340146 Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk bijlage 1 Toelichting

1,3 ha NNN bij de kwekerij) Voor het verbinden van natuurwaarden worden de volgende maatregelen voorzien: • Aanpassen hekwerken en rasters • Aanpassen en realiseren van (nieuwe) fauna voorzieningen • Realisatie van natuurvriendelijke oevers • Boombruggen aanbrengen, zoals over de gracht van het Emmapark • Herstel Zocher laanstructuren Door het verbeteren van kwaliteiten, robuustheid en aaneengeslotenheid, bijzondere soorten, verbindingsfuncties en oppervlakte wordt de samenhang van het gebied versterkt. Door een hogere kwaliteit van natuur, een groter en aaneengesloten gebied met meerdere biotopen en goede verbindingen tussen gebieden, zal de ecologische draagkracht van het gebied toenemen. Dit kan worden gezien als gevolg van een verbeterde samenhang.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

27/121

In het Beheer- en inrichtingsplan is de volledige visie beschreven en zijn de maatregelen benoemt die genomen gaan worden. Ook is ingegaan op de wijze van beheer van de oude boskernen en de verschillende beheertypen. 3.3.3 Uitbreiding bestemming Natuur binnen plangebied Binnen de begrenzing van het plangebied wordt het oppervlakte met de bestemming natuur vergroot. Dit wordt gerealiseerd door gronden die nu de bestemming Maatschappelijk hebben te bestemmen voor natuur. Het gaat om een smalle strook grond tussen het Paleis en de Biltseweg en gronden bij het Marechausseeterrein rond de Boterberg. Ook krijgen de agrarische gronden bij de moestuin de bestemming Natuur (ca. 1,3 hectare). Daar staat tegenover dat op verschillende plekken meer bebouwing komt dan in de huidige situatie binnen de bestemming toegestaan is. In totaal zal sprake zijn van een positieve balans voor de oppervlakte aan natuur. Zie voor de details paragraaf 5.6. 3.3.4 Verbeteren kansen voor bijzondere soorten Binnen Paleis Soestdijk is het voorkomen van bijzondere soorten, icoonsoorten, bekend. Het gaat om de franjestaart (vleermuissoort), de veldkrekel en de ringslang. Daarnaast komen er ook vogels voor die broedgelegenheid afhankelijk zijn holtes in bomen. Dit zijn typische soorten voor oude landgoederen met een afwisseling van opengebied en goed ontwikkelde (loof)bossen.

Om de omstandigheden te verbeteren voor deze soorten worden verschillende maatregelen getroffen. Dit is uitgebreid beschreven in het Beheer- en inrichtingsplan. 3.3.5 Beperken van de impact van de ruimtelijke ontwikkelingen De natuurvisie zet in op een duidelijke zonering in het plangebied met betere verbindingen en beter functionerende bestaande natuurgebieden. Zo wordt een robuust natuurraamwerk gecreeerd, waarbinnen de herbestemming van het Paleis plaats kan vinden. Vervolgens wordt met de nieuwe functies en nieuwe bebouwing zo goed mogelijk rekening gehouden met specifiek aangetroffen beschermde flora en fauna. De belangrijkste eerste stap is dan ook altijd om een goede afweging te maken waarbij gekeken wordt naar de impact die de ontwikkeling of activiteit kan hebben op natuurwaarden. Dit is in de ecologische onderzoeken die voor het bestemmingsplan zijn uitgevoerd beoordeeld en afgewogen. De ontwikkeling van de woonwijk is hierin misschien wel de belangrijkste opgave die de aandacht vraagt. Daarom zijn specifieke eisen en maatregelen vanuit de natuuropgave voor dit gebied geformuleerd. Deze zijn concreet benoemd per deelontwikkeling in paragraaf 3.6.

3.4

Restauratieplan: Verder met Zocher

In 2019 is een restauratieplan opgesteld voor een deel van het landgoed. In de overgang van koningshuis naar publiek en nu naar een (opengesteld) privaat paleispark, is te zien wat de tand des tijds heeft gedaan. De ontwikkelingen van ‘Made by Holland’ zijn aanleiding voor het restaureren van zowel het Paleis, de tuin als het park. Het ensemble vraagt om een integrale aanpak zodat de samenhang weer voelbaar wordt. Het restauratieplan geeft inzicht in de restauratieplannen voor het paleispark: een nu nog verborgen ruwe diamant die een stevige polijstbeurt kan gebruiken. Het hoofddoel van het restauratieplan is het herstel van het casco van de Zocheraanleg als de meest beeldbepalende structuur in de opzet van het Paleispark. Dit betekent herstel op hoofdlijnen van de ruimtelijke opbouw van het Zocherpark. Daarnaast vormen ook de restauratie van tuinachtige invullingen van latere datum onderdeel van dit restauratieplan. Afhankelijk van de bestaande toestand is per tuinobject een zorgvuldige afweging gemaakt om het betreffende object al dan niet te restaureren. Paleispark Soestdijk is een ‘levend’ monument. Restaureren aan groei vraagt om ingrijpen, zodat verjonging plaats kan vinden en de toekomstwaarde behouden blijft. Uiteindelijk is het motto de totaalaanleg te herstellen in vloeiende ruimtes van boomstructuur, beplantingsstructuur en een samenhangende houdbare padenstructuur.

Als vanzelfsprekend hierbij rekening houdend met de aanwezige natuurwaarden. Als algemene uitgangspunten zijn te omschrijven: • Behoud van de cultuurhistorische waarden.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

28/121

• Herkenbaarheid van een buitenplaats aan een voorname uitstraling. • Een verzorgd en goed onderhouden gebied. • Een zichtbare historische gelaagdheid. Daarbij zijn de karakteristieken van verschillende aanlegperiodes van belang: o De geometrische stijl uit de 17e en 18e eeuw. o De aanleg door de landschapsarchitecten Zocher sr. en Zocher jr. en eigenaresse Anna Paulowna. o Latere wijzigingen onder invloed van koningin Emma, prinses Wilhelmina en koningin Juliana. Door o.a. de tuinarchitecten Eberson, L.A. Springer en de tuinbazen van Paleis Soestdijk.

afbeelding 14: Restauratieplankaart Copijn 2019

3.5

Ontsluiting op de Amsterdamsestraatweg

De keuze voor de wijze waarop het Landgoed en het Alexanderkwartier worden ontsloten, is gebaseerd op een zorgvuldig doorlopen proces waarin natuur, verkeer en cultuurhistorische zaken zijn afgewogen. Meerdere opties zijn onderzocht. In de verkeerskundige voorkeursvariant 2C uit het 'mobiliteitsonderzoek Paleis Soestdijk' is uitgegaan van een rotonde om de woningen van het Alexanderkwartier, het Paleis en de Parade te ontsluiten. De keuze om destijds te kiezen voor een rotonde is dat de provincie het beleid hanteert: ‘rotonde tenzij’. Een rotonde heeft echter een forse ruimtelijke impact. De effecten op natuur en cultuurhistorie waren destijds niet meegenomen. Zodoende is op basis van het integrale onderzoek de keuze gemaakt om in te zetten op een ontwerpvariant bestaande uit twee kruispunten en een gelijkvloerse oversteek bij de Parade (afbeelding 15). In de gekozen ontwerpvariant wordt voor de nieuwe ontwikkelingen van het Paleis uitgegaan van het toevoegen van twee geregelde kruispunten op de Amsterdamsestraatweg. Eén geregeld kruispunt dient het Alexanderkwartier te ontsluiten en één geregeld kruispunt is voor de ontsluiting van het Paleis en de Parade. Bij dit laatste kruispunt wordt ook voorzien in een gelijkvloerse oversteek. Dit laatst genoemde kruispunt komt daarmee binnen de bebouwde kom van Baarn te liggen.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

29/121

Om het Alexanderkwartier in de toekomst veilig te ontsluiten wordt de bestaande gelijkvloerse kruising op de Amsterdamsestraatweg aangepast en voorzien van een verkeersregelinstallatie. De bestaande toegangsweg naar het Marechaussee terrein wordt gebruikt als ontsluitingsweg voor het Alexanderkwartier. Er is hier een beperkte verbreding nodig van de bestaande aansluiting op de Amsterdamsestraatweg. De Dries en de Parade worden, via een met verkeerslichten geregelde gelijkvloerse kruising, op de Amsterdamsestraatweg aangesloten. Aan de zijde van de Parade wordt daarvoor de bestaande ontsluiting gebruikt, die bij de aansluiting met de Amsterdamsestraatweg verbreed wordt om een veilige verkeersafhandeling mogelijk te maken. Daarnaast wordt ervan uitgegaan dat de bestaande vluchtstrook op de Amsterdamsestraatweg wordt opgeheven en voor 'groen' wordt vervangen. In paragraaf 5.7.1 is nader ingegaan op het ontwerpvoorstel. De totstandkoming van het inrichtingsvoorstel en de afwegingen die gemaakt zijn, zijn beschreven in het rapport ‘Maatvast ontwerp Amsterdamsestraatweg’ (West8 en Goudappel Coffeng, 15 januari 2021). Het rapport is opgenomen als bijlage 12 bij de toelichting.

afbeelding 15: gekozen inrichtingsvoorstel Amsterdamsestraatweg (bron: Maatvast ontwerp Amsterdamsestraatweg, Goudappel+West8, 15 januari 2021)

3.6

Ontwikkelingen per deelgebied

Het plangebied is opgedeeld in meerdere deelgebieden, te weten: • Paleisbos • Paleistuin • Anna Amaliaoord • De Dries • Emmapark en sportpaviljoen • Parade • Alexanderkwartier • Scouting locatie

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

30/121

Per deelgebied is hieronder ingegaan op de beoogde toekomstige situatie en de ruimtelijke randvoorwaarden. De verschillende deelplannen zijn niet volledig uitgewerkt tot op bouwplanniveau. Dit betekent dat er in het bestemmingsplan ruimte nodig is voor maatwerkoplossingen in de verdere planuitvoering. De ruimtelijke randvoorwaarden zijn hierin leidend en daarom ook overgenomen in de planregels en op de verbeelding. Aansluitend is ingegaan op de plannen voor de evenementen en de paviljoens.

afbeelding 16: deelgebieden binnen het plangebied (bron: Eelerwoude)

3.6.1 Paleisbos Het terrein van Paleis Soestdijk bestaat grotendeels uit bossen en parkbos met enkele open gebieden waarin o.a. gemend bos, gemengd loof- of naaldhout en monoculturen van naaldhout, beuk of eik aanwezig zijn. Binnen deze percelen zijn diverse lanen aanwezig, waarlangs in veel gevallen laanbeplanting is toegepast in de vorm van beuk en eik. Op de open plekken zijn graslanden aanwezig, die op sommige locaties verruigd zijn. Daarnaast zijn er nog enkele poelen en watergangen aanwezig. In het Paleisbos wordt op dit moment geen gericht beheer op behoud en verbetering van natuurwaarden gevoerd. Het Paleisbos wordt in de basis goed onderhouden en de veiligheid voor bezoekers wordt geborgd. Van gericht natuurbeheer op soorten of beheertypen is geen sprake. Vergelijkbaar met de Paleistuin kennen de wateren in het Paleisbos schommelingen door beperkte aanvoer in de zomer en voldoende aanvoer in de winter. De poelen zijn blijvend water houdend, de sloten/greppels in het bos liggen het grootst deel van de zomer droog. Het Paleisbos is momenteel niet toegankelijk voor publiek en is in de visie op de natuurontwikkeling op het landgoed aangemerkt als rustzone. Daarom zal ook in de toekomst het Paleisbos niet opengesteld worden voor publiek, alleen bewoners van de woningen en personeel hebben toegang tot het Paleisbos.

Alleen zeer incidenteel kan mogelijk bezoek plaatsvinden, onder begeleiding van een boswachter. In de huidige situatie is een groot deel van het gebied productiebos. In het beheer- en inrichtingsplan is aangegeven dat op meerdere plaatsen dit bos zal worden omgevormd naar een divers bos dat zich kwalificeert als eiken-, dennen, beukenbos. Naast diverse maatregelen die ten

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

31/121

goede komen aan de aandachtsoorten (zoals bijvoorbeeld dood hout in het bos, schuilmogelijkheden worden ook verbindingen van het bos met omliggend gebied mogelijk gemaakt, bijvoorbeeld door het operationeel maken van de faunapassage in de Biltseweg. In het bos is nabij parkeerterrein de Dries een boskeet aanwezig. Om de onderhoudsvoorzieningen van het landgoed te kunnen huisvesten wordt deze vergroot. Er is uitgegaan van een gebouw met een maximale footprint van 300 m2. Met de vormgeving van het zoekgebied is rekening gehouden met de aanwezige oude boskern.

afbeelding 17: zoekgebied uitbreiding boskeet (bron: West8)

3.6.2 Paleistuin Het park rondom het Paleis vormt een belangrijk onderdeel van het betaalde bezoek aan Paleis Soestdijk. Naast wat kleine aanpassingen aan het einde van de negentiende en midden twintigste eeuw, is het resultaat van Zochers ontwerp nog steeds het meest zichtbaar, zij het nu in een verwilderde en ‘doorgegroeide’ versie. Het park wordt gerestaureerd, onder het motto ‘verder met Zocher’, maar het aansluiten op het 17eeuwse lanenstelsel wordt niet uitgesloten. Het openbare (betaalde) gedeelte van het park omvat de Paleistuin, het Anna Amaliaoord en (onder begeleiding en in specifieke perioden) het Emmapark. De centrale ingang van het Emmapark is naast het sportpaviljoen. In het openbare gedeelte van het park, dat straks weer in zijn volle glorie te zien is, bevindt zich een aantal bijzondere gebouwen, paviljoens en installaties; soms nieuw, soms bestaand. Enkele gebouwen spelen een belangrijke rol in het concept van Made by Holland. In de gebouwen wordt aandacht besteed aan de vier bekende thema’s (water, agricultuur & voeding, energie en gezondheid). De paleistuin is goed onderhouden en maakt een parkachtige indruk. De Paleistuin wordt momenteel zeer intensief beheerd (tuinonderhoud). De gazons worden frequent gemaaid en de perken en plantsoenen worden vrijgehouden van onkruid, evenals de paden. Van gericht natuurbeheer op soorten of beheertypen is geen sprake.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

32/121

afbeelding 18: openbare en betaalde zones

3.6.2.1 Voortuin Aan de voorzijde van het Paleis is een waterwerk gepland. Dit wordt een installatie van water die ook iets vertelt over watermanagement en de toekomstige uitdagingen voor Nederland en de wereld. Bij aanpassingen in de voortuin dient een symmetrische opzet leidend te zijn. Het waterwerk (misschien twee symmetrische fonteinen) mag niet het zicht vanaf het hart van het Paleis naar de Koningsnaald onderbreken en moet een ondergeschikt onderdeel van het voorplein worden. Als een waterbassin gerealiseerd wordt moet deze aan de regelgeving (kindvriendelijk) voldoen om ongelukken te voorkomen. De afmetingen van de installatie blijven beperkt op het centrale gazon van het voorplein. Er is extra aandacht te besteden aan onderwerpen zoals ondergrondse infrastructuur in verband met te verwachten archeologische restanten.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

33/121

afbeelding 19: zoekgebied waterwerk in de voortuin (bron: Randvoorwaarden ruimtelijke interventies, West8, 1 mei 2021)

3.6.2.2 Nieuwe entree Om de toegankelijkheid en de logistiek van het Paleis te ver beteren is aan de achterzijde een nieuwe entree gepland. Door de nieuwe entree kan een gelijkvloerse toegang naar het Paleis via een hellingbaan gerealiseerd worden. Via het Souterrain van het Paleis worden de zijvleugels en het corps de logis onafhankelijk van elkaar toegankelijk. De nieuwe entree is een toevoeging aan het Paleis die een vloeiende overgang van binnen naar buiten mogelijk maakt. Hier kunnen gasten op het verhoogde terras buiten worden verwelkomt. Om de looproute te optimaliseren zou de uitbouw van het zwembad uit 1971 kunnen worden weggehaald, zodat een veel evenwichtiger beeld kan ontstaan. Bovendien wordt dan de oorspronkelijke ellipsvormige uitbouw van de filmzaal weer zichtbaar. Het zoekgebied voor de nieuwe entree is gebaseerd op de afstand tot de Zochervijver (hier is een natuurlijke helling die maatgevend is), en de breedte van het Corps de Logis. De hoogte van de nieuwe entree is gebaseerd op het peil van de Beletage en het Souterrain welke extra wordt verdiept. De footprint is ca 200m2. De nieuwe entree wordt niet direct aan het Paleis aangesloten maar houdt afstand door rekening met de bestaande trappartijen te houden.

Extra aandacht vraagt de verbinding van de in de tijd van Juliana en Bernhard gewijzigde trap vanuit de Baarnse vleugel en het later toegevoegde terras met het maaiveld. De bermen van de oever direct achter het paleis zijn bij voorkeur breder dan de bermen van de vijver naast het Paleis.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

34/121

afbeelding 20: zoekgebied entree aan de achterzijde van het Paleis (bron: Randvoorwaarden ruimtelijke interventies, West8, 1 mei 2021)

3.6.2.3 Baarnse tuin en Oranjerie De Baarnse tuin ook wel prinsesse- en later koninginnetuin genoemd was oorspronkelijk een zelfstandige tuin en ligt tussen de Oranjerie en Baarnse vleugel van Paleis Soestdijk. Door het toevoegen van de Oranjerie en het Emmamonument is het oorspronkelijke padenstelsel niet intact gebleven.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

35/121

Het lanenstelsel van de Baarnse zijtuin zal opnieuw aangepast moeten worden. Hier is een optimale looproute naar de nieuwe entree van het Paleis en een directe route naar de voorzijde van het Paleis wenselijk. De Oranjerie naast het Paleis werd vroeger gebruikt als overwinterplaats voor sinaasappel- en citroenbomen. Sinds de openstelling in 2007 is het gebouw in gebruik als café-restaurant voor de bezoekers van het Paleis. Om de Oranjerie toegankelijker te maken vanuit de Watertorenlaan is hier een ruimtelijke ingreep noodzakelijk. De uitbreiding is geprojecteerd aan de noordzijde en heeft een maximale voetprint van 72m2 en houdt daarmee rekening met de bosgroeiplaatsen. De uitbreiding mag niet hoger worden dan de bestaande goot- en nokhoogte van de Oranjerie. Ook mag de uitbreiding geen kopie van de bestaande Oranjerie worden. Ook staan er monumentale bomen waar rekening mee moet worden gehouden. De te realiseren bebouwing bij de Oranjerie dient te voldoen aan de laatste regels van nieuwbouw t.a.v. duurzaamheid en worden ingepast in de natuurlijke omgeving waarin deze komen te liggen. Dit betekent dat de bebouwing een duurzaam en natuurlijk karakter krijgen. Concreet betekent dit: Nestvoorzieningen voor vogels worden toegepast in de bebouwing; Nestvoorzieningen voor vleermuizen worden toegepast in de bebouwing.

afbeelding 21: zoekgebied uitbreiding Oranjerie (bron: Randvoorwaarden ruimtelijke interventies, West8, 1 mei 2021)

3.6.2.4 Soestertuin en auditorium De Soestertuin was van oorsprong een zelfstandige tuin met een zelfstandig stelsel van wandelpaden aangelegd door Zocher in landschapsstijl. Door het reconstrueren van dit oorspronkelijke wegenweefsel wordt dit gedeelte van het park opnieuw toegankelijk gemaakt. Op de oorspronkelijke positie van de kleine Oranjerie is ruimte voor een nieuw paviljoen.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

36/121

Aan de achterzijde van de Soestervleugel bij de bestaande uitbouw aan het souterrain is een nieuw Auditorium bedacht, dat ruimte zal bieden aan ca. 300 personen. Het Auditorium wordt niet aan het Paleis vast gebouwd, maar wel verbonden met een overdekte passage. De nieuwbouw mag het vrije zicht op de achtergevel van het Paleis niet verstoren. Het mag dus niet hoger worden dan de bestaande uitbouwen van het Paleis. Het gebouw moet duidelijk als nieuw toegevoegd element herkenbaar zijn of andersom zo veel als mogelijk onzichtbaar blijven. Er is een zoekgebied getekend dat in het bestemmingsplan is opgenomen. Binnen dit grotere zoekgebied is vastgelegd dat er een gebouw kan komen van maximaal 1.000 m2 footprint. De te realiseren bebouwing dient te voldoen aan de laatste regels van nieuwbouw t.a.v. duurzaamheid en worden ingepast in de natuurlijke omgeving waarin deze komen te liggen. Dit betekent dat de bebouwing een duurzaam en natuurlijk karakter krijgen. Concreet betekent dit: • Nestvoorzieningen voor vogels worden toegepast in de bebouwing • Nestvoorzieningen voor vleermuizen worden toegepast in de bebouwing Bij het kiezen van een geschikte locatie zal rekening worden gehouden met bestaande monumentale bomen en aanwezige beschermde soorten. Afhankelijk van de gekozen positie zou het Auditorium ondergronds met de nieuwe entree worden verbonden.

Als de lanen van Zocher aan de achterzijde van het Paleis gereconstrueerd worden helpen deze om een groot deel van het auditorium hierachter te kunnen verbergen. In het oorspronkelijke ontwerp van Zocher is vanuit de vijver vooral het corps-de-logis zichtbaar. De positie van het Auditorium heeft invloed op de reconstructie van de tuin en andersom en zal als het plan definitiever wordt herijkt moeten worden.

afbeelding 22: zoekgebied auditorium aan de Soestervleugel van het paleis (bron: Randvoorwaarden ruimtelijke interventies, West8, 1 mei 2021)

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

37/121

3.6.2.5 Sloop bebouwing In de Paleistuin en in het Anna Amaliaoord worden ook enkele bebouwingen gesloopt die in de toekomstige situatie geen functie meer kennen. Het gaat om de volgende gebouwen met bijbehorende metrages: • Zwembad 1972 148 m2 • Wachtersgebouw 100 m2 • Kassen en schuur 630 m2 • Kassagebouw 27 m2 3.6.3 Anna Amaliaoord Het Anna Amaliaoord heeft in het verleden een aantal wijzigingen ondergaan. Van een klassieke symmetrische tuin naar het Zocherontwerp met de slingerende Alexanderlaan ertussen, van de Springertuin met een moestuin voor Koningin Juliana naar de huidige versnipperde toestand met de restanten van het voormalige Rosarium, de geamputeerde Alexanderlaan en als laatste toevoegingen de nieuwe industriële kas (1974) en het kassahuisje. Het plan is om de Alexanderlaan te reconstrueren en twee kassen toe te voegen op precies de plek waar deze in het verleden ook stonden. Juist door dit verleden bezit deze locatie een archeologische verwachtingswaarde. Voor het bouwen zal dan ook archeologisch onderzoek nodig zijn. De kassen worden geen replica’s maar een eigentijdse vertaling met hun hoofdentrees naar het Anna Amaliaoord. De volumes, dus ook de hoogtes zijn gebaseerd op de historische kassen. De footprint van iedere kas bedraagt maximaal 350 m2.

Door de toevoeging van de twee kassen wordt de beeldengroep met vijver (een rijksmonument) opgewaardeerd doordat het centraal komt te staan. Door het toevoegen van een directe looproute naar de Dries wordt de verbinding vanuit de Dries naar de Watertoren en de Oranjerie vanzelfsprekend, De kassen vragen om een nieuwe wegaansluiting die gebaseerd is op de historische tekeningen. Om de Alexanderlaan op te waarderen zou deze opnieuw doorgetrokken moeten worden. Het plan is om de tweede laan van de Watertorenlaan vanaf de Watertoren naar de Alexanderlaan terug te brengen. De laatste van de twee oorspronkelijke negentiende-eeuwse kassen zijn ruim vijftig jaar geleden verwijderd. Het voornemen is om de beide kassen op hun oorspronkelijke plek terug te brengen, maar in een hedendaagse versie. In een van de kassen komt een kassa/ontvangstruimte. In de andere kas wordt gedacht aan invulling met horeca / restaurant, maximaal 700 m2 bvo.. De plaatsing van de kassen is voorzien binnen leefgebied functies van de ringslang. Vanuit de natuurvisie is het uitgangspunt dat in de toekomstige situatie de omgeving van de kassen geschikt is als leefgebied voor de ringslang, met o.a. structuurrijke randen, beschutting en een broeihoop. Hier kunnen uiteindelijk meerdere soortgroepen van profiteren. Dit wordt in de natuurmaatregelen meegenomen.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

38/121

afbeelding 23: ruimtelijke ingrepen voor Anna Amaliaoord (bron: Randvoorwaarden ruimtelijke interventies, West8, 1 mei 2021)

3.6.4 De Dries en overloopparkeerterrein Parkeerterrein De Dries is in 2006 tussen een bestaand beukenbosvak geplaatst binnen een vergund vlak. Er is in de bestaande situatie sprake van ca. 230 parkeerplaatsen. Deze vergunning is niet opgenomen in het vigerende bestemmingsplan, maar wordt wel opgenomen in het nieuwe bestemmingsplan. Er is dan ook geen sprake van feitelijke wijziging in gebruik voor de bestaande parkeervakken.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

39/121

Met de herbestemming neemt de parkeerbehoefte ook toe. Daarom is gezocht naar uitbreiding van de parkeercapaciteit binnen het plangebied. Een studie naar optimalisatie van het parkeerterrein De Dries geeft als resultaat dat het mogelijk is om de bestaande parkeercapaciteit te vergroten tot ca. 330 parkeerplaatsen. Dit wordt nog verder in detail uitgewerkt. Voor het bepalen van de exacte locaties van de nieuwe parkeerplaatsen en om te komen tot een optimalisatie wordt rekening gehouden met: • Er vindt geen bomenkap plaats • Er wordt een Boomeffectanalyse (BEA) uitgevoerd gericht op toekomstig gebruik en doorvertaling naar op welke bomen duurzaam in stand gehouden kunnen worden. Bij de herinrichting van de parkeerplaats wordt rekening gehouden met de nu aanwezige bomen en zal het absolute uitgangpunt zijn het huidige bomenbestand in stand te houden. Uit de BEA komt voort hoe de parkeerplaatsen het beste gesitueerd kunnen worden rekening houdend met bestaande bomen. Parallel aan de Dries vindt de bevoorrading bij evenementen in de achtertuin plaats. Bijzondere aandacht heeft de doorlopende route richting de Hooilaan in verband met de aan en afvoer van vrachtwagens richting het Evenementenveld. Ook zouden de restanten van Reijgerslaan en Alexanderlaan opnieuw herprofileerd moeten worden.

Het grasveld nabij de boerderij ’t Kraayenest kan voor enkele keren per jaar worden ingezet als overloopparkeerterrein. Hier is plaats te maken voor circa 450 parkeerplaatsen. De voorwaarde is dat er geen permanente verharding wordt aangebracht en dat het maximaal 12 dagen per jaar wordt gebruikt.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

40/121

afbeelding 24: zoekgebied optimalisatie parkeerterrein De Dries en logistieke route bij evenementen (bron: Randvoorwaarden ruimtelijke interventies, West8, 1 mei 2021)

3.6.5 Emmapark en sportpaviljoen Het sportpaviljoen wordt de verzamelplek voor begeleide educatieve boswandelingen door het Emmapark, waarbij bezoekers onder begeleiding het gebied in gaan en vanwege de natuurwaarden niet van de paden mogen wijken. Fietsers en honden zijn niet toegestaan. Het Emmapark is gesloten tijdens het broedseizoen. Er komt bij het sportpaviljoen binnen de bestaande bebouwing een informatiepunt over flora en fauna, een centrale toiletgroep voor het park en een speelweide voor kinderen (samen met speelhuisje). Ook komt binnen de bestaande bebouwing een (seizoensgebonden) horecapunt (capaciteit van ca. 25 personen). Naast het sportpaviljoen bevindt zich het zwembad van 25 meter. Hier is het plan om een onderwaterbeleving te realiseren, met een toegang om af te kunnen dalen. In het Emmapark is een tijdelijk paviljoen geprojecteerd. Er zal geen sprake zijn van verlichting en bezichtiging ervan vindt alleen plaats tijdens een van de begeleide boswandelingen. Voor het Emmapark geldt de ambitie om de natuurwaarden te vergroten. Voor het gehele Emmapark wordt in het inrichtings- en beheerplan een strategie opgesteld om dit gebied te ontwikkelen tot een gebied met hoge natuurkwaliteiten. Voor het terrein geldt nu dat de huidige waarden laag zijn gezien de hoge begrazingsdruk van damherten. Deze begrazingsdruk wordt afgebouwd.

Door het weghalen van de damherten kan het gebied zich gaan ontwikkelen. Jonge bomen en struiken krijgen weer mogelijkheden om uit te groeien, eventueel na het bloot leggen van zaadbanken, waardoor een natuurlijker gebied ontstaat.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

41/121

Er worden daarnaast maatregelen getroffen ten behoeve van aandachtsoorten. Er wordt onderzoek gedaan naar het watersysteem en er worden maatregelen ten behoeve van verbetering van het watersysteem getroffen, waaronder het verwijderen van de blad- en sliblaag uit de gracht. De hekken rondom het Emmapark en het sportcomplex worden verwijderd om de passeerbaarheid voor fauna te vergroten. Ook worden er passages over de gracht aangelegd om de passeerbaarheid te vergroten. 3.6.6 Parade Het Herenhuiscluster aan de oostzijde van de Amsterdamsestraatweg is een gebouwenensemble met het herenhuis, de stallen, het koetshuis, de manege, de garages, de voormalige boerderij, dienstwoningen en moestuinen. Dit cluster wordt omgedoopt tot de Parade. De Parade zal ruimte bieden aan een onderscheidend winkel-, horeca-, kantoor-, hotel- en eventprogramma. In het centrum komt het Paradeplein, een open ruimte die de verschillende gebouwen verbindt en die plaats biedt aan buitenhoreca en kleinschalige evenementen zoals markten (geen geluiddragende evenementen , zie paragraaf 3.6.9). De winkelvoorziening is ondergeschikt aan de hoofdfunctie en zal ruimte bieden aan onder andere een toeristisch informatiepunt, verkoop van souvenirs en een landgoedwinkel met producten van het landgoed. Het gaat om maximaal 750 m2 bvo. Op de Parade komt een hotel met maximaal 120 kamers (4.800 m2 bvo).

Deze kamers zijn verspreid over een aantal bestaande gebouwen (de koninklijke stallen, het koetshuis, logisverblijven) en nieuwbouw. De nieuwbouw bevindt zich achter de intendantswoning en zal maximaal twee verdiepingen met kap omvatten. De nieuwbouw zal uit een cluster van verschillende gebouwvolumes bestaan. Deze gebouwen hebben een commerciële plint zonder hotelkamers op de begane grond. De gebouwen vormen een ensemble in een dorpsachtige setting. Er is ruimte voor nieuwbouw met een footprint van maximaal 1.600 m2. De te realiseren bebouwing dient te voldoen aan de laatste regels van nieuwbouw t.a.v. duurzaamheid en worden ingepast in de natuurlijke omgeving waarin deze komen te liggen. Dit betekent dat de bebouwing een duurzaam en natuurlijk karakter krijgen. Concreet betekent dit: - Nestvoorzieningen voor vogels worden toegepast in de bebouwing; - Verblijfsvoorzieningen voor vleermuizen worden toegepast in de bebouwing; - Toepassen van groene daken met ambitieniveau: mos en sedumplanten; - Toepassen van natuur- en vleermuisvriendelijke verlichting; - Toepassen van inheemse beplanting; - Natuurlijke inrichting van de leefomgeving Bij het hotel in een van de monumentale gebouwen komt een zelfstandige horecagelegenheid voor ontbijt, lunch en diner van ca. 950 m2 bvo.

De gebouwhoogtes mogen niet hoger worden dan de bestaande Intendantsvilla; ook mag de rooilijn niet direct aan de Amsterdamsestraatweg liggen; de gebouwen springen terug naar de tweede lijn. De Papierverbrander zal blijven staan en goed worden ingepast in relatie met het nieuwe plein dat eromheen gecreëerd wordt. Het plan is om een tweetal niet monumentale gebouwen op het Herenhuiscluster af te breken om zo ruimte te maken voor meer parkeerruimte op de Parade. In de huidige situatie zijn er 42 parkeerplaatsen aanwezig en in de toekomstige situatie is ruimte voor ca. 230 plaatsen. Op het parkeerterrein wordt halfverharding toegepast, zodat regenwater in de grond kan infiltreren en het gebied een meer natuurlijke uitstraling krijgt. De parkeerstroken worden onderbroken door hagen en rijen bomen. Het parkeerterrein is toegankelijk via een inrit bij de Intendantsvilla .

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

42/121

afbeelding 25: toekomstige inrichting Parade met hotel in noorden, centraal het plein en het nieuwe parkeerterrein (bron: Randvoorwaarden ruimtelijke interventies, West8, 1 mei 2021)

Nieuwe oversteek voor langzaam verkeer Vanaf het Paradeplein is een nieuwe voetgangers- (en fiets)oversteekvoorziening beoogd voor een veilige oversteek naar de nieuwe hoofdingang van het Paleis, ten noorden van de Intendantwoning. De exacte locatie en vormgeving van de oversteekvoorziening en de ingang naar het parkeerterrein vanaf de Amsterdamsestraatweg is nog niet bepaald. Hierover vindt overleg met de wegbeheerder (provincie) plaats. Zie ook het resultaat van het mobiliteitsonderzoek, beschreven in paragraaf 5.7.1.3. Voor de oversteek vanuit de Parade naar het Paleis moet het aantal te kappen bomen beperkt blijven. Bij alle bovengrondse toevoegingen mogen bestaande zichtlijnen niet worden belemmerd. De toevoeging moet passen bij de compositie parkaanleg en de bestaande lanen.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

43/121

afbeelding 26: impressie nieuwe gelijkvloerse oversteek en nieuw kruispunt bij de Parade en aansluiting van de Dries op de Amsterdamsestraatweg (bron: Randvoorwaarden ruimtelijke interventies, West8, 1 mei 2021)

Kwekerij De kwekerij bestaat op dit moment uit een hoogstamboomgaard, een intensief gebruikt agrarisch perceel en een deel met oude kweekkas en monumentale werkschuur en een moestuin. Het streven is de kwekerij middels een ecologisch harmonieus ontwerp weer een rol te geven in het functioneren van het landgoed en verbindingen naar andere delen van het natuurnetwerk. Met name de aangrenzende structuren zoals houtwallen, onbeheerde overhoeken, slootkanten, poelranden, heggen en perceelovergangen bieden extra mogelijkheden voor planten- en diersoorten. De natte verbinding van de Praamgracht wordt hierdoor aan beide kanten van de Amsterdamsestraatweg versterkt.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

44/121

Ook de boomgaard krijgt een meer natuurlijke inrichting. Een aantal bomen zijn aan vervanging toe door in de soortkeuze een variatie in fruitsoorten en in bloeitijdstip te kiezen ontstaat meerwaarde voor diverse soorten. De aanwezigheid van vogels, vlinders en vleermuizen wordt daarnaast in het hele gebied gestimuleerd door het plaatsen van nestkasten, onder andere voor holenbroeders. Voor insecten vormen op de kop gehangen bloempotten gevuld met stro een prima verblijfplaats evenals houtblokken met geboorde gaten in diverse diameter (insectenhotel). Tot slot wordt een halve hectare intensief gebruikte landbouwgrond omgevormd kruidenrijk akker en wordt de kwekerij omgevormd naar kruiden- en faunarijk grasland, met struweel en een kruidenrijke akker.

afbeelding 27: Inrichtingsschets kwekerij (bron: NNN onderzoek, Eelerwoude, mei 2021)

3.6.7 Alexanderkwartier Het huidige Marechausseeterrein heeft een willekeurige lay-out die geen enkele relatie heeft met de oorspronkelijke historische bosstructuren van Soestdijk. Het heeft een eigen toegang aan de Amsterdamsestraatweg en is grotendeels afgesloten met een hoog hek, en bestaat uit een hoofdgebouw, enkele grote bijgebouwen voor huisvesting, opslag, een sporthal en ondergrondse schietbaan. Buiten het hek staan acht woningen, met tuin aan voorzijde en achterzijde. Ook is er aan het einde van de doodlopende straat een parkeerplaats voor recreanten die het bos bezoeken. Het is een drukbezocht bosgebied door wandelaars (met honden - losloopgebied) en een ruiter- en menroute. Voor een duurzame toekomstige ontwikkeling is het nodig een nieuwe landschappelijke en stedenbouwkundige structuur te vormen die adaptief is voor de bestaande historische lagen. Duurzaam ontwikkelen betekent dat de nieuwbouw sterk wordt verankerd en geïnspireerd door de historische structuren. Deze nieuwe woonbuurt draagt de naam Alexanderkwartier. De nieuwbouwlocatie is aan deze zijde van het landgoed bedacht omdat het Marechausséeterrein landschappelijk en cultuurhistorisch minder waardevol is en de natuurwaarden hier enigszins verstoord zijn vanwege de aanwezige bebouwing en verharding en menselijke activiteiten.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

45/121

De provincie Utrecht hanteert het principe dat een toename van de verstedelijking in het landelijk gebied niet wenselijk is. De in het plan opgenomen woningbouw is echter een essentiële kostendrager voor de grote investeringen die nodig zijn voor het herstel en de duurzame instandhouding van het Landgoed Paleis Soestdijk. De woningbouw valt onder een van de uitzonderingsmogelijkheden die de provincie heeft opgenomen in haar ruimtelijk beleid (zie paragraaf 4.3). Het bestemmingsplangebied is een gevoelige locatie met zeer hoge cultuurhistorische, landschappelijke en ecologische waarden. De uitgangspunten voor de typologie, de doelgroep en de prijsklasse voor de nieuwe woningen komen voort uit deze unieke plek met de ruimtelijke randvoorwaarden. Vanuit dit perspectief is bewust gekozen om woningen in de vrije sector te realiseren. Bij een lager rendement per woning is namelijk een groter programma nodig, wat vraagt om meer ruimtebeslag. Uitgangspunt voor het programma en de typologie van de nieuwe woningen is dat wordt ingespeeld op de veranderende vraag en veranderende woonwensen (levensloopgeschiktheid, wonen in combinatie met zorg) en hoge kwaliteitsnormen (duurzaamheid / energieprestatie). Dit in aansluiting bij de kwalitatieve doelen van de Visie Wonen van de gemeente (zie par 4.4.2).

Er is voor de nieuwbouw uitgegaan van een woonprogramma van in totaal maximaal 98 appartementen in het hoge segment. De huidige bebouwing wordt gesloopt en binnen het bestemmingsvlak is een nieuwbouwprogramma voorzien van maximaal 98 appartementen. In totaal is maximaal 6.200 m2 footprint aan bebouwing togestaan. Het parkeren wordt opgelost onder het gebouw (half verdiept). De gebouwen zullen bestaan uit vier lagen (plus de half verdiepte parkeerlaag) en worden elk maximaal 15 m hoog. Zo blijven ze onder de boomtoppen. De gronden tussen de gebouwen krijgen een natuurlijke inrichting, net als het openbare gebied. Met de verkaveling is rekening gehouden met aangewezen boskernen en door te kiezen voor appartementen is minder bebouwd grondoppervlakte nodig, zodat meer ruimte is voor een natuurlijke inrichting en betere mogelijkheden om rekening te houden met de aanwezigheid van (beschermde) natuurwaarden. Het ambitieniveau op het Alexanderkwartier is het beheertype N.15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos, waarbij soort specifieke maatregelen (takkenrillen, waterpartijen etc.) op een natuurlijke manier worden verwerkt. Voor de te realiseren woningen is het de ambitie dat ze een duurzaam en natuurlijk karakter krijgen.

Concreet betekent dit: • Nestvoorzieningen voor vogels worden toegepast in de bebouwing; • Nestvoorzieningen voor vleermuizen worden toegepast in de bebouwing; • Toepassen van groene daken met ambitie leefgebied voor insecten; • Toepassen van natuurvriendelijke en vleermuisvriendelijke verlichting; • Toepassen van inheemse beplanting; • Natuurlijke inrichting van de leefomgeving met passeerbare zones voor kleine zoogdieren, reptielen en amfibieën.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

46/121

afbeelding 28: impressie toekomstige verkaveling Alexanderkwartier (bron: Kraaijvanger, april 2021)

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

47/121

afbeelding 29: vogelvlucht impressie mogelijke situatie woningbouw Alexanderkwartier (bron: Kraaijvanger, april 2021)

3.6.8 Scouting Het scoutingterrein ligt aan de rand van het eigendom van Paleis Soestdijk. Het terrein is niet openbaar toegankelijk en is afgesloten met een hekwerk. De scouting heeft haar ‘speelgebied’ in de openbaar toegankelijke bossen van Staatsbosbeheer. Het scoutingterrein blijft op dezelfde plek aanwezig, echter wordt in de nieuwe situatie het terrein dat gebruikt wordt door de scouting iets groter en er wordt ruimte gegeven voor de bouw van een nieuw clubhuis. Het nieuwe clubhuis wordt iets groter dan het voormalige clubhuisen zal bestaan uit twee lagen (goothoogte van 4 m en bouwhoogte van 7 m). De maximaal toegestane bebouwde oppervlakte neemt ook toe van 120 m2 nu naar 270 m2 in de toekomst. Een groot deel van de nieuwbouw vindt plaats op het bestaande intensief gebruikt scoutingterrein en de plek van het voormalige clubhuis.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

48/121

afbeelding 30: toekomstige situatie scoutingterrein en gebouw (bron: Randvoorwaarden ruimtelijke interventies, West8, 1 mei 2021)

3.6.9 Evenementen Soestdijk is een iconisch monument voor het koninkrijk. Op dit iconisch fundament wordt verder gebouwd met het plan MadeByHolland. Om de plek een bestemming te maken die een breed en divers publiek aantrekt en bij voorkeur ook bezoekers verleidt om terug te komen, wordt inhoud en dynamiek toegevoegd. Dat gebeurt door een steeds wisselende programmering. Evenementen horen daarbij en zijn in dat kader onderdeel van MadeByHolland. Wisselende programmering zowel in de gebouwen als ook op het landgoed is altijd uitgangspunt geweest in het winnend concept. Recente ervaringen Al voordat het Rijk Landgoed Paleis Soestdijk verkocht, vonden er geregeld evenementen plaats op het landgoed. In 2010 en 2011 was dit de opera “Orfeo ed Euridice”. Later werden “Royal Park Live” en de “Royal Run” steeds terugkerende evenementen. En in 2018 werd eenmalig de musical “Elisabeth in Concert” geprogrammeerd en in 2019 “Concours d’ Élégance”. Vastgesteld moet worden dat rond deze grootschalige evenementen in sommige gevallen de organisatie te kort schoot. Dit is deels terug te voeren op Paleis Soestdijk en de organisatoren. Het gevolg is dat de discussie over evenementen primair gaat over eventuele negatieve gevolgen, in plaats van over de meerwaarde voor het concept MadeByHolland, Paleis Soestdijk en voor de bezoekers.

Met het oog op de toekomstige invulling van Landgoed Paleis Soestdijk is de regeling voor evenementen verder uitgewerkt. Daarbij is nadrukkelijk rekening gehouden met de mogelijke impact van evenementen op natuur, omwonenden, verkeer en bereikbaarheid. Toekomstige situatie Vanaf 2024 is het Paleis en omringende park het decor voor een brede verzameling activiteiten en programma’s, waarin alles draait om inspiratie, bewustwording en innovatiekracht. Spraakmakende (internationaal) opererende partijen hebben al aangegeven graag te willen programmeren. Ook biedt het paleis straks ruimte aan organisaties, ondernemers en innovators om elkaar te ontmoeten, kennis uit te wisselen en inspiratie op te doen.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

49/121

Evenementen zijn, zoals gezegd, onderdeel van MadeByHolland. Om zorgen die voortkomen uit recente ervaringen weg te nemen, is onder meer gekeken naar het maximaal aantal bezoekers per evenementdag. In de huidige regelgeving van de Gemeente Baarn is nu geen maximum aantal bezoekers per dag omschreven, met uitzondering voor geluidsdragende 2 evenementen, namelijk 5.000 bezoekers (dit komt voort uit de Wet milieubeheer). Paleis Soestdijk introduceert In dit ontwerp bestemmingsplan een maximum van 5.000 bezoekers per dag voor alle 40 evenementendagen. Ter illustratie: evenementen als Royal Park live en Concours d’ Élégance trekken nu ruim 8.000 bezoekers per dag. Daarnaast handhaaft Paleis Soestdijk in het ontwerpbestemmingsplan het maximum van 40 evenementdagen per jaar, waaronder 12 zogenaamd geluid dragend. En waaronder naast grote ook veel kleinere evenementen zullen vallen. Dat kan een evenement van een dag zijn, of van meerdere dagen, zolang het maximum van 40 dagen maar niet wordt overschreden. De evenementen vinden plaats in de zogenaamde dynamische zone (zie afbeelding 31). In die onderdelen van de dynamische zone waar regels gelden op het gebied van fauna wordt gewerkt binnen het wettelijke kader (Wet natuurbescherming). Zo wordt bijvoorbeeld rekening gehouden met paar- en broedseizoenen en regels ten aanzien van lichtuitstraling vanwege soorten zoals vleermuizen.

afbeelding 31: zonering van het landgoed (bron: West8, april 2021)

Parkeren bij evenementen Het is de wens om het parkeren tijdens evenementen zoveel mogelijk op het terrein van het landgoed op te lossen. Door het instellen van een maximum van 5.000 bezoekers per dag is dit voor een groot deel ook realiseerbaar. Het weiland naast het Wilhelmina Chalet wordt voor maximaal 12 dagen per jaar gebruikt als parkeerplaats, uiteraard met de daarvoor nodige beschermende voorzieningen. Het faciliteren van meer parkeermogelijkheden op het landgoed voor evenementen staat echter op gespannen voet met de natuurwaarden en de rustzone.

2

Hiermee wordt bedoeld een geluidbelasting op omliggende woningen die hoger is dan de reguliere geluidnormen. De geluidnormen uit het Activiteitenbesluit zijn gelijk aan de reguliere geluidnormen uit de ‘Geluidbeleidsregels bij Evenementen gemeente Baarn’ (zie Tabel 5).

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

50/121

Mocht er behoefte zijn aan parkeerplekken buiten het landgoed wordt dat gevonden in plekken zoals het Bomencentrum en Nijhoff. Op het landgoed zijn er in de huidige situatie 272 parkeerplekken beschikbaar. Met de uitbreiding van de parkeermogelijkheden binnen het plangebied is er in de toekomstige situatie sprake van ca. 560 permanente plaatsen en ca. 450 tijdelijke plaatsen op het overloopparkeerterrein (maximaal 12 keer per jaar in te zetten), in totaal ca. 1.010 parkeerplaatsen binnen het plangebied. Dit betekent dat indien een concert of ander groot evenement wordt gehouden, een andere parkeerlocatie ingezet moet worden om de resterende parkeerplaatsen te faciliteren (ca. 590 plaatsen). De aanwezige P+R voorzieningen zoals Bomencentrum, Nijhof e.d. bieden in totaal voldoende capaciteit hiervoor. Bij een aanvraag voor een evenement dient de organisator aan te tonen dat er voldoende parkeergelegenheid beschikbaar is. Er is een blauwdruk opgesteld, zie paragraaf 5.7.2. Op basis van de blauwdruk kan een mobiliteitsplan per evenement worden opgesteld of een bestaand mobiliteitsplan worden getoetst op haalbaarheid en volledigheid. De randvoorwaarden vanuit natuur Een evenement kan een negatief effect hebben op beschermde flora en fauna. Het gaat met name om effecten als betreding, bewegingen (optische verstoring), geluid en licht.

Veel van deze effecten zijn te ondervangen, zonder afbreuk te doen aan de aard en omvang van een evenement. In een aantal situaties vraagt het om aanpassingen, bijvoorbeeld met betrekking tot de locatie van het evenement of het tijdstip. Gelet op de aanwezige, beschermde soorten in het plangebied Landgoed Paleis Soestdijk zijn door de evenementen vooral effecten te verwachten op vleermuizen, (broed)vogels, das en ringslang. Een belangrijke mitigerende (verzachtende) maatregel (zo niet de belangrijkste) is het feit dat evenementen rond het Paleis en de Parade plaatsvinden in de dynamische zone. Het Parkbos valt hierbuiten en biedt een belangrijke rustzone, en een locatie voor dieren om naar uit te wijken bij evenementen. Een tweede belangrijk aspect is het nemen van maatregelen om effecten te voorkomen. Het afhekken van kwetsbare gebiedsdelen is zo’n belangrijke maatregel. De ervaring leert dat mensen zich tegenwoordig helaas niet meer laten tegenhouden door alleen een bord met ‘toegang verboden’. Veel effecten kunnen worden voorkomen door het tijdstip en de locatie van het evenement goed af te stemmen met aanwezige natuurwaarden. Een voorbeeld hier is de Paleisvijver. Door de waterrijke omgeving is hier veel voedsel voor o.a. vleermuizen te vinden.

In de kraamperiode hebben deze vleermuizen veel voedsel nodig dat ze op korte afstand van hun verblijfplaatsen (met jongen) moeten kunnen vinden. De vijver is zo’n plek en goede alternatieven ontbreken. Een evenement dat leidt tot verstoring van vleermuizen rond deze vijver, kan dus een grote impact hebben op deze dieren en (onbedoeld) leiden tot overtreding van de Wet natuurbescherming. Op andere tijdstippen in het jaar is het echter geen probleem om hier een evenement te organiseren, bijvoorbeeld als de vleermuizen in winterslaap zijn. Een derde aspect is de duur van een evenement. Het mag duidelijk zijn dat een evenement dat met op- en afbouw een week duurt, een grotere impact heeft dan een evenement van een dag. Ook de duur in relatie tot het seizoen/tijdstip in het jaar is van belang als ook de periode tussen de verschillende evenementen. Een vierde aspect betreft de vogels in de broedtijd (de broedvogels). Voor deze soortgroep biedt de Wet natuurbescherming (die voor vogels een rechtstreekse doorvertaling is van de Europese Vogelrichtlijn) geen mogelijkheden om ontheffing te krijgen voor evenementen. Dit betekent dat meer nog dan bij de andere soorten, de evenementen op een dusdanige manier moeten plaatsvinden, dat ze (vrijwel zeker) niet leiden tot verstoring van broedende en nestelende vogels.

Uit diverse onderzoeken blijkt dat veel vogels zich aanpassen aan evenementen, maar dat ze vooral in de fase dat ze zich vestigen (en een nest gaan maken), kwetsbaar zijn voor verstoring. Omdat elke vogel en soort weer op een ander tijdstip start met nestelen is dit grofweg de periode van 1 maart tot 15 mei.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

51/121

Het aspect verlichting is voor een groot aantal soorten zeer belangrijk. Voor Landgoed Paleis Soestdijk gaat het vooral om het voorkómen van verlichting van de omgeving en het verlichten van kwetsbare terreindelen (de vijver, ijskelder en een aantal gebouwen met verblijfplaatsen van vleermuizen). Op basis van de uitkomsten van ecologisch onderzoek zijn voorwaarden en maatregelen benoemd om op voorhand de eventuele effecten te beperken. Met deze voorwaarden wordt getracht op voorhand de gevolgen voor beschermde soorten te minimaliseren. Het gaat dan om beperkingen voor specifieke activiteiten, zoals de inzet van verlichting of gebruik van vuurwerk en om beperkingen aan specifieke locaties en/of voor kwetsbare perioden. Zoals bijvoorbeeld de ijskelder in de winterperiode. Deze maatregelen zijn opgenomen in de regels van het bestemmingsplan. Geluid op de omgeving In de ‘Geluidbeleidsregels bij evenementen gemeente Baarn’ (RUD) zijn de geluidnormen voor evenementen beschreven die mag optreden op nabijgelegen woningen van derden, danwel op 50m afstand van de erfgrens van de inrichting (hetgeen het eerst voordoet). Er zijn reguliere normen opgenomen (komen overeen met Wet milieubeheer / Activiteitenbesluit) en verhoogde normen die een beperkt aantal keer per jaar mag optreden. Voor Soestdijk is in de geluidbeleidsregels opgenomen dat er een geluidruimte van 20 dB is.

De reguliere en de verhoogde geluidnormen zijn in onderstaande tabel benoemd. Tijdens evenementen bij Soestdijk mag maximaal 12 dagen per jaar sprake mag zijn van een verhoogde geluidbelasting van 20 dB op omliggende woningen.

Tabel 5: Reguliere en verhoogde geluidnormen (bron: ‘Geluidbeleidsregels bij evenementen gemeente Baarn’ RUD)

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

52/121

afbeelding 32: begrenzing gebied waar evenementen zijn toegestaan (lichtblauwe vlakken) binnen het plangebied (oranje lijn)

Verhouding met andere wet- en regelgeving voor evenementen Aan het organiseren van een evenement zijn in de gemeente Baarn regels verbonden. Deze zijn geformuleerd in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) , de Verordening Fysieke Leefomgeving (VFL) en het evenementenbeleid van de gemeente (zie paragraaf 4.4.4). Deze regels blijven gelden naast het bestemmingsplan. Ook de bescherming van soorten flora en fauna uit de Wet natuurbescherming geldt rechtstreeks. Het bestemmingsplan kan gezien worden als een aanvulling op deze regels en geeft een concretere afbakening. Een initiatiefnemer / organisator van een evenement dient deze regels in acht te nemen en bij de aanvraag van een evenementenvergunning de nodige onderzoeken uit te voeren. In paragraaf 4.4.4 is nader ingegaan op het evenementenbeleid en de APV/VFL. En in paragraaf 5.6.2.2 is ingegaan op de effecten van de evenementen op de natuur. Vanwege de aanwezigheid van verschillende beschermde soorten gelden er afhankelijk van de plek en periode van het jaar nog nadere restricties aan de organisatie van een evenement. 3.6.10 Paviljoens en objecten van beeldende kunst De herbestemming van Soestdijk behoudt de historische aanleg en opzet. Waar nodig wordt de aanleg hersteld en de groenstructuur aangepakt.

In dit park maken bezoekers ook op een bijzondere wijze kennis met de vier pijlers van Made by Holland, voeding, energie, water en gezondheid. Dat gebeurt in of bij tijdelijke paviljoens en objecten van beeldende kunst. Deze ruimtelijke ingrepen zijn straks te vinden in de zogenaamde Engelse tuin van de Paleistuin en in het Hertenkamp. In het westelijke deel van het Hertenkamp komt een tijdelijk paviljoen over energie, de relatie met de natuur, de toekomst van de wereld en de innovatieve Nederlandse bijdragen daaraan. Dit paviljoen wordt niet verlicht en is alleen onder begeleiding te bezichtigen in de periodes dat het Hertenkamp open is (buiten het broedseizoen).

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

53/121

In de Paleistuin wordt een aantal tijdelijke kunstwerken geplaatst. Op de wandeling terug naar het paleis bereikt de bezoeker via het sportpaviljoen het gebied bij de witte brug, de Engelse tuin. Hier komen enkele kleine tijdelijke kunstinstallaties die ook aanhaken bij de vier thema’s. Via de vleugel aan de Soesterzijde bereikt de bezoeker het eindpunt van de wandeling: het waterwerk aan de voorzijde van het paleis (permanent). Dit is een imponerende installatie van water die ook iets vertelt over watermanagement en de toekomstige uitdagingen voor Nederland en de wereld. Alle paviljoens/ (kunst)installaties moeten zorgvuldig in de bestaande structuur worden ingepast. De posities zijn vooral aan de parkcompositie (bijvoorbeeld historische zichtlijnen), natuurwaarden en archeologische waardes te toetsen. De objecten dienen revisibel te zijn en niet de grond in te gaan.

afbeelding 33: zoekgebied voor locaties van tijdelijke paviljoens en tijdelijke objecten van beeldende kunst (bron: Randvoorwaarden ruimtelijke interventies, West8, 1 mei 2021)

Er wordt gedacht aan de volgende tijdelijke paviljoens, kunstwerken en installaties: • Hertenkamp 1 paviljoen, 2 installaties • Engelse tuin (1); installatie En de volgende permanente paviljoens, kunstwerken en installaties zijn bedacht: • • Vleermuizenpaviljoen (1) • • Waterwerk voortuin (1) • Amfitheater (1) • • Nieuwe kassen (2) Ook zijn er zes al bestaande en permanente paviljoens / gebouwen: • Watertoren (1) • Wilhelminachalet (1) • IJskelder (1) • Sportpaviljoen (3)

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

54/121

4

Wetgeving en beleidskaders

4.1

Inleiding

Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de inhoud van het ruimtelijk relevante beleid op rijks-, provinciaal en gemeentelijk schaalniveau.

4.2

Rijksbeleid

4.2.1 Visie erfgoed en Ruimte en de Erfgoedwet De Visie Erfgoed en Ruimte (VER) ‘Kiezen voor Karakter’, is gericht op het verbinden van de zorg voor het cultureel erf goed met andere ruimtelijke ontwikkelingsopgaven op het - gebied van onder meer economie, veiligheid en duurzaamheid. De visie zet overheden, initiatiefnemers, eigenaren, ontwikkelaars en ruimtelijk ontwerpers er toe aan om de waarde van het cultureel erfgoed in te zetten bij de ontwikkeling van gebieden. Bescherming en instandhouding van terreinen en bouwwerken, ingeschreven in het register van rijksmonumenten, zijn geregeld in de Erfgoedwet. Hierin zijn regelingen opgenomen met bevoegdheden van bescherming door de minister, naast toezicht op de instandhouding van de cultuurhistorische waarden, waarvoor in de praktijk de gemeenten verantwoordelijk zijn. Op het Landgoed Paleis Soestdijk staan 23 rijksmonumenten, waaronder de tuinaanleg en het Paleis, zoals is beschreven in hoofdstuk 2. Plannen voor restauratie, verbouwing, wijziging en sloop van rijksmonumenten behoeven een omgevingsvergunning. Deze wordt verleend door het College van B&W van de gemeente Baarn. Bij sloop of restauratie, verbouwing en/of wijziging in het kader van een herbestemming wordt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) om advies gevraagd.

Het College van B&W dient ook een advies te vragen aan de onafhankelijke gemeentelijke monumentencommissie (Stichting MooiSticht) en aan de provincie Utrecht. Onderdeel van de omgevingsvergunningsprocedure is de toetsing van de plannen aan het vigerende bestemmingsplan. Dit moet op planologisch / ruimtelijk niveau voldoende waarborgen bieden voor bescherming en instandhouding van de cultuurhistorische waarden. Betekenis voor het plan Het plan voor de herbestemming van Paleis Soestdijk is gericht op het behouden en herstellen van het rijksmonument. Het herstel betreft niet alleen de monumentale gebouwen maar ook de lanen en overige tuinlandschappelijke structuren en zichtassen. De planvorming is integraal vanuit de tuinlandschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten ontworpen. In paragraaf 5.3 is dit nader toegelicht. Met het voorliggende plan wordt Paleis Soestdijk weer gerestaureerd en krijgt het een nieuwe toekomst met een publieke functie. Zo blijft dit Nederlandse erfgoed behouden en te bezichtigen. 4.2.2 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Vanaf 2022 treedt de nieuwe Omgevingswet in werking. De Omgevingswet bundelt alle huidige wetten over de leefomgeving. Daarbij hoort ook één rijksvisie op de leefomgeving. Het Rijk heeft op 11 september 2020 de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld.

De NOVI biedt een langetermijnperspectief op de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland tot 2050.

Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, Vastgesteld

55/121

Het doel van de Omgevingswet is het bereiken van een balans tussen: ‘(a) bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit en (b) doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften’. Deze dubbele doelstelling uit de Omgevingswet is vertaald in een omgevingsinclusieve benadering van de leefomgeving: ontwikkeling van de leefomgeving gaat samen met versterking van te beschermen waarden als gezondheid, landschap, waterveiligheid, natuur, cultureel erfgoed, leefomgevingskwaliteit en milieukwaliteit. In de NOVI zijn de maatschappelijke opgaven samengevat in vier prioriteiten: • ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie • duurzaam economisch groeipotentieel • sterke en gezonde steden en regio’s • toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Met betrekking tot ‘sterke en gezonde steden en regio’s’ is in de NOVI aangegeven dat vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig zijn voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Tegelijk streeft men naar een verbetering naar de leefbaarheid en klimaatbestendigheid in steden en dorpen.

Schonere lucht, voldoende groen en water en genoeg publieke voorzieningen waar mensen kunnen bewegen (wandelen, fietsen, sporten, spelen), ontspannen en samenkomen. Betekenis voor het plan Voor het plan zijn meerdere van de 21 nationale belangen relevant. De herbestemming van Paleis Soestdijk sluit aan bij het belang voor het behouden en versterken van cultureel erfgoed. Met de ontwikkeling wordt ingezet op het bereiken van een meerwaarde voor de landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten. Dit is onderdeel van de toetsing aan de provinciale Interim omgevingsverordening (zie paragraaf 4.3.1). Maar ook andere belangen, zoals het realiseren van een goede leefomgevingskwaliteit en waarborgen van een veilig, robuust en duurzaam mobiliteitssysteem zijn belangen die een rol spelen en waar rekening mee wordt gehouden in het plan. Er wordt gevolg gegeven aan een van de principes van de NOVI door in te zetten op het combineren van functies (natuur, recreatie, cultuurhistorie, wonen, bedrijvigheid). En bij de inpassing van de nieuwe functies wordt rekening gehouden met de kwaliteit van bodem, water, lucht, cultureel erfgoed en natuur. Hiervoor wordt de planontwikkeling getoetst aan de kwaliteiten en waarden die zijn opgenomen in het beleid en regelgeving van de provincie, het waterschap en de gemeente.

Het plan voor Landgoed Paleis Soestdijk is niet strijdig met een van de nationale belangen. 4.2.3 Besluit ruimtelijke ordening / Ladder van duurzame verstedelijking In het Besluit ruimtelijke ordening is de Ladder van duurzame verstedelijking als motiveringseis opgenomen. Met de Ladder voor duurzame verstedelijking wordt een optimale en zorgvuldige benutting van de ruimte nagestreefd. Gemotiveerd dient te worden hoe een zorgvuldige afweging is gemaakt ten aanzien van het ruimtegebruik. Deze motiveringsplicht is in artikel 3.1.6, lid 2, Bro als volgt geformuleerd: "De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien." 4.2.3.1 Betekenis voor het plan Het project ligt buiten het bestaand stedelijk gebied. Het project voorziet in de realisatie van 98 woningen en een hotel van 120 kamers. Het bestemmingsplan maakt een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk. Er is een toets aan de ladder uitgevoerd (‘Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking wonen en hotel Paleis Soestdijk’, Bureau Stedelijke Planning, 9 juni 2021). Hieronder is het resultaat toegelicht.