320921 Actualisatie IHP Onderwijs Baarn 2022-2041 Bijlage 1 eindrapport (1)
Tekst van het document
De Gaspard de Coligny is een gezellige, christelijke basisschool in een mooi modern gebouw in Baarn. De school werkt vanuit de kernwaarden vertrouwen, openheid, veelzijdigheid, ondernemen en ontdekken. Er wordt veel waarde gehecht aan het werken aan autonomie en zelfstandigheid. Kinderen leren naast goed lezen, rekenen en schrijven ook onderzoeken, creëren en ontwerpen, hun muzikale en creatieve talenten ontdekken en samenwerken.
Perspectief Perspectief voor dit schoolgebouw is instandhouding. Gedurende de doorlooptijd van het IHP staan geen huisvestingsmaatregelen gepland, anders dan de aanpassing van het ventilatiesysteem, het onderhoud en aanpassingen die door het schoolbestuur zelf worden gedaan. • 2021-2022: maatregelen binnenklimaat (inregelen ventilatiesysteem) 67 • tot 2056: instandhouding via regulier onderhoud
67
MONTINI
LEERLINGENVERLOOP
RUIMTESALDO
Montini 350
0
300
-100
250
-200
200
-300
150
-400
100
-500
50
-600
0
2011
GEBOUWGEGEVENS
Schoolbestuur Vestigingsplaats Denominatie Concept Bouwjaar Leeftijd Omvang Renovatiejaar Uitbreiding(en) Boekwaarde Energielabel Medegebruik
Het Sticht Baarn Rooms-katholiek Jenaplan 2016 5 jaar 1.543 m² BVO (onderwijscapaciteit) € 10.870.000 (= totaal Noorderbreedte) C nee (wel Kind & Co in niet-onderwijsdeel)
-700
2021
2031
KWALITEITSWAARDERING
2041
2021
2026
2031
2036
VOEDINGSGEBIED
2041
P E R S P E CT I E F BASISSCHOOL MONTINI Analyse huisvesting • De Montini is sinds 2016 gehuisvest in een nieuw gebouw samen met Gaspard de Coligny en kinderopvang van Kind&Co. • Er is beperkt dubbel gebruik van ruimten binnen brede school Noorderbreedte. Kind&Co heeft bijvoorbeeld een eigen BSO-ruimte. • Het rendement van de zonnepanelen valt erg tegen, waardoor de exploitatielasten voor dit nieuwe gebouw toch hoog uitvallen. • De school is tevreden over het gebouw, met uitzondering van het binnenklimaat. Metingen hebben in het najaar van 2020 uitgewezen dat er sprake is van een te hoog CO2-gehalte in de lokalen. Uit nader onderzoek blijkt dat dit via het opnieuw inregelen van de huidige installatie voor mechanische ventilatie te verhelpen is. Het Sticht heeft hiervoor een plan opgesteld. Een in 2021 ingediende aanvraag voor een SUVIS-bijdrage is afgewezen. Mogelijk vallen de noodzakelijke aanpassingen nog onder de garantie van de huidige installateur. • De huidige onderwijscapaciteit is bepalend voor het aantal groepen en leerlingen op de scholen in het gebouw Noorderbreedte. Hierop wordt door beide scholen indien nodig gestuurd, zodat geen uitbreiding nodig is.
De Montini is een Jenaplanschool en werkt vanuit deze onderwijskundige visie: “Je wordt mens in relatie met jezelf, de ander en de wereld om je heen”. De school biedt onderwijs aan vanuit drie functies: kwalificatie van kinderen, socialisatie en het in stand houden van culturele en religieuze tradities.
69
Perspectief Perspectief voor dit schoolgebouw is instandhouding. Gedurende de doorlooptijd van het IHP staan geen huisvestingsmaatregelen gepland, anders dan de aanpassing van het ventilatiesysteem, het onderhoud en aanpassingen die door het schoolbestuur zelf worden gedaan. • 2021-2022: maatregelen binnenklimaat (inregelen ventilatiesysteem) 69 • tot 2056: instandhouding via regulier onderhoud 69
AMALIA ASTRO
LEERLINGENVERLOOP
RUIMTESALDO
Amalia Astro 350
0
300
-100
250
-200
200
-300
150
-400
100
-500
50
-600
0
-700
2011
GEBOUWGEGEVENS
Schoolbestuur Vestigingsplaats Denominatie Concept Bouwjaar Leeftijd Omvang Renovatiejaar Uitbreiding(en) Boekwaarde Energielabel Medegebruik
PCBO Baarn-Soest Baarn Protestants-christelijk regulier 1909 112 jaar 1.230 m² BVO 1981 divers, laatste in 2020 € 46.000 onbekend nee
2021
2031
KWALITEITSWAARDERING
2041
2021
2026
2031
2036
VOEDINGSGEBIED
2041
P E R S P E CT I E F BASISSCHOOL AMALIA ASTRO Analyse huisvesting • Het historische schoolgebouw van de Amalia Astroschool is al 112 jaar oud. Hiermee is de school in het oudste schoolgebouw van Baarn gehuisvest. Het gebouw is een gemeentelijk monument. Dit heeft beperkingen en leidt tot hogere onderhoudskosten. • Het gebouw is door schoolbestuur PCBO Baarn-Soest zelf aangepast en in 2020 nog uitgebreid met 33 m2 (met name de personeelsruimte). Met de gemeente is hierover de afspraak gemaakt dat indien de school binnen een termijn van tien jaar verplaatst zou worden, de helft van de resterende boekwaarde van deze investering wordt vergoed. • Ondanks gebouwelijke aanpassingen, loopt de school tegen de grenzen van het gebouw aan. Het gebouw is door de beperkte functionaliteit en flexibiliteit ongeschikt voor eigentijds onderwijs. Het gebouw is goed geïsoleerd, maar het binnenklimaat is matig. • De huidige capaciteit op de school is bepalend voor het aantal groepen en leerlingen. Hierop wordt door de school gestuurd zodat geen uitbreiding of medegebruik nodig is. Perspectief • 2021-2033: • 2026-2030: • 2030-2033:
De Amalia Astroschool bestaat al sinds 1910. De school bevindt zich in het centrum van Baarn. De missie van de school luidt 'Samen op eigen wijze'. In 'samen' zit de verbondenheid met elkaar waaraan de school veel waarde hechten. In 'eigen wijze’ zit de erkenning van verschillen tussen kinderen. De ouders van leerlingen zijn belangrijke partners in het ontwikkelingsproces van de kinderen op de Amalia Astro. Als school en gezin worden kinderen zo goed mogelijk begeleid.
71
instandhouding gebouw, afstemmen op perspectief huisvesting scenariostudie huisvesting Amalia Astro + gym vernieuwing Amalia Astro via renovatie/vernieuwbouw of nieuwbouw
Mogelijke huisvestingsscenario’s: 1. Renovatie huidig gebouw 2. Vervangende nieuwbouw in Baarn Centrum, evt. gecombineerd met KWS 3. Vervangende nieuwbouw buiten Baarn Centrum (meer richting Baarn Noord), eventueel gecombineerd met andere school herontwikkeling huidige locatie In scenario 1 moet rekening worden gehouden met tijdelijke huisvesting tijdens de renovatie. 71 Bij scenario’s 2 en 3 zal het huidige gebouw een functiewijziging krijgen.
71
KONINGIN WILHELMINASCHOOL
LEERLINGENVERLOOP
RUIMTESALDO
KWS 350
700
300
600
250
500
200
400
150
300
100
200
50
100
0
0
2011
GEBOUWGEGEVENS
Schoolbestuur Vestigingsplaats Denominatie Concept Bouwjaar Leeftijd Omvang Renovatiejaar Uitbreiding(en) Boekwaarde Energielabel Medegebruik
PCBO Baarn-Soest Baarn Protestants-christelijk regulier 1920 101 jaar 1.360 m² BVO € 140.000 onbekend nee
2021
2031
KWALITEITSWAARDERING
2041
2021
2026
2031
2036
VOEDINGSGEBIED
2041
P E R S P E CT I E F BASISSCHOOL KONINGIN WILHELMINASCHOOL Analyse huisvesting • Het gebouw van de KWS is de afgelopen jaren diverse malen verbouwd (waaronder geïsoleerd) en aangepast. Het gebouw is echter niet geschikt voor eigentijds onderwijs. Het heeft functionele beperkingen en het gebouw is niet flexibel in te delen. Daarnaast is een slag nodig om het binnenklimaat en duurzaamheid van het gebouw te verbeteren. • Het aantal leerlingen op de KWS heeft een flinke dip gehad (van 230 leerlingen in 2012 naar 153 leerlingen in 2017), maar sinds 2018 stijgt het jaarlijks. Perspectief • 2022: • 2022-2024: • 2024-2025:
De Koningin Wilhelminaschool (KWS) is een warme, kleinschalige basisschool in het hart van Baarn. De school geeft klassikaal les op verschillende niveaus, waardoor het onderwijs zorgvuldig is afgestemd op de specifieke behoefte van het kind. Leerkrachten en ondersteuners kennen de leerlingen op de KWS goed, weten wat ze nodig hebben en stimuleren hen om te groeien. De KWS heeft onderwijs op basis van relaties. De christelijke identiteit inspireert om vanuit een open houding relaties aan te gaan.
73
scenariostudie huisvesting KWS + gym instandhouding gebouw, afstemmen op perspectief huisvesting vernieuwing KWS via renovatie of nieuwbouw
Mogelijke huisvestingsscenario’s voor de KWS zijn: 1) Renovatie huidig schoolgebouw KWS 2) Vervangende nieuwbouw KWS op locatie Poorthuis -> naast St. Aloysius als ‘cluster centrumscholen’, ook kinderopvang toevoegen 3) Vervangende nieuwbouw op huidige locatie KWS 4) Vervangende nieuwbouw op andere locatie in Baarn Centrum, eventueel met andere school (bijvoorbeeld Amalia Astro) In scenario’s 1 en 3 moet rekening worden gehouden met tijdelijke huisvesting tijdens de renovatie. Bij scenario’s 2 en 4 zal het huidige gebouw een functiewijziging krijgen of herontwikkeld worden.
73
73
S T. A L O Y S I U S
LEERLINGENVERLOOP
RUIMTESALDO
St. Aloysius 350
0
300
-100
250
-200
200
-300
150
-400
100
-500
50
-600
0
-700
2011
GEBOUWGEGEVENS
Schoolbestuur Vestigingsplaats Denominatie Concept Bouwjaar Leeftijd Omvang Renovatiejaar Uitbreiding(en) Boekwaarde Energielabel Medegebruik
Het Sticht Baarn Rooms-katholiek regulier 1921 100 jaar 1.245 m² BVO 1963 1963 € 98.000 onbekend BSO Podium van Kind & Co
2021
2031
KWALITEITSWAARDERING
2041
2021
2026
2031
2036
VOEDINGSGEBIED
2041
P E R S P E CT I E F BASISSCHOOL ST. ALOYSIUS Analyse huisvesting • De St. Aloysius is één van de drie centrumscholen in Baarn. Het gebouw dateert uit 1921 en is in 1963 aangepast. In 2008 is het gebouw aangewezen als gemeentelijk monument. • De school ervaart diverse pluspunten van het gebouw: grootte van lokalen, indeling van het gebouw, karakteristieke uitstraling van het gebouw, de plek in Baarn en het plein. • Het monumentale gebouw van de St. Aloysius zorgt voor aanzienlijke extra onderhoudskosten, waarvoor de school vanuit de MI-vergoeding onvoldoende middelen krijgt. Daarnaast biedt de monumentale status van het gebouw mogelijk ook beperkingen in de mogelijkheden tot verduurzaming. Hierdoor is het de vraag of de geplande aanpak van het binnenklimaat en gedeeltelijke verduurzaming van het schoolgebouw op korte termijn aangepakt kunnen worden. Met de geplande werkzaamheden zou het gebouw op het niveau van Frisse Scholen Klasse C (of indien mogelijk zelfs B) uitkomen en een CO2en energiemonitoringssysteem krijgen. • De St. Aloysius kampt al jaren met een capaciteitstekort. Het Sticht huurt daarom momenteel drie lokalen in het naastgelegen Poorthuis. Als Het Poorthuis sluit en de huurovereenkomst beëindigd wordt terwijl de extra ruimtebehoefte nog voortduurt, dan wordt teruggevallen op de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs.
Uitgangspunt in de Verordening is dat bij een tekort aan capaciteit indien mogelijk wordt verwezen naar leegstand van onderwijscapaciteit of anders uitbreiding wordt gerealiseerd. De Aloysiusschool is een katholieke school, maar staat ook open voor kinderen van andere gezindten of kinderen van niet godsdienstige ouders. De school staat centraal in Baarn en is goed bereikbaar. Omdat de wereld verandert, verandert de school mee. Naast dat de basis altijd goed op orde moet zijn, is er aandacht voor vernieuwing en creativiteit. De St. Aloysius wil dat kinderen in een veilige school met een prettige sfeer kunnen leren.
Perspectief • 2021: • 2021-2022: • 2023-2024: • 2023-2024: • 2025-2049:
aanpak binnenklimaat en deel verduurzaming opstellen renovatieplan renovatie schoolgebouw uitbreiding capaciteit ter vervanging van Poorthuis instandhouding gebouw via regulier onderhoud
75
75
75
NIEUWE BAARNSCHE SCHOOL
LEERLINGENVERLOOP
RUIMTESALDO
NBS 700
600
600
500
500 400
400 300
300 200
200
100
100
0
0
2011
GEBOUWGEGEVENS
Schoolbestuur Vestigingsplaats Denominatie Concept Bouwjaar Leeftijd Omvang Renovatiejaar Uitbreiding(en) Boekwaarde Energielabel Medegebruik
Vereniging Nieuwe Baarnsche School Baarn Algemeen-bijzonder regulier 2015 6 jaar 3.141 m² BVO (onderwijscapaciteit) € 10.335.000 A Nee (wel Kind & Co in niet-onderwijsdeel)
2021
2031
KWALITEITSWAARDERING
2041
2021
2026
2031
2036
VOEDINGSGEBIED
2041
P E R S P E CT I E F BASISCHOOL NIEUWE BAARNSCHE SCHOOL Analyse huisvesting • De NBS heeft jarenlang in een heel gedateerd gebouw gezeten, maar in 2014 is op de oude locatie van de Waldheim Mavo een prachtig nieuw schoolgebouw gerealiseerd. Het gebouw past bij het onderwijsconcept van de school. De onderbouw, middenbouw en bovenbouw zijn bij elkaar gesitueerd met een leerplein en (grote) lokalen. Het gebouw heeft vloerverwarming, koeling, een goed ventilatiesysteem en goede akoestiek. Er is nog wel een gasaansluiting, maar het gasverbruik is zeer beperkt. Het gebouw heeft een energielabel A, onder meer doordat er zonnepanelen op het dak liggen. • Het onderhoud wordt uitgevoerd volgens een actueel meerjarenonderhoudsplan (MJOP) en de school houdt rekening met de jaarlijkse onderhoudsdotatie die op basis van het MJOP nodig is. • De gymzaal bij de NBS wordt de hele week gevuld door de school zelf. Er maken geen andere scholen gebruik van de gymzaal. Buiten schooltijd maakt de BSO gebruik van de gymzaal. • De NBS werkt al jaren vanuit het huidige concept met 17 groepen. Het nieuwe gebouw is ook op gebaseerd op dit aantal leerlingen (maximaal circa 500). Hierop wordt door de school al jaren gestuurd, zodat geen uitbreiding nodig is.
De NBS is een school met een duidelijke heldere visie, structuur en communicatie. In een ruim en nieuw gebouw zijn de leerlingen verdeeld over 17 groepen. De NBS maakt onderscheid tussen onderbouw, middenbouw en bovenbouw, ook in het gebouw. Naast de groepsleerkrachten zijn er tal van specialisten die de leerkrachten ondersteunen en het onderwijs verrijken. Samen zorgen zij voor goed eigentijds onderwijs afgestemd op de behoefte van onze leerlingen en gericht op de toekomst.
77
Perspectief Perspectief voor dit schoolgebouw is instandhouding. Gedurende de doorlooptijd van het IHP staan geen huisvestingsmaatregelen gepland, anders dan het onderhoud en aanpassingen die door het schoolbestuur zelf worden gedaan. • tot 2055:
instandhouding gebouw via regulier onderhoud
77
77
GUIDO DE BRES
LEERLINGENVERLOOP
RUIMTESALDO
GdB 350
1.000 900
300
800 250
700 600
200
500
150
400 100
300 200
50
100 0
0
2011
GEBOUWGEGEVENS
Schoolbestuur Vestigingsplaats Denominatie Concept Bouwjaar Leeftijd Omvang Renovatiejaar Uitbreiding(en) Boekwaarde 1-1-2021 Energielabel Medegebruik
PCBO Baarn-Soest Baarn Protestants-christelijk regulier 1955-1960 66-61 jaar 2.163 m² BVO aanpassingen in 2006 € 170.000 onbekend nee
2021
2031
KWALITEITSWAARDERING
2041
2021
2026
2031
2036
VOEDINGSGEBIED
2041
P E R S P E CT I E F BASISSCHOOL GUIDO DE BRÈS Analyse huisvesting • Basisschool Guido de Brès is gehuisvest in twee naast elkaar gelegen gebouwen. In 1955 werd een lagere school gebouwd en in 1960 de naastgelegen kleuterschool. Daarna werd in 1963 werd gymzaal De Driesprong naast de school gerealiseerd. • Het schoolgebouw heeft een inefficiënt ontwerp, waardoor er veel loze en nietfunctionele vierkante meters zijn. Dit maakt het voor het schoolbestuur een duur gebouw in onderhoud en exploitatie. • Het gebouw is ongeschikt voor eigentijds onderwijs (functionaliteit, flexibiliteit). • Isolatie is matig, maar de school is wel volledig voorzien van LED-verlichting. • Het schoolbestuur investeert in 2021 in aanpak van het speelplein, speeltoestellen, riolering en zonnepanelen. Perspectief • 2021-2030 • 2023-2025 • 2026-2030
De Guido de Brès is een protestants-christelijke basisschool waar leerkrachten de kinderen aanmoedigen en stimuleren om hun talenten en vaardigheden optimaal te ontwikkelen. De Guido de Brès vindt het belangrijk dat kinderen zeggen: "Ik hoor erbij, ik word geaccepteerd zoals ik ben en ik heb talenten". De schoolmissie is geïnspireerd op Bijbelse waarden en normen en luidt: “Ik ontdek wie ik ben, wat ik kan, wat ik wil om een positieve bijdrage te leveren aan de samenleving".
79
instandhouding gebouw, afstemmen op perspectief huisvesting scenariostudie huisvesting Guido de Bres + gym vernieuwing Guido de Brès via renovatie/vernieuwbouw of nieuwbouw
Mogelijke scenario’s voor vernieuwing huisvesting Guido de Bres: 1) Renovatie huidig gebouw waarbij overcapaciteit wordt gereduceerd 2) Vervangende nieuwbouw op huidige locatie, eventueel samen met andere school 3) Vervangende nieuwbouw op andere locatie Baarn Zuid Oost, evt. met andere school 4) Verplaatsing naar gebouw De Uitkijck In scenario’s 1 en 2 moet rekening worden gehouden met tijdelijke huisvesting tijdens de renovatie / nieuwbouw. Bij scenario’s 3 en 4 kan de huidige locatie van de Guido de Brès herontwikkeld worden.
79
79
DE UITKIJCK
LEERLINGENVERLOOP
RUIMTESALDO
De Uitkijck
De Uitkijck 1.000
350
900
300
800 700
250
600
200
500
150
400
100
300 200
50
100 0
0
2011
GEBOUWGEGEVENS
Schoolbestuur Vestigingsplaats Denominatie Concept Bouwjaar Leeftijd Omvang deel school Renovatiejaar Uitbreiding(en) Boekwaarde Energielabel Medegebruik
Stichting Eem-Vallei Educatief (STEV) Baarn Openbaar Dalton 2009 12 jaar 1.480 m² BVO (totaal: 2.397 m2 BVO) € 3.672.000 A nee, wel Wonderland Kinderopvang in niet-onderwijsdeel
2021
2031
KWALITEITSWAARDERING
2041
2021
2026
2031
2036
VOEDINGSGEBIED
2041
P E R S P E CT I E F BASISSCHOOL DE UITKIJCK Analyse huisvesting • De Uitkijck is sinds 2009 gevestigd in het gebouw Brede School De Uitkijck. Naast de school zijn ook de peuterspeelzaal en BSO van Wonderland Kinderopvang in dit gebouw gesitueerd. • Het is een prettig en functioneel gebouw met een centraal hart. Het gebouw past goed bij het daltonconcept van de school. • Doordat het aantal leerlingen op De Uitkijck de afgelopen jaren is afgenomen, is er sprake van leegstand in het gebouw. • Volgens de afspraken in de gebruiksovereenkomst die de gemeente en STEV hebben vastgelegd voor dit gebouw, mag STEV een deel van de onderwijscapaciteit ‘teruggeven’ aan de gemeente. Hiermee krijgt de gemeente het leegstandsrisico voor deze m2’s. STEV wil graag voldoende capaciteit aanhouden zodat de school de komende jaren de mogelijkheid heeft binnen die capaciteit weer toe te groeien naar 200 leerlingen (en mogelijk daarna nog meer). In de tussenliggende periode kan een andere invulling worden gegeven aan een deel van het gebouw. • Vanaf schooljaar 2021-2022 gebruikt Het Baarnsch Lyceum een deel van de onderwijscapaciteit in brede school De Uitkijck.
Daltonschool De Uitkijck is de enige openbare basisschool in de gemeente Baarn. De uitgangspunten van Dalton zijn duidelijk herkenbaar op De Uitkijck, zodat kinderen kunnen opgroeien tot volwassenen die vertrouwen in zichzelf en de omgeving hebben. De school speelt in op de kwaliteiten en talenten van ieder individu. Elk kind kan deze in zijn of haar eigen tempo ontwikkelen. Er wordt actief aandacht besteed aan de overeenkomsten en verschillen tussen kinderen.
Perspectief • medio 2021: een deel van het gebouw teruggeven aan gemeente • vanaf medio 2021: het gebouw proberen zo efficiënt mogelijk te benutten via medegebruik door een andere school (in eerste instantie Het Baarnsch Lyceum) of tijdelijke verhuur • tot 2049: instandhouding gebouw via regulier onderhoud
81
81
81
H E T B A A R N S C H LY C E U M
LEERLINGENVERLOOP
RUIMTESALDO
HBL 1.200
0
1.000
-100 -200
800
-300
600
-400 400
-500 200
-600
0
2011
GEBOUWGEGEVENS
Schoolbestuur Vestigingsplaats Denominatie Concept Bouwjaar Leeftijd Omvang Renovatiejaar Uitbreiding(en) Boekwaarde Energielabel Medegebruik
Stichting Het Baarnsch Lyceum Baarn Algemeen-bijzonder Regulier / havo, atheneum, gymnasium 2010 11 jaar 7.016 m² (excl. gym) € 16.135.000 (totaal incl. WM en gym) A nee
-700
2021
2031
KWALITEITSWAARDERING
2041
2021
2026
2031
2036
VOEDINGSGEBIED
2041
P E R S P E CT I E F SCHOOL VOOR VOORTGEZET ONDERWIJS HET BAARNSCH LYCEUM Analyse huisvesting • De school is sinds 2010 gehuisvest in een modern, licht gebouw in een groene bosrijke omgeving met een gezonde kantine. Het complex bestaat uit drie delen: het Baarnsch Lyceum, de Waldheim Mavo en een centraal gemeenschappelijk deel met kantine, theaterfunctie, kantoren, mediatheek en sportvoorzieningen (vier sportzalen). De school heeft goed uitgeruste lokalen met heldere digiborden, een muzieklokaal met studio’s en veel muziekinstrumenten, een science-vleugel met labs, professionele theaterfaciliteiten, sportvelden rond de school en moderne gymzalen. • Het gebouw heeft een energielabel A, onder meer doordat de schoolbesturen zonnepanelen op het dak hebben laten leggen. • De eigendomssituatie is niet goed geregeld bij de nieuwbouw. Het gehele complex (gebouwen en opstallen, ook het deel van de Waldheim Mavo) is sinds bij realisatie van de nieuwbouw automatisch eigendom geworden van Stichting Het Baarnsch Lyceum. • De tweede verdieping werd erg warm. Om hier het hele jaar door onderwijs te kunnen geven, heeft het schoolbestuur in de lokalen op deze verdieping airco’s geplaatst. • Door de toename van het aantal leerlingen de afgelopen jaren, kampt de school met een ruimtetekort. Ook na het omzetten van werkruimtes tot klaslokalen is er nog steeds onvoldoende ruimte.
Het schoolbestuur heeft in 2020 zelf tijdelijke units geplaatst op het terrein van de school. Voor deze units is een vergunning voor vijf jaar afgegeven. Vanaf schooljaar 2021-2022 gebruikt HBL een deel van de onderwijscapaciteit in De Uitkijck.
83
Het Baarnsch Lyceum is een kleine veilige school voor havo, atheneum en gymnasium, zowel onderbouw als bovenbouw. De school telt ruim 1.000 leerlingen. Naast het standaard programma biedt de school extra keuzeprogramma’s zoals Sport en bewegen, Internationalisering, Science en TheArtXperience.
Perspectief Vanwege het ruimtetekort wordt rekening gehouden met in eerste instantie medegebruik en vervolgens uitbreiding van bestaande capaciteit. • 2021-2022: eigendomssituatie aanpassen • 2021-2025: medegebruik bestaande onderwijscapaciteit Baarn (De Uitkijck) 83 • 2024-2025: uitbreiding capaciteit (samen met Waldheim Mavo) 83 • tot 2050: instandhouding gebouw via regulier onderhoud
WA L D H E I M M AVO
LEERLINGENVERLOOP
RUIMTESALDO
WM 0
600
-100 500
-200 400
-300 -400
300
-500
200
-600 100
-700
0
-800
2011
GEBOUWGEGEVENS
Schoolbestuur Vestigingsplaats Denominatie Concept Bouwjaar Leeftijd Omvang Renovatiejaar Uitbreiding(en) Boekwaarde Energielabel Medegebruik
Stichting CVO Baarn-Soest Baarn Protestants-christelijk Regulier / vmbo-tl 2010 11 jaar 3.302 m² BVO (excl. gym) € 16.135.000 (totaal incl. HBL en gym) A nee
2021
2031
KWALITEITSWAARDERING
2041
2021
2026
2031
2036
VOEDINGSGEBIED
2041
P E R S P E CT I E F SCHOOL VOOR VOORTGEZET ONDERWIJS WALDHEIM MAVO Analyse huisvesting • De school is gehuisvest in een modern, licht gebouw in een groene bosrijke omgeving met een gezonde kantine. Het complex bestaat uit drie delen: het Baarnsch Lyceum, de Waldheim Mavo en een centraal gemeenschappelijk deel waarin kantine, theaterfunctie, kantoren, mediatheek en sportvoorzieningen (vier sportzalen) zijn ondergebracht. Het gebouw heeft een energielabel A, onder meer doordat de schoolbesturen zonnepanelen op het dak hebben laten leggen. • De eigendomssituatie is niet goed geregeld bij de nieuwbouw. Het gehele complex (gebouwen en opstallen) is sinds bij realisatie van de nieuwbouw automatisch eigendom geworden van Stichting Het Baarnsch Lyceum. • Het wordt erg warm op de eerste verdieping. Het schoolbestuur heeft in de lokalen op deze verdieping nog geen airco’s geplaatst.
85
Perspectief Vanwege het ruimtetekort wordt rekening gehouden met medegebruik van bestaande capaciteit in Baarn of in Soest. Indien dat niet (volledig) mogelijk is, is uitbreiding aan de orde.
De Waldheim Mavo is een kleinschalige, christelijke school voor vmbo-tl met veel oog voor onderlinge relaties en een hoge mate van betrokkenheid. De school wil het onderwijs niet alleen leerzaam, maar ook vormend laten zijn. Er bestaat daarom ook in alle vier de leerjaren een sport en theaterklas. Ook is er een business- en scienceklas om leerlingen die een ondernemende of onderzoekende stijl hebben extra uit te dagen.
• • • •
2021-2022: 2021-2025: 2024-2025: tot 2050:
eigendomssituatie aanpassen indien nodig: medegebruik uitbreiding capaciteit (samen met Het Baarnsch Lyceum) instandhouding gebouw via regulier onderhoud
85
7 fa s e r i n g .
86
ro u te ka a r t o n d e r w i j s h u i sve st i n g B a a r n . Met de vernieuwing van de huisvesting van zes scholen, is in Baarn circa 15 jaar geleden een start gemaakt met het verbeteren van onderwijshuisvesting. Deze inhaalslag is nog niet afgerond. Vier scholen lopen nog tegen de veroudering van hun huisvesting aan. Ze worden beperkt in hun onderwijskundige mogelijkheden door de traditionele (en vaak onoverzichtelijke) opzet van de gebouwen. De flexibiliteit in de oude schoolgebouwen is beperkt, waardoor de scholen functionele knelpunten ervaren. De gebouwen zijn niet meer geschikt voor modern onderwijs. Het is lastig om bijvoorbeeld leerpleinen, individuele werkplekken, ruimte voor het werken in groepje of spreekkamers te realiseren in de oude gebouwen. De gebouwen bestaan voornamelijk uit grote leslokalen en gangen. Daarnaast is het binnenklimaat in de oudere gebouwen een knelpunten. Er kan alleen op natuurlijke wijze geventileerd worden. Daarnaast kost het onderhouden van de oude schoolgebouwen veel geld. Sinds 2015 ligt de verantwoordelijkheid hiervoor bij de schoolbesturen. Het buitenonderhoud is ‘koud’ overgedragen van gemeente naar de schoolbesturen, waardoor de schoolbesturen niet hebben kunnen reserveren voor de aanzienlijke onderhoudskosten.
Doordat de gebouwen niet altijd efficiënt zijn ontworpen, moeten er soms ook veel inefficiënte vierkante meters onderhouden en geëxploiteerd worden, waarvoor het schoolbestuur geen vergoeding ontvangt. Voor twee van de vier oude schoolgebouwen speelt daarnaast ook mee dat het monumentale gebouwen zijn. Bepaalde gebouwelijke elementen, die geen enkele functie hebben voor het onderwijs maar niet gewijzigd mogen worden, brengen aanzienlijke kosten met zich mee. Ook hiermee houdt de onderhoudsvergoeding die schoolbesturen ontvangen van het rijk geen rekening. Een consequentie van de groeiambities van Baarn dat er ook meer leerlingen gehuis-
vest moeten worden. Dit vraagt op enkele plekken om uitbreiding van de huidige onderwijscapaciteit. Onder meer om samenwerking te stimuleren, efficiënt om te gaan met ruimten, voldoende massa te hebben om kinderopvang aan te bieden en onderlinge groei en krimp makkelijker op te vangen, wordt bij de vernieuwing van onderwijshuisvesting gekeken naar mogelijkheden voor clustering. Dit heeft in de afgelopen jaren geresulteerd in de gezamenlijke huisvesting van het voortgezet onderwijs en brede school Noorderbreedte. Bij de aanpak van de resterende schoolgebouw wordt ook gekeken naar mogelijkheden voor clustering. Tot slot hebben de gemeente Baarn en de schoolbesturen ook ambities om tot een verduurzaming van gebouwen te komen en een bijdrage te leveren aan het behalen van de klimaatdoelstellingen. De schoolgebouwen kunnen hierin een belangrijke voorbeeldfunctie vervullen. Dit alles maakt dat er ook voor de komende jaren nog een opgave ligt in Baarn als het gaan om onderwijshuisvesting. Dit vraagt ook om een aanzienlijke investering. Anderzijds is het ook zo dat de gemeente Baarn gedurende een hele lange periode (tussen ongeveer 1960 en 2010) helemaal niet heeft geïnvesteerd in renovatie of nieuwbouw van schoolgebouwen. Op de volgende pagina is een routekaart opgenomen waarin een gefaseerde uitvoering van maatregelen is opgenomen.
De prioritering en fasering is tot stand gekomen in overleg met schoolbesturen. Hierbij is onder meer rekening gehouden naar de momenten waarop grootschalig onderhoud gepland staat aan de schoolgebouwen en/of gymzalen, samenwerkingsmogelijkheden en ruimtelijke en demografische ontwikkelingen.
87
ROUTEKAART ONDERWIJSHUISVESTING BAARN
2021
FASE 1A 2022-2023
FASE 1B 2024-2025
FASE 2 2026-2029
Renovatieplan St. Aloysius + gym Scenariostudie KWS + gym Renovatie St. Aloysius + evt. gym
Uitbreiding St. Aloysius Renovatie of nieuwbouw KWS + evt. gym Uitbreiding voortgezet onderwijs Scenariostudie Guido de Bres + gym
Vernieuwing Guido de Bres + gym Scenariostudie Amalia Astro + gym
2030 -49% CO2
FASE 4 2034-2037
FASE 3 2030-2033 Vernieuwing Amalia Astro + evt. gym
FASE 5 2038-2041
FASE 6 2042-2046 Einde doorkijk van dit IHP
FASE 7 2047-2050
2050 -95% CO2
88
8 financiën.
89
financiën. Normbedragen VNG In 2021 zijn de VNG-normbedragen aanzienlijk verhoogd vanwege prijsstijgingen in de bouw en vanwege het nieuwe Bouwbesluit waarbij moet worden voldaan aan de BENG-eisen (bijna energieneutraal gebouw). De VNG-normbedragen zijn indicatieve bedragen en bieden geen garantie dat de uitvoering ook daadwerkelijk binnen deze budgetten mogelijk is. Bouwkosten zijn namelijk aan diverse ontwikkelingen onderhevig. Dit kan ertoe leiden dat de daadwerkelijke kosten hoger of lager uitvallen dan de normvergoeding. De VNG-normbedragen gaan uit van een startbedrag en aanvullend een bedrag per vierkante meter BVO. Indicatief zijn hieronder de VNG-normbedragen uit 2021 opgenomen voor nieuwbouw van een school met 100, 200 en 300 leerlingen. normvergoeding 2021 nieuwbouw school 100 leerlingen school 200 leerlingen school 300 leerlingen
m2 703 1.206 1.709
VNG totaal 2.045.965 3.144.014 4.242.063
per m2 2.910 2.607 2.482
Opsterland totaal per m2 2.231.532 3.174 3.511.847 2.912 4.528.270 2.650
Financiële uitgangspunten duurzaam IHP In dit IHP wordt uitgegaan van een hoger ambitieniveau dan het huidige Bouwbesluit (ENG in plaats van BENG). Daarnaast wordt een vast bedrag per vierkante meter BVO als uitgangspunt genomen voor de investeringsramingen. Hiernaast zijn de uitgangspunten opgenomen die zijn gehanteerd bij het investeringsoverzicht in dit IHP.
Uitgangspunten stichtingskosten Nieuwbouw en uitbreiding (ENG) Renovatie (ENG indien mogelijk) Bijdrage schoolbesturen Prijspeil Incl. BTW
€ 3.100 / m2 BVO € 2.000 / m2 BVO variabel (zie aparte alinea) 2021 ja
Algemene financiële uitgangpunten Afschrijvingstermijn nieuwbouw Afschrijvingstermijn renovatie Rekenrente Afschrijvingsmethode Restwaarde
40 jaar 25 jaar (wel maatwerk mogelijk) 0,5% lineair nee
verschil totaal perte m2 Om grip en sturing houden op de bouw- en renovatiekosten van 185.567 264 onderwijshuisvesting, worden aanbestedingsresultaten getoetst aan het vastgestelde 367.833 en voorgelegd 305 bouwplan aan de gemeenteraad. 286.207 167
Bijdrage schoolbesturen De stichtingskosten voor nieuwbouw liggen boven de VNG-normvergoeding van 2021. Dit komt mede doordat de VNG-normvergoeding uitgaat van het huidige bouwbesluit waarin BENG (bijna energieneutraal gebouw) het uitgangspunt is. In dit plan gaan gemeente en schoolbesturen uit van een gezamenlijke verantwoordelijkheid om te zorgen voor schoolgebouwen die passend, duurzaam, functioneel en eigentijds zijn. Daarom is rekening gehouden met een financiële bijdrage van de schoolbesturen.
90
financiën. De bijdrage van schoolbesturen aan investeringen in onderwijshuisvesting is variabel en wordt per situatie bekeken. Hierbij wordt rekening gehouden met de wettelijke (on)mogelijkheden voor schoolbesturen om te investeren in ‘stenen’. Bij het bepalen van de hoogte van een bijdrage wordt onder andere gekeken naar (een besparing op) onderhoudswerkzaamheden of verlaging van exploitatielasten. De bijdrage wordt per project bepaald aan de hand van een businesscase waarin kosten en opbrengen over langere termijn worden meegenomen. Tegenover een bijdrage vanuit de schoolbesturen staat een inspanningsverplichting om te zorgen voor een verlaging van de exploitatiekosten en CO2-reductie. Vooraf worden afspraken over de financiële bijdrage van schoolbesturen afgestemd met een accountant om te zorgen dat schoolbesturen hiermee voldoen aan de regels over investeringen die zij wettelijk mogen doen in schoolgebouwen. Ter illustratie is voor de financiële bijdrage van schoolbesturen middels een bandbreedte van 5% tot 15% aangegeven welke consequenties dit kan hebben voor de gemeentelijke investering en kapitaallast. Scenariostudie Voor een aantal scholen wordt in dit IHP uitgegaan van ‘vernieuwing’. Dit kan via renovatie, vernieuwbouw of volledige nieuwbouw.
Om de verschillende opties in beeld te brengen, zal voor deze scholen eerst een scenariostudie uitgevoerd moeten worden op basis waarvan een goede afweging kan worden gemaakt. In een scenariostudie wordt bijvoorbeeld rekening worden gehouden met de te behalen kwaliteitsverbetering via renovatie, beschikbaarheid van een nieuwe locatie, bestemmingsplan, inpassingsmogelijkheden, samenwerkingsmogelijkheden, koppeling van andere voorzieningen zoals kinderopvang, tijdelijke huisvesting,
mogelijke functiewijziging van het huidige gebouw en herontwikkelingsmogelijkheden. Na afronding van een scenariostudie wordt een voorstel voorgelegd aan het college van B&W en de gemeenteraad. Investeringsoverzicht Op de volgende pagina is een investeringsoverzicht opgenomen voor dit IHP. Voor de St. Aloysius is renovatie als enige perspectief opgenomen voor de school, mede doordat dit jaar het binnenklimaat wordt aangepakt en een deel van de verduurzamingsmaatregelen worden uitgevoerd. Hiermee wordt een 'eerste fase’ van de renovatie al in gang gezet. Voor de vernieuwingsprojecten voor de Amalia Astro, KWS en Guido de Bres zijn nog meerdere scenario’s mogelijk. In het investeringsoverzicht is indicatief voor elke school van één scenario uitgegaan en hiervan zijn de financiële consequenties inzichtelijk gemaakt. Per project zal echter eerst een scenariostudie uitgevoerd moeten worden om een goed onderbouwde keuze te kunnen maken voor een oplossingsrichting. Disclaimer De globale kostenindicatie betreft een raming van de stichtingskosten voor onderwijshuisvesting gebaseerd op prijspeil 2021. De bedragen zijn niet geïndexeerd naar het verwachte jaar van realisatie. De stichtingskosten houden geen rekening met mogelijk bijkomende kosten zoals verwervingskosten, saneringskosten en tijdelijke huisvesting.
In de globale kostenindicatie zijn eventuele stichtingskosten voor nietonderwijsruimten die bestemd worden voor verbreding van de schoolgebouwen (bijvoorbeeld voor kinderopvang) niet meegenomen.
91
financiën. Voorbereidingskrediet Het investeringsoverzicht geeft een indicatie van de totale stichtingskosten. Bij investeringen in renovatie en nieuwbouw zal sprake zijn van een voorbereidingskrediet dat bestemd is voor onder andere ontwerpkosten, advieskosten en planvoorbereiding. Een voorbereidingskrediet wordt in mindering gebracht op de totale stichtingskosten. Een voorbereidingskrediet hoeft niet geactiveerd te worden volgens de regels van de BBV, in tegenstelling tot het overige deel van de stichtingskosten. Jaarlijks vertaling in meerjarenbegroting De inhoud van dit IHP vormt de basis voor maatregelen in onderwijshuisvesting. De financiële consequenties van dit plan worden vertaald in de meerjarenbegroting van zowel de gemeente als de schoolbesturen, zodat het plan daadwerkelijk uitvoerbaar is. Voor de gemeente betekent dit dat de financiële doorkijk van het IHP jaarlijks meegenomen wordt in de Perspectiefnota waarbij ook een voorstel wordt gedaan voor dekkingsmogelijkheden. Voor het eerst zal dit meegenomen worden bij de behandeling van de Perspectiefnota 2023-2026.
92
INVESTERINGSOVERZICHT IHP G LO BAL E KO S TENIND ICATIE LO PEND E TRAJ ECTEN
LOPENDE TRAJECTEN ONDERWIJSHUISVESTING (DEKKING REEDS GEREGELD) KOSTENVERDELING
JAAR (START) UITVOERING
INDICATIE INVESTERING (AFGEROND)
GEMEENTE
SCHOOLBESTUUR
SUVIS SUBSIDIE RIJK
SCHOOL
MAATREGEL
DE UITKIJCK
NOODZAKELIJKE AANPASSINGEN I.V.M. MEDEGEBRUIK
2021
€ 15.000
€ 15.000
€0
€0
DE UITKIJCK
GEWENSTE AANPASSINGEN I.V.M. MEDEGEBRUIK
2021
PM
€0
€ PM
€0
ST. ALOYSIUS
BINNENKLIMAAT & VERDUURZAMING (DEEL 1 VAN RENOVATIE)
2021
€ 572.000*
€ 200.000
€ 200.000
€ 172.000
NOORDERBREEDTE
OPNIEUW INREGELEN KLIMAATINSTALLATIE
2021
€ 5.000
€0
€ 5.000
€0
€ 577.000
€ 205.000
€ 200.000
€ 172.000
TOTAAL
* Kostenindicatie op basis van oorspronkelijke SUVIS-aanvraag voor verbetering van het binnenklimaat en verduurzaming van de St. Aloysius. Nader onderzoek in verband met de monumentale status van de gebouw moet uitwijzen welke maatregelen genomen kunnen worden en wat hiervan de financiële consequenties zijn.
93
INVESTERINGSOVERZICHT IHP G LO BAL E KO S TENIND ICATIE NIEU WE TRAJ ECTEN INDICATIE MAATREGEL
INDICAT IE M2
INDICATIE JAAR
FASE 1A 2022-2023
ST. ALOYSIUS
RENOVATIE
1.245
2023
€ 1.500.000*
€ 67.500
GYMZAAL ST. ALOYS.
RENOVATIE
2023
€ 300.000*
€ 13.500
ST. ALOYSIUS
UITBREIDING
300
2024
€ 930.000
€ 28.000
VERNIEUWING **
1.240
2024
€ 3.844.000
€ 115.500
UITBREIDING
793
2025
€ 2.458.000
GUIDO DE BRES
VERNIEUWING **
1.300
2029
€ 4.030.000
€ 121.000
GYMZAAL DRIESPRONG
VERNIEUWING **
320
2029
€ 992.000
€ 30.000
AMALIA ASTRO
VERNIEUWING **
1.645
2032
€ 5.100.000
€ 153.000
2033
PM
PM
KWS BAARNSCH LYCEUM / WALDHEIM MAVO
GYMZAAL SPOORSLAG
AFSTOTEN***
PER VERNIEUWINGSPROJECTS
SCENARIOSTUDIE
TOTAAL PER FASE
TOTAAL
FASE 1B 2024-2025
FASE 2 2026-2029
FASE 3 2030-2033
AANVANGSKAPITAALLAST (JAAR NA INVESTERING)
SCHOOL
2023-2024
2025-2026
2027-2030
2031-2034
94
€ 74.000
€ 25.000
€ 25.000
€ 25.000
€ 1.825.000
€ 7.257.000
€ 5.047.000
€ 19.229.000
€ 5.100.000
eenmalige kosten
eenmalige kosten
eenmalige kosten
eenmalige kosten
€ 224.500
€ 74.000
€ 151.000
€ 153.000
€ 602.500
* voorlopige kostenindicatie voor fase 2 van de renovatie van de St. Aloysius. Fase 1 betreft aanpassing binnenklimaat en gedeeltelijke verduurzaming met o.a. inzet SUVIS-bijdrage ** vernieuwing via renovatie / vernieuwbouw of vervangende nieuwbouw. Budgettair rekening gehouden met stichtingskosten nieuwbouw en afschrijving in 40 jaar *** uitgaande van het scenario nieuwbouw voor de Amalia Astro op een andere locatie, zal gymzaal De Spoorslag afgestoten kunnen worden. Indien voor de Amalia Astro voor het renovatiescenario wordt gekozen, zal ook voor gymzaal De Spoorslag het perspectief aangepast moeten worden.
INVESTERINGSOVERZICHT IHP MOGELIJK EFFECT FINANCIËLE BIJDRAGE SCHOOLBESTUREN INDICATIE AANVANGSKAPITAALLAST (JAAR NA INVESTERING) BIJ MOGELIJKE BIJDRAGE SCHOOLBESTUREN
INDICATIE MAATREGEL
INDICATIE TOTALE INVESTERING
MOGELIJKE BIJDRAGE SCHOOLBESTUREN
MOGELIJK EFFECT OP KAPITAALLAST AANVANGSJAAR
2023-2024
ST. ALOYSIUS
RENOVATIE
€ 1.500.000
€ 75.000 - € 225.000
€ 3.400 - € 10.150
€ 57.500 - € 64.000
GYMZAAL ST. ALOYS.
RENOVATIE
€ 300.000
€0
€0
€ 13.500
ST. ALOYSIUS
UITBREIDING
€ 930.000
€ 46.500 - € 139.500
€ 1.400 - € 4.200
€ 23.500 - € 26.500
KWS
VERNIEUWING
€ 3.844.000
€ 192.200 - € 576.600
€ 5.750 - € 17.300
€ 98.000 - € 110.000
HET BAARNSCH LYCEUM
UITBREIDING
€ 1.229.000*
€ 61.500 - € 184.400
€ 1.850 - € 5.550
€ 31.500 - € 35.000
WALDHEIM MAVO
UITBREIDING
€ 1.229.000*
€ 61.500 - € 184.400
€ 1.850 - € 5.550
€ 31.500 - € 35.000
GUIDO DE BRES
VERNIEUWING
€ 4.030.000
€ 201.500 - € 604.500
€ 6.050 - € 18.150
€ 103.000 - € 115.000
GYMZAAL DRIESPRONG
VERNIEUWING
€ 992.000
€0
€0
€ 30.000
AMALIA ASTRO
VERNIEUWING
€ 5.100.000
€ 255.000 - € 765.000
€ 7.650 - € 23.000
€ 130.000 - € 145.000
GYMZAAL SPOORSLAG
AFSTOTEN
PM
€0
€0
PM
PER VERNIEUWINGSPROJECTS
SCENARIOSTUDIE
€ 75.000
€0
NVT
SCHOOL
TOTAAL PER FASE
TOTAAL *
€ 19.229.000
€ 893.000 € 2.680.000
€ 28.000 € 84.000
2025-2026
2027-2030
2031-2034
95
NVT
NVT
NVT
NVT
€ 193.000 - € 214.000
€ 63.000 - € 70.000
€ 133.000 - € 145.000
€ 130.000 - € 145.000
€ 519.000 - € 574.000
Voor een indicatie van de verdeling van de kosten voor uitbreiding voor het voortgezet onderwijs, is de totaal geraamde investering van € 2.458.000 voor een uitbreiding van 793 m2 BVO voor 50% toegerekend aan Het Baarnsch Lyceum en voor 50% aan de Waldheim Mavo. Op basis hiervan is de mogelijke financiële bijdrage van beide schoolbesturen berekend.
bijlagen b i j l a ge 1 .
96
b i j l a ge 1 m o ge l i j k h e d e n i n sta n d h o u d i n g ‘ k l e i n e s c h o l e n ’. Een schoolbestuur van een basisschool met te weinig leerlingen kan soms een beroep doen op een uitzonderingssituatie, zodat een school niet hoeft te sluiten. Het gaat om de volgende situaties:
• Samenwerking met ander bestuur: er kan een samenwerkingsovereenkomst met één of meer besturen in een aangrenzend gebied worden gesloten zoals in artikel 157 van de Wet op het Primair onderwijs staat.
• 10/6e regeling: als het schoolbestuur een aantal grotere scholen heeft, kan via de gemiddelde schoolgrootte een kleinere school in stand worden houden. Het gemiddeld aantal leerlingen van een schoolbestuur moet hoger zijn dan 10/6e maal de gewogen gemiddelde opheffingsnorm van de desbetreffende gemeente(n). Bij de Baarnse opheffingsnorm van 121 leerlingen is de gemiddelde schoolgrootte 202 leerlingen.
• Overdracht aan ander bestuur: het bestuur kan de school overdragen aan een ander bestuur. Hierdoor kan een beroep op de gemiddelde schoolgrootte binnen het betreffende schoolbestuur worden gedaan.
• Enige school van bepaalde richting: de school is de enige van de richting binnen een straal van vijf kilometer en heeft ten minste 50 leerlingen. • Enige openbare basisschool: de school is de enige openbare basisschool binnen 10 kilometer over de weg gemeten en heeft tenminste 23 leerlingen. • Nevenvestiging: het is mogelijk om de school te laten fuseren met een andere school en verder te laten gaan als nevenvestiging. De bijbehorende bekostiging is dan wel lager. De gemeente waar de hoofdvestiging is gesitueerd ontvangt het gemeentelijke deel van de rijksmiddelen.
97