273830 Perspectiefnota 2022-2025 GEWIJZIGDE VERSIE na aangenomen amendementen
Tekst van het document
Perspectiefnota 2022-2025
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Bestuurlijke samenvatting ....................................................................................................................... 3 Programma 1 Dienstverlenend domein ................................................................................................ 11 Programma 2 Sociaal domein ............................................................................................................... 16 Programma 3 Fysiek domein ................................................................................................................. 23 Programma 4 Ondersteunend domein ................................................................................................. 30 Paragraaf financieel beleid .................................................................................................................... 38 Financieel overzicht Perspectiefnota 2022-2025 Exploitatie ............................................................ 38 Wettelijk kader ..................................................................................................................................
40 Duurzaam financieel beleid ............................................................................................................... 41 Grondslagen begroting 2022-2025 ................................................................................................... 43 Bijlagen .................................................................................................................................................. 46 Bijlage 1 Verloop Algemene Reserve 2021-2025 .............................................................................. 46 Bijlage 2 Meerjareninvesteringsplan (MIP) 2021-2025..................................................................... 47 Bijlage 3 Uitwerkingen overige opdrachten perspectiefnota ........................................................... 50 Bijlage 4 Woningbouwprogramma ................................................................................................... 55
2
Bestuurlijke samenvatting Beleidsmatige samenvatting In de perspectiefnota 2022 – 2025 worden de kaders gevormd voor het opstellen van de meerjarenbegroting 2022 – 2025. Hiervoor zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd : • Beleidsarm en conserverend van aard, geen intensivering van bestaand beleid • Duurzaam financieel beleid • Voorkomen van bezuinigingen. Dus vooralsnog geen uitvraag voor bezuinigingsmaatregelen Het jaar 2022 is het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen en het eerste jaar van het nieuwe college. In deze perspectiefnota worden in principe geen nieuwe beleidsmatige keuzes en/of ambities naar aanleiding van het collegeprogramma opgenomen. Het is daarom evenmin het moment om tot (structurele) bezuiniging over te gaan. Het streven is ook om bezuinigingsvraagstukken in deze fase van de collegeperiode te voorkomen. Dit wil niet zeggen dat er geen ontwikkelingen zijn in deze perspectiefnota. We onderscheiden 3 typen ontwikkelingen: 1. consolideren 2. repareren 3. anticiperen
Consolideren In de begroting 2021 is een stevige slag gemaakt met duurzaam financieel beleid. In deze perspectiefnota wordt dit verder doorgevoerd. Bijvoorbeeld het verder uitwerken van een Meerjaren investeringsplan. Repareren De perspectiefnota bevat een aantal aanpassingen ten opzichte van de begroting om al bestaande afspraken beter in de P&C-cyclus te verwerken. Denk hierbij aan met name aan het opnemen van reële ramingen voor onder andere de zorgkosten en de verkiezingen. Anticiperen De wereld staat niet stil. Er komen continu ontwikkelingen op ons af, waar we op moeten inspelen. Een voorbeeld in de lopende begroting de herziening van het gemeentefonds, waar op dit moment weer nieuwe inzichten bekend zijn.
Corona In deze perspectiefnota zijn geen concrete voorstellen opgenomen ten behoeve van de bestrijding van de gevolgen van Corona. We kunnen terugkijkend constateren dat we in 2020 voldoende door het Rijk zijn gecompenseerd voor onze kosten. Daarnaast weten we nu nog niet hoe Corona zich de komende tijd, laat staan in 2022, ontwikkelt. Mocht er over een aantal maanden meer duidelijk zijn, kan - net als in de begroting 2021 - alsnog een bedrag worden opgenomen in de begroting. Daarnaast zullen we eventueel niet benutte middelen van de in de huidige begroting gereserveerde €250.000 overhevelen naar 2022 voor eventuele herstelmaatregelen.
3
Ontwikkelingen Hieronder worden de belangrijkste ontwikkelingen, die zijn beschreven bij de programma’s in deze perspectiefnota kort samengevat. Belastingsamenwerking Baarn/Eemnes. De samenwerking met de gemeente Eemnes wordt voorbereid om de kwaliteit van de dienstverlening voor beide gemeenten te waarborgen. Dit gebeurt primair op verzoek van Eemnes. Informatievoorziening Digitale gemeente. Digitale dienstverlening wordt steeds belangrijker en daarmee ook de digitale infrastructuur.
Integraal Huisvestingsplan (IHP). In november 2021 neemt de gemeenteraad een besluit over het IHP voor alle onderwijsgebouwen. Hiermee krijgen we zicht op de benodigde onderhoud en investeringen voor de komende 16 jaar, vanaf 2023. Verduurzaming centrumscholen. Naar aanleiding van de herziening van het IHP wordt de verduurzaming van 2 centrumscholen verschoven naar 2025. Nationaal Programma Onderwijs. Het nationaal (herstel) programma onderwijs is bedoeld om onderwijsachterstanden n.a.v. Corona terug te dringen. Omgevingswet. De invoering van de Omgevingswet is nog steeds omgeven met onzekerheden. Zowel qua invoeringsdatum als qua mogelijk nieuwe vraagstukken. Wonen. Van de 850 gewenste extra woningen in de periode 2019-2030 zijn er inmiddels 40 gerealiseerd en 100 vergund. Daarnaast lopen er procedures voor nog eens 880 woningen. Lichtmasten. Het beheercontract met Citytec is per 1/1/2022 opgezegd. Tegen die tijd moet het beheer opnieuw vorm gegeven worden. Poort van Baarn. De huidige Esscherrotonde voldoet niet meer aan de huidige inzichten m.b.t. verkeersveiligheid en wordt in samenwerking met de provincie aangepakt.
4
Afval - omgekeerd inzamelen. De kosten voor verwerking van restafval nemen toe. Hierdoor is een stijging van de afvalheffing nodig. Dankzij omgekeerd inzamelen blijft er minder restafval over, waardoor de stijging iets lager uitvalt. Energietransitie. Eind 2021 wordt de inzet en de effecten van het duurzaamheidsbeleid geëvalueerd. Op basis hiervan kan de inzet vanaf 2023 bepaald worden. Baggeren watergangen. Samen met het waterschap worden baggerwerkzaamheden voorbereid. Deze zijn door het waterschap vervroegd van 2023 naar2022. Herijking gemeentefonds Het gemeentefonds is onze belangrijkste inkomstenbron. Het rijk werkt aan een nieuwe verdelingssystematiek. Het huidige concept hiervan pakt nadelig uit voor Baarn, maar is nog niet definitief. We signaleren wel een groot risico.
Wet open overheid. Deze wet beoogt een transparante en actief openbaar makende overheid en legt een verregaande plicht op aan de gemeente om informatie te verstrekken. Moeilijk invulbare functies. Zeker voor bepaalde functies is de arbeidsmarkt krap. Hierdoor is het risico op hogere wervingskosten en/of meer (duurdere) inhuur. Financiële samenvatting Uitgangspunten perspectiefnota 2022 Bij de vorige begroting was het uitgangspunt al dat de begroting beleidsarm en conserverend van aard was. Er is ingezet op de bestaande speerpunten en geen nieuw beleid opgenomen. Tevens is het uitgangspunt van duurzaam financieel beleid gehanteerd. Bij de vorige Perspectiefnota’s is aangegeven dat de ‘lucht’ uit de begroting is. Ook de grens in het toepassen van kaasschaven en niet meer indexeren is bereikt. In het verlengde hiervan is bij de begroting 20212024 een ontwikkelopgave uitgeschreven ter toetsing van de realiteit van de begroting. De andere ontwikkelopgaven houden verband met bijvoorbeeld de monitoring van de zorgkosten en de uitwerking van de Meerjaren Investerings Planning (MIP). In bijlage 3 zijn de bij de begroting 2021 geformuleerde ontwikkelopgave benoemd en uitgewerkt.
5
Voor alle getallen in de tabellen geldt dat een (-) teken een positief saldo weergeeft en de bedragen zijn weergegeven in euro's en duizendtallen
Perspectiefnota ontwikkeling begrotingssaldo
2023
2024
2025
14 N
260 N
538 N
544 N
1. Herverdeling gemeentefonds
-312 V
-250 V
-187 V
-125 V
2. Verbonden partijen
148 N
148 N
166 N
166 N
3. Autonome ontwikkelingen
-122 V
-122 V
-122 V
-122 V
4. Jeugdzorg en Wmo
1.003 N
1.003 N
1.003 N
1.003 N
5. Duurzaam financieel beleid
239 N
254 N
239 N
254 N
6. Externe ontwikkelingen
70 N
70 N
70 N
70 N
7. Onderhanden besluitvorming
50 N
50 N
50 N
8. Incidenteel
259 N
20 N
0
Totaal voorstellen en ontwikkelingen
1.335 N
1.173 N
1.219 N
1.296 N
Saldo na voorstellen en ontwikkelingen PPN
1.349 N
1.433 N
1.757 N
1.840 N
9. Dekkingsvoorstellen incidenteel
-259 V
-20 V
10. Dekkingsvoorstellen structureel
-1.000 V
-1.488 V
-1.675 V
-1.863 V
Saldo na dekkingsvoorstellen PPN
90 N
-75 V
82 N
-23 V
11. Incidentele lasten in saldo
-297 V
-20 V
0
0
Structureel saldo
-207 V
-95 V
82 N
-23 V
58 N
58 N
58 N
58 N
Beginstand
12. Reservelijst structurele ontwikkelingen
2022
50 N 0
0
0
Toelichting bij tabel 'Perspectiefnota ontwikkeling begrotingssaldo' Voor alle onderdelen in bovenstaande tabel geldt dat een gespecificeerd overzicht van de financiële effecten is te vinden in de paragraaf financieel beleid, voorzover deze uitgebreider is dan onderstaande toelichting. Een tekstuele toelichting is beschreven in de programma's. De ontwikkeling van de algemene reserve is opgenomen in bijlage 1. 1. Herijking gemeentefonds Op 7 december jl. heeft het Ministerie van BZK de Tweede Kamer per brief geïnformeerd over het vervolgproces van de herijking van de verdeling van het gemeentefonds. Besloten is om de besluitvorming over de invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds aan het volgend kabinet te laten. Dit betekent dat de invoering van de nieuwe verdeling opschuift van 1 januari 2022 naar 1 januari 2023. In de begroting 2021-2024 was € 12,5 per inwoner per jaar opgenomen van 2022. Aangezien de invoering 1 jaar later plaatsvind ontstaat in de periode 2022-2024 een voordeel van € 312.500. Dit voordeel wordt vanaf 2023 lager, omdat het verwachte nadelig effect € 15 per inwoner per jaar is.
6
2. Verbonden partijen De meerjarenbegrotingen (vaststelling raad 2 juni 2021) van de verbonden partij zijn één op één verwerkt in de voorliggende perspectiefnota. In de nota regionale samenwerking en verbonden partijen is een toetsingskader opgenomen waarbij de gemeenschappelijke regelingen worden geëvalueerd. Wij gaan met verbonden partijen in gesprek om van vanaf 2022 een efficiëntere invulling van de gemeenschappelijke regelingen te bewerkstellingen. Hiermee willen wij structureel de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen proberen te verlagen. 3. Autonome ontwikkelingen De autonome ontwikkelingen die in deze perspectiefnota zijn opgenomen betreft een indexatie van 1,5% van de belastingopbrengsten en overige inkomsten. De kosten voor de regionaal ingekochte zorg zijn met 2,5% geïndexeerd en de overige uitgavenbudgetten met 1,5%. De opgenomen indexatie voor de loonkosten van 2022 is 0%. De loonkosten zijn bij de begroting 2021 voor 1,8% geïndexeerd. Oorspronkelijk liep de huidige CAO tot 1 januari 2021. Wegens Corona is er een pas op de plaats gemaakt en is de huidige CAO met 1 jaar verlengd tot 1 januari 2022. In 2021 wordt opnieuw over de CAO onderhandeld. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) houdt vast aan het inlassen van een pauze in de structurele loonsverhogingen. De indexatie van de uitgaven wordt budgettair neutraal verwerkt.
Wij gaan er vanuit dat we bij de meicirculaire voor de indexatie worden gecompenseerd. 4. Jeugdzorg en Wmo De uitgaven voor jeugdzorg en Wmo zijn in 2020 wederom gestegen. Als we deze stijging doortrekken naar de begroting 2022, dan is de begroting € 1,2 miljoen hoger. Vanuit programma 2 kan voor € 0,2 miljoen aan budget worden verschoven. Hierdoor resteert een tekort van € 1 miljoen. De overschrijding is voor € 550.000 toe te schrijven aan het effect van de vereveningsafspraak. Dit is een solidariteitsafspraak met de andere gemeenten binnen het Amersfoortverband ten aanzien van de uitgaven van vooral de zwaardere vormen van zorg. De verdeelsleutel onder deze solidariteitsafspraak is in 2019 gewijzigd. In 2019 kregen we € 0,4 mln. terug op basis van deze afspraak. Voor 2020 moeten we € 0,55 mln. moeten betalen. De overschrijding van € 450.000 is vooral toe te schrijven aan de toegenomen ambulante zorg en de hogere uitgaven voor huishoudelijke hulp en lagere inkomsten op basis van het abonnementstarief. Om in de begroting 2021-2024 opgenomen raming te kunnen realiseren was een ontwikkelopgave geformuleerd om de uitgaven te monitoren en te verklaren waar de stijging tot nu toe door wordt veroorzaakt. Dit moet ons handvatten bieden om maatregelen te kunnen nemen om de uitgaven binnen de opgenomen raming te krijgen en te houden.
Deze ontwikkelopgave zal in de periode tussen de perspectiefnota en de begroting worden afgerond. Dan zal ook duidelijk zijn wat de uitkomst is van de arbitragezaak tussen VNG en Rijk over het tekort in de jeugdzorg. 5. Duurzaam financieel beleid Realistisch ramen is een belangrijk uitgangspunt voor een duurzaam financieel beleid. Al bij de begroting 2020 werd gemeld dat de lucht uit de begroting was. Ook de jaarrekeningsaldi over de 2018 (€ 331.000 nadelig), 2019 (€ 2.660.000 nadelig) en 2020 ( € 572.000 nadelig) zijn negatief. Bij het opstellen van de perspectiefnota 2021 is het uitgangspunt geweest om niet te indexeren op exploitatiebudgetten voor 2021 en een korting van 5% op een aantal specifieke exploitatiebudgetten toegepast. In het kader van het uitgangspunt van realistisch ramen zijn in aanloop naar de perspectiefnota 2022 alle exploitatiebudgetten van de 5% korting beoordeeld op toereikendheid.
7
Ook zijn de structurele effecten van de jaarrekening 2020 beoordeeld op over- en onderschrijdingen. In deze perspectiefnota zijn de uitkomsten bij deze programma's verwerkt bij het onderdeel duurzaam financieel beleid. In het verlengde van het reëel ramen hebben het college en management bij de behandeling van de perspectiefnota het criterium onderstreept om actief sturen op het voorkomen van budgetoverschrijdingen. 6. Externe ontwikkelingen Gezien het algemene uitgangspunt van een beleidsarme begroting heeft geen uitwerking plaatsgevonden van het beleidsmatig kader in termen van structurele ambities en wensen. Wel zijn, indien van toepassing, belangrijke nieuwe externe ontwikkelingen met betrekking tot 2022 verzameld en vermeld. Het merendeel betreft externe ontwikkelingen, zonder financiële consequentie. Externe ontwikkelingen met een financiële consequentie zijn op de reservelijst geplaatst, tenzij onontkoombaar. De enige ontwikkelingen, die vanuit dat kader is opgenomen zijn de kosten voor de overstap naar Microsoft 365 en de website vernieuwen op basis van de wettelijke toegankelijkheidseis. 7. Onderhanden besluitvorming Tegelijk met de perspectiefnota 2022-2025 wordt in de raadsvergadering van 7 juli 2021 een raadsvoorstel behandeld om de griffie uit te breiden. De 'werkgeverscommissie griffier' dient het voorstel in.
Hiermee kan de raad een integrale afweging maken ten aanzien van de besluitvorming van dit voorstel. Voor de inhoudelijke overwegingen van de uitbreiding wordt kortheidshalve verwezen naar het afzonderlijke raadsvoorstel. Voor de uitbreiding is € 50.000 nodig. Dit budget is niet vrij te maken uit de budgetten van de griffie. Ook het structurele begrotingssaldo is momenteel negatief en biedt geen ruimte. Toch is het begrotingssaldo de enige mogelijkheid, om het voorstel financieel te kunnen dekken. Het voorstel is derhalve als onderhanden besluitvorming opgenomen in het overzicht. 8. en 9. incidentele voorstellen Dit betreft diverse incidentele voorstellen, die incidenteel worden gedekt door vrije ruimte afschrijvingslasten of de algemene reserve. Het bedrag is daarom ook opgenomen onder punt 9. Dekkingsvoorstellen incidenteel. 10. Dekkingsvoorstellen structureel Structureel en reëel in evenwicht Wij streven ernaar om alle 4 de jaren (2022-2025) structureel en reëel in evenwicht te hebben. Wij hanteren als minimaal uitgangspunt naar de begroting toe om 2 jaar(schijven) een structureel evenwicht te kunnen presenteren in de vorm van een voordelig saldo. Bij voorkeur de eerste 2 jaar. De andere 2 jaar(schijven) mogen negatief zijn, maar niet meer dan € 500.000 negatief.
Om aanspraak te maken op het repressief toezicht van de provincie Utrecht zal minimaal 1 jaar structureel en reëel in evenwicht moeten zijn. Bij een volgende begroting (2023-2026) moeten dat 2 jaar zijn. Zo moet jaarlijks het structureel en reëel evenwicht met een jaar verbeteren. Dekkingsvoorstel Om het tekort van € 1,2 miljoen in 2022 oplopend naar € 1,8 miljoen in 2025 op te vangen zijn de volgende maatregelen genomen om voor nu tot een meerjarig sluitend perspectief te komen.
8
1. Uitkomsten meicirculaire 2021 Bij het opstellen van deze perspectiefnota kan geen rekening worden gehouden met de uitkomsten van de meicirculaire. Immers de circulaire wordt pas bekend omstreeks of na het verzenden van deze perspectiefnota aan de raad. Wij informeren u over de uitkomsten van de meicirculaire met een RIB. 2. Voorlopige uitkomsten van de herijking gemeentefonds voor de helft verwerken Het besluit van een nieuwe verdeling is aan een nieuw kabinet. De inzet van de VNG is dat eerst de omvang van het gemeentefonds groter moet worden, voordat besluitvorming over de herijking plaatsvind. Het is de verwachting dat de definitieve effecten pas bij de meicirculaire in 2022 bekend worden gemaakt. Aangezien de besluitvorming hieromtrent nog onzeker is en nog moet worden genomen zijn gemeenten niet verplicht om het effect van de herijking op te nemen. Inmiddels is bekend dat het nadelig effect maximaal € 15 per inwoner per jaar kan zijn in de periode 2023-2026. Wij nemen van dat bedrag de helft op, erop anticiperend dat de herijking nadelig voor Baarn zal uitpakken. De andere helft zal in de risicoparagraaf moeten worden verwerkt. 3. Taakstelling vereveningsafspraak Uit de eerste analyse van de overschrijding van de zorgkosten van 2019 en 2020 blijkt dat de vereveningsafspraak een grote impact heeft op de uitkomst.
Het uitgangspunt bij de raming van de zorgkosten bij de begroting zal zijn om de kosten voor verevening structureel te ramen. Dit zijn immers de kosten van de productie van de gemeente Baarn. Het effect van € 550.000 van de vereveningsafspraak in 2020 beschouwen wij als een incidenteel effect. Dit effect schommelt teveel de laatste 2 jaar. De huidige vereveningsafspraak loopt nog tot 2023. Dit effect wordt daarom voorzichtigheidshalve in 2022 nog wel incidenteel opgenomen ten laste van de algemene reserve, zolang analyse en de ontwikkelopgaven nog niet is afgerond. Het doel van de nieuwe vereveningsafspraak in 2023 is dat deze afspraak in ieder geval grote schommelingen voorkomt. 4. Structureel inzet van het surplus van de algemene reserve Ten aanzien van de overige overschrijding van de zorgkosten was een ontwikkelopgave geformuleerd. Zolang de ontwikkelopgave nog niet is afgrond en de keuze over de te nemen maatregelen nog niet zijn te duiden, kan nog geen een taakstelling worden opgenomen. Ook de uitkomst van de arbitragezaak zal hier een rol in spelen. Onder een taakstelling behoort immers een reëel fundament te liggen. In het uiterste geval dat bij de begroting nog geen taakstelling is op te nemen zullen we in overleg met de provincie treden om de overschrijding van 2020 van € 450.000 ten laste te brengen van het surplus van de algemene reserve.
Dit kan zolang er een surplus is in de algemene reserve. Het surplus is de vrije beschikbare ruimte binnen de algemene reserve -/- de omvang van het minimale weerstandsvermogen. Na afronden van de ontwikkelopgave kan een reële taakstelling worden opgenomen en de claim op het eigen vermogen worden verlaagd, danwel in periodeduur worden verkort. De claim op het eigen vermogen bedraagt dan € 1.800.000 (4 jaar * € 450.000) in de periode 2022-2025. Ondanks deze claim op de algemene reserve blijft de algemene reserve boven minimale eis van € 10 miljoen en het minimaal weerstandsvermogen. 5. Afsluitende opdracht Op basis van bovenstaande maatregelen is alleen in het eerste jaar (2022) positief. Om op dit moment bij de perspectiefnota tot een sluitende begroting te komen is ca. € 300.000 (0,5% van de begroting) nodig van 2023 tot 2025. De afsluitende opdracht wordt gegeven onder voorbehoud van
9
de uitkomsten van de meicirculaire en de uitkomst van de arbitrage tussen VNG en rijk. De raad zal in de RIB over de meicirculaire worden geïnformeerd over de noodzaak en benodigde omvang van dit dekkingsvoorstel. Gezien de uitgangspunten van de perspectiefnota zal de richting van de opdracht zijn : • Innovatieve ideeën of anders (samen) werken. • We voeren of geven minder uit, maar het maatschappelijk effect is beperkt. • Ontwikkelingen op basis van de jaarrekening 2020 10. Dekkingsvoorstellen begroting
progr.
2022
1. Uitkomsten meicirculaire 2021
4
PM
2. Voorlopige uitkomsten van de herijking gemeentefonds voor de helft verwerken
4
3. Taakstelling vereveningsafspraak
2
4. Structurele inzet surplus algemene reserve 5. Opdracht ombuigingen voorzieningen Totaal dekkingsvoorstellen
2023
2024
2025
PM
PM
PM
-188 V
-375 V
-563 V
V
-550 V
-550 V
-550 V
2 -1.000 V
-450 V
-450 V
-450 V
-300 V
-300 V
-300 V
alle
V
-1.000 V -1.488 V -1.675 V -1.863 V
11. Incidentele lasten in saldo Het saldo na dekkingsvoorstellen is het administratieve begrotingssaldo. De incidentele baten en lasten in het begrotingssaldo worden hierop gecorrigeerd ter bepaling van het structurele saldo. Dit structurele saldo is bepalend voor het toezicht regime door de provincie. 12. Reservelijst externe ontwikkelingen De reservelijst omvat externe ontwikkelingen, die bij deze perspectiefnota niet zijn toegekend en op een reservelijst zijn geplaatst tot een integrale afweging bij de begroting.
10
Programma 1 Dienstverlenend domein Bestuurlijke verantwoordelijkheid Burgemeester : Mark Röell Wethouder : Hugo Prakke Wat is het beoogde maatschappelijke effect? De vraag van inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen naar de wijze waarop wij als gemeente onze producten en diensten leveren verandert. Wij zijn dan ook steeds op zoek naar slimme en efficiënte manieren om onze dienstverlening in te zetten. De digitale dienstverlening neemt toe en is een belangrijk onderdeel van onze bedrijfsprocessen. Om dit effect te bereiken, geven we uitvoering aan de volgende strategische doelen. Strategische doelen 1 Wij zijn er voor de inwoners, bedrijven en organisaties
2 Onze dienstverlening kenmerkt zich door heldere communicatie
3 Onze inwoners kunnen zelf digitaal onze diensten gebruiken maar onze dienstverlening blijft persoonlijk voor wie dat nodig heeft.
4 Wij zorgen dat onze informatievoorziening beveiligd, betrouwbaar, beschikbaar en bruikbaar is.
5 Onze inwoners zijn veilig in onze gemeente
Op hoofdlijnen De inwoner staat centraal. Dit is het belangrijkste uitgangspunt in alles wat we doen. In het Dienstverlenend Domein leggen we hiervoor de basis. We integreren de Visie op Dienstverlening in onze werkwijze, houding en gedrag. In 2022 richten we ons op het optimaliseren van de kanalen, de manieren waarop we bereikbaar zijn. We zijn bereikbaar via alle kanalen en blijven in contact met de inwoner. Zo zijn we een gemeente die dicht bij haar inwoners en ondernemers staat. We werken bij voorkeur op afspraak. Wij investeren in het gebruik van onze website door de toegankelijkheid ervan te verbeteren en continu te monitoren. Als een inwoner geen gebruik maakt van het digitale kanaal wordt zij voor relatief eenvoudige producten direct geholpen. Wat betekent het voor onze inwoners Wij zijn er voor de inwoners. Wij zorgen ervoor dat onze dienstverlening continu op orde is en dat wij toegankelijk zijn voor onze inwoners en bedrijven. De behoefte aan een meer duidelijke toegang tot informatie en advies, zorg en ondersteuning om onze inwoners beter te kunnen bedienen, is opgenomen in het collegeprogramma. Daarom is ons doel om de dienstverlening, processen en activiteiten efficiënter te maken waardoor inwoners op één plek terecht kunnen, zowel fysiek als digitaal.
11
Financieel overzicht Programma 1 : Dienstverlenend Domein
2022
2023
2024
2025
Verbonden Partijen RID
41 N
41 N
41 N
41 N
VRU
4N
4N
22 N
22 N
35 N
35 N
35 N
35 N
2 jaar extra capaciteit voor ondermijning
20 N
20 N
Inwonersparticipatie
90 N
45 N
45 N
45 N
-110 V
-65 V
Verkiezingen
26 N
26 N
26 N
26 N
Zaaksysteem
18 N
18 N
18 N
18 N
Centraal archief Eemland
22 N
22 N
22 N
22 N
Stichting slachtofferhulp
7N
7N
7N
7N
153 N
153 N
216 N
216 N
3N
3N
3N
3N
3N
3N
3N
3N
Structurele ontwikkelingen Overstap Microsoft office 365 Incidentele ontwikkelingen
Dekking vrije ruimte afschrijvingen Duurzaam financieel beleid
Totaal Reservelijst structurele ontwikkelingen Duurzame vervanging 2 voertuigen Totaal
Een min teken (-) geeft een positief saldo weer en bedragen zijn weergegeven in duizendtallen
Verbonden partijen Regionale ICT Dienst Utrecht (RID) De RID Utrecht is onze ICT-dienstverlener. Zij beheren de ICT-infrastructuur die blijvend wordt afgestemd op de (veranderende) behoefte van de deelnemers. We bundelen de krachten door samenwerking tussen de RID gemeentes te intensiveren en formaliseren. Hierdoor kunnen we applicaties en processen harmoniseren, waardoor de beheerkosten omlaag kunnen en wij (inkoop)schaalvoordeel kunnen behalen. Een investering om later de vruchten van te plukken. De bijdrage aan de RID voor 2022 is € 41.000 hoger dan geraamd. Dit wordt veroorzaakt door de herijking verdeelsleutel € 3.000, begrotingswijziging najaarsnota 2020 € 10.000 en kadernota 2022 € 12.000 (inflatiecorrectie en salarisontwikkelingen) en een stelpost kapitaallasten van € 16.000. Bij de begroting 2022 van de RID wordt definitief bekend gemaakt wat de deelnemersbijdrage voor 2022 gaat worden. Veiligheidsregio Utrecht De veiligheidsregio voert een aantal taken op het gebied van de veiligheid uit, zoals de brandweer. Ten opzichte van de begroting 2021 bedraagt de stijging van de bijdrage voor het gemeentelijk basistakenpakket en gemeentelijk individueel pluspakket voor 2022 € 4.000. Dit is veel minder dan de indexatie van 3% over de bijdrage 2021 (47.700) doordat voor het grootste deel invulling is gegeven aan de specifieke bezuinigingstaakstelling voor (brandweer)repressie.
12
Structurele ontwikkelingen Informatiemanagement Microsoft 365 Na de Corona uitbraak is er in regionaal verband door CIT opdracht gegeven aan RID/RIVO om versneld de overstap naar Microsoft 365 uit te voeren. Deelname wordt per deelnemende organisatie gepland. De eenmalige implementatiekosten worden voor Baarn geschat op € 30K. Deze kunnen uit de voorgestelde budgetoverheveling van 2020 worden bekostigd. De structurele meerkosten t.o.v. de huidige licenties bedragen € 35.000 per jaar. Vanwege de regionale samenwerking is uitstel van deze ontwikkeling onmogelijk en ongewenst. Informatievoorziening Digitale gemeente Zoals de Digitale Agenda 2024 van de VNG ook aangeeft is onze samenleving digitaal in transitie. ICT gaat een steeds voornamere rol spelen binnen gemeenten, onder meer doordat inwoners tijd- en plaats onafhankelijk met gemeenten willen kunnen communiceren. Dit gaat ook van onze gemeente iets vragen, zoals dat kennis, vaardigheden en competenties op het gebied van de impact van digitalisering op de samenleving de komende jaren verder worden vergroot, en de ontwikkeling op speerpunten als een Generieke Digitale Infrastructuur met Digitale Identiteit, Basisregistraties, Regie op Gegevens, Open Data, Wet open overheid, Dienstverlening (modern en inclusief), Common Ground, etc.
De verwachting is dat eind 2021, begin 2022, hier meer over bekend zal zijn, vertaald zal worden naar het Informatiebeleid voor de komende jaren, en uiteindelijk in de nieuwe nota Informatiebeleid zal zijn opgenomen. Incidentele ontwikkelingen Tijdelijk extra capaciteit voor ondermijning Eind 2019 heeft de gemeente voor uitvoering van het Plan van Aanpak ondermijning 2 jaar capaciteit vrijgemaakt ter grootte van 0,5 FTE. Deze eindigt dientengevolge eind 2021. Zoals afgesproken vertegenwoordigt Baarn in BES-verband het thema ondermijning van het Integraal Veiligheidsprogramma. Door de extra inzet wordt binnen Baarn geconstateerd dat er stappen gezet kunnen worden in de bestrijding van ondermijning. Waar Baarn een aantal resultaten geboekt heeft in dit thema, blijven andere gemeenten hierbij achter door het ontbreken van dedicated capaciteit. Een inzet van een dagdeel per week is minimaal noodzakelijk om per gemeente tot resultaten te komen. Met 4 gemeenten kan een opdracht geformuleerd worden van 2 dagen per week. Met een tijdelijk budget van € 20.000,- per jaar kan dan ik elk geval de eigen inzet van Baarn geborgd worden, en afhankelijk van de belangstelling bij de andere gemeenten tot een vervolg komen.
Inwonersparticipatie Vanuit de wens vanuit het coalitie akkoord om te blijven experimenteren met diverse vormen van burgerparticipatie zetten we in 2021 een aantal experimenten neer, waaronder een jongerenraad en een buurtbudget. Hiervoor is voor 2021 € 15.000 gereserveerd. Om deze experimenten goed te kunnen beoordelen is het verstandig deze ook in 2022 door te zetten. Hiervoor vragen we naast het structurele budget incidenteel € 20.000 aan voor buurtbudget plus 0,3 fte voor het begeleiden van deze vormen van participatie. In totaal voor 2022 € 45.000 incidenteel. Hiermee kunnen we ook in 2022 de stem van een bredere vertegenwoordiging van onze inwoners laten horen en kunnen we onze inwoners met buurtbudgetten meer regie op hun eigen leefomgeving bieden.
13
Belastingsamenwerking Baarn - Eemnes In de eerste helft van 2021 vindt onderzoek plaats naar mogelijke samenwerking met de gemeente Eemnes op het gebied van belastingtaken. In het geval dit leidt tot een daadwerkelijke samenwerking zal dit in 2022 en 2023 mogelijk leiden tot extra inzet om de dienstverlening op orde te houden. Voor de zomer worden de uitkomsten van het onderzoek verwacht en de Raad wordt in de begroting in oktober nader geïnformeerd over de impact op de meerjarenbegroting. Duurzaam financieel beleid Verkiezingen Het budget voor verkiezingen is € 36.000. Dit zou in een normale situatie € 62.000 moeten zijn. Aangezien in 3 van de 4 jaar verkiezingen moeten worden georganiseerd is het voorstel om het budget structureel reëel te ramen. Informatiemanagement Zaaksysteem Het tekort van € 18.000 op het benodigde budget voor het Zaaksysteem wordt veroorzaakt door stijging van licentiekosten en de SaaS implementatie van de daaraan gekoppelde documenten generator Xential. Dit was nodig, omdat de software leverancier de bestaande omgeving bij RID niet meer ondersteund. Daarnaast worden op deze wijze structurele problemen in de beschikbaarheid van deze cruciale functionaliteit in de bestaande omgeving opgelost. Centraal archief Regio Eemland De structurele verhoging van € 22.000 is het gevolg van overdracht van blijvend te bewaren archiefbescheiden naar Archief Eemland.
Dit is een wettelijke verplichting. Het betreft hier het inhalen van achterstanden uit de nulmeting en effectieve dienstverlening uit 2017. Daarnaast zijn de bouwdossiers ook overgedragen en de kosten hiervoor bedragen € 7.000 per jaar, vanaf 2022 (voor 2019/2020/2021 zullen deze niet in rekening worden gebracht). Openbare orde en veiligheid Bijdrage stichting slachtofferhulp Jaarlijks vraagt de stichting slachtofferhulp een bijdrage aan voor haar diensten. De bijdrage is gebaseerd op het inwoneraantal en bedraagt circa € 7.000. Hoewel dit jaren als subsidie (deels) verleend is en gedekt uit diverse budgetposten, ligt het voor de hand hier een reguliere budgetpost van te maken. Structurele ontwikkelingen reservelijst Inwonerparticipatie In het coalitieakkoord staat de ambitie benoemd om de samenleving meer en breder te betrekken bij ons werk. Vanuit de overtuiging dat met het benutten van de kennis en ervaring van onze inwoners de kwaliteit van ons beleid en onze projecten toeneemt. Hiervoor zijn echter beperkt middelen beschikbaar, waardoor initiatieven niet goed van de grond komen. Dit is ook door de rekenkamercommissie geconstateerd in haar onderzoek naar burgerparticipatie. Het structureel uitvoeren van participatietrajecten kost tijd en geld.
Veel gebeurt al binnen de diverse projecten, waaronder de RO-projecten, werkzaamheden in de openbare ruimte, energietransitie en de implementatie van de Omgevingswet. De verwachting is dat met het invoeren van de Omgevingswet het belang van goede participatie verder toeneemt. De 14
rekenkamer adviseert om meer centrale regie te gaan voeren op participatie. Dit vraagt een investering van ca. 0, 5fte / € 45.000 structureel. Hiermee kunnen we de kwaliteit van de participatie blijvend vergroten door o.a. beschikbaarheid van participatietools, communicatie en coaching. Openbare Orde en Veiligheid Duurzame vervanging van 2 voertuigen Begin 2018 is een voertuig aangeschaft en in gebruik genomen voor het uitvoeren van handhavingsen toezichtstaken. Vanuit handhavingsoogpunt is het gebruik van het voertuig voor een dubbele functie (handhaving / toezicht) niet optimaal en leidt op momenten tot verwarring bij inwoners. Door de toenemende groei en bereidwilligheid van Baarnse inwoners om (bouw/woning/ juridische) excessen te melden, zijn er meer bovendien rijbewegingen en wordt het moeilijker om het gebruik te combineren met de handhavers. Tot slot is bij de aanschaf gekozen voor een benzinemotor, terwijl er nu duurzamere alternatieven voorhanden zijn. De auto zou vervangen kunnen worden door 2 elektrische lease-voertuigen die tot een jaarlijkse gelijke kostendruk op de begroting leiden van € 13.500. Zowel handhaving als toezicht zal dan gebruik kunnen van een ‘eigen’ auto. Jaarlijks kost het gebruik van het huidige voertuig circa € 11.000.
Met uitzondering van de incidentele verrekening van de boekwaarde die een deel van deze optredende meerkosten en de benodigde voorzieningen voor het laden kan afdekken resteert een jaarlijkse toevoeging van € 2.500.
15
Programma 2 Sociaal domein Bestuurlijke verantwoordelijkheid Wethouder : Erwin Jansma Wethouder : Hugo Prakke Wethouder : André van Roshum Wethouder : Jannelies Vissers Wat is het beoogde maatschappelijke effect ? Als gemeente staan wij voor een gezonde samenleving die oog heeft voor mensen in kwetsbare situaties. Mensen die het nodig hebben, bieden we zorg, ondersteuning en bescherming. Wij stimuleren hen om hun eigen verantwoordelijkheid (weer) op te pakken, samen met hun directe omgeving. Goed onderwijs en de mogelijkheid om deel te nemen aan sport, ontspanning en kunst en cultuur vormen hierbij belangrijke randvoorwaarden. De transformatie in het sociaal domein vraagt om een omslag in denken en doen. We kijken naar wat iemand zelf kan, al dan niet met hulp van het eigen netwerk. Dit betekent een nieuwe manier van denken en doen; niet alleen voor onze inwoners maar ook voor ons als gemeente. De komende jaren krijgen de veranderingen in het sociaal domein verder vorm. De ervaringen en (monitor)gegevens uit de afgelopen jaren geven ons steeds meer inzicht in de werking van het systeem en de zorginhoudelijke en financiële effecten. Met deze input kunnen wij ons beleid en de bijbehorende procedures en systemen zo nodig bijstellen. Dit doen wij in samenwerking met diverse betrokkenen zoals adviesraden, klanten en zorgaanbieders.
Om dit effect te bereiken, geven we uitvoering aan de onderstaande strategische doelen. Deze zijn in 2018 in het project monitoring en sturing samen met een werkgroep namens de gemeenteraad geformuleerd en bij de Programmabegroting 2019 vastgesteld. Strategische doelen
1 De inwoners van Baarn wonen, werken en leven zelfstandig.
2 De inwoners van Baarn voelen zich betrokken bij elkaar en zetten zich voor anderen in.
3 De inwoners van Baarn weten de juiste hulp, zorg en ondersteuning te krijgen.
Op hoofdlijnen Het Sociaal Domein bestaat uit veel verschillende onderwerpen: Zorg, onderwijs, kunst en cultuur, sport, participatie jeugd en Wmo. De veranderingen in het sociale domein krijgen steeds meer vorm. De ervaringen en (monitor)gegevens uit de afgelopen jaren geven ons steeds meer inzicht in de werking van het systeem en de zorginhoudelijke en financiële effecten. Met deze input kunnen wij ons beleid en de bijbehorende procedures en systemen zo nodig bijstellen. De urgentie om het instrumentarium voor het sociaal domein verder te ontwikkelen, is groot. Het is van belang om meer te kunnen sturen op de ontwikkeling van de zorgkosten en rendement. Wij hebben daarbij nadrukkelijk oog voor een efficiënte inzet van middelen waarmee wij de continuïteit van de zorg kunnen borgen 16
Wat betekent het voor onze inwoners ? Een belangrijk uitgangspunt in het Sociaal domein is dat wij uitgaan van de eigen kracht van onze inwoners op het gebied van zelfredzaamheid. In het collegeprogramma is aangegeven dat er behoefte is aan een duidelijke toegang tot informatie en advies, zorg en ondersteuning, om onze inwoners beter te kunnen bedienen. Daar waar ondersteuning nodig is op het gebied van zorg, welzijn en hulp helpen wij. Wij vinden het belangrijk dat het aanbod laagdrempelig, zichtbaar en toegankelijk is. De uitdaging en wens is om de toegang tot deze organisaties zo optimaal mogelijk te organiseren. Financieel overzicht Programma 2 : Sociaal Domein
2022
2023
2024
2025
BBS
118 N
118 N
118 N
118 N
GGDrU
25 N
25 N
25 N
25 N
RWA Amfors
0
0
0
0
Wmo : Vervoersvoorzieningen
19 N
19 N
19 N
19 N
Wmo : Woonvoorzieningen
72 N
72 N
72 N
72 N
Wmo : Rolstoelvoorzieningen
76 N
76 N
76 N
76 N
Wmo : Hulp in huishouden
72 N
72 N
72 N
72 N
Wmo : Eigen bijdragen (abonnementstarief)
105 N
105 N
105 N
105 N
Jeugd/Wmo : Zwaardere zorgtrajecten
500 N
500 N
500 N
500 N
Jeugd/Wmo : lichtere ambulante zorgtrajecten
250 N
250 N
250 N
250 N
Hogere indexatie 2021 regionale inkoop dan 2,5%
60 N
60 N
60 N
60 N
Hogere indexatie 2022 regionale inkoop dan 2,5%
50 N
50 N
50 N
50 N
-201 V
-201 V
-201 V
-201 V
Verbonden Partijen
Jeugdzorg en Wmo
Onderschrijding diverse budgetten Incidentele ontwikkelingen Haalbaarheidsstudie IHP
25 N
Dekking vrije ruimte afschrijvingen
-25 V Totaal 1.146 N 1.146 N 1.146 N 1.146 N
Reservelijst structurele ontwikkelingen Herijking lokaal team Totaal
nnb
nnb
nnb
nnb
0
0
0
0
Een min teken (-) geeft een positief saldo weer en bedragen zijn weergegeven in duizendtallen
Verbonden partijen BBS In de Kadernota BBS 2022 vraagt BBS om extra middelen naar aanleiding van: stijging van het aantal bijstandsgerechtigden, Opleidingen, Banenafspraak/doelgroepenregister en nieuwe aanpak BBZ. In totaal vraagt BBS om een structurele verhoging van € 340.000 van het budget vanaf 2022 en een
17
incidentele verhoging van € 230.000 in 2022. Voor Baarn zal dit ongeveer uitkomen op een structurele stijging van € 118.000 vanaf 2022. Als gevolg van Covid-19 en het verwachte einde aan de grootschalige ondersteuning van bedrijven verwachten we een stijging van de werkloosheid van de huidige 4% van de beroepsbevolking nu naar 6,5% over een jaar. De stijging zal vanaf 2022 hoogstwaarschijnlijk ook leiden tot een groei van het aantal bijstandsgerechtigden. Omdat de praktijk uitwijst dat ook in slechte economische tijden slechts een klein deel van de WW'ers doorstroomt in de bijstand denken we dat deze groei lager zal liggen. Voor onze raming baseren wij ons op de beschikkingen Participatiewet die wij ontvangen van het Rijk. In de Tussenrapportage 2022 kunnen wij op basis hiervan een meer reële inschatting maken van de ontvangsten en kosten voor 2022 en zullen we volgens de gebruikelijke systematiek voorstellen de begroting te wijzigen. GGDrU De GGDrU heeft vanuit haar wettelijke taak (Wet Publieke gezondheid) op het gebied van infectiebestrijding een grote rol in de bestrijding van het coronavirus. In de Kaderbrief 2022 wordt aangenomen dat het coronavirus nog zeker langere tijd blijft en dat hiervoor het testen en contactonderzoek door de GGD voorlopig door blijft gaan.
In 2022 zal naar verwachting de inzet van de crisisorganisatie die hiervoor is opgezet worden geëvalueerd en wordt gekeken wat er nodig is om de crisisorganisatie op een toekomstbestendige manier verder vorm te geven. Gemeenten krijgen de inwoner- of kindbijdragen aan de GGD ook gecompenseerd uit het gemeentefonds wanneer de GGD door corona niet in staat is om basistaken uit te voeren. Niet geleverd maatwerk hoeft uiteraard niet te worden vergoed. In 2022 wordt het rijksvaccinatieprogramma uitgebreid. In eerste instantie financiert het RIVM deze uitbreiding. Wanneer het gemeentefonds voor dit doel is verhoogd zal de GGD de kosten doorrekenen aan de gemeenten. Inkoop van prenatale huisbezoeken bij Jeugdgezondheidszorg is vanaf 2021 een wettelijke verantwoordelijkheid van gemeenten voor gezinnen in een kwetsbare situatie. Hiervoor zal in de meicirculaire 2021 (geoormerkt) geld worden toegekend. Informatieveiligheid binnen de GGDrU moet verder ontwikkeld en geborgd worden en daarom is een degelijke en structurele invulling van informatiebeveiliging en bescherming van persoonsgegevens in de reguliere organisatie nodig. Vanaf 2022 worden hiervoor de inwoner- en kindbijdrage verhoogd. De gemeentelijke bijdrage voor 2022 is gebaseerd op de concept Ontwerpbegroting 2022.
De indexatie van de bedragen, geringe volumewijzigingen en de versterking van AVG maatregelen leiden samen tot een verhoging van de bijdrage aan de GGDrU van € 25.000. RWA AMFORS Het negatieve resultaat na bestemming over de begrotingsjaren 2019 t/m 2025 moet worden aangevuld door de deelnemende gemeenten. Uit de nog vast te stellen meerjarenbegroting van Amfors tot en met 2025, blijkt vooralsnog dat de aanvulling door de deelnemende gemeenten jaarlijks iets zal afnemen. De gemeentelijke bijdrage voor Baarn past binnen de begroting. Schulddienstverlening De financiële verwachting 2020-2023 voor schulddienstverlening ingeschat op € 278.000 per jaar. Hieronder vallen de kosten voor de inzet van de armoederegisseurs (€ 48.000) en de kosten voor dienstverlening door Kredietbank Nederland (€ 185.000) en Zuidweg & Partners (€ 45.000). Vanaf 2021 wordt extra ingezet op de uitbreiding van armoederegisseurs. Op deze manier kan adequaat worden gereageerd op meerdere signalen die binnenkomen waaruit blijkt dat er financiële problemen zijn, of ontstaan. Deze extra inzet past binnen de begroting. 18
Structurele ontwikkelingen Integraal huisvestingsplan (IHP) De actualisatie van het IHP wordt naar verwachting in november 2021 in de gemeenteraad behandeld. Het IHP wordt samen met schoolbesturen opgesteld. Er wordt gekeken naar allerlei aspecten die raakvlakken hebben met de huisvesting van scholen, zoals samenwerking, onderwijsaanbod, leerling prognoses, ruimtebehoefte, functie van schoolgebouwen en -pleinen, huisvestingsambitie en (verkeers)veiligheid. Het IHP biedt een doorkijk voor de komende 16 jaar. Voor de oudere schoolgebouwen wordt in het IHP een voorstel gedaan voor kwaliteitsverbetering van de huisvesting gedurende deze periode, bijvoorbeeld via renovatie of vervangende nieuwbouw. Daarnaast biedt het IHP perspectief voor scholen die op basis van actuele leerlingprognoses een structureel ruimtetekort hebben. Investeringen in renovatie, uitbreiding of nieuwbouw leiden tot extra structurele kapitaallasten voor de gemeente. Uitvoering van dergelijke maatregelen zal niet voor 2023 plaatsvinden. Dit betekent dat de financiële vertaling van het IHP wordt meegenomen bij de behandeling van de PPN 2023. Verduurzaming centrumscholen In het Integraal Huisvestingsplan (IHP) uit 2018 is rekening gehouden met een gemeentelijke bijdrage van € 200.000 voor elk van de drie centrumscholen. Voor de St.
Aloysius is deze bijdrage in 2020 toegekend en de verduurzaming wordt samen met groot onderhoud in 2021 uitgevoerd. Voor de andere twee centrumscholen blijft deze bijdrage nog beschikbaar. Bij de actualisatie van het IHP wordt een perspectief voor de huisvesting van deze scholen ontwikkeld waarmee er ook duidelijkheid komt over de inzet van deze middelen. Deze bijdrage is verwerkt in het meerjaren investeringsplan (MIP) en verschoven naar 2025 (zie bijlage 2). Bemoeizorg In Baarn hebben we het proces van bemoeizorg goed geregeld. Meldingen komen binnen bij het meldpunt Advies en Bezorgd (MAB) van de GGD en worden van daaruit doorgeleid naar het lokaal team of naar bemoeizorg van Leger des Heils of Kwintes. De afgelopen jaren is het aantal meldingen bij het meldpunt toegenomen van 3 in 2018 tot 7 in 2020. De kosten hiervan worden regionaal gefinancierd door centrumgemeente Amersfoort, Baarn zet hiervoor geen lokale middelen in anders dan het lokaal team. De gemeente Veenendaal heeft besloten om maatschappelijke opvang en beschermd wonen per 2022 niet langer onder het centrumgemeentegebied van Amersfoort te laten vallen, maar onder centrumgemeente Ede. Amersfoort stelt voor om het onderdeel bemoeizorg niet meer regionaal maar volledig lokaal te financieren, wat een verschuiving van taken en financiering oplevert van €250.000 van regionale naar lokale budgetten.
Welk bedrag Baarn hierdoor uit lokale middelen moet inzetten is nu nog niet duidelijk. Jeugdzorg en Wmo De uitgaven voor Wmo en Jeugd zijn ook in 2020 aanzienlijk toegenomen. Dit geldt niet alleen voor de sinds 2015 gedecentraliseerde taken zoals regionaal ingekochte jeugdzorg en Wmo, maar ook voor de zogenaamde Wmo-oud voorzieningen zoals Wmo huishoudelijke
hulp, rolstoelvoorzieningen, woonvoorzieningen en vervoersvoorzieningen. Regionaal ingekochte Jeugdzorg en Wmo Bij de begroting 2021-2024 zijn de uitgaven voor de gedecentraliseerde taken opgenomen op basis van de actuele jaarrekeningcijfers 2019. Ook is rekening gehouden met een hogere indexatie dan
19
normaal op basis van de vastgestelde inkoopbesluiten. We hebben het uitgangspunt bij het bepalen van de raming om voor deze taken een hogere indexatie (2,5%) toe te kennen vanuit de algemene middelen dan voor de andere budgetten ( 1,5%) om tot een reëlere opgave te komen van de taakstelling op de uitgaven van de zorgproductie. Toch zal ook naar dit uitgangspunt moeten worden gekeken, want de indexatie wordt jaarlijks hoger dan 2,5%. Bij de begroting 2021 is in de meerjarenraming een stelpost van € 0,4 mln. opgenomen vanaf 2023. Dit verhoudt zich tot de landelijke € 300 miljoen extra, die kabinet tot nu toe (jaarlijks) incidenteel aan gemeenten toekent. Zoals bekend is dit te weinig voor het landelijk tekort van € 1,7 miljard en heeft de VNG hier een arbitragezaak over gestart om (sneller) tot compensatie te komen voor de gemeenten. De uitspraak in de arbitragezaak, die in mei 2021 wordt verwacht is bepalend in hoeverre vanaf 2022 meer geld van het rijk komt. Om de opgenomen raming in de begroting 2021-2024 te kunnen realiseren was een ontwikkelopgave opgenomen om de uitgaven te monitoren en te verklaren waar de stijging tot nu toe door wordt veroorzaakt. Dit moet ons handvatten bieden om maatregelen te kunnen nemen om de uitgaven binnen de opgenomen raming te krijgen en te houden. Deze ontwikkelopgave is nog niet afgerond.
Wel zijn de voorlopige cijfers van 2020 bekend en die laten weer aanzienlijke overschrijding zien van in totaal € 1,2 mln. Hiervan wordt een deel (€ 0,2 miljoen) opgevangen door budgetten waar op over was binnen de begroting. Dit betreft de budgetten voor uitvoeringskosten sociaal domein (€ 120.000), peuterspeelzalen (€ 68.000) en onderwijsachterstandenbeleid (€ 13.000). Zolang de analyse van de meerkosten en de keuze over de te nemen maatregelen nog niet zijn afgerond, kan nog niet een taakstelling worden opgenomen. Ook de uitkomst van de arbitragezaak zal hier een rol in spelen. Onder een taakstelling behoort een reëel fundament te liggen. De (voorlopige) uitkomsten van productie over 2020 zijn daarom voorzichtigheidshalve eerst structureel verwerkt in de begrotingscijfers. Wel is bekend dat een belangrijke oorzaak voor de overschrijding van de zorgkosten in 2020 te herleiden is naar de vereveningsafspraak. Dit is een solidariteitsafspraak met de gemeente, waarmee wij gezamenlijk de zorg inkopen. Ten aanzien van deze productie is een solidariteitsafspraak gemaakt met andere gemeente binnen het Amersfoortverband. Gemeenten zijn solidair op deze uitgaven. De verdeelsleutel onder deze solidariteitsafspraak is in 2019 gewijzigd. In 2019 kregen we € 0,4 mln. terug op basis van deze afspraak. Voor 2020 moeten we € 0,55 mln. moeten betalen.
Of dit komt door de nieuwe afspraak of doordat Baarn meer gebruik heeft gemaakt van (overwegend) zwaardere zorg wordt onderzocht. Dit moet duidelijkheid geven over de te nemen maatregel en financieringsafspraak en in hoeverre dit tekort incidenteel of structureel is. Wij verwachten hier naar de begroting toe een betere uitspraak over te kunnen doen en actuelere raming op te nemen. In de bestuurlijke samenvatting is het dekkingsvoorstel beschreven van het effect van de overschrijding van 2020 voor de meerjarenbegroting.
20
Wmo-oud voorzieningen In onderstaande tabel is de bijstelling van de Wmo- oud voorzieningen budgetten nader toegelicht. Bijstelling budgetten WMO
Begroting 2022
Gem. uitgaven 2019/2020
Bijstelling
Vervoersvoorzieningen - uitgaven
390
409
19
Woonvoorzieningen - uitgaven
120
192
72 76
Rolstoelvoorzieningen - uitgaven
122
198
Hulp in huishouden- uitgaven
1.795
1.867
72
Hulp in huishouden- eigen bijdrage
-257
-152
105
Totale bijstelling
2.170
2.514
344
Incidentele ontwikkelingen Nationaal Programma Onderwijs & knelpunt reguliere formatie onderwijs divers In februari heeft het demissionair Kabinet het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) aangekondigd als instrument om achterstanden door corona in te lopen. Voor het NPO is € 8,5 miljard vrijgemaakt en krijgen scholen – van voorschool tot hoger onderwijs – middelen om in te zetten om achterstanden terug te dringen. Scholen moeten hiervoor een scan van achterstanden maken en een schoolplan opstellen waarin is beschreven wat zij gaan doen. De scan en het plan moeten de scholen overleggen met gemeenten. Daarnaast moeten scholen kiezen uit een keuzemenu of lijst met effectieve interventies voor onderwijsachterstandsbestrijding; deze lijst wordt in april bekend gemaakt. Voor gemeenten is de rol weggelegd te signaleren dat er in een bepaalde wijk achterstanden zijn opgelopen, maar ook om witte vlekken in het aanbod op te vullen. Dit door partijen te verbinden en aanvullend aanbod te financieren. Voorbeelden hiervan kunnen zijn verlengde schooldagen, gratis huiswerkbegeleiding en bijlessen, sport en cultuur, zomer- en weekendscholen, loopbaanbegeleiding, aanbod in samenwerking met bibliotheken en coaching en tutoring van leerlingen. Gemeenten ontvangen hiervoor van het Rijk extra middelen, te weten: 84 miljoen in 2021, 182 miljoen in 2022 en 80 miljoen in 2023.
Het Rijk heeft nog niet uitgewerkt hoeveel middelen elke gemeente krijgt en of dit uitgekeerd gaat worden door middels van een nieuwe specifieke uitkering of wordt toegevoegd aan de specifieke uitkering Gemeentelijk Onderwijs Achterstandenbeleid (GOAB) die wij al jaarlijks van het Rijk ontvangen. Bovengenoemde extra werkzaamheden kunnen niet uitgevoerd worden binnen de bestaande formatie. We gaan er vooralsnog vanuit dat de uitvoering van het NPO kan worden betaald vanuit de extra rijksmiddelen. In het tweede kwartaal wordt duidelijk wat de voorwaarden voor de extra middelen zijn en of wij de extra middelen van het Rijk mogen inzetten voor de uitvoering van het NPO. Indien dit niet is toegestaan wordt voor de uitvoering bij het opstellen van de begroting 2022 de extra formatie verwerkt voor € 42.000 in 2022 en 2023 voor de uitvoering van het programma met een incidentele dekking van € 42.000 voor 2022 en 2023 ten laste van de algemene reserve. De huidige formatie van onderwijs staat onder druk. Deze extra formatie biedt ook de benodigde verlichting voor de werkzaamheden ten aanzien van het leerlingenvervoer. Hiermee kunnen we actief participeren in het regionale project doelgroepenvervoer, gericht op kostenbeperking en integrale inkoop leerlingenvervoer, vervoer naar zorg en Regiotaxi.
21
Haalbaarheidsstudie in 2022 schoolhuisvesting Het IHP biedt op een globaal niveau een door gemeente en schoolbesturen gedragen toekomstperspectief voor de schoolgebouwen en een planningsvoorstel voor de uitvoering. Om te zorgen dat aansluitend op het vaststellen van het plan ook uitwerking kan worden gegeven aan de perspectieven in het IHP, houden we rekening met externe inhuur voor een haalbaarheidsstudie in 2022. Dit moet voor één van de in het IHP geformuleerde projecten leiden tot een concreet projectplan (welke functie(s)/partij(en), welke maatregelen, eventueel welke locatie, wel of geen tijdelijke huisvesting, kostenindicatie, dekking, etc.). Dit projectplan wordt vervolgens weer voorgelegd aan de gemeenteraad en dat is ook het moment waarop krediet voor een project kan worden aangevraagd. Voor een dergelijke haalbaarheidsstudie is in 2022 € 25.000 incidenteel nodig. Structurele ontwikkelingen reservelijst Herijking lokaal team Het Lokaal Team is vijf jaar geleden gestart met de decentralisaties in het sociaal domein. Sindsdien zijn de werkzaamheden sterk toegenomen: een groter aantal cliënten, complexe zorgvragen, lijntjes met huisartsen en onderwijs en meer registratieverplichtingen. De tijdelijke uitbreiding met 1fte sinds 2020 moet nu structureel worden.
De transformatie in het sociaal domein gaat uit van meer preventie, zorg aan de voorkant van het traject en meer zorg nabij. Op termijn wordt daarmee specialistische en dure zorg voorkomen. Er is daarom in de regio besloten dat de lokale teams meer zelf begeleiding gaan bieden. Vanuit inwonersperspectief is het ook gewenst om meer zorg nabij en direct te kunnen bieden. Zeker met het oog op de effecten van Corona verwachten we hier een sterk groeiende vraag. Dit betekent voor Baarn 1 fte erbij. In de aanloop naar de begroting wordt deze gewenste uitbreiding onderbouwd met cijfers over de ontwikkeling van cliënten aantallen en te verwachte besparingen op termijn in zorgkosten via de regionale inkoop.
22
Programma 3 Fysiek domein Bestuurlijke verantwoordelijkheid Burgemeester : Mark Röell Wethouder : Erwin Jansma Wethouder : Hugo Prakke Wethouder : Jannelies Vissers Wat is het beoogde maatschappelijke effect ? Wij ondernemen activiteiten en voeren taken uit die nodig zijn voor een aantrekkelijk Baarn. Wij houden de variatie in woon-, werk- en leefmilieus in stand en wij behouden de Baarnse identiteit. Initiatieven uit de samenleving zijn welkom. Inwoners en ondernemers krijgen de ruimte en wij regisseren, ondersteunen en stimuleren, waarbij wij aandacht hebben voor historische en culturele waarden, kwaliteit, duurzaamheid en betaalbaarheid. De Toekomstvisie en Structuurvisie ‘Baarn in 2030’ is hierbij ons uitgangspunt. Om dit effect te bereiken, geven we uitvoering aan de volgende strategische doelen. Strategische doelen
1 Onze gemeente is zoveel als mogelijk klimaatneutraal in 2030
2 Onze gemeente levert een bijdrage aan een circulaire economie
3 Wij realiseren voldoende woningen voor diverse doelgroepen
4 Wij verbeteren het ondernemersklimaat
5 Wij versterken het winkelgebied in ons centrum
6 Wij versterken de mogelijkheden voor recreatie en toerisme
7 Wij dragen bij aan meer duurzame mobiliteit
8 Onze gemeente is goed en veilig bereikbaar
9 Wij richten onze openbare ruimte zo in dat kwaliteit en veiligheid optimaal zijn.
Op hoofdlijnen Binnen dit programma ondernemen wij activiteiten en voeren taken uit die nodig zijn voor een aantrekkelijk Baarn om te wonen, ondernemen en recreëren. Hierbij zoeken wij verbinding met de opgaven die er liggen op dit terrein. Hierbij gaan wij zoveel mogelijk integraal aan de slag. Zo zetten wij in op thema’s die meerdere domeinen raken. Denk hierbij aan de verlevendiging van het centrum dat zal zorgen voor meer voetstappen in het centrum, wat weer een positief effect heeft op behoud
23
van voorzieningen en op de lokale economie en werkgelegenheid. Ook kan gedacht worden aan duurzaamheid. Wat betekent dit voor onze inwoners ? De gemeente Baarn wil aantrekkelijk zijn voor haar inwoners, bedrijven en organisaties. Hierbij worden initiatieven uit de samenleving omarmd en krijgen inwoners en bedrijven de ruimte. De gemeente regisseert, ondersteunt en stimuleert. De Toekomstvisie en Structuurvisie ‘Baarn in 2030' zijn hierbij ons uitgangspunt. Financieel overzicht Programma 3 : Fysiek Domein
2022
2023
2024
2025
Verbonden Partijen RMN
36 N
36 N
36 N
36 N
RUD
24 N
24 N
24 N
24 N
Structurele ontwikkelingen Omgekeerd inzamelen
52 N
32 N
32 N
32 N
Opbrengst afvalstoffenheffing
-52 N
-32 N
-32 N
-32 N
35 N
35 N
35 N
35 N
95 N
95 N
95 N
95 N
Incidentele ontwikkelingen Renovatie verblijfsruimtes begraafplaats
54 N
Dekking vrije ruimte afschrijvingen
-54 V
Duurzaam financieel beleid Onderhoud hertenkamp en groen Totaal
Een min teken (-) geeft een positief saldo weer en bedragen zijn weergegeven in duizendtallen
Verbonden partijen RMN De inzameling van huishoudelijk afval is een wettelijke taak van de gemeente. Deze taak wordt uitgevoerd door de gemeenschappelijke regeling RMN, waarin de inzamel- en reinigingstaken van zes gemeenten zijn gebundeld. Deze taken worden onder gezamenlijke verantwoordelijkheid en zonder winstoogmerk uitgevoerd. RMN verrekent alle kosten naar rato met de deelnemende gemeenten. De gemeentelijke bijdrage aan de AVU is in de RMN-begroting verwerkt. In 2021 zijn de verwerkingskosten voor restafval en GFT, als gevolg van nieuwe aanbestedingen van de AVU, sterk toegenomen. Vanaf 2022 wordt het tarief voor brandbaar afval gesplitst in een afzonderlijk tarief voor grof huishoudelijk afval en voor fijn huishoudelijk afval. Het tarief voor grof huishoudelijk afval neemt als gevolg daarvan fors toe, wat tot uiting komt in een lastenverzwaring op het recyclingstation. Een deel hiervan wordt naar rato doorberekend aan de gemeente Eemnes, wiens inwoners ook gebruik maken van ons recyclingstation. Verder is er sprake van een aantal kostenstijgingen uit 2021 die een structureel karakter hebben en dus ook van invloed zijn op 2022. Op het gebied van afvalinzameling zijn dit onder meer de lagere vergoedingen voor oud papier en PMD. Daarnaast is in de begrotingswijziging 2021.1 van RMN de
24
productieve urennorm van de buitendienst naar beneden bijgesteld op basis van monitoring en is het aantal benodigde uren voor straatreiniging naar boven bijgesteld als gevolg van onder meer klimaatinvloeden en de technische staat van de openbare ruimte. Naast diverse kostenstijgingen, zit er ook een besparing in de begroting van RMN. Na afronding van de implementatie van het omgekeerd inzamelen bij alle laagbouwwijken in Baarn, heeft RMN de inzamelroutes opnieuw onder de loep genomen. Deze logistieke fine-tuning leidt tot een extra efficiencyslag van circa €65.000. Per saldo betekent dit een kostenstijging van €130.000, waardoor de totale bijdrage RMN 2022 €3.263.000 bedraagt. Deze kostenstijging kan voor €86.500 gedekt worden uit de indexatie van de afvalstoffenheffing en een hogere bijdrage voor het recyclingstation van gemeente Eemnes , voor €7.500 uit de indexatie van de rioolheffingen en voor €36.000 uit het begrotingssaldo. De laatste post betreft kosten voor onkruidbestrijding en markt. Deze kosten mogen niet aan de afvalstoffenheffing of rioolheffing worden toegerekend. De RMN-begroting wordt beïnvloed door meerdere interne en externe factoren. Deze ontwikkelingen zijn deels onzeker, waardoor de realisatie af kan wijken van de begroting. Nog niet alle werkelijke verwerkingstarieven en vergoedingen voor grondstoffen in 2022 zijn bijvoorbeeld bekend.
Daarnaast is na het in procedure brengen van de ontwerpbegrotingswijziging 2021 en de ontwerpbegroting 2022 van RMN gebleken dat er bij RMN een fors tekort is ontstaan op de jaarrekening 2020. Het ziet er naar uit dat dit tekort ook meerjarig gevolgen zal hebben. RUD Gemeenten zijn wettelijk verplicht de basistaken milieu onder te brengen in een Omgevingsdienst of Regionale Uitvoeringsdienst. Wij hebben ervoor gekozen ook de plustaken, zoals milieutoezicht bedrijven en bodem, bij deze dienst onder te brengen. Ondernemingen die een aanvraag of melding doen op grond van een wettelijke milieuregeling, doen dat bij de RUD Utrecht. Binnen het werkveld milieu is sprake van zeer veel en vaak complexe regels. Door deze taken in omgevingsdiensten te organiseren, zijn (veel) gemeenten in staat een hogere kwaliteit aan dienstverlening en besluiten te realiseren. Door de bijzondere omstandigheden is door RUD besloten om eenmalig geen Kadernota 2022 op te stellen. De ontwerp Programmabegroting 2022 is sluitend, evenals het meerjarenperspectief voor de periode 2021 – 2025. Er zijn echter nog wel twee ontwikkelingen die invloed kunnen hebben op de begroting 2022, die nog niet financieel verwerkt zijn in deze begroting. Dit betreft het traject ‘Samen op weg’ en een gedeelte van de effecten die de invoering van de Omgevingswet op de RUD Utrecht zal hebben.