboden-borden uit de Christelijk Gereformeerde kerk - Coloniakerk te Rotterdam hangen nu in deze kerk. Het gebouw is van belang in de geschiedenis van de Christelijk gereformeerde kerk in Barendrecht. Daarnaast is het een markant modern kerkgebouw met toren op een opvallende plaats.

5

Kerkenpaspoort

Dorpskerk

Kerkenpaspoort

M

†

Adres

Dorpsstraat 148, Barendrecht

Bouwjaar

1510-1540

Architect

-

Bouwstijl

Gotiek

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Monument

Rijksmonument

De Dorpskerk is de oudste kerk van Barendrecht en is op 2 mei 1512 ingewijd en sinds 1572 in gebruik voor de protestantse eredienst. In 1998 is een multifunctioneel kerkelijk centrum (de ‘Ontmoeting) aangebouwd links van de Dorpskerk.

Tot de inventaris behoren een preekstoel uit de 17e eeuw met twee koperen lichtarmen, een lezenaar en een doopbekkenhouder. Daarnaast zijn er vier lichtkronen uit de 18e eeuw en een aantal zerken uit de 17e en 18e eeuw.

De Dorpskerk is een eenbeukig gebouw met een driezijdige koorsluiting en bakstenen venstertraceringen. De westgevel en bakstenen klokketoren zijn uit 1787. In de koorsluiting een gotische steen met opschrift in reliëf. Uitbouw aan de noordzijde uit de 18e eeuw. De kerk draagt een gotisch houten tongewelf met een in 1962 aangebrachte beschieting. De kerk werd in 1850 ingrijpend verbouwd maar in 1960-1962 gerestaureerd naar de situatie van voor 1850.

Bij de kerk ligt een tuin met bijbelse planten. De oude pastorie, die achter de Ontmoeting ligt wordt gebruikt voor kerkelijke activiteiten en wordt gehuurd door en zorggroep

De Noordbeuk is af te scheiden van de rest van de kerk en kan daardoor flexibel gebruikt en verhuurd worden.

46

De Dorpskerk is van groot belang als oudste kerk van Barendrecht. Het gebouw is beeldbepalend in de oude kern van het dorp. Daarnaast worden in de kerk nog belangrijke interieurstukken bewaard.

6

Kerkenpaspoort

Immanuëlkerk

Kerkenpaspoort

XL

†

Adres

Klarinetweg 2, Barendrecht

Bouwjaar

1995

Architect

Putter en Laban

Bouwstijl

modernisme

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

De Immanuëlkerk is een moderne kerk met toren, in het westen van Barendrecht in de wijk Nieuweland. De kerk is gebouwd als Hervormde kerk. De wijk Nieuweland is tussen 1990 en 1998 gebouwd in een gedeelte van de vroegere polder Buitenland. Om tot een doelmatig en fraai ontwerp te komen van een nieuw te bouwen kerk werd destijds besloten om 3 architectenbureaus uit te nodigen om ieder met een ontwerp in maquettevorm te komen, waaruit de gemeenschap kon kiezen. Als winnaar kwam architectenbureau De Putter en Laban uit KapelleBiezelinge uit de bus. De kerkzaal heeft een vierkante basisplattegrond. De driehoekige dakvlakken (‘vlinderdak’) geven het gebouw een markante verschijningsvorm. Uitgangspunt bij de bouw van de kerk was dat het gebouw een

47

beeldbepalende plek in de wijk zou innemen. De kerktoren ligt op de as van de Harplaan en markeert het gebouw als een bijzonder element in de buurt. De spleet tussen de twee delen van de toren is gevuld met gekleurd glas en fungeert als hemelwaterafvoer. Het water uit de hemel wordt opgevangen in een fontein die het hemelwater symbolisch in de wereld verspreidt. De kerkzaal heeft weinig ramen; net onder het plafond loopt een lichtstraat. Daardoor is er wel lichtinval, maar geen uitzicht. De zalen rondom de kerkzaal hebben juist veel ramen. De kerkzaal is ingericht in een amfitheater-opstelling. Daardoor zijn de zichtlijnen vanaf de zitplaatsen kort. De kerk is van belang als voorbeeld van moderne en uitgesproken kerk-architectuur. Ook de stedenbouwkundige samenhang met de nieuw gebouwde wijk is opvallend.

7

Kerkenpaspoort

De Kandelaar

Kerkenpaspoort

M

Adres

Meidoorn 2, Barendrecht

Bouwjaar

1974

Architect

Onbekend

Bouwstijl

Post ‘65

Denominatie

n.v.t.

Gebruik

Herbestemd

In 1974 bouwde de kleine Vrijgemaakt Gereformeerde Kerk het kerkgebouw “De Kandelaar” aan de Meidoorn te Barendrecht. Architectenbureau Geluk en Treurniet te Vlaardingen heeft in 2005 een ontwerp gemaakt voor uitbreiding en verbouwing van de kerk. In 2015 heeft de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt de (grotere) Triomfatorkerk op huurbasis overgenomen van de Protestantse Kerk Nederland. Het gebouw is inmiddels verkocht en in 2016 verbouwd tot een tandartsenpraktijk. De kerk is na de wederopbouwperiode gebouwd maar heeft toch nog kenmerken van die periode zoals het gebruik van schoonmetselwerk en blank gelakt hout. Ook het piramidedak met driehoekige vensters is een element dat in de jaren ‘50 en ‘60 regelmatig voorkwam.

48

De kerk is van enig belang als wederopbouwkerk die qua afmetingen is afgestemd op de omliggende woningen. De architectuur is wel door de verbouwingen aangetast.

8

Kerkenpaspoort

Zuiderhavenkerk

Kerkenpaspoort

XL

†

Adres

Ploegwei 1, Barendrecht

Bouwjaar

2007

Architect

RoosRos Architecten

Bouwstijl

neotraditionalisme

Denominatie

Gereformeerde Gemeente

Gebruik

Religieus

Deze Gereformeerde Gemeente is gesticht in 1894 te RotterdamCharlois. Van 1928 tot 2004 is gebruik gemaakt van het kerkgebouw aan het Mijnsherenplein te Rotterdam-Zuid. Uitbreidingen vonden plaats in 1935 en 1952 naar tenslotte 2100 zitplaatsen. De kerk telde echter steeds minder kerkgangers. Dat kwam omdat die wijk ontvolkte en de leden elders gingen wonen, vooral in Barendrecht. De beste oplossing is dan dat de kerk met de mensen meegaat. De Rotterdamse kerk is verkocht aan de Victory Outreach Church, en in Barendrecht is een nieuwe kerk gebouwd op het terrein van de vroegere beschuitfabriek van Hooimeijer aan de Barendrechtseweg/Kilweg. Architectenbureau Roos en Ros maakte het ontwerp. Er is ruimte voor 610 kerkgangers, zelfs uit te breiden naar 770. Daarnaast zijn er 7 nevenruimten in twee bouwlagen.

49

In 2007 is de kerk officieel in gebruik genomen. Qua architectuur is de kerk opvallend omdat ze sterkt teruggrijpt op de kerkarchitectuur uit het interbellum. Onderdelen daarvan zijn de hoge zadeldaken met topgevels met verticale vensters. ook de dakruiter draag bij aan het ‘historiserende’ uiterlijk. Het interieur is voornamelijk in wit uitgevoerd met houten banken en een groot liturgisch centrum met kansel en orgel. De kerk is van belang als grote moderne kerk die aan de rand van een uitbreidingswijk is gebouwd. Ook de historiserende bouwtrant maakt het gebouw opvallend.

9

Kerkenpaspoort

Carnisse Haven

Kerkenpaspoort

L

†

Adres

Noordersingel 30, Barendrecht

Bouwjaar

2005

Architect

Maat, A.

Bouwstijl

Neorationalisme

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Door de bouw van een grote nieuwe woonwijk met 24.000 inwoners in het westen van Barendrecht, tussen de A29 en Smitshoek, werd de Rehobothkerk in Smitshoek te klein. In 1999 vond nog een uitbreiding van die kerk plaats en werd het de SoW-kerk van Hervormd Smitshoek en Gereformeerd Barendrecht. Er werden kort daarna plannen ontwikkeld om in de nieuwe wijk Carnisselande, op de kruising van Voordijk en Avenue Carnisse, een nieuwe SoW-kerk te gaan bouwen, ter vervanging van de Rehobothkerk. Het moest een multifunctioneel gebouw worden, zodat het geheel ook goed te exploiteren zou zijn. De kerk is binnen Carnisselande de enige plek die geschikt is voor grotere bijeenkomsten of zalen.

50

Architect Arie Maat en projectarchitect Kees Opendorp presenteerden 10 november 2003 het ontwerp van een kerk met 300 zitplaatsen, met uitbreidingsmogelijkheid met nog 75 zitplaatsen, en zes nevenruimten.

Het exterieur van de kerkzaal is licht gekleurd en de bijruimtes hebben een donkere kleur. In het lagere bijgebouw zijn kleine vensters gemaakt met op het platte dak een verhoging met lichtstraten. Het hoofdvolume heeft hoge verticale vensters, Het interieur is sober met witte wanden, tegelvloeren en losse stoelen. Op een verhoging het liturgisch centrum ingericht. De kerk is van belang als moderne kerk in een nieuw gebouwde uitbreidingswijk. In het gebouw is een duidelijk onderscheid gemaakt tussen kerkzaal en bijruimtes.

10 Kerkenpaspoort

M

Kerkenpaspoort

Rehobothkerk Adres

Bakkersdijk 1, Smitshoek

Bouwjaar

1974

Architect

Onbekend

Bouwstijl

Post ‘65

Denominatie

n.v.t.

Gebruik

Herbestemd

Lange tijd was Smitshoek te klein voor een eigen kerk. De bewoners van Smitshoek kerkten in Barendrecht en Charlois. Wel waren er twee scholen: de (hervormde) School met den Bijbel en de gereformeerde Keucheniusschool. Vanaf de Tweede Wereldoorlog werden er vanuit de kerken van Barendrecht diensten belegd in deze twee scholen. Na de oorlog werden er een Hervormde kerk en een Gereformeerde kerk gebouwd. In 1975 werd de gereformeerde kerk vervangen door deze nieuwe kerk. De kerk is opgetrokken uit betonblokken. De kerk, die bestaat uit één bouwlaag, is voorzien van een combinatie van relatief lage zadeldaken. Ter hoogte van de kerkzaal steekt het dak boven de andere daken uit.

51

Rondom de bouw en in de jaren die volgenden werden met regelmaat gezamenlijke diensten gehouden met de hervormden. Vanaf de jaren ‘80 werd dit steeds structureler tot men in 1988 formeel ‘Samen op Weg’ ging. De Hervormden werden mede-eigenaar van het kerkgebouw dat sindsdien Rehobothkerk ging heten. Met de bouw van de nieuwe VINEXwijken Carnisselande en Portland groeide de gemeente en werd ervoor gekozen een nieuw gebouw in deze wijk op te richten: Carnisse Haven. In 2005 werd de laaste dienst gehouden in de Rehobothkerk. De Rehobothkerk werd herbestemd tot kinderdagverblijf. De kerk is van belang als enige kerk in de Smitshoek. De architectuur is typerend voor de bouwtijd.

Kerkenvisie Barendrecht

In opdracht van: Gemeente Barendrecht www.barendrecht.nl

52