20231221 PSW Barendrecht.pdf

Binnen de gemeente is sprake van structureel grondwateroverlast indien aan alle volgende aspecten wordt voldaan: o

o

De problematiek is ernstig, wat zich uit in een of meerdere van de volgende verschijnselen: - Risico op gezondheidsklachten (bijvoorbeeld, als gevolg van optrekkend vocht door water in de kruipruimte in woningen met houten vloeren) - Risico van serieuze funderingsschade (houten palen of fundering op staal) ten gevolge van te lage grondwaterstanden De problematiek dient aantoonbaar veroorzaakt te zijn door (verandering in) de grondwaterstand

Wanneer de overlast ontstaat door fouten in de constructie van de woning (lekke kelder, geen waterdichte vloer) is de bewoner zelf aan zet. De gemeente treft alleen maatregelen wanneer dit doelmatig is, 23

Sloop oude zwembad ten behoeve van De Stationstuin

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Aanleg drainage

Onderhoud

Bij rioolvervanging legt de gemeente drainage aan. Door het aanleggen van een robuust drainage systeem of het aanleggen van DT-riolering (hemelwaterriool dat tevens dienstdoet als drainage) of DIT-riolering (hemelwaterriool met drainerende werking, maar dat ook regenwater of oppervlaktewater kan infiltreren in de bodem) wordt het grondwater in openbaar gebied gereguleerd tot het niveau van het oppervlaktewater. In natte perioden wordt overtollig grondwater afgevoerd naar het oppervlaktewater. In droge perioden wordt water vanuit het oppervlaktewater de bodem ingebracht. Op deze wijze kunnen zettingen worden voorkomen. Om grondwateroverlast in de kruipruimten tegen te gaan wordt de mogelijkheid geboden om deze aan te sluiten op het betreffende drainage systeem.

Het waterschap is verantwoordelijk voor de waterkwaliteit en de waterkwantiteit van al het water in de gemeente. Daarbij onderhoudt het waterschap de hoofdwatergangen. Het overige water wordt grotendeels door de gemeente onderhouden. Maar ook Rijkswaterstaat, de provincie, diverse natuurorganisaties en particulieren zijn deels verantwoordelijk voor het onderhoud van sommige watergangen. Op de Legger van oppervlaktewaterlichamen en kunstwerken is aangegeven wie verantwoordelijk is voor het onderhoud.

Drainagewater wordt geïnfiltreerd of voert af naar het oppervlaktewater, tenzij dit aantoonbaar niet kan. Wanneer niet direct afgevoerd kan worden naar oppervlaktewater kan drainage aangesloten worden op het hemelwaterriool. Grootschalige toepassing van DIT-riolen kan in perioden van droogte effect hebben op de hoeveelheid in te laten oppervlaktewater. Hierover vindt afstemming plaats met het waterschap.

BELEID STEDELIJK OPPERVLAKTEWATER Goed onderhoud aan het oppervlaktewater zorgt voor gezond oppervlaktewater dat een verrijking is voor de omgeving. Het oppervlaktewater heeft daarnaast een belangrijke functie in de berging en afvoer van hemelwater en is van invloed op het grondwater. Een goed functionerend oppervlaktewatersysteem is daarmee een belangrijk onderdeel van een klimaatadaptieve stedelijke omgeving.

Het waterschap controleert of het onderhoud naar behoren wordt uitgevoerd. Zo mogen er bijvoorbeeld niet te veel bagger of waterplanten aanwezig zijn in het water. Het beleid van het waterschap is daarom sterk richtinggevend voor het waterbeheer van de gemeente. Op basis van metingen van de baggeraanwas op de waterbodem wordt bepaald welke watergangen worden gebaggerd. Het waterschap baggert zelf de hoofdwatergangen. Is de aanliggende grond van de gemeente, dan is de gemeente verplicht deze bagger te ontvangen. De gemeente betaalt dan ook voor het transporteren en afvoer ervan. Beschoeiingen waarborgen het juiste profiel van de watergang. Vanaf een leeftijd van 15 jaar worden de beschoeiingen geïnspecteerd en zo nodig vervangen of lokaal hersteld. Daarbij is veiligheid vaak doorslaggevend. Voordat over wordt gegaan tot vervanging wordt onderzocht of het mogelijk is een natuurlijke of natuurvriendelijke oever te realiseren. Een natuurlijke oever is een wat steilere oever zonder beschoeiing. Een natuurvriendelijke oever is een flauw aflopende oever met een plas-dras zone met een gevarieerde oevervegetatie.

Aanleg nieuw open water Aanleg van nieuw open water moet aansluiten op het bestaande watersysteem, zodat geen 'snipperblauw' ontstaat. Bij toename van het

24

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

verhard oppervlak moet oppervlaktewater of berging gerealiseerd worden. De regels hierover zijn opgenomen in de Keur van het waterschap.

Ecologie Bij het onderhoud van de watergangen wordt zo veel mogelijk ecologisch beheer toegepast. Bij ecologisch beheer wordt gefaseerd gewerkt, waardoor altijd een deel van de vegetatie niet wordt gesnoeid of gemaaid. Zo blijft voor veel soorten de habitat behouden. Voorbeelden hiervan zijn: o o o

Maai niet alle slootkanten in één keer, laat altijd een van de kanten staan. Zorg bij het snoeien van beplanting dat een deel blijft staan. Maai bij kruidenrijke stukken slechts 40% per maaibeurt.

Om de ecologie te bevorderen zijn de volgende maatregelen mogelijk: o o o o o o o

Voldoende en schoon water, met een goede doorstroming en variatie aan dieptes. Beperking van het aantal riooloverstorten. Aanleg van natuurvriendelijke oevers. Deze zorgen door de variatie van nat naar droog voor veel verschillende (water) planten. Een variatie in waterplanten zorgt voor een beter leefklimaat van veel diersoorten, waaronder de snoek en de glassnijder. Voorkom kroos en drijvende algen door extensief en gefaseerd beheer. Aanleg van wadi’s voor extra waterberging en meer biodiversiteit. Voorkom doodlopende watergangen, zodat de doorstroming verbetert.

Viswater In Barendrecht mag op verschillende plaatsen worden gevist. De voorwaarden en de benodigde vergunningen verschillen per

visrechthebbende. De visrechten voor de gemeentewateren zijn verhuurd aan HSV Groot Rotterdam. In de huurovereenkomst is vastgelegd dat de vergunning wordt uitgegeven door HSV Groot Rotterdam en maximaal € 5,00 mag kosten voor inwoners. De visrechthebbende (de huurder) draagt zorg voor een goede visstand. In de praktijk gaat dit altijd in overleg met de gemeente en het waterschap. Een aantrekkelijke visstand kan worden bereikt door het verbeteren van de waterkwaliteit, het waterbeheer en de leefomgeving van de vissen te verbeteren. Helaas komt een massale vissterfte wel eens voor, bijvoorbeeld door zuurstoftekort als gevolg van waterverontreiniging. In overleg wordt afgesproken of het nodig is om nieuwe vissen uit te zetten en hoe de kosten worden verdeeld. Het viswater in Barendrecht is weergegeven op de website www.visplanner.nl.

Zwemwater De rol van de gemeente bij zwemwater is beperkt. Wettelijk gezien heeft de gemeente alleen een verantwoordelijkheid ten aanzien van hygiëne en veiligheid voor badinrichtingen zoals openbare zwembaden en saunainrichtingen, met name de legionellacontrole. In Nederland mag men overal in oppervlaktewater zwemmen (op eigen risico) tenzij het expliciet is verboden. Om de veiligheid van het zwemmen in oppervlaktewater te vergroten, wijst de provincie formele zwemlocaties aan waar vervolgens de waterkwaliteit, hygiëne en veiligheid wordt gecontroleerd (en maatregelen worden genomen als iets niet in orde is). Het waterschap meet de waterkwaliteit en adviseert daarover aan de provincie. Voor de hygiëne en veiligheid is dat de omgevingsdienst. Gemeente Barendrecht is geen beheerder van zwemwater binnen de gemeentegrens. De enige zwemlocatie binnen de gemeente is in beheer bij het Natuur en Recreatieschap IJsselmonde. Dit betreft de vijver Plas Vrijenburgbos. Speelvijver Barend Bos is een aantal jaar kandidaat locatie geweest. De afgelopen jaren is geconstateerd dat niet aan de

25

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

waterkwaliteit kon worden voldaan, met name door de te grote concentraties E-coli door uitwerpselen van watervogels, honden en paarden. Barend Bos zal dus geen erkende zwemlocatie worden. Behalve bij de brug is het niet verboden om in de Gaatkensplas te zwemmen. De waterkwaliteit van de Gaatkensplas is momenteel echter niet goed genoeg om er een formele zwemlocatie van te maken. Eerste prioriteit van het waterschap is het verbeteren van de waterkwaliteit tot op ‘Kader Richtlijn Water niveau’. Als het zover is, kan de Gaatkensplas op de lijst van erkende zwemwaterlocaties komen. De zwemwaterlocaties in Barendrecht zijn terug te vinden op www.zwemwater.nl.

Invasieve exoten In sloten, rivieren en plassen komen steeds vaker planten en dieren voor die van nature niet in Nederland thuishoren. Dit noemen we exoten. Ze verstoren het natuurlijke evenwicht en de waterhuishouding door hun snelle groei. Als ze zich snel vermeerderen noemen we het invasieve exoten. Binnen de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA, onderdeel van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) wordt onderzoek gedaan naar de risico’s van invasieve exoten in Nederland. Voorbeelden van invasieve waterplanten zijn de grote waternavel, waterteunisbloem, parelvederkruid, watercrassula, watersla, waterhyacint, waterwaaier, cabomba en de rode kroosvaren. Door grote hoeveelheden dezelfde waterplanten krijgen andere soorten minder kans en komt er onvoldoende licht in de sloot. Het ecologisch evenwicht wordt dan verstoord en het schoonhouden van de sloot is veel werk. Al deze soorten komen in meer of minder mate voor in Barendrecht en veroorzaken voornamelijk lokaal problemen bij gemalen, stuwen en duikers. Sommige soorten geven problemen bij het varen, anderen doordat ze dicht, soms egale bedekking van een waterpartij kunnen geven. Dit geeft zuurstofproblemen in het water en door het egale dek van waterplanten kunnen kinderen of huisdieren de sloot zien als een grasveld en bij de rode kroosvaren zelfs als verharding.

Een voorbeeld van een invasieve diersoort is de rode Amerikaanse rivierkreeft. Deze soort verplaatst zich vooral via het water, maar kruipt soms ook over het land. Hij heeft lange tijd geen natuurlijke vijanden gehad en vermenigvuldigde zich snel. De laatste jaren wordt steeds vaker waargenomen dat futen, meeuwen, meerkoeten en grote vissen de rivierkreeft eten. De rode Amerikaanse rivierkreeft is nog niet in grote getale waargenomen in Barendrecht. Rivierkreeften komen in grotere getalen voor in veenweidegebieden. Mogelijk omdat de grond daar zachter is dan de kleigrond in onze regio. Het waterschap heeft als verantwoordelijke voor de waterkwaliteit weinig mogelijkheden om deze invasieve exoten aan te pakken. Effectieve bestrijdingsmogelijkheden zijn er nauwelijks. Landelijke ontwikkelingen en onderzoeken worden gevolgd. De gemeente kan op gebied van communicatie wel iets bijdragen. We kunnen bewoners bijvoorbeeld informeren over het vervangen van hun oude vijver of aquariumplanten. Deze mogen namelijk niet in de sloot worden gegooid omdat veel van deze planten exoten zijn. Voor het onderzoek naar de verspreiding van invasieve exoten helpt het als waarnemingen geregistreerd worden. We kunnen bewoners erop attenderen dat ze dit via waarneming.nl kunnen doen of bij de gemeente melden.

De muskusrat is een invasieve exoot die wordt bestreden door Muskusrattenbestrijding Rivierenland. Deze organisatie werkt voor vier waterschappen (waaronder Hollandse Delta) en wordt aangestuurd vanuit waterschap Rivierenland. Muskusratten graven onder meer holen in dijken, waardoor deze verzwakken. Dit is een gevaar voor de veiligheid omdat de kans op instorten en daardoor overstroming toeneemt. Ze graven ook holen in oevers van rivieren en vijvers. De oevers raken hierdoor verzwakt en kunnen instorten. De muskusrat wordt wel eens waargenomen in Barendrecht. Meldingen verlopen via het waterschap.

26

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Areaal

100

150 km

181 km

AANGESLOTEN PANDEN

Lengte (km)

80 60 40 20

In Barendrecht is in totaal 337 kilometer vrijverval riolering aanwezig. Circa 5 kilometer riolering is gemengd riool, 150 kilometer is vuilwater riool en 181 kilometer is hemelwater riool (figuur 3). Door nieuwbouw is de lengte vrijverval riolering ten opzichte van het GRP 2018-2022 met 15 kilometer toegenomen.

Gemengd

Hemelwater

Hemelwater

2001-2010

1991-2000

1981-1990

Vuilwater

1971-1980

Gemengd

2011-heden

VRIJVERVAL RIOLERING

1961-1970

riool.

1951-1960

0

Binnen de gemeente zijn geen ongerioleerde panden aanwezig. Het laatste pand is in 2005 voorzien van een aansluiting op het

1950 of ouder

Het afvalwater uit Barendrecht wordt via verschillende gemalen en persleidingen naar verschillende zuiveringen getransporteerd (bijlage 2). Het overgrote deel van de bemalingsgebieden in Barendrecht voeren af naar de zuiveringen in Barendrecht en Zwijndrecht.

120 5 km

Vuilwater

Figuur 3. Stelseltypen en aanlegjaar vrijverval riolering

Het stelsel van de gemeente heeft een gespreide leeftijdsopbouw met een piek in de jaren 1990 tot 2010 (figuur 3). Circa 2% van het riool is 60 jaar of ouder, 13% van het riool is 50 jaar of ouder. Dit deel van de riolering moet de komende jaren vervangen worden. In figuur 4 is de leeftijd van het riool op kaart weergegeven. Vanaf 2005 is 14 kilometer riolering gerelined. Bij een relining wordt de riolering gerenoveerd door aan de binnenzijde een kunststof kous aan te brengen.

27

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Aanlegjaar Voor 1950 1951-1960 1961-1970 1971-1980 1981-1990 1991-2000 2001-2010 28 Na 2011

Figuur 4. Aanlegjaar van het riool

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

De gemeente beheert 25 kilometer drukriolering en 36 kilometer persleiding. In drukriolering wordt het rioolwater van individuele huishoudens getransporteerd. In persleidingen wordt het afvalwater vanuit de grotere gemalen getransporteerd. Er zijn geen persleidingen met een leeftijd hoger dan 50 jaar, maar van veel persleidingen en drukriolering is het aanlegjaar onbekend. De komende periode wordt het aanlegjaar van deze mechanische riolering bepaald op basis van aanlegtekeningen of ingeschat op basis van de leeftijd van de gemalen.

20%

1971-1980

61 tot 70 jaar

51 tot 60 jaar

41 tot 50 jaar

31 tot 40 jaar

21 tot 30 jaar

11 tot 20 jaar

0 tot 10 jaar

0%

score groter dan 1,0 (slecht) score 0,6 tot 1,0 (matig) score 0,1 tot 0,5 (redelijk) score 0 (goed)

Persleiding

Figuur 5. Verdeling scores stabiliteit per leeftijdsgroep

onbekend

Lengte (km)

40%

45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 2011-heden

60%

2001-2010

80%

De mechanische riolering bestaat uit gemalen en persleidingen. In Barendrecht zijn 54 rioolgemalen aanwezig. Naast de rioolgemalen beheert de gemeente nog 4 oppervlaktewatergemalen, 1 drainagegemaal, 12 tunnelgemalen, de pompinstallatie in het bergbezinkbassin en 201 drukgemalen.

1991-2000

100%

MECHANISCHE RIOLERING

1981-1990

In het beheersysteem zijn de inspectiegegevens van de afgelopen jaren opgenomen. Met behulp van deze inspectiegegevens is een globale beoordeling gemaakt van de kwaliteit van het riool op het gebied van stabiliteit. Om de kwaliteit te bepalen is gebruik gemaakt van wegingscijfers (bijlage 3). Alle geïnspecteerde strengen hebben op deze wijze een score voor stabiliteit gekregen. 83% van de strengen kreeg hierbij een score tussen 0 tot 0,5. Dit zijn strengen met een redelijke tot goede kwaliteit. In figuur 5 is per leeftijdsgroep weergegeven hoe vaak een bepaalde score voorkomt. Uit de grafiek volgt dat de kwaliteit van het riool met de leeftijd achteruit gaat, maar dat na verloop van tijd de kwaliteit ook redelijk constant blijft. Mogelijk wordt dit veroorzaakt doordat de kwaliteit van de regenwaterriolen ook op lange termijn goed is, omdat er geen sprake is van aantasting door zwavelgassen.

Drukriool

Figuur 6. Jaar van aanleg mechanische riolering

29

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

OVERSTORTEN EN BERGBEZINKBASSINS

KOLKEN EN LIJNGOTEN

In de gemeente ligt vrijwel overal een (verbeterd) gescheiden stelsel, er zijn daarom nauwelijks gemengde overstorten. In het gemengde stelsel van Smitshoek is één overstort aanwezig. Deze overstort is voorzien van een bergbezinkleiding (120 m3). Daarnaast wordt bij een deel van de Stationsweg het hemelwater en vuilwater gemengd ingezameld. Dit water kan overstorten bij de kruising Boezemweg – Stationsweg. Deze overstort is onlangs opgehoogd naar een hoogte van -1,62 m NAP om instroom van oppervlaktewater te voorkomen. Bij de overstort zijn tevens sensoren geplaatst die het waterniveau in het riool en het oppervlaktewater monitoren. Hiermee kan gemonitord worden of er sprake is van een overstortgebeurtenis of inloop van oppervlaktewater.

In de gemeente zijn 25.900 kolken aanwezig. 19.800 kolken worden machinaal gereinigd, 6.100 kolken worden handmatig gereinigd. In totaal is er 4.200 meter lijngoot aanwezig. Ook de lijngoten worden jaarlijks gereinigd.

Om de kans op wateroverlast bij het Onderlangs te verminderen is hier het verbeterd gescheiden stelsel omgebouwd naar een volledig gescheiden stelsel. Hiervoor zijn 6 overstorten verwijderd en vervangen door vrije uitlaten. Ook de overstort in het verbeterd gescheiden stelsel in Dierenstein is vervangen door een vrije uitlaat. De gegevens van de overstorten zijn opgenomen in bijlage 5 en weergegeven op kaart in bijlage 6.

DRAINAGE EN GRONDWATERMEETNET De drainage is nog niet opgenomen in het beheersysteem. Bij nieuwe revisies wordt de drainage wel ingevoerd in het beheersysteem. De komende periode zullen ook oude revisietekeningen worden opgezocht om deze alsnog toe te voegen. In 2022 is het grondwatermeetnet van de gemeente vernieuwd. Het grondwatermeetnet bestaat uit 30 peilbuizen waarvan de metingen realtime kunnen worden uitgelezen.

WATERBERGING EN WADI’S Bij de parkeerplaatsen aan de Binnenhof is waterberging onder de weg aanwezig. Hierbij heeft de wegfundering een grove structuur met minimaal 30% holle ruimte. In deze waterbergingen kan neerslag tijdelijk

30

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

geborgen worden, waarna het afgevoerd wordt naar het oppervlaktewater. Bij de Devel zijn wadi’s aanwezig. Een wadi is een groene greppel in het stedelijk gebied. Een wadi bergt regenwater en zuivert het, waarna het water infiltreert in de ondergrond.

WATERSYSTEEM In de gemeente ligt in totaal 733.000 m2 watergang. Langs deze watergangen staat 90 kilometer oeverbeschoeiing, ruim 4 kilometer natuurvriendelijke oever en 30 kilometer natuurlijke oever. Een natuurvriendelijke oever heeft een geleidelijke overgang van water naar land. Op de drassige bodem en in het ondiepe water groeien veel oeverplanten en onderwaterplanten. Voor vissen, vogels, amfibieën, kikkers, padden, insecten en kleine zoogdieren is zo'n oever een belangrijke plek. Bij een natuurlijke oever wordt geen beschoeiing aangelegd, maar is ook geen sprake van een flauw talud.

31

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Strategie

zoals Buitenoord en Paddewei en het Willem Alexanderplantsoen is hierdoor het vuilwaterriool vaak aan vervanging toe, terwijl het hemelwaterriool nog van goede kwaliteit is.

In dit hoofdstuk wordt de strategie voor de komende jaren bepaald. Deze strategie bestaat deels uit het in stand houden van het bestaande stelsel. Hiervoor worden onderhoudsmaatregelen uitgevoerd zoals het reinigen, inspecteren en repareren van de riolering en de gemalen. Daarnaast worden plannen opgesteld om het stelsel te verbeteren en klaar te maken voor de toekomst. De geplande onderzoeken, maatregelen en beheerwerkzaamheden voor de komende periode zijn in de onderstaande paragrafen uitgewerkt. In bijlage 7 is de volledige exploitatie opgenomen. Alle genoemde bedragen zijn exclusief BTW.

PROJECTEN VERVANGING VAN VRIJVERVAL RIOLERING Bij de vervanging van riolering in Barendrecht spelen er twee complicerende factoren: 1. Er is een groot verschil in kwaliteit tussen de naast elkaar liggende hemelwater- en vuilwaterbuizen. In Barendrecht is veel gescheiden riolering aangelegd, waarbij een hemelwaterriool en een vuilwaterriool naast elkaar in de weg liggen. Het vuilwaterriool is hierbij vaak van veel slechtere kwaliteit dan het hemelwaterriool. De oorzaak hiervan is dat het vuilwaterriool in Barendrecht voornamelijk bestaat uit buizen van beton of gres. Nadeel van betonnen buizen is dat zij zeer gevoelig zijn voor aantasting door H2S gassen in het afvalwater. Nadeel van gres buizen is dat zij zeer gevoelig zijn voor ongelijke zettingen en daardoor snel scheuren. De kans op een breuk is bij buizen van gres groter dan bij buizen van beton of pvc. In wijken

Goede kwaliteit hemelwaterriool

Slechte kwaliteit vuilwaterriool

Figuur 7. Kwaliteitsverschil hemelwater en vuilwaterriool in dezelfde weg (bovenste deel figuur afkomstig van Kennisbank Riolering)

32

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

80.000 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000

Dubbel stelsel (m)

2075-2084

2065-2074

2055-2064

2045-2054

2035-2044

-

2025-2034

Vervangen meter stelsel (m)

2. Er wordt een grote vervangingspiek verwacht in de periode 2054 tot 2073. Door de aanleg van Carnisselande eind vorige eeuw, begin deze eeuw was er altijd al sprake van een vervangingspiek in de periode 2054-2073. De afgelopen jaren is daarnaast veel vuilwaterriolering uit de jaren ’70 van de vorige eeuw gerelined (bij een relining wordt een kunststof kous aangebracht in het riool). Deze riolering was sterk aangetast waardoor op meerdere locaties sprake is geweest van instorting van het riool. Het naastgelegen hemelwaterriool was vaak nog wel van goede kwaliteit en is daarom niet gerelined. De verwachting is dat de levensduur van dit hemelwaterriool maximaal opgerekt kan worden van de huidige 60 jaar naar circa 80 tot 100 jaar. Dit betekent dat het riool in de periode 2054-2073 vervangen moet worden. Omdat alleen vervangen van het hemelwaterriool vaak niet mogelijk is, zal dan ook het gerelinede vuilwaterriool in deze periode vervangen moeten worden. De vervangingspiek in de periode 2054 tot 2073 wordt hierdoor nog groter.

Enkel stelsel (m)

Figuur 8. Lengte te vervangen stelsel per periode van 10 jaar

Met het uitgangspunt dat riolering een theoretische levensduur heeft van 60 jaar en de levensduur van een hemelwaterriool naast een gerelined vuilwaterriool opgerekt kan worden naar 80 tot 100 jaar is een vervangingsplanning opgesteld. Deze vervangingsplanning is weergegeven in figuur 9. De jaarlijkse lengte stelsel (1 meter vuilwaterbuis + 1 meter hemelwaterbuis = 1 meter stelsel) dat vervangen moet worden is weergegeven in figuur 8. In 2024 geldt het bestaande budget voor rioolvervanging en relining van € 1.170.000. In de periode 2025-2034 moet jaarlijks 1,7 kilometer stelsel vervangen worden. Theoretisch moet in 2055-2064 jaarlijks 7 kilometer stelsel vervangen worden.

33

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

2024-2033 2034-2043 2044-2053 2054-2063

2064-2073 2074-2093

34 Figuur 9. Vervangingsplanning lange termijn

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000

Lengte zonder spreiding

2075-2084

2065-2074

2055-2064

2045-2054

2035-2044

-

2025-2034

Vervangen meter stelsel (m)

Om de vervangingspiek in 2055 tot 2074 te beperken tot uitvoerbare proporties wordt voorgesteld om de vervanging te spreiden (figuur 10). In de periode 2055-2084 moet in dit geval jaarlijks 3,5 kilometer stelsel vervangen worden. Voor de periode 2025-2034 blijft de opgave ongewijzigd 1,7 kilometer stelsel per jaar.

Lengte met spreiding

Figuur 10. Lengte te vervangen stelsel per periode van 10 jaar met spreiding Voor de periode 2024-2029 zijn de volgende projecten in voorbereiding: ○ ○ ○ ○

Noord IV Oude Dorp / Oude Haven Paddewei Talmaweg

1.540 m stelsel 610 m stelsel 7.240 m stelsel 910 m stelsel

Figuur 11. Vervangingsplan 2024-2029 Zoals eerder aangegeven leidt het enkel relinen van de vuilwaterriolering tot een nog grotere vervangingspiek in de periode 2055-2074. In dit PSW zijn daarom twee varianten uitgewerkt voor de vervanging van het riool. 1. Klimaat- en toekomstgericht: alleen nog vervangen, niet meer relinen In deze toekomstgerichte variant wordt riolering alleen nog vervangen in integrale projecten met weg- en groenbeheer. Er wordt gekozen voor een inrichting die bij extreme neerslag, langdurige droogte en hittegolven bijdraagt aan het voorkomen van overlast en schade. Maar ook zorgt voor veilige en fijne verblijfsplekken en robuuste groenstructuren. De integrale vervanging geeft buurten gebouwd tussen de jaren ’60 en ’80 weer een inrichting en uitstraling die voldoet aan de wensen van nu. Bij reconstructies op een schaalniveau van buurten wordt voorafgaand aan het technisch ontwerp een ruimtelijke ontwerp opgesteld.

35

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Kiezen voor deze variant betekent een keuze voor een wijkgerichte vernieuwing van de boven- en ondergrondse buitenruimte, waarmee men weer 50 tot 60 jaar vooruit kan. Hier staat tegenover dat ook vanuit wegbeheer de komende jaren jaarlijks 1,7 kilometer weg gereconstrueerd moet worden en de kosten hoger zijn dan bij 50% relinen (huidig beleid). De kosten voor het vervangen van een rond 400 mm hemelwaterbuis, een rond 400 mm vuilwaterbuis, vervangen van de aansluitleidingen en aanleg van drainage zijn geraamd op € 1.060/m (bijlage 8). Voor een enkele buis is dit € 717/m. De kosten voor de wegreconstructie zijn hierin niet meegenomen en worden vanuit wegbeheer bekostigd. De benodigde bijdrage vanuit wegbeheer is € 600/m. De kosten voor klimaatadaptatie worden vanuit een apart budget bekostigd. De totale kosten voor rioolvervanging en aanleg van drainage bedragen bij deze variant de komende 10 jaar € 1,75 miljoen/jaar exclusief klimaatmaatregelen. Hierbij is uitgegaan van diameters van 400 mm voor het nieuw aan te leggen riool. De benodigde bijdrage vanuit wegbeheer bij de vervangingsprojecten is € 1.020.000/jaar. Voorbeeld van een klimaatadaptieve inrichting met wadi en grasbetonstenen Door de keuze te maken voor alleen maar vervangen, wordt de vervangingspiek in 2054-2073 niet verder vergroot.

Daarnaast ontstaan mogelijkheden om drainage aan te leggen en het stelsel hydraulisch te verbeteren waardoor de kans op water op straat afneemt. Door de rioolvervanging wijkgericht uit te voeren en af te stemmen met de reconstructie van wegen kan op kosten bespaard worden en verder ingezet worden op klimaatadaptatie. Indien mogelijk worden grasbetontegels in parkeerplaatsen toegepast, worden wadi’s aangelegd waarin het regenwater geborgen en geïnfiltreerd kan worden of wordt waterpasserende verharding toegepast met een DT-riool (drainagetransport), DIT-riool (drainage-infiltratie-transport) of waterbergende wegfundering.

Voor de komende 6 jaar betekent de strategie dat het riool in de Talmaweg, Oude Dorp, Oude Haven, Noord IV en Paddewei vervangen wordt. Alle wijken worden hierbij opnieuw toekomstbestendig ingericht. 2. Doorzetten huidig beleid: 50% relinen en 50% vervangen De afgelopen jaren is de strategie gehanteerd dat 50% van de riolering gerelined wordt en 50% van de riolering vervangen wordt. Deze keuze is in het verleden voornamelijk gemaakt om de kosten en overlast voor de omgeving te beperken. Relinen is goedkoper dan vervangen omdat er niet gegraven hoeft te worden en de weg intact blijft. Nadeel van relinen is dat de huisaansluitingen niet vernieuwd worden. Deze moeten bij de eerstvolgende wegreconstructie alsnog vervangen worden. Ook is er bij een relining geen mogelijkheid om het functioneren van het stelsel te verbeteren en de wijk klimaatadaptief in te richten. Vaak is een hydraulische verbetering van het stelsel nog wel noodzakelijk, omdat het riool in het verleden met minder zware eisen (buien) ontworpen is.

36

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Een belangrijk aandachtspunt bij deze variant is de omgang met het verschil in kwaliteit tussen het hemelwaterriool en het vuilwaterriool. Wanneer de keuze wordt gemaakt in dezelfde straat wel het vuilwaterriool te relinen en niet het hemelwaterriool, bestaat het risico dat beide buizen over 30 jaar alsnog vervangen moeten worden. Bij de kostenberekening is er daarom vanuit gegaan dat zowel de hemelwaterbuis als de vuilwaterbuis gerelined worden. De kosten voor het relinen van een rond 400 mm hemelwaterbuis, een rond 400 mm vuilwaterbuis en het vervangen van de huisaansluitingen hemelwater en vuilwater zijn geraamd op totaal € 604/m (bijlage 8). Voor een enkele buis is dit € 302/m. Bij deze variant wordt ook 50% van het riool vervangen. De kosten voor het vervangen van een rond 400 mm hemelwaterbuis, een rond 400 mm vuilwaterbuis, vervangen van de aansluitleidingen en aanleg van drainage zijn geraamd op € 1.060/m (bijlage 8). Voor een enkele buis is dit € 717/m. De kosten voor de wegreconstructie zijn hierin niet meegenomen en worden vanuit wegbeheer bekostigd. De benodigde bijdrage vanuit wegbeheer is € 600/m. De kosten voor klimaatadaptatie worden vanuit een apart budget bekostigd.

het centrum van Barendrecht. Omdat de aanleg van waterbergende wegfundering een uitbreiding is van het areaal (en geen vervanging) wordt op deze kosten ook afgeschreven. Voor het uitvoeren van klimaatmaatregelen wordt de komende 10 jaar jaarlijks een investeringsbedrag opgenomen van € 250.000. Met dit budget wordt onder andere waterberging aangelegd tussen het Achterom en de Mr. Lohmanstraat en ’t Vlak om het risico op wateroverlast in de toekomst te verminderen. De bijdrage aan de waterbergende fundering bij ’t Vlak en Achterom wordt begin 2025 gedaan.

NIEUWBOUW In Barendrecht worden de komende 10 jaar circa 3.700 woningen gebouwd. Het grootste deel hiervan wordt gebouwd in het project De Stationstuinen. Ook in Lagewei en Vrouwenpolder wordt de komende jaren nog gebouwd. In de Zeeheldenwijk worden door Patrimonium woningen gesloopt en nieuw gebouwd.

De totale kosten voor rioolvervanging en relining bedragen bij deze variant de komende 10 jaar € 1,37 miljoen/jaar exclusief klimaatmaatregelen. Hierbij is uitgegaan van diameters van 400 mm voor het nieuw aan te leggen riool. De benodigde bijdrage vanuit wegbeheer bij de vervangingsprojecten is € 510.000/jaar. Voor de komende 6 jaar betekent de strategie dat het riool in de Talmaweg, Oude Dorp, Oude Haven en Noord IV vervangen wordt. In de Paddewei wordt het riool grotendeels (75%) gerelined, er blijft ruimte om 25% van het riool te vervangen en hydraulische verbeteringen aan te brengen.

MAATREGELEN KLIMAAT Klimaatmaatregelen worden soms in combinatie met rioolvervanging uitgevoerd, soms als zelfstandig project. Voorbeeld van een zelfstandig project is bijvoorbeeld de aanleg van waterbergende wegfundering in 37

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

In De Stationstuinen wordt ingezet op een groene, duurzame stedelijke ontwikkeling. De groenstructuur is een aaneenschakeling van verschillende soorten groene ruimten, allen met een eigen karakter. Het groen is aanwezig in alle hoeken van het gebied en maakt de wijk klimaatbestendig en draagt bij aan de biodiversiteit.

VERVANGING PERSLEIDINGEN Van veel drukriolering en persleidingen is het aanlegjaar onbekend. De komende periode wordt met behulp van oude revisietekeningen het aanlegjaar bepaald.

De wijk moet ruimte hebben om piekbuien op te vangen en zo onderlopende straten en waterschade te voorkomen. Door de hoeveelheid dichte verharding te minimaliseren, kan hemelwater op veel plekken direct infiltreren. Er moet daarnaast voldoende ruimte zijn om minimaal 50 mm hemelwater te bufferen en vertraagd af te voeren. Dit kan in de openbare ruimte maar ook op eigen terrein. Maatregelen op en rondom gebouwen kunnen ook een bijdrage leveren. Een effectief voorbeeld zijn polderdaken: daken waar water tijdelijk opgeslagen wordt zodat het later weggevoerd kan worden.

VERVANGING GEMALEN EN DRUKGEMALEN Voor de gemalen en drukgemalen is een meerjarenplanning opgesteld voor de vervanging bouwkundig (pompputten), mechanisch (pompen) en elektrisch (besturing). De geraamde kosten bedragen: Jaar

Kosten

2024

€ 265.000

2025

€ 404.300

2026

€ 387.700

2027

€ 116.500

2028

€ 107.800

2029

€ 273.600

De vervangingen van de gemalen worden direct in het jaar van uitvoering bekostigd.

Gemaal Bevershof

Over het algemeen kan gesteld worden dat de drukriolering aangelegd is na de jaren tachtig van de vorige eeuw. Bij een theoretische levensduur van 60 jaar zijn hier de komende 5 jaar geen vervangingen te verwachten. De oudste persleiding is de persleiding vanuit Dorpsstraat-Oost / ZML De Rank met een aanlegjaar van 1979. Ook deze persleiding is met een levensduur van 60 jaar nog niet aan vervanging toe. Voor de lange termijn zijn kosten voor de vervanging van de persleidingen in de kostendekkingsberekening opgenomen.

VERVANGING WATERHUISHOUDING Elk jaar wordt ongeveer een vijfde deel van de beschoeiing gecontroleerd op functionaliteit. Op basis daarvan worden vervangingen ingepland. Jaarlijks is € 94.000 beschikbaar voor de vervanging van beschoeiingen.

38

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Duikers hebben een levensduur van 60 tot 70 jaar. Bij reconstructies worden de duikers geïnspecteerd en zo nodig meegenomen in de vervanging.

PILOT OMBOUW VGS NAAR GESCHEIDEN De komende periode wordt als pilot een verbeterd gescheiden stelsel omgebouwd naar een gescheiden stelsel. De afvoer naar andere gemalen en de zuivering wordt hierdoor beperkt. Voor de ombouw zijn maatregelen in het stelsel nodig en is onderzoek noodzakelijk naar eventuele foutaansluitingen (vuilwateraansluitingen op het hemelwaterriool). Voor de pilot is € 20.000 in 2024 gereserveerd onder het budget advieskosten.

ONDERHOUD REINIGING EN INSPECTIE RIOLERING Het periodiek reinigen van het vrijverval stelsel gebeurt per onderhoudsblok. Hierbij wordt het riool eens in de 7 jaar gereinigd, circa 48 kilometer. Jaarlijks wordt 50% van het te reinigen riool geïnspecteerd. Het exacte te reinigen en te inspecteren areaal kan jaarlijks verschillen. De afgelopen jaren zijn de eenheidsprijzen voor reiniging en inspectie sterk gestegen. Het budget ‘Onderhoud schoonmaak en reinigingskosten’ is daarom vanaf 2023 verhoogd naar € 207.000. In 2023 is een nieuw inspectie- en reinigingsbestek aanbesteed. De kosten voor reinigen en inspectie zijn hierbij verder gestegen naar € 290.000 per jaar. Omdat ook het onderhoud van het grondwatermeetnet uit dit budget bekostigd wordt, is het budget in 2024 verhoogd naar € 300.000.

REINIGING KOLKEN Jaarlijks worden de kolken gereinigd. Door stijgende prijzen is het budget in 2024 verhoogd naar € 123.000.

39

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

DAGELIJKS ONDERHOUD

INKOMSTEN ANDERE GEMEENTEN EN WATERSCHAP

Jaarlijks worden kleine reparaties uitgevoerd aan het riool. Het betreft reparaties van kolkaansluitingen of het ophalen van verzakte putten. Door stijgende prijzen is het budget in 2023 verhoogd naar € 335.000. In 2023 wordt het bestek ‘dagelijks onderhoud’ aanbesteed.

Het rioolwater van Portland wordt via het stelsel van Barendrecht naar de zuivering verpompt. Een deel van de beheerkosten wordt daarom doorbelast aan Albrandswaard. De verwachte inkomsten zijn € 6.600 per jaar.

ONDERHOUD (DRUK)GEMALEN Voor het beheer en onderhoud van de gemalen is een jaarlijks budget benodigd van € 147.600. In dit budget is een bijdrage (circa € 7.000) aan het waterschap opgenomen voor de persleiding van gemaal Drechtwaard naar het gemaal van het waterschap in Heerjansdam. Deze persleiding wordt door het waterschap onderhouden. De gemeente draagt jaarlijks bij aan de kosten voor dit onderhoud. De energiekosten zijn aanzienlijk gestegen. Het budget voor energie is verhoogd van € 128.900 naar € 368.000. Tot slot worden jaarlijks kosten gemaakt voor het telemetriesysteem, waarin de werking van de gemalen wordt gemonitord. Het budget voor het telemetriesysteem is jaarlijks € 22.000.

STRAATVEGEN Straatvegen (inclusief stortkosten) wordt voor een bedrag van € 163.000 (50%) doorbelast aan de rioolheffing. Deze keuze is te rechtvaardigen omdat vervuilde straten en kolken niet alleen leiden tot een ongewenst straatbeeld, maar ook leiden tot een vervuild riool. Ook neemt de kans op verstopping van de kolkaansluitingen af door de straat regelmatig te reinigen. BAGGEREN EN ONDERHOUD WATERGANGEN

Baggeren en het onderhoud van de watergangen wordt voor een bedrag van € 171.400 (35%) doorbelast aan de rioolheffing. Goed onderhouden watergangen bevorderen de afvoer van hemelwater, daarnaast is een deel van de bagger afkomstig vanuit de riooloverstorten en uitlaten.

Ook het afvalwater van Veren-Ambacht in Ridderkerk wordt geloosd op het stelsel van Barendrecht. De verwachte inkomsten zijn hiervoor € 6.700 per jaar. Het eindgemaal Drechtwaard wordt onderhouden door de gemeente. Het waterschap Hollandse Delta draagt jaarlijks bij aan de onderhoudskosten. De verwachte inkomsten zijn € 14.700 per jaar. De totale inkomsten zijn hiermee gelijk aan € 28.000 en worden geboekt op het budget ‘Werken voor derden’

ONDERZOEK EN PLANVORMING Vanuit het budget ‘Advieskosten (€ 50.000)’ worden aanvullende onderzoeken gefinancierd. Bij de onderzoeken wordt onderscheid gemaakt in de gezamenlijke onderzoeken met het waterschap en gemeente Barendrecht, Ridderkerk en Albrandswaard (Meten en monitoren) en gemeentespecifieke onderzoeken. Voor de komende planperiode worden de volgende onderzoeken voorzien:

METEN EN MONITOREN Meten en monitoring is een gezamenlijk project van Barendrecht, Albrandswaard, Ridderkerk en het waterschap Hollandse Delta. Met behulp van meetgegevens wordt beter inzicht gekregen in het functioneren van het systeem en worden mogelijke optimalisaties onderzocht. Het project moet leiden tot meer inzicht, slimmere investeringen en daardoor besparingen op de investeringen. Een mogelijke optimalisatie is het verminderen van de afvoer van regenwater vanuit de gescheiden gerioleerde woonwijken. Onderdeel van het meten en monitoringstraject is ook het in beeld brengen en zo nodig

40

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

terugdringen van rioolvreemd water. Rioolvreemd water is bijvoorbeeld lekwater of oppervlaktewater dat het riool instroomt. De jaarlijkse kosten voor meten en monitoren bedragen voor de gemeente Barendrecht maximaal € 15.000.

jaren worden voor de volgende locaties verbetermaatregelen bepaald: − Oude Dorp (o.a. Doormanplein en Dorpsstraat). In 2023/2024 vindt een onderzoek plaats om het Oude Dorp klimaatbestendig in te richten. Naast wateroverlast wordt hierbij ook gekeken naar de klimaatthema’s hitte en droogte. − Oranjewijk (o.a. Marijkesingel en Oranjestraat). In 2024 vindt voor de Oranjewijk een vergelijkbaar onderzoek plaats als voor het Oude Dorp. De afgelopen periode zijn voor de Oranjestraat al een aantal praktische maatregelen uitgevoerd. Zoals het aansluiten van het achterpad en het aanbrengen van extra berging. − Centrum (o.a. Het Vlak, Onderlangs en Achterom). De afgelopen jaren zijn veel maatregelen uitgevoerd om wateroverlast in het centrum te beperken. Er is veel waterberging aangelegd en de afvoer naar het oppervlaktewater is verbeterd. Bij hevige neerslag stijgt het niveau van het oppervlaktewater echter nog sterk. Dit vormt een belemmering voor de afvoer van het regenwater. In 2024 wordt onderzocht of peilstijgingen in het oppervlaktewater beperkt kunnen worden, bijvoorbeeld door het vergroten van duikers of aanleg van oppervlaktewater. − Havenkwartier (o.a. Meeshaven). In het Havenkwartier wordt op meerdere locaties water op straat berekend en ervaren. In 2024 wordt een onderzoek uitgevoerd naar mogelijke verbetermaatregelen.

GEMEENTESPECIFIEKE ONDERZOEKEN Voor gemeentespecifieke onderzoeken is jaarlijks € 35.000 beschikbaar. De volgende onderzoeken worden onder andere uitgevoerd: ○

○

○

○

○

○

○

Beheerplan. In het beheerplan worden de in dit PSW beschreven maatregelen nader uitgewerkt, bijvoorbeeld in de vorm van een concreet vervangingsplan voor de komende jaren. Het vervangingsplan wordt afgestemd met het wegbeheerplan. Hydraulische berekeningen. Bij locaties waar wateroverlast is opgetreden of bij rioolvervangingen worden hydraulische berekeningen uitgevoerd. Maatregelplannen. Na uitvoering van de rioolinspecties worden de inspecties beoordeeld en wordt een maatregelplan opgesteld. In het maatregelplan zijn de gevolgen voor de vervangingsplanning opgenomen en de benodigde reparaties aan het riool. Calamiteitenplan. In het calamiteitenplan worden procedures beschreven bij incidenten als persleidingbreuk, instortende riolen of lozingen van gevaarlijke stoffen. Inventarisatie kleppen en schuiven. De komende periode worden de kleppen en schuiven geïnventariseerd. Hierbij wordt bepaald of de schuiven en kleppen moeten blijven functioneren. Voor de schuiven en kleppen die gehandhaafd blijven wordt een onderhoudsprogramma opgesteld. Aanlegjaren persleidingen. Met behulp van aanlegtekeningen of gegevens van de gemalen worden de aanlegjaren van de persleidingen bepaald en opgenomen in het beheersysteem. Aanpak wateroverlast.

De afgelopen jaren is op verschillende locaties sprake geweest van wateroverlast en zijn al diverse onderzoeken en maatregelen uitgevoerd om de overlast te beperken. De komende

De verbetermaatregelen worden zo mogelijk in combinatie met rioolvervanging (Oude Dorp) uitgevoerd. Bij relatief kleine ingrepen kunnen maatregelen vanuit de reguliere onderhoudsbudgetten bekostigd worden. Wanneer aanvullende financiering noodzakelijk is wordt de gemeenteraad hierover geïnformeerd. ○

Pilot ombouw VGS naar GS. De komende periode wordt een pilot gestart om het verbeterd gescheiden stelsel om te bouwen naar een gescheiden stelsel. Door de ombouw naar een gescheiden stelsel

41

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

○

○

○

○

wordt bespaard op energiekosten van gemalen en zuivering, en worden de gemalen bij neerslag ook minder belast. Bij de pilot spelen de aspecten: foutaansluitingen, voorkomen van dood water en waterkwantiteit ook een belangrijke rol. Evaluatie stresstest. De gevoelige locaties uit de stresstest worden nader uitgewerkt. Bij de gevoelige locaties wordt bepaald waar het water vandaan komt en welke maatregelen doeltreffend zijn. Carnisselande. In Carnisselande is sprake van grote zettingen. De aanwezige gresbuizen zijn hiertegen slecht bestand. Zeker bij aansluiting op onderheide putten, zoals bij de gemalen, leidt dit tot het afscheuren en instorten van de buizen. Onderzocht wordt of de zettingen in Carnisselande al enigszins tot rust zijn gekomen en hoe in de toekomst om te gaan met de diepliggende gres buizen. Kenmerkenbladen en systeemberekening. Na afronding van het ontwerp voor Stationstuinen worden de systeemberekening en de kenmerkenbladen geactualiseerd. Communicatie. Barendrecht heeft veel gescheiden riolering, waarbij hemelwater en afvalwater apart worden ingezameld. Dit vraagt van bewoners extra aandacht voor het gebruik van de straatkolken. De straatkolken staan immers in directe verbinding met het oppervlaktewater. Daarnaast moet voorkomen worden dat vuilwater wordt aangesloten op het hemelwaterriool, of andersom.

In samenwerking met het waterschap worden bewoners hierover geïnformeerd.

GEGEVENSBEHEER RIOLERING Het verwerken van revisie- en inspectiegegevens wordt in eigen beheer uitgevoerd. De komende periode wordt ook de drainage aan het beheersysteem toegevoegd en worden de aanlegjaren van de mechanische riolering geinventariseerd.

GRONDWATERMEETNET De gemeenten Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk hebben een gezamenlijk grondwatermeetnet. De jaarlijkse onderhoudskosten voor dit grondwatermeetnet bedragen voor de gemeente Barendrecht circa € 10.000 en worden bekostigd vanuit het budget ‘Onderhoud, schoonmaak en reinigingskosten’.

42

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Middelen De strategie zoals weergegeven in het vorige hoofdstuk is bepalend voor de benodigde personele capaciteit en financiële middelen. In dit hoofdstuk worden de consequenties van het beleid voor de personele capaciteit en de rioolheffing in beeld gebracht.

PERSONELE CAPACITEIT In 2024 is het ‘taakveld riolering’ weer ondergebracht in de eigen ambtelijke organisatie van gemeente Barendrecht. Het PSW gaat uit van de huidige 6,1 fte die werkzaam is voor het stedelijk water in Barendrecht. Gedurende de looptijd van het PSW monitoren we of deze capaciteit bijstelling behoeft. Tabel 2 geeft een overzicht van de huidige formatie. Voorbereiding en toezicht van vervangingsprojecten wordt deels door de eigen organisatie uitgevoerd en deels uitbesteed. Bij uitbesteding komen de kosten voor inhuur personeel ten laste van het project. Tabel 2. Huidige formatie Stedelijk Water

Functieprofiel Beheerder Buitendienst Gegevensbeheerder Toezicht gemalen Totaal

Huidige formatie Stedelijk Water (fte) 2,8 3,0 0,1 0,2 6,1

43

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

RIOOLHEFFING

RIOOLHEFFING, TWEE VARIANTEN

Voor de berekening van de rioolheffing zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:

Met bovenstaande uitgangspunten is de benodigde rioolheffing voor de korte en lange termijn bepaald. Hierbij zijn twee varianten uitgewerkt zoals aangegeven in de strategie.

o o

o o

o o o o

o

1. Klimaat- en toekomstgericht: alleen nog vervangen, niet meer relinen In de eerste variant wordt alle riolering vervangen in integrale projecten met weg- en groenbeheer, relining wordt niet meer op grote schaal toegepast. De totale kosten voor rioolvervanging bedragen bij deze variant de komende 10 jaar € 1,75 miljoen/jaar exclusief klimaatmaatregelen. De afgelopen jaren is in de rioolheffing niet gecorrigeerd voor inflatie. Door de stijgende kosten voor onder andere onderhoud en energie is het tekort in de huidige begroting € 1,4 miljoen per jaar. De heffing moet daarom de komende aanzienlijk stijgen. In variant 1 stijgt de heffing in 2024 met 3% (conform begroting 2024), in 2025 met 22%, in 2026 met 21%, in 2027 4% en in 2028 2%. Deze stijging is exclusief inflatiecorrectie voor de komende jaren. €450,00 €400,00 €350,00 €300,00 €250,00 €200,00 €150,00 €100,00 €50,00 €-

2023 2025 2027 2029 2031 2033 2035 2037 2039 2041 2043 2045 2047 2049 2051 2053 2055 2057 2059 2061

o

Het rentepercentage voor kapitaallasten bedraagt 1,0%. De vervangingsinvesteringen voor de riolering en gemalen worden direct bekostigd vanuit de voorziening vervanging riolering. De dotatie aan deze voorziening is afhankelijk van de werkelijke uitgaven. Verhoging van het budget voor vervanging van riolering en gemalen vindt pas in 2025 plaats. Aanleg van waterbergende wegfundering en wadi’s zijn een uitbreiding van het areaal, deze investeringen worden geactiveerd. De investeringen worden lineair afgeschreven met een afschrijvingstermijn van 20 jaar. Jaarlijkse overschotten of tekorten in de exploitatie worden opgevangen binnen de voorziening beklemde middelen riolering. De stand van de voorziening beklemde middelen per 1 januari 2023 bedraagt € 5.677.648. De rioolheffing wordt exclusief inflatie berekend. Er wordt rekening gehouden met een toename van het aantal aansluitingen de komende jaren. Hiervoor is het uitgangspunt de in de begroting 2024 opgenomen heffingseenheden voor de jaren 2024-2028. De rioolheffing bedraagt voor 2023: eenpersoonshuishouden € 65,40, tweepersoonshuishouden € 125,76, drie- of meerpersoonshuishouden € 193,20 De rioolheffing wordt in 2024 verhoogd met 3% conform begroting 2024.

Heffing een persoons

Heffing twee persoons

Heffing meer persoons 44

Figuur 12. Rioolheffing variant 1

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

2. Doorzetten huidig beleid: 50% relinen en 50% vervangen

AFWEGING

In de tweede variant wordt de huidige strategie gehandhaafd waarbij in de projecten 50% van het riool gerelined wordt en 50% van het riool vervangen wordt. De totale kosten voor rioolvervanging en relining bedragen bij deze variant de komende 10 jaar € 1,37 miljoen/jaar exclusief klimaatmaatregelen.

De kosten voor variant 1 (volledig vervangen) zijn hoger dan voor variant 2 (50% vervangen, 50% relinen). De rioolheffing komt bij variant 1 10% tot 13% hoger uit dan bij variant 2. In tabel 3 is het verschil in heffing in 2028 weergegeven, het einde van deze PSW periode.

In variant 2 stijgt de heffing in 2024 met 3% (conform begroting 2024), in 2025 tot en met 2027 met 12% en in 2028 2%. Deze stijging is exclusief inflatiecorrectie voor de komende jaren.

Tabel 3. Verschil in heffing in 2028 bij variant 1 en variant 2

Omdat op lange termijn meer riolering vervangen en gerelined moet worden, zet de stijging zich ook daarna door, maar stijgt de heffing wel minder snel. In figuur 12 is de stijging van de heffing bij variant 1 weergegeven. In bijlage 10 is de volledige heffingsberekening opgenomen. €450,00 €400,00 €350,00 €300,00 €250,00 €200,00 €150,00 €100,00 €50,00 €-

Heffing een persoons

Heffing twee persoons

Heffing meer persoons

2028 variant 1

€

105

€

203

€

312

2028 variant 2

€

96

€

186

€

285

Het verschil in heffing tussen variant 1 en variant 2 voor de lange termijn is voor een meerpersoonshuishouden in figuur 14 weergegeven. €450,00

Rioolheffing

€400,00 €350,00

€300,00 €250,00

Heffing een persoons

€150,00 2023 2025 2027 2029 2031 2033 2035 2037 2039 2041 2043 2045 2047 2049 2051 2053 2055 2057 2059 2061

2023 2025 2027 2029 2031 2033 2035 2037 2039 2041 2043 2045 2047 2049 2051 2053 2055 2057 2059 2061

€200,00

Heffing twee persoons

Heffing meer persoons variant 1

Heffing meer persoons Figuur 13. Rioolheffing variant 2

Heffing meer persoons variant 2

Figuur 14. Verschil in heffing meerpersoonshuishouden variant 1 en 2

45

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Naast de hogere kosten voor riolering zijn bij beide varianten de kosten vanuit wegbeheer hoger. De kosten vanuit wegbeheer bedragen bij variant 1 € 1.020.000, bij variant 2 is dit € 510.000. Ondanks de hogere kosten wordt vanwege de kwaliteitsimpuls voor de buitenruimte voorgesteld te kiezen voor variant 1. Variant 1 heeft het voordeel dat de wijken volledig opnieuw worden ingericht zodat gekozen kan worden voor een inrichting die bij extreme neerslag, langdurige droogte en hittegolven bijdraagt aan het voorkomen van overlast en schade. Maar ook een inrichting die zorgt voor veilige en fijne verblijfsplekken en robuuste groenstructuren. De integrale vervanging geeft buurten gebouwd tussen de jaren ’60 en ’80 weer een inrichting en uitstraling die voldoet aan de wensen van nu. De heffing (exclusief inflatie) voor de komende jaren is hierbij als volgt: Tabel 4. Rioolheffing 2023-2028 bij keuze variant 1 Jaar

Heffing een persoons

Heffing twee persoons

Heffing meer persoons

2023

€

65

€

126

€

193

2024

€

67

€

129

€

199

2025

€

82

€

158

€

243

2026

€

99

€

191

€

294

2027

€

103

€

199

€

305

2028

€

105

€

203

€

312

De berekende rioolheffing in dit PSW is voorlopig. De heffing wordt ieder jaar bepaald op basis van actuele cijfers en gecorrigeerd voor inflatie. De rioolheffing in Barendrecht is ondanks de stijging de komende jaren relatief laag. Landelijk was de gemiddelde heffing in 2023 voor een meerpersoonshuishouden € 224, voor een eenpersoonshuishouden was de gemiddelde heffing € 207. Barendrecht heeft het laagste tarief voor een eenpersoonshuishouden van heel Nederland.

46

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

BIJLAGE 1. ORGANISATIE WATERBEHEER NEDERLAND Waterbeheer is geen zaak van één partij, maar een samenspel van alle bestuurslagen in Nederland. Er is sprake van een gezamenlijke verantwoordelijkheid, waarbij taken in medebewind worden uitgevoerd. Dit betekent dat een zo helder mogelijke vastlegging van verantwoordelijkheden van de verschillende bij het waterbeheer betrokken overheden van groot belang is. In de Waterwet heeft dit globaal als volgt plaats gevonden: ○

○

○

○

De rijksoverheid is verantwoordelijk voor het nationale beleidskader en de strategische doelen voor het waterbeheer in Nederland en voor maatregelen die een nationaal karakter hebben. De provincie is verantwoordelijk voor de vertaling hiervan naar een regionaal beleidskader en voor strategische doelen op regionaal niveau. Daarbij heeft de provincie operationele taken voor een deel van het grondwaterbeheer. De provincie is geen waterbeheerder in de zin van de Waterwet. De waterbeheerder (de waterschappen voor de regionale watersystemen en het Rijk (Rijkswaterstaat) voor het hoofdwatersysteem) is verantwoordelijk voor het operationele waterbeheer. De waterbeheerder legt de condities vast om de strategische doelstellingen van het waterbeheer te realiseren, bepaalt de concrete maatregelen en voert deze uit. De gemeente heeft slechts enkele taken in het waterbeheer, met name in de vorm van de hemelwater- en grondwaterzorgplicht. De zorg voor de riolering behoort ook tot het takenpakket van de gemeente, maar deze opdracht is geregeld in de Wet milieubeheer. De wijze waarop de gemeente invulling geeft aan deze taken is beschreven in dit Programma Stedelijk Water.

Bron Organisatie waterbeheer - Kenniscentrum InfoMil geraadpleegd 21 februari 2023

47

BIJLAGE 2. BEMALINGSGEBIEDEN NAAR ZUIVERING

48

BIJLAGE 3. WEGINGSFACTOREN BEPALEN STABILITEIT Om de kwaliteit van het riool te bepalen is gebruik gemaakt van de volgende wegingscijfers: Deformatie (BAA), klasse 2: Deformatie (BAA), klasse 3: Deformatie (BAA), klasse 4: Deformatie (BAA), klasse 5: Scheuren (BAB), klasse 2 Scheuren (BAB), klasse 4 Scheuren (BAB), klasse 5 Breuk/instorting (BAC), klasse 2 Breuk/instorting (BAC), klasse 3 Breuk/instorting (BAC), klasse 4 Aantasting (BAF), klasse 2 Aantasting (BAF), klasse 3 Aantasting (BAF), klasse 4 Aantasting (BAF), klasse 5 Defectieve lining (BAK), klasse 5

49

weging = 0,3 weging = 0,7 weging = 1,5 weging = 2,0 weging = 0,2 weging = 0,3 weging = 0,6 weging = 1,5 weging = 2,0 weging = 3,0 weging = 0,5 weging = 1,0 weging = 1,5 weging = 0,3 weging = 1,0

BIJLAGE 4. OVERZICHT GEMALEN (EXCLUSIEF DRUKGEMALEN) Code 164 130 131 138 148 152 156 163 171 179 180 189 191 196 197 290-01 194 100 110 111 112 115 117 128 132 136 137 139 142 143 144 145 146 151 153 154 155 158 160 161 162 166 167 168 169 170 172 173 174 175 177 178

50

Omschrijving BBB Leerlooierij 47 HG Drechtwaard HG 2de Barendrechtse weg HG Hamburg 196 HG Zwolseweg 39 HG Meerwedesingel 50 HG Middelweg 15 HG Kuilkant 87 HG Rietdekkerij 55 HG Sandelhout 12 HG Gemzenburg 1 HG Baanvakwei 1 OG Scheldestraat 3 OG Londen 15 OG Binnenlandse Baan 138 a OG Noldijk 87 RW Maasstraat 34 RG Graaf Adolfstraat 16 RG Eriks-akker 20 RG 3e Barendrechtseweg 462 RG Gebroken Meeldijk 30 RG Zuideinde 76 RG Bevershof 7 RG 1e Barendrechtseweg 57 RG Molenvliet RG Mandolinehof 15 RG Bijdorp-Oost 59 RG Noordersingel 30 RG Talmaweg 1 RG Notenhof 19 RG De Notaris RG Karveel 7 a RG Spits 85 RG Margrietsingel 18 RG Smitshoek RG Reijerwaard RG Albert Schweitzerstraat 2 RG Centrum RG Dorpsstraat-Oost 13 a RG Van Ravesteyndreef 58 RG de Boom RG Zoommeer 19 RG Zuidlaardemeer 22 RG Sportpark Smitshoek RG Waaloever RG Schutleede 2 RG Waddenring 86 a RG Van Duin-Akker 26 RG Waterschoot RG Tumoba RG Reling 155 RG Escudostraat 6

Soort Berg bezink voorziening Hoofdgemaal Hoofdgemaal Hoofdgemaal Hoofdgemaal Hoofdgemaal Hoofdgemaal Hoofdgemaal Hoofdgemaal Hoofdgemaal Hoofdgemaal Hoofdgemaal Oppervlaktewater gemaal Oppervlaktewater gemaal Oppervlaktewater gemaal Oppervlaktewater gemaal Regenwater gemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal

Code 182 183 184 186 187 188 193 101 102 103 104 105 106 107 108 113 114 176 195

51

Omschrijving RG Ebweg 58 RG Van Hobokenhaven 3 RG Swarttouwhaven 1 RG Fennaweg 21 RG Olijfhout 1 RG Vrijenburglaan 300 RG Brandsma-akker 2 TG Gebroken Meeldijk 111 TG Klipper 44 a TG Bark 88 a TG Stationsweg 124 TG Bachlaan 4 a TG Breslau 6 TG Smitshoeksebaan TG Bergen 6 a TG Zwolseweg 1 TG Heulweg 5 TG Vrijenburgweg 11 TG Kilweg 11

Soort Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Rioolgemaal Tunnelgemaal Tunnelgemaal Tunnelgemaal Tunnelgemaal Tunnelgemaal Tunnelgemaal Tunnelgemaal Tunnelgemaal Tunnelgemaal Tunnelgemaal Tunnelgemaal Tunnelgemaal

BIJLAGE 5. OVERSTORTEN Overstort

Bemalingsgebied

Type

110090 231091 650147 321504 225001 225023 341723 395001 395022 395036 395058 395066 385002 385011 385014 385025 175832 185992 186000 445006 405016 405043 405054 166375 167565 357351 357358 625257 625271

32. Riederhoek 29. Oranjewijk 15. Gaatkensoog 25. Noord I, II en III 1a. 1e Barendrechtseweg 1b. 1e Barendrechtseweg 2. 3e Barendrechtseweg 3. Bijdorp 3. Bijdorp 3. Bijdorp 3. Bijdorp 3. Bijdorp 4. Bedr. Bijdorp 4. Bedr. Bijdorp 4. Bedr. Bijdorp 4. Bedr. Bijdorp 6. Buitenoord I+II 7. Buitenoord 3 7. Buitenoord 3 10. Cornelisland 13. Dorpzicht 13. Dorpzicht 13. Dorpzicht 6. Buitenoord I+II 6. Buitenoord I+II 16. Gebroken Meeldijk 16. Gebroken Meeldijk 17. Havenkwartier 17. Havenkwartier

Gemengd Gemengd Gemengd Dwa nooduitlaat VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS

52

Drempel Drempel breedte hoogte (m) (m NAP) 1,50 1,50 2,00 1,00 1,00 1,00 0,32 1,00 0,20 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 0,90 1,50 1,50 1,40 2,00 1,50 0,90 1,00 0,80 1,50 1,50 1,50

-1,30 -1,62 -1,10 -1,76 -1,76 -1,37 -1,37 -1,40 -1,54 -1,49 -1,72 -1,48 -1,56 -1,53 -1,57 -1,38 -1,60 -1,56 -1,56 -2,02 -1,60 -1,52 -1,60 -1,33 -1,41 -1,55 -1,55 -1,25 -1,30

Zomerpeil ontvangend water (m NAP) -1,60 -1,85 -1,40 -1,85 -2,00 -2,00 -2,00 -1,80 -1,80 -1,80 -1,80 -1,80 -2,00 -2,00 -2,00 -2,00 -1,70 -1,70 -1,70 -2,40 -1,80 -1,80 -1,80 -1,52 -1,52 -1,90 -1,90 -1,40 -1,40

BergbezinkWaking voorziening (m) (m3) 0,30 0,23 0,30 0,09 0,24 0,63 0,63 0,40 0,26 0,31 0,08 0,32 0,44 0,47 0,43 0,62 0,10 0,14 0,14 0,38 0,20 0,28 0,20 0,19 0,11 0,35 0,35 0,15 0,10

120

X

Y

92740 97944 93499 97003 96470 96652 96363 95476 95831 95480 95498 95707 95124 95580 95592 95123 96965 97284 97397 97051 96001 96191 96092 96649 96381 98106 97951 93498 93687

429940 429309 429289 430295 431255 431051 428337 430656 430766 430648 430628 430783 430726 430910 430906 430723 428788 428787 428812 431836 430711 430509 430743 429733 429830 429866 430100 429294 429158

Overstort 625294 625299 625305 345006 725017 725037 725049 725063 725095 725117 725141 645442 645455 645256 645275 645279 645291 645300 645329 645333 645103 645119 645137 645162 645174 645190 645208 645239 645362 645372 645402 645420

53

Bemalingsgebied

Type

17. Havenkwartier 17. Havenkwartier 17. Havenkwartier 18b. Lagewei 18b. Lagewei 18b. Lagewei 18b. Lagewei 18b. Lagewei 18b. Lagewei 18. Vrouwepolder 18b. Lagewei 19. Meerwede Lintzone 19. Meerwede Lintzone 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 20. Meerwede 21a. Zoommeer 21c. IJmeer 21b. Reling 21b. Reling

VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS

Drempel Drempel breedte hoogte (m) (m NAP) 1,50 1,50 1,50 1,00 1,00 1,45 1,45 1,45 1,70 1,50 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00

-1,10 -1,25 -1,28 -1,88 -1,88 -1,72 -1,67 -1,93 -1,67 -1,70 -1,75 -1,32 -1,29 -0,91 -1,50 -1,20 -1,20 -1,40 -1,48 -1,34 -1,36 -1,40 -1,45 -1,50 -1,32 -1,32 -1,41 -1,52 -0,97 -1,49 -1,34 -1,37

Zomerpeil ontvangend water (m NAP) -1,40 -1,40 -1,40 -2,00 -2,00 -2,00 -2,00 -2,00 -2,00 -2,00 -2,00 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60 -1,60

BergbezinkWaking voorziening (m) (m3) 0,30 0,15 0,12 0,12 0,12 0,28 0,33 0,07 0,33 0,30 0,25 0,28 0,31 0,69 0,10 0,40 0,40 0,20 0,12 0,26 0,24 0,20 0,15 0,10 0,28 0,28 0,19 0,08 0,63 0,11 0,26 0,23

X

Y

93811 93709 93810 96315 96159 96164 95976 95988 95645 95296 96275 93550 94441 93666 93645 93826 93871 94327 94137 94085 93625 93863 93646 93867 94275 94066 94412 94066 93771 94354 93784 94096

429001 429158 429020 428506 428537 428930 428982 428668 429095 429088 428737 430029 430058 429970 429694 429949 429687 430011 429760 429942 429386 429422 429651 429645 429356 429396 429625 429693 429329 429232 429286 429228