924659 Perspectiefnota 2025-2028 bijlage 1 Perspectiefnota 2025-2028

Perspectiefnota 2025-2028

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 4 Bestuurlijke samenvatting ....................................................................................................................... 5 Uitgangspunten ................................................................................................................................... 7 Actueel begrotingssaldo start Perspectiefnota 2025-2028................................................................. 7 Totaal financieel beeld ............................................................................................................................ 8 Deel 1: Nieuwe impulsen 2025.............................................................................................................. 10 Totaal overzicht ................................................................................................................................. 10 Programma 1: Dienstverlening..........................................................................................................

11 Programma 2: Vitale gemeenschap .................................................................................................. 11 Programma 3: Woonomgeving ......................................................................................................... 12 Programma 4: Veiligheid ................................................................................................................... 14 Programma 5: Zorg voor elkaar......................................................................................................... 14 Programma 7: Economie en Toerisme .............................................................................................. 15 Programma 9: Algemene dekkingsmiddelen en Overhead............................................................... 16 Deel 2: Keuzes voor het terugdringen van het tekort ........................................................................... 21 Zero Based Budgeting........................................................................................................................ 21 Verbonden partijen ........................................................................................................................... 22 Vormen dekkingsreserve kapitaallasten ...........................................................................................

23 Investeringen verminderen/schrappen ............................................................................................ 24 Verkopen (maatschappelijk) vastgoed .............................................................................................. 26 Belastingcapaciteit OZB ..................................................................................................................... 26 Kostendekkendheid heffingen .......................................................................................................... 27 Subsidies (inkomend) ........................................................................................................................ 28 Besluitvorming ...................................................................................................................................... 29 Bijlagen .................................................................................................................................................. 30 Ad. 1 Gemeentefonds ....................................................................................................................... 30 Ad. 2 Actualisatie Meerjaren Investeringsplan (MIP) ....................................................................... 31 Ad.

3 Verbonden Partijen .................................................................................................................. 34 Ad. 4 Indexering ................................................................................................................................ 34 Ad. 5 Stand Algemene Reserve ......................................................................................................... 35 Ad. 6 Financiële uitgangspunten, vastgesteld op 28 februari 2024 .................................................. 38 Ad. 7 Ontwikkeling medebewindstaken............................................................................................ 39 Woningbouwoverzicht ...................................................................................................................... 40

3

Leeswijzer De Perspectiefnota is als volgt opgebouwd: Algemeen: Bestuurlijke samenvatting en actueel financieel beeld.

(blz.

5 t/m 8)

Deel 1: Nieuwe impulsen 2025.

(blz. 10 t/m 16)

Deel 2: Keuzes voor het terugdringen van het tekort.

(blz. 21 t/m 29)

Diverse bijlagen.

(blz. 30 t/m 40)

4

Bestuurlijke samenvatting Maatschappelijke en bestuurlijke opgaven "Balanceren tussen ambitie en ravijn" Baarn is een fijne gemeente om in te wonen. Het is hier groen, er zijn mooie voorzieningen – voor jong en oud – en er worden veel activiteiten georganiseerd. Dag in dag uit zetten inwoners, bedrijven en organisaties zich in om dit zo te houden en waar nodig te verbeteren. Gelukkig gaat het met de meeste inwoners goed. Ze zijn zelfstandig en kunnen de uitdagingen van het leven aan. Sommige van hen maken het verschil in Baarn door vrijwilligerswerk en/of mantelzorg op zich te nemen. Deze zelfen samenredzaamheid koesteren we. Als het niet goed gaat met een inwoner, gaan we samen met hem of haar op zoek naar passende zorg en ondersteuning. Daarbij kijken we ook naar wat betaalbaar is. We zetten daarom in op preventie en op een sterke basisinfrastructuur met veel voorzieningen. Het is daarnaast ook belangrijk dat we accepteren dat het leven niet maakbaar is en we alles onder controle kunnen houden. Dat hoort er ook bij en hoeft niet tot zware vormen van zorg te leiden. Ook deze Perspectiefnota, ondanks de financieel onzekere tijden, zet onze inwoners centraal en geeft verdere invulling om Baarn ook in de toekomst een fijne gemeente te laten zijn om in te wonen. Deze Perspectiefnota is de opmaat naar de Begroting 2025 - 2028 die in oktober wordt behandeld.

De titel 'Balanceren tussen ambitie en ravijn' geeft de lastige situatie weer waar de meeste gemeenten in Nederland mee te maken hebben. Er is aan de ene kant veel aan de hand in de samenleving waar gemeentebesturen mee aan de slag zijn en het verschil voor hun inwoners willen maken. Aan de andere kant heeft de rijksoverheid een korting aangekondigd op de bijdrage die de gemeenten krijgen. En die korting valt voor veel gemeenten, zo ook voor Baarn, zeer ongunstig uit, vandaar de aanduiding 'ravijnjaren'. Om de begroting sluitend te krijgen lijken in deze situatie keuzes nodig die ingrijpend kunnen zijn: niet alles wat de gemeente nu doet en zou willen doen om maatschappelijke problemen op te lossen kan worden voortgezet. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat belangrijke investeringen in de openbare ruimte, duurzaamheid of het maatschappelijk vastgoed op de schop kunnen gaan, dat de dienstverlening aan en zorg voor inwoners wordt verminderd en dat subsidies voor cultuur en sport worden verminderd of afgeschaft. Een andere maatregel kan zijn om de gemeentelijke belastingen te verhogen. Al deze maatregelen zijn mogelijk maar het college kiest ervoor het begrotingsadvies van de VNG te volgen en nu maatregelen in beeld te brengen maar deze nog niet op dit moment in te zetten.

Het is namelijk nog niet helemaal duidelijk of en in welke mate die korting op het gemeentefonds opgelegd gaat worden. De Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) is nog altijd in gesprek met het Rijk en gemeenten trekken daarnaast ook regelmatig aan de bel, bijvoorbeeld via moties die in de gemeenteraad zijn aangenomen. Dat heeft tot nu toe ook al wat opgeleverd, de zogenaamde opschalingskorting is terug gedraaid. Ook heeft het college het afgelopen jaar hard gewerkt aan het in kaart brengen van mogelijkheden om te besparen zonder dat het direct de inwoners treft. In deze Perspectiefnota vindt u daar de eerste resultaten van. En ook al zijn we daarmee goed op weg richting een sluitende begroting voor 2025, we zijn er zeker nog niet. De tijd tot aan de begroting is hard nodig om genoeg maatregelen, waaronder ook lastige keuzes, in te kunnen zetten voor het geval het beleid van de rijksoverheid niet verandert. 5

Bouwstenen Deze Perspectiefnota bestaat uit twee delen. Het eerste deel bevat de nieuwe onderwerpen die vanuit de wettelijke taken of voortzetting van beleid voor het komende jaar noodzakelijk worden geacht. In het tweede deel van deze Perspectiefnota is er een eerste doorrekening gemaakt met het voorkeursscenario 'Gerichte keuzes en verhogen van de inkomsten', zoals door de raad in februari 2024 vastgesteld. Dit scenario bevat een aantal bouwstenen waarmee keuzes kunnen worden gemaakt om de begroting 2025 en 2026 structureel sluitend te krijgen. Hierin volgen wij tevens de adviezen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Op basis van het VNG begrotingsadvies uit september 2023 is de huidige begroting 2024-2027 opgesteld. In het kort komt het VNG advies er op neer de lasten en baten reëel te ramen en in ieder geval de begrotingsjaren 2025 en 2026 structureel sluitend te laten zijn. In deze Perspectiefnota is

alleen het jaar 2025 sluitend. Ook dit jaar heeft de VNG een advies uitgebracht: 1. Ombuigingen voor te bereiden voor het geval de korting van € 3 miljard vanaf 2026 niet wordt teruggedraaid of verzacht. Dit zo goed mogelijk in kaart brengen maar nog niet in gang te zetten. 2. Deze gevolgen financieel én inhoudelijk zo scherp mogelijk presenteren. 3. Het advies van de Taskforce Taken en Middelen hierbij betrekken, zij geven aan hiervoor vooral te focussen op taken in medebewind. Dit is voor elke gemeente een eigen afweging, die tot andere keuzes kan leiden. 4. In ieder geval de 5 meest significante ombuigingsmaatregelen beschrijven, de consequenties en het taakveld dat daarmee geraakt wordt. Met deze Perspectiefnota leggen wij, conform het besluit van de Raad van 28 februari 2024 en het begrotingsadvies van de VNG, een robuuste aanpak van het ravijnjaar 2026 (en de jaren daarna) aan de Raad voor. Een robuuste aanpak die ons goed voorbereidt op de situatie wanneer de korting door het Rijk niet wordt teruggedraaid. In deze Perspectiefnota hebben we met diverse ombuigingen een grote stap gezet om balans te brengen in onze ambities en de financiële mogelijkheden in de komende jaren. We hebben ervoor gezorgd dat er voldoende bouwstenen zijn om de meerjarenbegroting 2025-2028 sluitend te maken.

Deze bouwstenen worden in deel 2 van de Perspectiefnota, genaamd ‘keuzes voor het terugdringen van het tekort’ heel inzichtelijk gemaakt.

6

Uitgangspunten Op 28 februari 2024 zijn de financiële uitgangspunten voor de planning en control documenten vastgesteld (bijlage 6). Op basis van deze uitgangspunten wordt de Perspectiefnota, begroting en jaarrekening opgesteld. Wij continueren en professionaliseren het eerdere ingezette beleid met betrekking tot het reëel begroten en het verbeteren van de leesbaarheid en inzichtelijkheid van onze planning en control documenten. Om uitvoering te kunnen geven aan alle medebewindstaken en het eigen beleid zijn wij afhankelijk van de algemene uitkering. De financiële effecten voor Baarn uit de voorjaarsnota zijn verwerkt in deze Perspectiefnota. Bij het verschijnen van de meicirculaire 2024 eind mei (begin juni) is definitief welke middelen wij voor het komende jaar kunnen verwachten.

Actueel begrotingssaldo start Perspectiefnota 2025-2028 Het uitgangspunt voor de actualisatie van het begrotingssaldo 2025-2028 is de vastgestelde meerjarenbegroting 2024-2028. Het saldo is vervolgens geactualiseerd met de september-, decembercirculaire 2023 en de voorjaarsnota 2024. De genomen raadsbesluiten tot en met april 2024 zijn verwerkt.

Beginstand begrotingssaldo

2025

Vastgesteld begrotingssaldo 2025-2028

-659 V 1.877 N

Waarvan incidenteel in het begrotingssaldo Begroting 2025 - 2028 structurele baten en lasten

475 N

2026 34 N

-1.134 V 1.843 N

2027

2028

2.381 N

4.072 N

0

0

2.381 N

4.072 N

Wijzigingen na vaststelling Septembercirculaire 2023

-661 V

-600 V -1.304 V -3.336 V

Decembercirculaire 2023 (geen financiële gevolgen voor 2025 en verder) BGW 2023 verschuiving contract management

-45 V

-45 V

-45 V

BGW 2024 formatie uitbreiding griffie

61 N

61 N

61 N

61 N

RB 2024 Vervangen audiovisuele apparatuur raadzaal

56 N

56 N

56 N

56 N

-1.678 V 1.315 N

1.149 N

808 N

Huidige stand van de begroting structurele baten en lasten Een min teken (-) geeft een positief saldo weer en bedragen zijn weergegeven in duizendtallen

7

Totaal financieel beeld Uitgangspunt is het geactualiseerde structurele begrotingssaldo voor 2024. Totaal is er € 1,1 miljoen aan nieuwe ontwikkelingen opgenomen waarvan ruim € 0,5 miljoen incidenteel. Met deze Perspectiefnota voldoen wij nog niet, aan ons financiële uitgangspunt om de jaren 2025 en 2026 structureel sluitend te krijgen. Wij geven onszelf de opdracht om het tekort van 2026 voor de begroting 2025 - 2028 terug te dringen naar € 0,00 conform de financiële spelregels die in februari 2024 zijn vastgesteld. Dit is geen vereiste van de toezichthouder die stelt dat de meerjarenbegroting alleen het eerste of laatste jaar sluitend dient te zijn. Op het moment van het verschijnen van de meicirculaire kunnen wij gerichter aan de slag met het nemen van verdere maatregelen. De komende twee maanden, in aanloop naar de begroting, wordt er verder gewerkt aan de mogelijk inzet van de knoppen uit de scenario's A (gerichte keuzes) en B (verhogen inkomsten) om ook de begroting voor 2026 structureel sluitend te krijgen. Op basis van het VNG advies brengen wij de mogelijk ombuigingen zo goed mogelijk in kaart.

Aanvullend op de uitwerking van de verschillende knoppen brengen wij de mogelijke ombuigingen op autonome taken (lokaal beleid op cultuur, dienstverlening, sport etc..) en medebewindstaken (op basis van wetgeving zoals, klimaatopgave, sociaaldomein, digitale overheid etc..) bij de begroting in beeld.

8

Perspectiefnota ontwikkeling structureel begrotingssaldo

2025

2026

2027

2028

Beginstand 1 mei 2024 structureel

-1.678 V

1.315 N

1.149 N

808 N

1. Gemeentefonds LPO verwachting meicirculaire

356 N

-1.365 V

-1.319 V

-1.300 V

2. Actualisatie MIP (IHP) afschrijvingslasten

-324 V

-389 V

-209 V

0 V

3. Verbonden partijen

672 N

672 N

672 N

672 N

Mutaties

4. Indexering begroting 2024 naar 2025

1.487 N

1.487 N

1.487 N

1.487 N

5. PPN 2025 uitvoeren besluit en beleid structureel

596 N

686 N

758 N

841 N

6. PPN 2025 uitvoeren besluit en beleid Incidenteel

503 N

270 N

195 N

0 N

Totaal mutaties

3.290 N

1.361 N

1.584 N

1.700 N

Dekking incidentele lasten (dekking AR)

-503 V

-270 V

-195 V

0 N

Totaal saldo (zonder inzet gerichte keuze)

1.108 N

2.406 N

2.538 N

2.508 N

8. Zero Based Budgetting

-250 V

-500 V

-650 V

-750 V

9. Verbonden partijen

0 V

0 V

0 V

-200 V

10. Inzetten Surplus en Vormen dekkingsreserve kapitaallasten

-766 V

-91 V

-91 V

-91 V

11. Investeringen verminderen/herschikken

-169 V

-299 V

-408 V

-197 V

0 V

0 V

0 V

0V

7. Inzet scenario gerichte keuzes

12. Verkoop maatschappelijk vastgoed 13. Belastingcapaciteit OZB 14. Kostendekkendheid heffingen 15. Inkomsten subsidie Totaal saldo Totaal structureel saldo begroting

0 V

0 V

0 V

0V

-204 V

-204 V

-204 V

-204 V

0 V

0 V

0 V

0V

-1.389 V

-1.094 V

-1.353 V

-1.442 V

-281 V

1.312 N

1.185 N

1.066 N

Bedragen * € 1.000 (- bedrag is een voordeel)

De bovenstaande tabel geeft het volgende weer. •

Mutaties n.a.v. ontwikkeling gemeentefonds, actualisatie Meerjaren Investeringsplan, verbonden partijen en indexering van de begroting 2024.

•

Mutaties Perspectiefnota uitgesplitst in structurele en incidentele lasten.

•

Dekking van de incidentele lasten uit de algemene reserve.

•

Op basis van de gekozen scenario's A en B is bij deze Perspectiefnota op een aantal onderwerpen een eerste berekening gemaakt en meegenomen voor bepaling van het uiteindelijk saldo begroting 2025.

•

Saldo is voor de jaren 2026 t/m 2028 negatief. Bij deze Perspectiefnota en het opstellen van de begroting zullen verdere keuzes om ook de begroting 2026 structureel sluitend te krijgen. Deze keuzes worden concreet aan de Raad voorgelegd.

9

Deel 1: Nieuwe impulsen 2025 Totaal overzicht Uitvoering genomen besluiten en huidig beleid 2026

2027

2028

1.10 Bestuur

Product

Aanpassen meubilair raadzaal a.g.v. uitbreiden aantal raadsleden (kapitaallasten investering)

Onderwerp

2025 €-

€ 3.700

€ 3.700

€ 3.700 S

2.20 Kunst en Cultuur

Theater De Speeldoos (programmering vanaf 2026)

€-

€ € 120.000 120.000

€- I

3.30 Planvorming

Coördinator toepasbare regels omgevingswet

€ 75.000 € 75.000 € 75.000

€- I

3.31 Mobiliteit

Poort van Baarn (investering)

3.32 a. Openbare ruimte

Onderhoud Groen, Bomen en Bermen en Sloten

€ 18.500 € 18.500 € 18.500 € 18.500 S

3.32 b.Openbare ruimte

Actualisatie arealen en onderhoud

€ 97.000 € 97.000 € 97.000 € 97.000 S

3.32 c. Openbare ruimte

Onderhoud Speelvoorzieningen

€ 18.750 € 18.750 € 18.750 € 18.750 S

3.32 d. Openbare ruimte

(herstel) werkzaamheden en wijkrenovatie IBOR (investering)

3.32 e. Openbare ruimte

Opvang zwerfdieren

€ 25.000 € 55.000 € 55.000 € 55.000 S

3.32 f. Openbare ruimte

Juridische ondersteuning netcongestie

€ 40.000

€-

€-

€- I

4.40 Crisisbeheersing en brandweerzorg

Bluswatervoorziening (kapitaallasten investering)

€-

€ 3.700

€ 7.400

€ 7.400 S

5.51/52 Zorg voor elkaar

Strategische inzet en beleidsadvies sociaal domein

€ 118.000

€-

€-

€ - € 52.000

I/S

€ - € 32.500 S

€ € S 104.000 155.000

€ € € S 118.000 118.000 118.000

7.70 a. Economie en Toerisme Ondernemen in Baarn

€ 25.000 € 25.000 € 25.000 € 25.000 S

7.70 b. Economie en Toerisme Evenementen, 80 jaar bevrijding

€ 15.000

€-

€-

€- I

7.70.c. Economie en Toerisme 675 jaar stadsrechten

€ 30.000

€-

€-

€- I

7.70.c. Economie en Toerisme Inzet evenementen (beveiliging e.d.)

€ 50.000

9.90 a. Bedrijfsvoering

Jurdisch Zaken

€ 58.000 € 58.000 € 58.000 € 58.000 S

9.90 b. Bedrijfsvoering

Werving en selectie

€ 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 S

9.90 c. Bedrijfsvoering

Coördinator Arbo en interne veiligheid

€ 24.000 € 24.000 € 24.000 € 24.000 S

9.90 d. Bedrijfsvoering

Rechtmatigheid en procesbeheersing

€ 52.000 € 52.000 € 52.000 € 52.000 S

9.90 e. Bedrijfsvoering

Migratie software personeel en organisatie

€ 75.000

9.90 f. Informatiebeheer

Archief Eemland

€ 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 S

9.90 g. Informatiebeheer

IV programma regio

€ 143.000

9.90 h. Informatiebeheer

Aanschaf nieuwe hardware (Investering)

9.90 i. Informatiebeheer

Privacy officer

€ 48.500 € 48.500 € 48.500 € 48.500 S

9.90 j. Belastingen

Inrichting en implementatie applicaties geografische basisregistratie en belastingen

€ 31.500 € 31.500 € 31.500 € 31.500 S

9.90 k. Communicatie

Buurtbudgetten

€ 75.000 € 75.000

Totaal

€-

€€-

€€-

€- I €- I

€ - € 16.100 € 16.100 S

€-

€- I

€ € € € 1.099.250 955.650 952.450 840.950

10

Programma 1: Dienstverlening 1.10 Bestuur

Aanpassing Raadszaal a.g.v. uitbreiden aantal raadsleden De Raad van de gemeente Baarn vergadert traditiegetrouw in de Raadzaal in de oudbouw van het gemeentehuis. Deze zaal is ingericht met digitale middelen om de vergadering live te kunnen streamen en biedt ruimte voor de publieke tribune en een plek aan de vergadertafel voor ieder raadslid. Op dit moment telt de Baarnsche gemeenteraad 19 raadsleden, aangevuld met het college en de griffie, biedt de huidige raadzaal ruimte voor 26 personen aan de ‘vergadertafel’. Door een toename van het aantal inwoners wordt het aantal raadsleden bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen vermeerderd met 2: tot 21 raadsleden. Dat betekent dat in de raadzaal meer ruimte nodig is aan de ‘vergadertafel’. Zoals de raadzaal momenteel is ingericht en ingedeeld is het niet mogelijk om plaats te bieden aan de uit te breiden raad. Aanpassingen zijn dus nodig. De verwachte investering is € 50.000 (kapitaallasten € 3.700) met een afschrijving in 15 jaar.

Programma 2: Vitale gemeenschap 2.20 Kunst en Cultuur

Theater De Speeldoos (programmering vanaf 2026) Theater de Speeldoos heeft een exploitatietekort van ongeveer € 100.000 per jaar. Voor de coronaperiode had het theater al een exploitatietekort en een negatief eigen vermogen. Vanaf 2016 waren deze problemen aanleiding voor de ontwikkeling van gezamenlijke huisvesting met de bibliotheek (project 'De Kroon'). Door de steunmaatregelen tijdens de coronaperiode en het sluiten van het theater is in de jaren 2020-2023 geen extra steun nodig geweest en heeft het theater weer een eigen vermogen kunnen opbouwen. Omdat het theater geen gebruik meer kan maken van steunmaatregelen wordt het exploitatietekort weer manifest. Voor de jaren 2024 en 2025 heeft de raad middels via een motie op 27 september 2023 tweemaal maximaal € 120.000 beschikbaar gesteld uit de algemene reserve. Voor 2024 is hieruit een extra bedrag van € 104.420 beschikt. De verwachting is dat de subsidiebehoefte in de jaren daarna verder oploopt. Zonder een aanvullende bijdrage van de gemeente is het niet mogelijk het theater open te houden. Omdat het theater vanaf de zomer van 2024 begint met het vaststellen van de programmering van 2026, is het van belang hier nu al helderheid te verschaffen.

Voorstel is om voor de jaren 2026 en 2027 nogmaals incidenteel een extra subsidie beschikbaar te stellen, in elk geval tot het moment dat helderheid is over de toekomst van het theater op langere termijn.

11

Programma 3: Woonomgeving 3.30 RO en Wonen Met het Volkshuisvestingsprogramma 2023-2027 en wijzigingen in wet- en regelgeving wil Baarn een helder instrumentarium om woningen betaalbaar te maken en te houden. Welke instrumenten zijn effectief, aansluitend op de woningmarkt van Baarn? Daarnaast zijn op het gebied van uitvoering extra handen nodig, vanwege de nieuwe taken die bij de gemeente liggen.

Coördinator toepasbare regels en omgevingsplan Door de nieuwe instrumenten van de Omgevingswet is ook aanvullende expertise in het taakveld Planontwikkeling nodig. Voor het opstellen van een nieuw omgevingsplan is voor een periode van 3 jaar budget voor een coördinator nodig van € 75.000 die alle werkzaamheden rond het voorbereiden en opstellen van het nieuwe omgevingsplan verzorgt. Het omgevingsplan bevat de gemeentelijke regels voor activiteiten die gevolgen kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving. Het omgevingsplan wordt 'vertaald' in toepasbare regels die behulpzaam zijn bij het (digitaal) doorlopen van een aanvraag in het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Voor de controle op uitvoerbaarheid en consistentie van de toepasbare regels bij het opstellen en wijzingen van het omgevingsplan is eveneens coördinatie nodig. Op dit moment wordt dit in het programmabudget opgelost.

3.31 Mobiliteit

Poort van Baarn Begin 2024 is met de Provincie een intentieovereenkomst getekend voor de aanleg van de Poort van Baarn. Deze maatregel verbetert de verkeersveiligheid en maakt de doorstroming toekomstbestendig. Voor de aanleg van de Poort van Baarn is een investering nodig van meerdere miljoenen. De provincie betaalt hier grofweg 3/4 van, de gemeente de overige 1/4. De kapitaallasten die hiermee gemoeid zijn bedragen structureel € 32.500 vanaf 2027.

3.32 Beheer Openbare Ruimte

a. Onderhoud Groen, Bomen en Bermen & sloten Baarn is een groene gemeente. De huidige contracten voor het beheer en onderhoud van Bomen en Bermen & Sloten lopen eind 2024 af. Deze contracten moeten opnieuw worden aanbesteed. Uit de aanbestedingsprocedures moet blijken of er sprake is van structurele overschrijding op de meerjarenbegroting. Op dit moment zijn de financiële effecten nog niet bekend. Verwachte extra kosten bedragen € 18.500.

12

b. Actualisatie Arealen en onderhoud In 2022 is de raad geïnformeerd over het on hold zetten van een aantal projecten in de openbare ruimte. Het jaar 2023 en een deel van 2024 is gebruikt voor het in kaart brengen van de 'witte vlekken' van de omvang en de kwaliteit van ons areaal. Inmiddels is dit voor een groot aantal terreinen in beeld gebracht. Daaruit komt naar voren dat er een verschil is tussen het werkelijke en het 'papieren' areaal. Beheer en onderhoud moet worden uitgevoerd op basis van de werkelijke arealen. Dat heeft tot gevolg dat de contracten moeten worden aangepast. De grotere omvang van het areaal leidt tot hogere kosten op basis van de prijsafspraken in de onderhoudscontracten. Om de openbare ruimte op het gewenste kwaliteitsniveau te kunnen beheren en onderhouden is als gevolg van het grotere areaal € 97.000 extra budget noodzakelijk.

c. Onderhoud speelvoorzieningen Baarn kent een groot aantal openbare speelplekken. De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van de speelvoorzieningen. Hieraan ligt nog geen nieuw beleid, beheer- en vervangingsplan ten grondslag. Het nieuwe plan dient te worden opgesteld en het beheer structureel uitgevoerd. Op basis van de in 2023 uitgevoerde inventarisatie van alle speelplekken is gebleken dat extra budget nodig is om de speelplekken op het gewenste niveau te onderhouden. Het budget van € 18.750 betreft een verhoging van het bestaande jaarlijkse budget voor het beheer en onderhoud. Momenteel wordt een beheer- en onderhoudsplan opgesteld. Op basis van dit beheer- en onderhoudsplan wordt bepaald welke investeringen de komende jaren noodzakelijk zijn. Het gaat hier enerzijds om het vervangen van (val)ondergronden en anderzijds om vervanging van versleten speeltoestellen.

d. (Herstel) werkzaamheden en wijkrenovatie (IBOR) Het huidige IBOR wordt nog dit geactualiseerd. De verwachtte kosten voor beheer en onderhoud zullen vanwege de inflatie van de afgelopen jaren hoger zijn dan het huidige IBOR. Wij houden hier in deze perspectiefnota al rekening mee. Eind 2024 zal een accurate raming voorhanden zijn.

e. Opvang zwerfdieren De gemeente heeft de wettelijke verplichting voor de opvang van zwerf- en afstandsdieren in de gemeente. Een dier dat binnenkomt als zwerfdier moet tenminste 14 dagen opgevangen worden. Meldt er zich geen eigenaar, dan wordt de gemeente van rechtswege eigenaar. Deze taak wordt uitgevoerd door dierzorg Eemland. Zij dragen zorg voor het transport, opvang en verzorging van gevonden dieren in de gemeente Baarn. Het huidige contract met dierzorg Eemland kan - na indexering - nog met 1 jaar verlengd worden. In afstemming met andere gemeenten die ook gebruik maken van de diensten van Dierzorg Eemland wordt gewerkt aan een vaste prijs per inwoner waarmee Dierenzorg Eemland de wettelijke taken kan blijven uitvoeren. Hierdoor stijgen de kosten per 1-1-2026 met € 55.000.

f. Juridische ondersteuning netcongestie De energie-infrastructuur in Nederland ondergaat ingrijpende veranderingen als gevolg van regionale energiestrategieën, de ontwikkeling van aardgasvrije wijken, en de groeiende vraag naar elektriciteit door nieuwbouw, verduurzaming van gebouwen en elektrificatie van vervoer. Echter, het huidige energiesysteem is nog niet klaar voor deze uitdagingen, wat leidt tot problemen op de 13

elektriciteitsnetten. Dit vraagt om een gezamenlijke aanpak van overheden, netbeheerders en netgebruikers. Het tempo van uitbreiding en verzwaren van de energie-infrastructuur moet worden versneld, met een integrale en slimme aanpak tussen energiesysteem, ruimtelijke ordening en de ondergrond. De gemeente speelt hierbij een cruciale rol. Daar ligt de verantwoordelijkheid voor ruimtelijke ordening, een regierol hebben in de warmtetransitie van de gebouwde omgeving en de mogelijkheid hebben om de lokale ondergrond te ordenen. Om een goede en versnelde ruimtelijke inpassing van energieinfrastructuur te bewerkstelligen, kan de gemeente lokale kennis en netwerken benutten en rekening houden met de identiteit en kenmerken van een gebied. Deze versnelde afhandeling van grondverzoeken vereist een sterke inzet van het team Juridische Zaken. Het gaat bij deze verzoeken tot aankoop van gemeentegrond vaak om complexere grondaankopen, waarvoor veel meer uren dan gemiddeld nodig zijn. Omdat het hier gaat om grondaanvragen met een hoge urgentie, dient te worden voorkomen dat de behandeling van deze verzoeken tot aankoop van grond ernstig worden vertraagd. Het handhaven van de gestelde termijnen voor de behandeling van aanvragen en verzoeken is van vitaal belang voor de voortgang van dit project. Het niet naleven van deze termijnen kan leiden tot ernstige vertragingen op structurele basis.

Daarnaast is het van groot belang dat de procedures zorgvuldig worden doorlopen en dat de inwoners adequaat worden betrokken. Het bovenstaande vraagt extra incidentele extra juridische ondersteuning.

Programma 4: Veiligheid 40 Crisisbeheersing en Brandweerzorg

Bluswatervoorzieningen In het programma Veiligheid zijn meerdere onderdelen opgenomen. Voor het onderdeel crisisbeheersing is budget nodig in 2024 en 2025 voor het aanleggen van brandputten, Na een analyse van de veiligheidsregio is gebleken, dat er een inhaalslag nodig is voor herstel en aanleg van nieuwe bluswatervoorzieningen (brandputten). Hiervoor is in de begroting 2024 te weinig budget opgenomen. Een deel kan opgevangen worden in de begroting, maar een deel ook niet. Dat wordt gecompenseerd met deze aanvulling. Voor de kosten die hiervoor in 2024 gemaakt worden zal in de tussenrapportage een verantwoording opgenomen worden.

Programma 5: Zorg voor elkaar Het is een bijzondere tijd die veel vraagt van onze inwoners en van de gemeente Baarn. Mede vanwege de coronacrisis zijn maatschappelijke problemen als eenzaamheid en mentale gezondheid sterker naar voren gekomen. Daarnaast neemt ook in Baarn de vergrijzing toe. Mensen worden ouder en wonen langer zelfstandig. Onderwerpen zoals gezondheid, passende voorzieningen, gemeenschapszin en goed gebruik van onze openbare ruimte zijn dan ook aan de orde van de dag. Daarnaast hebben we, net als veel andere Nederlandse gemeenten, te maken met stijgende zorgkosten. Kortom, veel uitdagingen binnen ons sociaal domein. Deze uitdagingen vragen om een wendbare organisatie die flexibel inspeelt op de veranderingen in de samenleving. Het is meer dan

14

ooit van belang om verbindingen met inwoners en maatschappelijke organisaties te leggen en te versterken. In een tijd waarin steeds meer van inwoners verwacht wordt en waarin zij meer en meer gebruik moeten maken van hun eigen netwerk, is het belangrijk dat wij maatschappelijke initiatieven die bijdragen aan onze visie en doelen mogelijk maken via aanbod van maatschappelijk vastgoed en/of via subsidies. Voor inwoners die financiele problemen hebben, organiseren we tijdelijke ondersteuning en uitzicht op werk of opleiding. Wij zorgen ervoor dat inwoners altijd mee kunnen doen aan de samenleving door in te zetten op sport en beweging, kunst en cultuur, passend onderwijs en dagbesteding. We blijven werken aan het bevorderen van ‘positieve gezondheid’.

5. 51/52 Strategische inzet en beleidsadvies Sociaal Domein Sinds 2023 zijn er twee strategisch adviseurs binnen het Sociaal Domein. In het Sociaal Domein worden een aantal integrale beleidsvraagstukken op een strategische wijze benaderd, zoals regionale samenwerking in het Sociaal Domein, doorontwikkeling integrale toegang, taakstelling Sociaal Domein, hervormingsagenda (taakstelling van de Rijksoverheid), accounthouderschap PIT, de samenhang van het Sociaal Domein in de Planning & Control cyclus, brede SPUK regeling en regeling rondom IZA en GALA. Met de structurele inzet van strategisch advies binnen het team Ontwikkeling Samenleving, voor twee keer 36 uur, kan er voortgang worden geboekt op de ingewikkelde opgaves en integrale beleidsvraagstukken. De samenleving kent op het terrein van het sociaal domein grote uitdagingen. De samenleving vergrijst, ouderen blijven langer thuis wonen, inclusief de daarbij behorende stijgende zorgvraag in de Wmo. Daarnaast is het belangrijk om de regisseursrol in de regio te versterken op het gebied van Wmo en moet er vorm gegeven worden aan het nieuwe landelijke programma Wonen en Zorg. Om op al deze ontwikkelingen goed te anticiperen en daar ook beleid op te maken is er structureel een versteviging van de beleidsadvies functie binnen het sociaal domein nodig van 1 fte. Totaal is er structureel extra budget nodig van € 118.000.

Programma 7: Economie en Toerisme 70 Economie en Toerisme

a. Ondernemen in Baarn We streven naar een robuuste economische sector en zetten in op duurzame ontwikkelingen. Een goed ondernemersklimaat voor bestaande ondernemers en nieuwe ondernemers is belangrijk omdat ondernemers zorgen voor werkgelegenheid en levendigheid in Baarn. Om het ondernemersklimaat op peil te houden gaan we in de periode 2025-2028 structureel inzetten op de volgende activiteiten en projecten: organiseren van de Avond van de Baarnse ondernemer, netwerkbijeenkomsten voor ondernemers en Platform Ondernemend Baarn (POB), website POB, certificaat Keurmerk Veilig Ondernemen, IMK-155, abonnement Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) en verbeteren van het ondernemersklimaat in samenspraak met het Platform Ondernemend Baarn (POB). Voor doorontwikkeling ondernemersklimaat zijn nog geen middelen gereserveerd binnen het huidige budget. Voor de doorontwikkeling is een structureel budget van € 25.000 nodig.

15

b. Evenementen In Baarn worden vele evenementen georganiseerd. Organisatoren, ondernemers en vrijwilligers zetten zich keer op keer in om veel mensen een leuke dag te bezorgen. Evenementen brengen levendigheid en plezier voor een groot publiek en maken de gemeente aantrekkelijk voor bewoners en bezoekers. Lokale evenementen dragen bij aan de sociale verbondenheid in de verschillende lagen van de samenleving. Tegelijk laat Vorstelijk Baarn met evenementen aan de regio (en soms ver daarbuiten) zien wat ze te bieden heeft. Om deze redenen juicht de gemeente behoud en verrijking van het aanbod aan evenementen toe en steunt en faciliteert zij organisatoren waar dat passend en mogelijk is. Naast evenementen die jaarlijks terugkeren, zijn er evenementen die aanhaken bij eenmalige gebeurtenissen. In 2025 viert Nederland 80 jaar bevrijding. Juist in deze tijden van oplopende internationale spanningen wil het college hier op een feestelijke manier bij stilstaan met activiteiten op Paleis Soestdijk op 5 mei 2025 en reserveert hier € 15.000,- voor. Het Comité 4 & 5 mei organiseert de festiviteiten. In 2025 is het 675 jaar geleden dat de gemeente Baarn stadsrechten ontving van de bisschop van Utrecht. Een historisch moment in de geschiedenis van Baarn, waar het college samen met partijen uit de samenleving op een passende manier bij stil wil staan. Wij reserveren hiervoor € 30.000 voor.

De kosten van evenementen zijn sterk gestegen doordat de overheid steeds hogere eisen stelt op het gebied van openbare orde en veiligheid en door de algemene kostenstijging. Om de evenementen verantwoord en volgens de regels uit de vergunning te organiseren is er een extra budget van € 50.000 nodig.

Programma 9: Algemene dekkingsmiddelen en Overhead 90 Overhead

a. Juridische Zaken De gemeente ziet een structurele toename van het aantal Woo-verzoeken (Wet open overheid), bezwaarschriften en grondverzoeken en meer complexe vraagstukken vanuit de organisatie. Hierdoor ervaren de huidige medewerkers binnen het team een toenemende werkdruk. Dit kan leiden tot een afname in de kwaliteit van dienstverlening, omdat medewerkers mogelijk niet alle taken binnen de wettelijke termijnen kunnen uitvoeren. Het aanstellen van aanvullende formatie biedt de mogelijkheid om de werklast evenrediger te verdelen en de naleving van de termijnen te waarborgen, zonder concessies te doen aan de kwaliteit. Het is van essentieel belang voor de gemeentelijke organisatie om de wettelijke termijnen te handhaven voor de afhandeling van aanvragen en verzoeken. Het niet naleven van deze termijnen kan leiden tot juridische consequenties en het vertrouwen van burgers in de overheid aantasten. Daarnaast is het hiermee mogelijk om een verbeterde kwaliteit van dienstverlening te leveren waardoor aanvragen en verzoeken efficiënter worden afgehandeld en de tevredenheid van inwoners wordt vergroot. Bovendien is het voor de gemeentelijke organisatie belangrijk dat zij zelf ook de juridische risico's beperkt door (meer) betrokkenheid van juridisch adviseurs op verschillende dossiers. Voor de extra taken is € 58.000 nodig.

16

b. Werving en Selectie Door de dynamiek op de arbeidsmarkt wordt het steeds uitdagender om gekwalificeerd personeel aan te trekken en te behouden voor onze gemeente. Bovendien nemen jaarlijks de wettelijke verplichtingen van onze gemeente toe. We ervaren beperkingen in zowel personele capaciteit als expertise. Een lager personeelsbestand, mede als gevolg van de schaarste op de arbeidsmarkt, resulteert in een toename van de werklast, wat leidt tot vertraging in de uitvoering van taken en uiteindelijk een hogere personeelsverloop (met het verlies van lokale kennis als gevolg). Deze ontwikkeling vereist voortdurende aandacht. De invulling van deze functie biedt de gemeentelijke organisatie de mogelijkheid om het succesvolle wervingsbeleid van de afgelopen periode voort te zetten door: •

consistentie waarborgen: de gemeente kan op deze wijze consistentie waarborgen in het opstellen van vacatureteksten en het beheren van het volledige sollicitatieproces.

•

Kwaliteitsborging: het stelt de gemeente in staat om het beoordelen van cv's en het screenen van sollicitanten op een consistente en professionele manier te blijven uitvoeren.

•

Effectieve wervingsstrategieën: het onderhouden van contacten met externe recruitment marketing bureaus en actief zoeken naar kandidaten via platforms zoals LinkedIn zijn cruciale aspecten van een effectieve wervingsstrategie. Door deze taken structureel te laten plaatsvinden, kan de gemeente blijven profiteren van een breed scala aan wervingskanalen en een actieve benadering van potentiële kandidaten handhaven.

•

Strategische ontwikkeling: de medewerker in deze functie kan ook een rol spelen bij het mede ontwikkelen en implementeren van wervingsstrategieën, zoals samenwerkingen op regionaal niveau, het opzetten van stagebeleid en traineeships. Door hier continu aan te werken, kan de gemeente haar positie op de arbeidsmarkt versterken en aantrekkelijk blijven voor potentiële werknemers.

Kortom, een structurele invulling van deze functie biedt niet alleen continuïteit en efficiëntie in het wervingsproces, maar ook de mogelijkheid om strategisch te blijven ontwikkelen en concurrerend te blijven op de arbeidsmarkt. Hiervoor is een aanvullend budget van € 40.000 nodig.

c. Coördinator Arbo en interne veiligheid Met de verharding in de samenleving, ziet de gemeente ook een toename in scherpte en agressie in het contact met inwoners. Het aantal incidenten neemt toe. De gemeentelijke organisatie is verantwoordelijk voor het waarborgen van de veiligheid van inwoners en medewerkers in haar locaties en tijdens hun werk. Gezien de ontwikkelingen in samenleving en wetgeving is de huidige formatie onvoldoende om structureel het interne veiligheidsbeleid op orde te houden, uit te voeren en uit te voeren. Om structureel invulling te geven aan het beleid op het gebied van arbo en interne veiligheid, wordt een coördinator aangesteld. Deze draagt zorg voor het actualiseren van het beleid en de protocollen op het gebied van arbo en interne veiligheid, maar vooral voor de uitvoering daarvan.

d. Rechtmatigheid en procesbeheersing Vanaf 2023 is het College verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording. Hierdoor is de verantwoordelijkheid voor het rechtmatig handelen van de gemeente verschoven van de accountant naar het College. Dit ter uitvoering van de wet 'versterking decentrale rekenkamers'. Om dit mogelijk te maken is binnen organisatie de verbijzonderde controle ingericht in 2023. Dit betekent dat de 17

organisatie zelf controles en dossieropbouw doet waarmee rechtmatig kan worden verbeterd én worden afgelegd. De capaciteit om de processen te beheren en de controles uit te voeren is structureel onvoldoende. Naast de adviseur verbijzonderde controle wordt een medewerker procesbeheer en interne controle aangesteld om aan de wettelijke verplichtingen te kunnen voldoen. Met inrichting van een functie medewerker procesbeheer en interne controle wordt geborgd dat de gemeente Baarn over 2024 en verder kan voldoen aan de minimum wettelijke vereisten. Voor de uitvoering van deze taak is een budget van € 52.000 nodig.

e. Migratie software personeel en organisatie Gemeente Baarn maakt momenteel gebruik van de Youforce-applicatie van Visma | Raet voor de personeelsadministratie. Deze applicatie is centraal ingekocht via een aanbesteding met alle samenwerkende gemeenten en wordt ondersteund door het RID. Het huidige contract voor deze applicatie in een multitendant omgeving loopt af in oktober 2024. Na gesprekken over de verlenging van het contract en een evaluatie van de gebruikers, is geconstateerd dat de huidige variant niet optimaal functioneert. Dit betreft zowel beperkingen in mogelijkheden en gebruik, als ook beperkingen door de variant die gekozen is. Daarnaast heeft de leverancier aangegeven dat de singletendant applicatie de voorkeur heeft en dat verdere doorontwikkeling hierop zal plaatsvinden, in tegenstelling tot de multitendant variant. Visma | Raet heeft een indicatie gegeven voor de migratie, na een initiële verkenning. Een verdere intake zal plaatsvinden, gevolgd door een inkoop via het RID. Hierbij wordt verwacht dat door gezamenlijke inkoop en migratie van meerdere gemeenten tegelijkertijd, een inkoopvoordeel kan worden behaald. Een kostenindicatie van € 75.000 is afgegeven op een as-is migratie met enige consultancy/maatwerk aanpassingen zoals koppelingen binnen onze eigen omgeving en BImaatwerk.

Op basis hiervan kan gemeente Baarn de vereisten voor een nieuwe inrichting zorgvuldig overwegen, met inachtneming van de behoeften van onze eigen gebruikers en de aanbevelingen van de leverancier. Hiermee wordt verder ingespeeld op de behoefte om vanuit P&O stuurinformatie en BIdashboarding te leveren om de organisatie verder te optimaliseren.

f. Archief Eemland Archief Eemland beheert de gemeentelijke archieven van acht gemeenten, waaronder Baarn. De uitvoering van deze wettelijke verplichting is belegd bij deze gemeenschappelijke regeling. Archief Eemland vernieuwt in overleg met de deelnemers haar dienstverleningsovereenkomst, om de dienstverlenend passend te maken in het digitale tijdperk. Daarnaast wordt indexatie doorgevoerd voor meerdere jaren. Als overheidsorgaan is de gemeente verplicht informatieobjecten duurzaam te bewaren en toegankelijk te houden, zo lang dat wettelijk verplicht is. Modernisering van de dienstverlening van het archief in het kader van digitale overdracht en beheer brengt een stijging van de kosten van € 40.000 met zich mee, die nodig is om deze taak uit te voeren.

g. IV-programma regio De gemeente Baarn werkt met de andere RID-deelnemers samen in de regionale samenwerking voor Informatievoorziening. Hierin wordt uitvoering gegeven aan het harmonisatieconvenant (2019) voor applicaties en de i-Visie voor gemeenten (2022). Dit betekent dat we onder andere gezamenlijk applicaties aanbesteden en implementeren en werken aan de informatieveiligheid. Door op deze manier kennis, ervaring en competenties te delen zorgen we dat de informatieveiligheid goed op

18

orde blijft, beheer van applicaties efficiënt is ingericht en we de kwaliteit van onze dienstverlening aan inwoners kunnen verbeteren. De kosten voor de IV-samenwerking gaan buiten de RID-bijdrage om en worden per jaar door de deelnemers opgenomen in de begroting. Doordat nieuwe applicaties via SAAS (Software as a Service) oplossingen worden ingericht (cloud), stijgen de kosten op korte termijn. Op langere termijn moet dit leiden tot lagere kosten in de RID-bijdrage doordat de nieuwe applicaties niet meer door de RID worden ondersteund . Eind 2024 worden fundamentele keuzes gemaakt over de duurzame investeringsplanning voor de RID. Hierdoor is de verwachting dat voor de begroting 2026-2029 een integraal beeld gemaakt kan worden van structureel benodigde financiën. In 2025 is voor de IV-samenwerking budget nodig voor drie onderdelen. Op strategisch niveau wordt de IV-visie door ontwikkeld en de digitale werkruimte beter ingericht zodat plaats, tijd en device onafhankelijk kan worden gewerkt. Op het gebied van applicatieharmonisatie wordt de implementatie van het nieuwe financieel systeem afgemaakt en de implementatie van het nieuwe systeem voor burgerzaken gestart. Ook start in 2025 de aanbesteding van het zaaksysteem. Op het gebied van informatieveiligheid wordt uitvoering gegeven aan de agenda digitale veiligheid (bv.

bewustheidstrainingen) en ondersteuning gegeven voor de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit). Dit is het middel waarmee gemeenten zich verantwoorden over informatieveiligheid. De focus van ENSIA ligt op verantwoording richting de gemeenteraad. De kosten voor het programma bedragen € 143.000.

h. Aanschaf nieuw hardware Om digitaal en flexibel samenwerken te faciliteren, is in 2019 de eerste set van honderd Surfacelaptops uitgerold binnen de gemeente Baarn. Inmiddels is een belangrijk deel van deze laptops aan vervanging toe, omdat de destijds geleverde types niet de processorsnelheid en het intern geheugen hebben om de huidige processen te ondersteunen. Voorgesteld wordt om in 2025 50 laptops te vervangen, voor medewerkers wiens taken om een zwaarder apparaat vragen. De kosten hiervoor bedragen investering € 77.500. (kapitaallasten en rente € 16.100 gedurende 5 jaar) Parallel wordt gekeken naar een structurele oplossing voor de benodigde investeringen in vervanging van verouderde hardware.

i. Privacy officer Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat persoonsgegevens in goede handen zijn bij de gemeente Baarn. Daarom biedt het privacybeleid kaders en uitgangspunten om te komen tot zorgvuldig, juist en veilig gebruik van persoonsgegevens binnen de geldende regelgeving. Op dit moment bestaat de privacy organisatie van de gemeente Baarn alleen uit de functionaris gegevensbescherming. Deze heeft echter een zuiver toezichthoudende rol. Om daadwerkelijk uitvoering te geven aan dit beleid en bij te kunnen blijven met ontwikkelingen in privacywetgeving en in de regio, is structurele aandacht en expertise nodig in de vorm van een Privacy Officer. Deze coördineert de uitvoering van het privacybeleid, bewaakt en vormt de schakel naar de functionaris gegevensbescherming. Het niet inrichten van de rol van privacy officer maakt dat de gemeente niet adequaat uitvoering kan geven aan het privacybeleid, noch mee kan in de wettelijke en regionale ontwikkelingen op het gebied van privacy. Hierdoor is de zorgvuldige omgang met persoonsgegevens niet geborgd, wat sancties op kan leveren vanuit de autoriteit persoonsgegevens en het imago van de gemeente kan schaden. De rol van Privacy Officer is een nieuwe functie waarvoor op basis van het takenpakket 0,5 FTE nodig is om dit structureel goed in te richten.

19

j. Inrichting en implementatie applicaties geografische basisregistraties en belastingen In 2024 is in samenwerking met de gemeente Soest een aanbesteding uitgevoerd voor de applicaties voor Belastingen en Geo-basisregistraties. Dit om de rechtmatigheid van de contracten voor deze applicaties te borgen en tegelijkertijd een slag te maken in de harmonisatie en de efficiëntie van deze processen. De implementatie van de nieuwe systemen vraagt een investering van totaal € 157.500 (kapitaallasten € 31.500) in de vorm van kosten voor inrichting van de systemen, processen en het meenemen van medewerkers in een nieuwe werkwijze.

k. Buurtbudgetten In 2023 startte een pilot met buurtbudgetten in Baarn, waarbij inwoners werden aangemoedigd om hun eigen buurt te verbeteren. Elk huishouden ontving een € 5 cheque van de gemeente, te doneren aan initiatieven via het online platform baarnbuurtmee.nl. Initiatieven omvatten ontmoeting, groenvoorziening, duurzaamheid, zorg, opknappen van de buitenruimte, sport en veiligheid. Dit resulteerde in een toename van sociaal kapitaal, wat cruciaal is voor een gezonde samenleving. Het platform baarnbuurtmee.nl verlaagde drempels voor buurtbewoners om samen te werken aan initiatieven, wat resulteerde in positieve reacties en een verlangen naar voortzetting van het project. Inzet van buurtbudgetten en effecten: •

Door buurtbewoners direct te betrekken bij het verbeteren van hun omgeving, vergroot het project de betrokkenheid en verantwoordelijkheid van de gemeenschap bij het welzijn van hun buurt. Dit leidt tot een gevoel van eigenaarschap en trots, wat op lange termijn de sociale cohesie versterkt.

•

Het stimuleren van ontmoetingen tussen buurtbewoners bevordert niet alleen sociale interactie, maar kan ook leiden tot een vermindering van eenzaamheid en isolatie, wat van essentieel belang is voor het welzijn van kwetsbare groepen in de samenleving, zoals ouderen en mensen met een beperking.

•

Door lokale initiatieven te ondersteunen, kan de gemeente kosten besparen op lange termijn, aangezien buurtbewoners vaak beter in staat zijn om de behoeften van hun gemeenschap te begrijpen en effectieve oplossingen te vinden die aansluiten bij lokale omstandigheden. Dit kan resulteren in efficiënter gebruik van middelen en een grotere tevredenheid onder de inwoners.

Het inrichten van de Buurtbudgetten vraagt een incidenteel budget van € 75.000, zodat wij in totaal 4 jaar ervaring hebben kunnen opdoen met de uitvoering hiervan. Na deze periode volgt er een evaluatie op basis waarvan bepaald kan wordt of hiervoor een budget structureel moet worden opgenomen in de begroting. In dit budget zijn zowel de projectkosten, de uitvoeringskosten als de uitgifte van de cheques opgenomen.

20

Deel 2: Keuzes voor het terugdringen van het tekort In dit hoofdstuk zijn de onderwerpen opgenomen die niet zijn meegenomen in de berekening van het begrotingsresultaat. Door een lagere bijdrage vanuit het Rijk vanaf 2026 is de begroting niet structureel sluitend en moeten wij keuzes maken om het oplopende tekort terug te dringen. Bij de meicirculaire 2024 verwachten wij meer duidelijkheid over het uitvoeringsplan en het tijdpad voor de nieuwe financiering systematiek van het Rijk. Hierover wordt de raad via een separate RIB geïnformeerd.

Zero Based Budgeting Het inzetten van Zero Based Budgeting (ZBB) op een gericht aantal taakvelden (financieel effect vanaf begrotingsjaar 2025) Met inzet van Zero Based Budgeting op specifieke begrotingsproducten waar de gemeente zelf gaat over de besteding van middelen (algemene uitkering gemeentefonds) wordt inzicht in benodigde middelen ten opzichte van maatschappelijke doelen/effecten gegeven. Hierbij moeten we een onderscheid maken in autonome taken (beleidskeuzes gemeente) en medebewindstaken (gedelegeerd door het Rijk). Per product uit de begroting (bv. welzijn, sport, cultuur, dienstverlening) kan op basis van een vanaf ‘nul’ opgebouwd overzicht van maatschappelijke doelen en uit te voeren activiteiten, de benodigde middelen inzichtelijk gemaakt worden. Bij de autonome taken kan de gemeente zelf bepalen wat de noodzakelijke kosten mogen zijn. Door het tegelijkertijd in kaart brengen van de medebewindstaken, waar veel invloed op uitgeoefend wordt door het Rijk, wordt zichtbaar in hoeverre de ontvangen middelen voldoende kostendekkend zijn en welk deel de gemeente hier zelf aan bijdraagt. Hoe zet de gemeente Baarn dit in? De gemeente Baarn volgt twee sporen. Als eerste is op basis van een benchmark met vergelijkbare gemeentes en aanvullende diepte interviews onderzocht op welke taakvelden de gemeente Baarn significant meer/minder uitgeeft per inwoner.

Binnen deze taakvelden bevindt zich de meeste flexibiliteit in onze begroting. Aan hogere of lagere lasten ten opzichte van andere gemeenten liggen meestal beleidskeuzes van de gemeente ten grondslag. Het structureel verlagen of verhogen van deze budgetten vraagt dan ook om herziening van eerder gemaakte keuzes. Dit is vooralsnog niet aan de orde, omdat met het maken van onomkeerbare keuzes wordt gewacht totdat het Rijk definitief duidelijkheid verschaft over de toekomstige ontwikkeling van de algemene uitkering. Het proces dat wel wordt opgestart is het opnieuw opbouwen van budgetten vanaf "nul". Op basis daarvan zal blijken of de hogere/lagere uitgave van voorheen is ontstaan door beleidskeuzes, of door de manier van budgetteren uit het verleden. Zero based budgeting is een intensief proces dat veel tijd en inzet vraagt van de betrokken medewerkers. Om het werkbaar te houden binnen de tijd van onze medewerkers en de huidige beschikbare middelen is er voor gekozen om niet de hele begroting in één keer op basis van ZBB op te stellen. Op basis van een benchmark met vergelijkbare gemeentes is gekeken op welke taakvelden de gemeente Baarn significant meer uitgeeft per inwoner.

21

Wij starten met de volgende onderwerpen. Het gaat hierbij om zowel de autonome als de medebewindstaken. •

Dienstverlening

•

Cultuur/subsidies/sport

•

Recreatie/openbaar groen

•

Onderwijs

•

Ruimtelijke Ordening

Deze taakvelden worden in de begroting 2025 zero based begroot. De overige taakvelden worden richting het opstellen van de begroting 2026 opgepakt. Verwachte opbrengst Een eerste inschatting is, dat ZZB vanaf 2028 structureel een bedrag van minimaal € 750.000 kan opbrengen. Omdat het proces van ZZB in fases wordt opgepakt ramen we in de deze Perspectiefnota de volgende totaalbedragen (dus cumulatief): •

2025 € 250.000

•

2026: € 500.000

•

2027: € 650.000

•

2028 en verder: € 750.000

Verbonden partijen Voor het realiseren van besparingen op verbonden partijen worden de volgende twee (onderzoeks) richtingen uitgevoerd: •

We onderzoeken of de taken kunnen worden belegd bij een marktpartij en of dat wenselijk wordt geacht.

•

We beoordelen of de dienstverlening die de gemeente afneemt nog passend is binnen de (aangepaste) beleidsdoelstellingen van de gemeente. En we passen op basis daarvan eventueel het af te nemen diensten- en takenpakket aan.

Dit onderzoek vindt plaats in de periode augustus 2024 tot en met december 2024 zodat eventuele effecten kunnen worden meegenomen in de begroting 2026-2029 van zowel de gemeente als de verbonden partij. Daarnaast wordt in afstemming met de overige deelnemers in de verbonden partijen het volgende expliciet besproken: •

Het opleggen van een taakstelling om de kosten structureel te verlagen zonder dat dit het bestaande takenpakket van de verbonden partij raakt. Dit komt dus neer op het doorvoeren van efficiencymaatregelen, waarbij het voor de hand ligt dat dit in de bedrijfsvoering van de betreffende organisatie wordt gerealiseerd.

•

Omdat gemeenten een gedeelde opgave hebben in 2026 wordt er nu in overleg getreden met onze verbonden partijen. Hiertoe is een collectieve zienswijze opgesteld. Waarbij de

22

verbonden partij gevraagd wordt voorafgaand aan de kadernota de besparingsmogelijkheden in kaart te brengen, zodat realistische en duidelijk inhoudelijk bestuurlijke keuzes kunnen worden gemaakt en specifieke taken kunnen worden afgeschaald of beëindigd. Potentiële besparing De te realiseren besparing is afhankelijk van de onderzoeksrichtingen waartoe de raad besluit. De impact van (generieke) opdrachten tot kostenbesparingen en/of bezuinigingen van verbonden partijen hangt af van mate waarin de gemeente Baarn in staat is om met andere deelnemers te komen tot een gedragen opdracht tot bezuiniging en bereidheid concessies te doen in de dienstverlening door een verbonden partij. In deze Perspectiefnota gaan we uit van een structurele besparing van € 200.000 vanaf 2028.

Vormen dekkingsreserve kapitaallasten Inzetten reserves voor het dekken van structurele lasten (financieel effect vanaf begrotingsjaar 2026) Uitgangspunt in de begrotingsregels voor gemeenten is dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Onttrekkingen uit reserves zijn geen structurele baten. Tot en met 2023 werd daar in de regelgeving één uitzondering op gemaakt: het vormen van een dekkingsreserve kapitaallasten. De onttrekkingen uit een dergelijke bestemmingsreserve worden aangemerkt als structurele baat. De gemeente Baarn heeft één bestemmingsreserve waaruit afschrijvingslasten worden gedekt, te weten "Reserve dekking afschrijvingslasten openbare ruimte". Deze reserve heeft en omvang van € 1,8 miljoen en er wordt jaarlijks een bedrag van € 123.000 aan afschrijvingslasten uit gedekt. Dankzij een nieuwe maatregel kunnen gemeenten vanaf 2024 ook een deel van de algemene reserve inzetten voor het dekken van structurele lasten. Deze maatregel is geen oplossing voor structurele tekorten, maar kan helpen om actuele knelpunten op te lossen. Dit onder de voorwaarde dat de solvabiliteit van de gemeente groter of gelijk aan 20% is en blijft.

Mogelijk instellen dekkingsreserve kapitaallasten Als wordt uitgegaan van het dekken van investeringen met een relatief korte looptijd dan komt in eerste instantie in aanmerking: •

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed (15 jaar)

Deze investeringen staan in het MIP 2024-2028 waarbij de gelden voor verduurzaming (van een deel van het) gemeentelijk vastgoed (totaal € 1,4 miljoen) al eerder door de gemeenteraad zijn verstrekt. Met het dekken van de afschrijvingslasten van deze investeringen kan € 91.000 aan structurele ruimte worden gerealiseerd. Daarvoor is het nodig een bestemmingsreserve van € 1,4 miljoen te vormen. Bij de behandeling van het agendapunt "financiële uitgangspunten en scenario's" in de raadsvergadering van 28 februari 2024 heeft de raad onder meer besloten, dat eventuele specifieke voorstellen voor dekking uit de reserves aan de gemeenteraad ter instemming worden voorgelegd. Naar aanleiding van het resultaat van de behandeling van de PPN 2025 willen wij hiertoe een voorstel bij de begroting 2025-2028 uitwerken.

23

Inzet algemene reserve voor het dekken van structurele lasten Dankzij een nieuwe richtlijn kunnen gemeenten vanaf 2024 een deel van hun algemene reserve inzetten voor het dekken van structurele lasten. De maatregel is geen oplossing voor structurele tekorten, maar kan helpen om actuele knelpunten op te lossen. De richtlijn komt voort uit het overleg tussen de fondsbeheerders, de VNG, het IPO en de financieel toezichthouders. Gemeenten kunnen het surplus in de algemene reserve (de reserve waar geen bestemming aan is gegeven) aanwenden voor het dekken van structurele exploitatielasten. Onder surplus wordt verstaan het deel van de algemene reserve dat niet apart gehouden hoeft te worden voor het afdekken van risico's. Van dit vrij besteedbare deel mogen gemeenten 10% inzetten voor structurele lasten. In deze Perspectiefnota gaan we uit van de inzet van de surplus regeling in het jaar 2025 voor een bedrag van € 675.000 ten laste van de algemene reserve. Dit bedrag is gebaseerd op de eenmalige uitname door de landelijke overheid van 675 miljoen euro in 2025 uit het gemeentefonds, dat recentelijk in de Voorjaarsnota is aangekondigd. Uitwerking "surplus regeling" voor gemeente Baarn op basis van de (concept) jaarrekening 2023 •

Bij een geraamd risicobedrag van € 8 miljoen (jaarrekening 2023) en een stand van de algemene reserve van € 17,4 miljoen is er sprake zijn van een surplus van € 9,4 miljoen.

•

Als het voorstel om € 1,4 miljoen af te zonderen uit de algemene reserve voor het instellen van een bestemmingsreserve kapitaallasten verduurzaming gemeentelijk vastgoed van de algemene reserve wordt afgetrokken is er sprake van een surplus in de Algemene reserve van € 8 miljoen.

•

Inzet van 10% per jaar zou een bedrag van maximaal € 0,8 miljoen zijn in 2025. Vanaf 2026 loopt dit af doordat de Algemene Reserve afneemt, door onder meer de onttrekking van het "surplus".

•

In de jaarrekening 2023 komt naar voren dat de solvabiliteit in 2023 26% bedraagt. Hierdoor voldoet Baarn aan de voorwaarden voor het inzetten van de "surplus regeling".

•

Of daadwerkelijk in het begrotingsjaar 2025 gebruik kan worden gemaakt van de "surplus regeling" wordt bij het opstellen van de begroting 2025-2028 pas definitief duidelijk. Factoren als investeringsniveau en schuldpositie hebben namelijk invloed op de hoogte van de solvabiliteit en dus de mate van inzetbaarheid van de "surplus regeling. Realiteit is dat de solvabiliteit in de begroting (als gevolg van voorgenomen investeringen) meestal lager is dan in de jaarrekening.