250917 Verslag Oordeelsvorming in de raadscommissie 17 & 18 September 2025

Gemeente Baarn Bijeenkomst “Oordeelsvorming in de raadscommissie” Concept-Verslag van de openbare bijeenkomst, gehouden op woensdag 17 september 2025 in de raadszaal van het gemeentehuis

Voorzitter:

de heer W.J.L. Genuit

Griffier:

de heer D.E. Bulthuis

Aanwezig:

de heer A. van den Berg (GL), de heer J.J.G. Bosman (GL), de heer V.A. Brinkman-Koopal (PvdA), mevrouw S. Bruijstens (PvdA), de heer R.M. Bruins (CU), mevrouw M.L. Deurloo (Lijst Mylou Deurloo), de heer M.A.C. van Grinsven (VoorBaarn), mevrouw A.E.M. Hart (50PLUS), de heer H.J. van Hardeveld (CDA), mevrouw G. Haverkamp (D66), mevrouw E.C. Hoogerwerf (VoorBaarn), de heer J.M. Jonkers (VVD), mevrouw E.M. Jacobson (50PLUS), mevrouw M.J. Koenders-van de Vrugt (VoorBaarn), de heer D.D. Kolt (VoorBaarn), de heer M.R. Korkmaz (VVD), de heer C. Krimp (CDA), de heer A.F.M. van der Linden (PvdA), de heer J.C.A. van Loon (50PLUS), mevrouw A.M. Martens (VVD), de heer M.R. Mascini (VVD), mevrouw S.H.B. Oortman Gerlings-van Hal (VVD), de heer A.P. van der Padt (VVD), de heer M.R.N. Schouten (Lijst Schouten), mevrouw J.A.M. Sluijs (GL), de heer A.R. Stolk (VVD), de heer T. Stroo (D66), mevrouw C.J. Struijk-Cramer (D66) en de heer D.C. Windeij (GL)

Overige aanwezigen:

de heer M. Eijbaard (wethouder), de heer H.B. Prakke (wethouder), jhr. M.A. Röell (burgemeester), de heer M.R. Veldhuizen (wethouder) en de heer S. de Vries (wethouder)

1.

Opening, vaststelling agenda en mededelingen

De VOORZITTER heet iedereen om 19.30 uur van harte welkom. Er is bericht van verhindering ontvangen van de heer Van Wijk. Het advies van de commissie vorige week was dat de Nota regionale samenwerking en verbonden partijen 2025, Toestemming treffen Centrumregeling Uitvoering Sociaal Domein Regio Amersfoort, Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Utrecht Zienswijze Ontwerpbegroting ODU 2026 en Ontwerp bijdrageverordening, Verordening op de ambtelijke bijstand en fractieondersteuning en het Bestuursverslag jaarrekening 2024 Stichting Eemvallei Educatief Primair Onderwijs niet vanavond op de agenda hoeven te komen. Met de voorliggende agenda wordt ingestemd. 2. Vaststellen verslagen van Oordeelsvorming in de raadscommissie van 25 juni en 26 juni 2025 De verslagen worden ongewijzigd vastgesteld. 3. Raadsinformatiebrief Ontwikkelingen opvang asielzoekers Marechausseeterrein

1

De VOORZITTER meldt dat de griffie geen aanmeldingen voor inspreken heeft ontvangen. De heer SCHOUTEN vraagt of dit als een normale RIB wordt behandeld of dat er ruimte is om een beschouwing te geven. De VOORZITTER zegt toe dat hij die ruimte zal geven. Mevrouw KOENDERS vraagt of het college ook van mening is dat de leerplichtambtenaren ernstig zijn tekortgeschoten in hun signalerende en handhavende taak. Hoe denkt het college verbetering te brengen in de scholing van minderjarige asielzoekers zodat zij een succesvolle toekomst in Nederland tegemoet kunnen gaan? Het handhaven van een tijd dat minderjarigen ‘s avonds weer in de opvang moeten zijn is logisch. Is het college bereid om met het COA dergelijke afspraken te maken, inclusief sancties die volgen op het niet-naleven? Het verplaatsen van jongeren die ellende veroorzaken leidt niet tot een oplossing van de overlast die de maatschappij ervaart maar alleen wordt het probleem verplaatst naar een andere plek.

Is het college bereid om er landelijk op aan te dringen om strenge maatregelen te nemen tegen mensen die voor overlast zorgen en duidelijk te maken dat die maatregelen ook daadwerkelijk moeten worden uitgevoerd? Heeft het college inmiddels ook signalen gekregen van gevolgen van structurele criminaliteit, gepleegd door bewoners van het Marechausseeterrein, voor inwoners en ondernemers? Is het advies gegeven om vooral aangifte te doen en om ook eventueel geleden schade vergoed te krijgen? Is het college bereid om de aanwezigheid van asielzoekers die onder de Top X-aanpak vallen te verbieden op de opvanglocatie in Baarn en op overtreding van deze regel een zware sanctie te plaatsen? Welke sanctie wil het college hieraan verbinden? Is het college bereid om met het COA het gesprek aan te gaan voor het verrichten van vrijwilligerswerk door asielzoekers op het Marechausseeterrein? Is het college bereid het aanstaande veiligheidsplan met de raad te delen? Is het college bereid om de volgende zinsnede toe te voegen: “Het doel ziet toe op een strengere handhaving van orde en veiligheid op en om het Marechausseeterrein en in de hele gemeente Baarn.”? De heer VAN LOON vraagt hoe de veiligheid op dit moment is geregeld en geaccordeerd.

Hoe wordt er gehandeld wanneer er weer een onveilige situatie ontstaat? Hoe wordt het college geïnformeerd bij wederom een escalatie? Hoe worden de minderjarigen beschermd en dan vooral de aanwezige minderjarige meisjes die hier gevoeliger voor zijn? Is er oog voor radicalisering en hoe wordt dit beoordeeld? Zijn de mensen van het COA hiervoor getraind? Worden de meerderjarigen binnenkort ontruimd c.q. overgeplaatst? Hoe wordt voorkomen dat de bewoners van Baarn hier nog meer overlast van gaan ondervinden? Heeft de eigenaar/verhuurder van de gebouwen verantwoordelijkheid omdat de escalatie van criminaliteit onder hun dak heeft plaatsgevonden? Mevrouw DEURLOO vraagt of in de afgelopen jaren alle meldingen waarbij betrokkenheid van de politie, brandweer of ambulance was daadwerkelijk allemaal niet gemeld aan het college. De heer VAN HARDEVELD vraagt of het college aan de raad een afschrift kan geven van het veiligheidsplan en het herstelplan. Hoe wordt druk gezet op het COA om die verbeterpunten daadwerkelijk te realiseren? Wethouder DE VRIES geeft aan dat de gehele situatie hem slapeloze nachten heeft bezorgd. Het gaat hier om kwetsbare jongeren die gevlucht zijn voor oorlog en geweld en ze zijn in Baarn weer in situaties van onveiligheid beland.

Daarnaast heeft de raad in mei jongstleden nog het vertrouwen in het COA uitgesproken en in het vertrouwen van de samenleving is een flinke barst gekomen. Allereerst door de berichtgeving van NRC en in de nasleep daarvan komt nieuwe informatie naar

2

boven die het college had willen weten. Dan had het college meer kunnen doen en dat is buitengewoon frustrerend. Het college wil dat alle kinderen in Baarn naar school gaan en zeker de kinderen in het AZC want dat is goed voor hun ontwikkeling. Het COA geeft aan dat op dit moment zo’n 80-90% van de aanwezige kinderen naar school gaat maar het college wil werken naar 100%. Het handhaven van de Leerplichtwet bij AMV’ers is echter ingewikkelder omdat Nidos de voogdij heeft en de inschrijving bij de gemeente is ook anders. In de Perspectiefnota is daarom ook aangegeven dat de capaciteit bij Leerplicht wordt uitgebreid om daar wat aan te kunnen doen. Het is niet normaal als minderjarigen ‘s avonds of zelfs ‘s nachts buiten de poort verblijven. Het COA heeft hier regels over en spreekt de jongeren erop aan en voert tweemaal per dag een telling van de aanwezige jongeren uit. Dat sluit niet uit dat jongeren na de telling het pand verlaten en het bos ingaan. Het college verwacht dat het COA met een serieus en streng veiligheidsplan komt en verwacht wordt dat het COA met Nidos als de voogdijinstelling duidelijke maatregelen neemt. Dat zal door het college worden beoordeeld. Als er sprake is van criminaliteit is het belangrijk dat daartegen wordt opgetreden en het Openbaar Ministerie probeert vervolging in te stellen tegen jongeren die als crimineel mogen worden aangeduid.

In het volgende overleg aan de Provinciale Regietafel zal aandacht worden gevraagd voor strengere maatregelen tegen overlastgevers. Het is goed als jongeren in staat worden gesteld om in contact te komen met de samenleving door vrijwilligerswerk. Dat is een mooie suggestie. Als mensen zelf een onveilige situatie waarnemen moeten ze de politie bellen want die kan maatregelen treffen. Daarnaast wordt verwacht dat COA en politie het college informeren aan de veldtafel zodat daar maatregelen kunnen worden besproken die genomen kunnen worden. In de beantwoording van de vragen van PvdA/GroenLinks is aangegeven welke maatregelen in het zorgkader mogelijk zijn. Het COA doet sinds de zomer haar uiterste best om het college over incidenten die zich voordoen te informeren. Daarnaast wordt het college door politie en brandweer geïnformeerd als zich een incident voordoet. Het aantal overleggen dat plaatsvindt is geïntensiveerd. Naast de wekelijkse veldtafel is er maandelijks overleg met de locatiemanager en een driemaandelijks overleg op bestuurlijk niveau met burgemeester, de verantwoordelijk wethouder, Nidos en het COA. Als de situatie daarom vraagt wordt er aanvullend met andere organisaties over gesproken. Het gaat hier om meiden die uit een land komen waar een totaal andere cultuur heerst met een andere seksuele en gezondheidsmoraal.

Seksueel geweld is een wapen dat in oorlogen gebruikt wordt en daarnaast zijn deze meiden via zeer onveilige wegen naar Nederland gevlucht. Een groot deel van deze meiden heeft te maken gehad met seksueel geweld. Hier wordt door COA en het Nidos veel aandacht aan geschonken. De heer BRUINS vraagt of de wethouder nu aangeeft dat het seksueel geweld binnen het AZC maar moet worden geaccepteerd omdat deze dames dit al in een oorlogssituatie of in de weg hier naartoe hebben meegemaakt. Wethouder DE VRIES legt uit dat het een onderwerp is waarover deze meiden niet uit zichzelf praten en zelfs met de beste hulpverleners niet. Stap voor stap dient hun vertrouwen te worden gewonnen en het is een heel ingewikkeld onderwerp. Op elk signaal wordt meteen geacteerd door politie, Nidos en COA te informeren om in dit ingewikkelde onderwerp het beste te doen. De heer BRUINS constateert dat er alleenstaande jongens en meisjes op dezelfde locatie worden opgevangen. Het mag niet zo zijn dat als een situatie zich voordoet op deze locatie, dat daar niet op geacteerd wordt.

3

Wethouder DE VRIES stelt dat er meteen met alle macht op wordt ingezet, ook al is de informatie flinterdun. Alles op alles wordt gezet om mensen die in een kwetsbare situatie zitten en daar misbruik van wordt gemaakt, dan wordt er alles op alles gezet om het juiste te doen intern en extern, met OM, GGD, politie enzovoort. De heer BOSMAN vraagt, omdat deze meiden daar heel moeilijk over praten, of soms een signaal wordt gemist. Wethouder DE VRIES zegt dat dit de aanname is want je hebt er geen informatie over als je het niet weet. Er wordt echter op allerlei manieren op doorgevraagd en er wordt voor gezorgd dat de meiden, soms ook jongens, de juiste zorg krijgen en dat mensen die daar misbruik van maken worden aangepakt. De heer JONKERS vraagt of het een idee is om deze meiden preventief ergens anders te plaatsen. Wethouder DE VRIES geeft aan dat toen het COA met het voorstel kwam om daar ook meiden te huisvesten er zeer intensief met het COA en andere instanties over is gesproken vanwege de mogelijke risico’s. Het COA neemt specifieke maatregelen die echt gericht zijn op deze doelgroep. Het risico voor deze meiden is niet alleen de mannelijke medebewoners. Ook op een andere locatie zouden dat mannen in de buitenwereld kunnen zijn op straat, die rond de poort hangen, ronselen enzovoort. Dit soort risico’s zijn er ook in bepaalde mate voor de jongens.

De heer JONKERS hoort de wethouder eigenlijk zeggen dat hij niet precies weet wat er speelt en dat als er iets speelt de cultuur zodanig is dat de gemeente dat niet helemaal hoort. Als dat risico bestaat, en het is maar minimaal, is het dan toch niet verstandiger om deze dames elders te plaatsen waar alleen dames zijn en er jongens voor terug te plaatsen? Wethouder DE VRIES merkt op dat er altijd een bepaalde mate van risico is. Nidos en het COA zijn hierin gespecialiseerd en die hebben op talloze plaatsen in het land vergelijkbare opvang. Nidos en het COA vinden de situatie in Baarn passend en werkbaar. Het college heeft hier, ook al voor de zomer, scherpe vragen over gesteld maar het COA en Nidos vellen daar het eindoordeel over. De heer SCHOUTEN hecht er niet veel waarde aan dat het Nidos en het COA zeggen dat de situatie oké is. Hopelijk zorgt het college ervoor dat er geen wantoestanden gaan ontstaan tussen de jongens en meisjes op de locatie en niet wederom de oren laat hangen naar beide instanties. Wethouder DE VRIES zegt dat dit precies de reden is dat het college geen genoegen neemt met het aanvankelijke antwoord en beide instanties blijft bevragen. Alles leidt tot scherpe vragen aan het COA en Nidos en als er maar een greintje zorg in het antwoord zit dat er situaties ontstaan die totaal onwenselijk zijn, dan zal het college daar ook wat mee doen.

Die informatie heeft het college echter niet op dit moment. In de afgelopen 3 jaar zijn er geen signalen geweest over radicalisering en ook uit het NRC-artikel blijkt dat niet. De suggestie die achter de vraag zit om COA en Nidos een training te laten organiseren over radicalisering wordt meegenomen in de gesprekken over het veiligheidsplan. Een groot deel van de 18-plussers is inmiddels naar een andere reguliere locatie overgeplaatst. Het uitgangspunt is dat iedere AMV’er die 18 wordt uitstroomt naar een AZC in de omgeving en daar wordt het COA ook aan gehouden. Eerder deze week verbleven er nog 13 18-plussers op de locatie in Baarn. Zij volgen een opleiding op een school in de buurt. De opvanglocaties Ter Apel en andere zitten bomvol en daarom is het belangrijk dat deze jongeren een opleiding volgen en naar een locatie in de buurt uitgeplaatst worden. Zodra de opvanglocatie daar ruimte voor biedt, zal dat met deze 4

jongeren ook gebeuren. Het COA houdt het college wekelijks op de hoogte van de actuele stand in deze. Jongeren van 18 jaar en ouder geven per definitie niet meer overlast dan 18-minners maar het COA is in zijn algemeenheid alert op overlast en dat is het college ook. Als inwoners of ondernemers overlast ervaren dienen zij allereerst de politie te bellen maar dit ook bij de gemeente te melden en dan wordt daarop geacteerd. Echter, tot nu toe zijn er geen signalen dat signalen over zware overlast in Baarn te herleiden zijn naar het AZC. Verwacht wordt dat het COA met een herstelplan en een veiligheidsplan komt en het college gaat die plannen vervolgens scherp beoordelen. Daarna zullen de plannen vertrouwelijk of zwartgelakt aan de raad ter beschikking worden gesteld als het gaat om vertrouwelijke bedrijfsinformatie van het COA. Sinds de zomer zet het college zware druk op het COA maar het zal zeker helpen als de raad het college op dat punt een steun in de rug geeft. De heer VAN HARDEVELD vraagt of de wethouder een concrete suggestie heeft hoe de raadsleden die steun in de rug kunnen geven. Wethouder DE VRIES laat dat aan de raad over. De heer RÖELL baalt ongelooflijk van de situatie die is ontstaan en dat die situatie vanavond met de raad moet worden besproken. Het is heel erg van belang om hierover te spreken en dat er transparantie is over wat er plaatsvindt op de opvang.

Het college zet zich in voor een veilige opvang van de jongens en meisjes die dat nodig hebben en dat is ook een wettelijke opgave. Dit wordt al een paar jaar gedaan met de inzet van veel vrijwilligers uit de Baarnse samenleving en dat zal het college blijven faciliteren en promoten. De opvang moet zo gebeuren dat de veiligheid op en rond de locatie goed is en dat dit ook goed is op andere plekken in Baarn als het gaat over veiligheid. In het NRC-artikel zijn diverse zaken aan de orde gesteld die niet alleen voor het college maar ook voor het Openbaar Ministerie en de politie een verrassing waren. Tijdens de veldtafel worden signalen besproken van incidenten, huisvestingsactiviteiten en veiligheid die op de locatie plaatsvinden. Alle signalen die bij de politie binnen kwamen zijn besproken maar het gaat erom dat de grote fenomenen van criminele uitbuiting en afpersing niet aan de orde zijn gekomen. De heer JONKERS stelt dat als die meldingen binnenkomen bekend is dat er incidenten zijn bij het COA. Waarom wordt er dan op dat moment niet op doorgevraagd, niet alleen door de burgemeester maar ook door de wethouder? Heeft de burgemeester die signalen ook gedeeld met de wethouder? De heer RÖELL zegt dat de signalen binnen het overleg en ambtelijk zijn gedeeld.

Bij de politie is een diversiteit aan meldingen ontvangen en daar zitten meldingen tussen die te maken hebben met een vermissing. Het gaat hier vooral om jongens en als die niet op tijd binnen zijn wordt een vermissing aangegeven. Dat is een berg aan meldingen maar die vermissingen worden allemaal weer opgelost. Bij geweldsdelicten gaat het meestal om onderlinge stoeipartijen of gevechten. Vervolgens wordt door de politie gekeken of er strafrechtelijk wat aan de orde is en dat blijkt in veel van die gevallen niet aan de orde te zijn. De gevallen over criminele uitbuiting en afpersing zijn niet op tafel gekomen. De heer JONKERS begrijpt dat signalen van vermissing, criminele uitbuiting enzovoort worden gedeeld met de wethouder en is dat dan geen aanleiding om door te vragen en verder te vragen? De heer RÖELL geeft aan dat er wel degelijk wordt doorgevraagd en verder gevraagd en gesproken met het COA. Het COA zet daar extra gesprekken en begeleiding op. Vanuit het COA moet

5

openheid worden gegeven over criminele uitbuiting en afpersing en dat is niet gebeurd in de afgelopen periode. Dat is niet goed te praten en dat moet dus anders. Er mocht naar het idee van het college uitgegaan worden van de afspraken die zijn gemaakt in de bestuursovereenkomst. Er is geen wettelijke basis voor informatieverstrekking tussen overheden maar normen van behoorlijk bestuur impliceren wel een informatieplicht. Het is moeilijker handelen als je de informatie niet krijgt en dat is in de bestuursovereenkomst te algemeen geformuleerd. Daar moet dan ook een aanscherping op komen. Er waren ook geen alarmerende signalen vanuit de Baarnse samenleving of politiemeldingen van diefstallen in winkels of andere criminele activiteiten in Baarn zelf. Was dit wel het geval geweest, dan was er wellicht een aanknopingspunt geweest. Het is duidelijk dat het anders moet met de informatiedeling en daar wordt aan gewerkt met het COA. In de huidige situatie is het zoeken naar de balans tussen het benoemen en het aanpakken van de criminele activiteiten van een deel van de jongeren en de onveiligheid die de mensen op de locatie maar ook in de omgeving ervaren. Dit mag niet worden gebagatelliseerd maar het moet ook niet worden uitvergroot. Het grootste deel van de bewoners van het AZC wil zich aanpassen en zoekt naar een veilige omgeving om hun bestaan op te bouwen.

Dit moet mogelijk worden gemaakt op een veilige manier, ook voor de meisjes, en daar moet extra aandacht voor komen in het veiligheidsplan. Spreker is nooit gebeld door iemand over enorme overlast in de winkelstraat. Tweemaal is door het college aan de winkeliersvereniging gevraagd naar signalen over diefstal in de Laanstraat door jongeren en toen is aangegeven dat daar geen signalen van zijn. In de afgelopen 3 jaar is één keer gehoord dat er een fatbike was gestolen door iemand die woonachtig was op het AZC en die zaak is opgelost. Mevrouw KOENDERS leest in de bijlage over brandstichting, diefstal, mishandeling, heling, identiteitsfraude, geweldpleging, vechtpartijen en seksueel misbruik. Gaat het dan om formeel gedane meldingen? De heer RÖELL antwoordt bevestigend maar mevrouw Koenders vraagt of het gaat om meldingen vanuit de samenleving en dit zijn allemaal meldingen die op de locatie zelf speelden. Mevrouw KOENDERS vraagt of de burgemeester daar al geen buikpijn van kreeg, van al die incidenten die al bekend waren. Dit zijn al afschuwelijke zaken. De heer RÖELL zegt dat het hier inderdaad gaat over afschuwelijke zaken. Het zijn meldingen maar dat wil niet zeggen dat het ook allemaal aan de orde is want als er bijvoorbeeld iets staat over een verkrachting wordt dat uitgezocht door de politie en dan blijkt er niets aan de hand te zijn of dat er iets anders aan de hand is.

In de lijst staan de meldingen die zijn gedaan, dat wordt uitgezocht. Dan kan het bijvoorbeeld gaan over bedreiging maar het kan ook een gevoel zijn van als iemand stevig wordt aangesproken. Dat is het gevaar van deze cijfers. Als je dieper de cijfers induikt en vraagt aan de politie wat er precies aan de hand is, dan is het nog steeds ernstig maar minder ernstig dan mevrouw Koenders nu doet voorkomen. Dit wordt niet gebagatelliseerd want de dingen die daar gebeuren worden aangepakt maar vanuit de strafrechtelijke kant is het minimaal. De heer JONKERS leest iets anders in het NRC. Daar zeggen jongeren dat ze maar € 73 per week ontvangen en dat dat onvoldoende is om alles te doen. Daarom gaan ze stelen, naar de supermarkt enzovoort. Ze geven aan dat dit heel structureel gebeurt en bij heel veel jongeren. Herkent de portefeuillehouder dit beeld ook? De heer RÖELL wil het helemaal niet bagatelliseren want er gebeuren dingen die niet kunnen en er vinden criminele activiteiten daar plaats en daar moet hard tegen wordt opgetreden. De politie gaat 6

er naartoe, maakt een inschatting van de meldingen en als er een strafbaar feit is dat kan worden bewezen, dan wordt dat ook opgepakt. Als dit niet kan wordt het heel ingewikkeld. Wat de NRC schrijft over de criminele uitbuiting wordt niet herkend want die informatie had het college niet. Toen het NRC-artikel ter sprake kwam is daar meteen actie op ondernomen. Spreker wil het niet bagatelliseren maar probeert zo zorgvuldig mogelijk uit te leggen dat er een verschil zit tussen de meldingen die gedaan worden bij de politie waarvan je enorm schrikt maar als je daar dieper induikt zit er een nuance in. Er gebeuren ook zaken die absoluut crimineel zijn en niet kunnen en die moeten ook aangepakt worden. De heer JONKERS begrijpt dat de portefeuillehouder bepaalde signalen heeft gehad en die zodanig heeft ingeschat dat er niet iets ernstigs aan de hand was en daar niet over doorgevraagd. De heer RÖELL meldt dat de volgende afspraak is gemaakt met het COA dat het college geïnformeerd wil worden over de geplande aanwezigheid van personen die onder een Top X-aanpak vallen en wil daarbij inzicht in de feiten op basis waarvan iemand in die aanpak is gekomen. Het college behoudt zich het recht voor om deze personen niet op te vangen in Baarn op basis van de ernst van de feiten of omdat dit niet in het belang is van de opvang.

Als diegene wel wordt opgevangen in Baarn wordt wekelijks aan de veldtafel gemonitord hoe dat gaat en mocht dat niet goed gaan, dan kan alsnog worden besloten dat de persoon niet in de Baarnse opvang kan blijven. Het college verwacht van het COA dat ze een herstelplan oplevert met concrete maatregelen om zowel het vertrouwen van de samenleving, de gemeente Baarn en andere betrokken organisaties te herstellen. Bij het operationeel veiligheidsplan gaat het niet alleen om die locatie maar het gaat om de veiligheid van iedereen in het dorp. Mevrouw KOENDERS vindt het voor het gevoel van de veiligheid voor de inwoners van belang dat steeds wordt benadrukt dat aan beide kanten een veilige situatie moet zijn. De heer RÖELL is eveneens van mening dat dit blijvend moet worden benoemd, dat het om het totaal gaat. Het is niet wenselijk om het stukje tekst in de raadsinformatiebrief hierop aan te vullen maar het is evident dat het ook richting het COA steeds zal worden aangegeven.

Mevrouw KOENDERS begrijpt dat het niet de bedoeling is van de portefeuillehouder om zaken te bagatelliseren maar het is prettig als je cijfers krijgt dat de achtergrond daarvan wordt toegelicht en er bestaat natuurlijk een groot verschil tussen de mogelijkheid van een strafrechtelijke vervolging en toch nog steeds allerlei zaken hebben die spelen waarvan je zou zeggen als mijn kind daarbinnen functioneert, dan is dat niet het leukste groepje. De gemeente moet er voor de inwoners alert op zijn dat het een gezonde stimulerende omgeving moet zijn. Dan moet het gaan om ze gaan naar school, ze stromen goed uit, ze krijgen een waardevolle opleiding, ze doen vrijwilligerswerk waaraan in Baarn behoefte is. De heer RÖELL zegt dat dat ook de basis is waarop wordt geprobeerd om dit te realiseren. Dat is de insteek van de hele raad maar er zitten helaas een paar hick-ups in. Garanties op veiligheid kunnen in geen enkele situatie worden gegeven maar er kan wel maximaal worden ingezet op veiligheid. Bij overlast en criminaliteit kunnen OM en politie optreden. Toen het college te horen kreeg dat er sprake was van criminele uitbuiting is geschakeld met het OM en heeft het OM geschakeld met het COA om de informatie op te vragen. Dit ook om te voorkomen dat wanneer de jongeren worden overgeplaatst naar een andere locatie zij daar dezelfde dingen weer doen.

Daarom is een aangifte noodzakelijk en heeft het OM die informatie daarvoor nodig.

7

De heer JONKERS is van mening dat de grenzen van het toelaatbare ruimschoots zijn overtreden. Afspraken zijn met voeten getreden en belangrijke informatie is achtergehouden. Misstanden zijn onder de pet gehouden. Het is zorgelijk dat essentiële informatie die nodig was voor een zorgvuldige besluitvorming door het college, de raad en de politie en justitie niet zijn gedeeld. Weg kijken bij misstanden zorgt ervoor dat problemen groter worden. Het zegt veel over het functioneren van het COA maar ook over het college. Het college had zoiets belangrijks gewoon moeten weten. In 2 jaar tijd zijn er 655 incidenten geregistreerd in het incidentenregister van het COA. Daar komen dan nog de incidenten van 2025 bij. Er is geschokt gereageerd door veel inwoners op alles wat de afgelopen tijd naar buiten is gekomen en daarom dient een inwonersavond voor alle inwoners van Baarn te worden georganiseerd waar mensen hun vragen en zorgen kwijt kunnen. Is deze inwonersavond al gepland? De moskee in Baarn heeft een buitengewoon mooi gebaar gemaakt door hun hulp aan te bieden voor de begeleiding van jongeren die wekelijks de moskee bezoeken. Dat verdient waardering en erkenning.

Waarom heeft de wethouder dit aanbod dat zoveel waarde en potentie in zich draagt tot nu toe onbenut gelaten? Is de wethouder bereid om alsnog zo spoedig mogelijk in contact te treden met de gemeenschap om dit aanbod van hulp en/of begeleiding te benutten? Er zijn 345 incidenten geregistreerd door het COA waarvan 129 voor fysiek of verbaal geweld en 26 zelfdestructieve acties. Wat is er bij het laatste precies gebeurd? In 2024 zijn er in Baarn 309 incidenten door het COA geregistreerd waarvan 100 met fysiek of verbaal geweld. Jongeren zijn gedwongen tot winkeldiefstal, wie weigerde werd mishandeld of geïntimideerd, er zijn steekincidenten geweest, er is brandgesticht, een fatbike ging in vlammen op. Er is sprake van structurele diefstal, heling, bedreiging, criminele uitbuiting van minderjarigen. Er sprake van een crimineel milieu en zelfs van een criminele organisatie. Waar gesproken wordt over incidenten is in feite sprake van strafbare feiten. Vele en ernstige strafbare feiten. Heel veel incidenten of strafbare feiten zijn niet gemeld want dat is inherent aan de bedreigingen en het fysieke geweld dat heeft plaatsgevonden.

Hoeveel verdachten zijn er tot nu toe in beeld gebracht? Worden deze verdachten op dit moment actief strafrechtelijk vervolgd? Kan de portefeuillehouder aangeven wat de actuele stand van zaken is bij deze strafzaken? In de media en de samenleving ontstaat het beeld dat de verdachten slechts zijn overgeplaatst en niet zijn vervolgd, een verblijfsvergunning en een woning hebben toegewezen gekregen. Klopt dit beeld? De wethouder heeft eerder gezegd dat als het COA er een potje van maakt, dan stoppen we gewoon met de hele wandel en handel. Heeft het COA er een potje van gemaakt? Het is veel erger dan een potje. Los van de strafbare feiten worden kwetsbare jongeren die al getraumatiseerd zijn hier opnieuw geconfronteerd met intimidatie en geweld. Ze worden onder druk gezet en tegen hun wil op pad gestuurd om diefstallen te plegen. Het COA is overduidelijk niet in control en is daarom geen betrouwbare partner want overal in Nederland zie je bij het COA hetzelfde patroon. De door de rechtbank opgelegde dwangsommen, onvoldoende capaciteit, onvoldoende kennis en middelen. Het COA is een probleemfabriek geworden en het is de taak van de gemeenteraad om te voorkomen dat nog meer jongeren slachtoffer worden van falend beleid. Daarom kiest de VVD voor een harde maar eerlijke lijn.

Als blijkt dat het college deze informatie had of redelijkerwijs had kunnen hebben en de wethouder zijn heldere toezeggingen niet gestand doet is het vertrouwen in wethouder De Vries onhoudbaar geworden. Wie een dergelijke belangrijke belofte niet nakomt moet daarop worden aangesproken. De inwoners hebben recht op veiligheid en bescherming maar ze hebben de laatste tijd veel meegekregen over misdrijven, geweld, overlast en intimidatie en er is een groeiend aantal inwoners die dit persoonlijk ondervinden. Openbare orde en veiligheid is geen onderhandelbaar begrip. De VVD staat pal voor de veiligheid van inwoners. Het is zorgelijk dat de politie bijna dagelijks bij het COA in Baarn aanwezig is maar waardoor de toch al beperkte capaciteit nog verder onder druk komt te staan.

8

De VVD is vastbesloten om hier paal en perk aan te stellen en roept de wethouder voor de laatste maal nadrukkelijk op om zijn expliciete toezegging na te komen, namelijk als het COA er een potje van maakt, dan stopt het. De heer SCHOUTEN stelt dat het gaat om handhaving en het COA speelt hierin een ongelooflijke foute rol. Het is jammer dat het COA vanavond niet aanwezig is om de vele vragen te beantwoorden. Het hoort niet dat je een partner als de gemeente, die gastvrij is richting jouw organisatie en de vluchtelingen, informatie onthoudt die absoluut gedeeld zou moeten worden. Het COA heeft bewust een criminele organisatie gehuisvest. Er zijn motorclubs voor minder verboden maar hier wordt slechts gesproken over raddraaiers. Het COA was op de hoogte of moest dat zijn. Als een kind met een nieuwe fatbike thuiskomt heeft die wat uit te leggen. Dat is de taak van de opvoeder en die verantwoordelijkheid ligt hier bij het COA of Nidos. Het college heeft echter zijn oren laten hangen naar wat het COA niet meldt en verblind door idealisme de kop in het zand gestoken. Er zoemde in het dorp voldoende rond, juist ook vanuit de linkse hoek, en dat zegt nog meer. Dit niet horen is ronduit ongeloofwaardig.

Verhalen van dure auto’s die af en aanrijden, mensen die in en uit lopen, goederen die verhandeld worden, brandstichting, molesteren van medebewoners, dreigementen richting medewerkers en vrijwilligers, het leegroven van een brandweerauto die daar was om een brandje te blussen en de winkeldiefstal in Baarn, Soest en omstreken. Dit oogluikend toestaan heeft te maken met naïviteit in optima forma. Morgen nog zou het AZC Baarn moeten worden gesloten maar dat zal juridisch wel niet mogelijk zijn. Een rode kaart is zeker op zijn plaats, niet alleen voor dit college maar voor iedereen die de andere kant heeft opgekeken. De heer VAN LOON vraagt of de eigenaar/verhuurder van het gebouw verantwoordelijkheid draagt voor de escalatie omdat het onder hun dak plaatsvindt. De heer BOSMAN heeft moeite met het feit dat de voorzitter alleen vraagt om aanvullende vragen terwijl andere fractievoorzitters de gelegenheid hebben gehad om hun standpunt kenbaar te maken. De VOORZITTER zegt dat de ruimte er is om het standpunt van de fractie kenbaar te maken. Mevrouw DEURLOO vindt het verschrikkelijk dat jongeren zonder ouders in het AZC zo onveilig zijn geweest gedurende zo’n beschamend lange tijd. De Nederlandse dagopvang heeft de verplichting om de situatie veilig te houden en als zich toch iets tussen kinderen heeft afgespeeld dient de ouder daarvan een melding te krijgen.

De ouder kan dan beslissen om het kind niet meer naar die dagopvang te brengen. Die bescherming hebben deze jongeren niet en ook niet nu al de misstanden naar buiten zijn gekomen en de zogenaamde raddraaiers zijn overgeplaatst. Dat is slechts een tijdelijke symptoombestrijding. Het COA is niet geschikt gebleken om kinderen veilig te houden. Het is alleen mogelijk om door te gaan met de samenwerking met het COA wanneer er een geheel nieuwe bemensing op deze locatie komt en verantwoordelijke COA-medewerkers uit hun functie worden ontheven. Het college mag geen vertrouwen en verantwoordelijkheid meer aan dit COA geven. De heer BOSMAN is van mening dat de gemeente zich moet blijven inzetten voor een deugdelijke en rechtvaardige opvang van vluchtelingen en voor onderlinge solidariteit van gemeenten daarbij zoals vastgelegd in de spreidingswet. De discussie vanavond mag niet gaan over het wel of niet voortzetten van de opvang maar er is wel werk aan de winkel om het geschonden vertrouwen te herstellen. GroenLinks was geschokt dat noch het college, noch politie en justitie op de hoogte waren van uitbuiting, intimidatie en geweld door toedoen van enkele kwaadwillende criminelen in de opvang en daardoor zijn kwetsbare jongeren onnodig in gevaar gebracht. De kwetsbare jongeren zijn wederom 9

getraumatiseerd. Vrijwilligers zijn in hun hemd gezet en bij de inwoners is onnodig angst aangejaagd en dat is het COA aan te rekenen. Het had het COA gesierd als ze vanavond aanwezig was geweest. GroenLinks steunt het college in de eisen aan het COA. Geen 18-plussers in de opvang, een herstelplan met maatregelen om het vertrouwen te herstellen, strengere handhaving en vooral directe communicatie met college, politie en justitie als zich incidenten voordoen. Het is wel hypocriet dat uit sommige hoeken heel veel kritiek op het COA wordt gegeven terwijl de moederpartijen in Den Haag van deze partijen het COA niet zodanig financieren dat ze in staat is om de taken naar behoren uit te voeren. Dat laat onverlet dat het COA moet doen wat is afgesproken met de gemeente. De heer BRUINS merkt op dat het COA en het Ministerie van Justitie en Veiligheid verantwoordelijk zijn voor de opvang en de veiligheid en de gemeente kan slechts de vergunning en de bestuurlijke taak regelen. In hoeverre kan worden verwacht dat het college daar invloed op heeft zodat het COA dat ook gaat doen of is het COA bij machte om zijn eigen beleid door te voeren? De VOORZITTER geeft aan dat het college vraagt om een korte schorsing. De vergadering wordt geschorst. De VOORZITTER heropent de vergadering. Wethouder DE VRIES meldt dat het college de vraag over een inwonersavond in de raad meeneemt.

Hier wordt bij de raad op teruggekomen op hoe hier op een passende manier invulling aan kan worden gegeven. Op 27 september organiseert het COA zelf een open dag waar iedereen van harte welkom is en dan kunnen ook vragen over de operatie et cetera gesteld worden. De heer JONKERS vraagt wanneer het college klaar is met het beraad over het houden van een inwonersavond. Wethouder DE VRIES vindt het belangrijk om zoiets gedegen te doen. Geprobeerd wordt om dat over een week helder te krijgen en dan zal de raad worden geïnformeerd via een memo over wat passend is. In de nasleep van het NRC-artikel zijn er meer mooie en betrokken aanbiedingen gekregen van inwoners en organisaties. Richting die organisaties, waaronder de moskee, spreekt hij zijn dank uit dat juist na zo’n terecht negatief artikel van het NRC mensen opstaan die een helpende hand bieden. In de afgelopen overleggen waren echt andere dingen te bespreken met het COA. Die gesprekken waren zeer indringend en toen is nog niet gesproken over nieuwe mooie aanbiedingen die zijn gekregen maar vanzelfsprekend wordt dat voor een volgend overleg geagendeerd in de volgorde dat nu eerst een aantal zaken op orde moeten komen maar het college brengt graag zijn dankbaarheid over en de vraag is aan de heer Jonkers of hij die dankbaarheid ook wil overbrengen aan degenen die hij daarover gesproken heeft.

De heer JONKERS begrijpt dat de wethouder bereid is om alsnog in contact te treden met de gemeenschap en zijn buurman aan de linkerkant zal de dank overbrengen. Wethouder DE VRIES geeft aan dat er veel vrijwilligers en organisaties bij zijn betrokken en ook andere organisaties zijn zeer welkom als ze zich daarbij betrokken willen voelen. In het citaat dat de heer Jonkers refereerde sprak hij over artikel 4 van de bestuursovereenkomst. Daarin staat beschreven wat de uiterste consequentie is als het COA zich bij herhaling niet aan de afspraken houdt. Als het COA zich inderdaad bij herhaling niet aan de afspraken houdt zal het college zich op maatregelen beraden en sluiting is dan een van de mogelijke maatregelen.

10

De heer JONKERS stelt dat er sprake is van herhaling maar het is niet gemeld. Is de wethouder bereid om een brief te sturen aan het COA waarin wordt bevestigd dat het COA bij herhaling de afspraken heeft geschonden, dat er sprake is van wanprestatie en het COA wordt opgeroepen om zich aan de afspraken te houden? Als dat niet gebeurt, is de wethouder dan bereid om een volgende brief te sturen waarin staat dat de overeenkomst wordt ontbonden dan wel opgezegd? Wethouder DE VRIES zegt dat al duidelijk is gemaakt aan het COA dat herstel wordt gevraagd op de punten waarvan het college vindt dat het COA niet goed gehandeld heeft. Dat concludeert het COA nu zelf ook dat het COA de gemeente, de politie en het OM niet goed heeft geïnformeerd. Het COA geeft ook zelf aan dat dit anders had gemoeten. Het college vraagt op dat punt herstel maar in de raadsinformatiebrief zijn nog een aantal andere punten benoemd waarop herstel wordt gevraagd. Het COA moet nu met een plan komen en aanvullend op de punten waarop herstel moet komen vraagt het college ook aan het COA om te werken aan herstel van vertrouwen van de Baarnse samenleving en het gemeentebestuur in COA zelf. Dat wordt op die wijze in een extra brief aan het COA vermeld.

In de afgelopen weken kwam ook nieuwe informatie en het college wil eerst alle informatie goed op een rij hebben om aan het COA in één keer een goede brief in deze te zenden. Overigens is dit al mondeling medegedeeld in het gesprek van 25 augustus. De heer JONKERS merkt op dat op basis van artikel 4 het college formeel een aangetekende brief aan het COA moet sturen. Wordt in die brief ook de aanzegging gedaan dat als het nog een keer gebeurt, dat dan de overeenkomst wordt opgezegd? Is de wethouder bereid om die brief met de raad te delen? Wethouder DE VRIES zal de brief met de raad delen. Niet kan worden ingegaan op als dan vragen bij een volgende overtreding want nu kan niet worden gewogen wat die volgende overtreding zal zijn. De heer JONKERS stelt dat als het college een beroep wil doen op artikel 4 een aangetekende brief aan het COA moet worden verzonden en daarin moet worden aangegeven dat als er herhaling plaatsvindt het college zich dan vrij voelt om de overeenkomst op te zeggen. Is de wethouder bereid om een dergelijke brief te sturen? Wethouder DE VRIES geeft aan dat het college zich laat bijstaan door de gemeentelijke advocaat. Die heeft een advies gegeven over hoe artikel 4 moet worden geïnterpreteerd en als de raad daar prijs op stelt zal dat advies met de raad worden gedeeld. Er is bij het college absoluut geen sprake geweest van naïviteit.

Op basis van de informatie die er was heeft het college gehandeld en op basis van alleen al onderbuikgevoel is ambtelijk nagevraagd bij het COA en verschillende andere partijen of het mogelijk is of de overlast die zich rond Utrecht Centraal voordoet op enige manier te herleiden is naar de jongens die in Baarn wonen. De gemeente Utrecht, de politie en het COA zelf antwoordden toen ontkennend. Spreker heeft die vraag ook nog een keer rechtstreeks aan het COA gesteld en het antwoord was dat het COA daar geen informatie over had. Het kan zijn dat het COA daar toen inderdaad geen informatie over had maar het college is dus zeker niet naïef geweest en het was een normale gelegenheid geweest voor het COA om te zeggen van dit is niet het geval of daar hebben we geen informatie over maar dat er wel zorgen zijn over gevallen van uitbuiting, mensenhandel et cetera. Dat heeft het COA op dat moment ook niet gedaan. Het college verwacht nu van het COA actieve transparantie en niet alleen wanneer het college de perfecte goede vraag stelt maar dat het COA aan de gemeente informatie verschaft die nodig is om het werk als gemeentebestuur samen met het COA te kunnen doen en ook het werk van politie en OM goed te kunnen laten uitvoeren. Politie en OM hebben ook aangegeven dat ze niet goed geïnformeerd waren en het COA geeft nu toe dat ze inderdaad de gemeente anders had moeten informeren. 11

De heer SCHOUTEN blijft bij zijn woorden van naïviteit want er was voldoende ruis en gezoem in het dorp waaruit bleek dat daar dingen gebeurden die niet door de beugel konden. Daarnaast is de afgelopen weken vernomen dat ook richting het gemeentebestuur diverse dingen zijn aangegeven van daar gaat het echt niet goed, vrijwilligers die weglopen omdat ze daar letterlijk bedreigd worden et cetera. Mevrouw BRUIJSTENS vindt dat de heer Schouten niet aan geruis en gezoem moet doen. De heer SCHOUTEN heeft die vermoedens wel gehoord en dan verbaast het dat het niet bij het college c.q. bij het gemeentehuis terechtkomt en dat is naïef. Wethouder DE VRIES merkt op dat het college op ontvangen signalen heeft geacteerd, ook al was het maar een flintertje van informatie. Als de heer Schouten signalen of gezoem ontvangt moet hij allereerst tegen die mensen zeggen dat ze de politie moeten bellen als er iets aan de hand is en die informatie ook met het college delen zodat daar vervolgens opvolging aan kan worden gegeven.

De heer JONKERS constateert dat het college dus wel degelijk geruis of gezoem heeft ontvangen en mensen vraagt om daar aangifte van te doen bij de politie maar hoe heeft het college toen geacteerd? Wethouder DE VRIES zegt dat het helpt dat het NRC hierover heeft gepubliceerd want daardoor voelen meer mensen zich vrij om zaken te mailen aan het gemeentebestuur om eventuele vermoedens te delen. Soms zijn het vermoedens die na verificatie niet kloppen en soms zijn het vermoedens waarvan de politie, COA en Nidos in kennis zijn gesteld en aan hen een terugkoppeling wordt gevraagd. Er is bijvoorbeeld gevraagd aan de centrumcoöperatie of er berichten bekend zijn van Baarnse winkeliers die met diefstal te maken hebben gehad. Die vraag is herhaaldelijk gesteld en steeds was het antwoord dat die signalen niet bekend waren. Het college kijkt zeker niet de andere kant op. Op basis van de verkregen informatie wordt gehandeld. Als het gaat over sluiting, dat is pas echt de andere kant opkijken. De huidige bewoners van het AZC zijn niet degenen die de criminele feiten hebben begaan want die mensen zijn gedwongen verhuisd naar andere plekken. Spreker wil de slachtoffers niet het dak boven hun hoofd ontnemen. Er is oorlog en ellende op het continent en de gemeente heeft een taak om vluchtelingen op te vangen. Elke gemeente en elk land in Europa doet dat.

Het huidige demissionaire kabinet heeft de spreidingwet niet ingetrokken en Baarn is ook verplicht om 152 vluchtelingen in Baarn op te vangen. Daarnaast is het juridisch uiterst gecompliceerd om nu tot sluiting over te gaan en daarvoor kan worden verwezen naar artikel 4 van de bestuursovereenkomst. De heer JONKERS stelt dat de wethouder niet kan weten of de mensen die er nu zitten geen verdachten zijn. Dat zal eerst onderzocht moeten worden en het artikel in de NRC suggereert iets anders en ze rijden nog allemaal op fatbikes en lopen in dure kleding rond. De heer RÖELL merkt op dat er opmerkingen zijn gemaakt over diefstal maar als naar de meldingen wordt gekeken, wordt dat niet herkend. Het kunnen vermoedens zijn maar daar kun je niet zoveel mee. Als het zo is moeten de mensen aangifte doen. Niet iedereen die een diefstal pleegt is gelinkt aan een COA-locatie. De raad moet ook voorzichtig zijn met dingen roepen die niet keihard kunnen worden gemaakt. De heer JONKERS heeft een technische vraag gesteld over wat er is gemeld. Begrepen is dat het 1 tot 7 minuten kost om die informatie te krijgen maar de portefeuillehouder heeft aangegeven dat die informatie niet voor deze vergadering kon worden aangeleverd. Als de portefeuillehouder zegt kijk naar de cijfers, dan heeft hij die en had hij die ook kunnen delen. 12

De heer RÖELL geeft aan dat een uitgebreide technische beantwoording is gegeven met cijfers. Er is prima voldaan aan de vraag van de heer Jonkers. Er zijn geen signalen ontvangen over diefstallen. Het geven van de getallen heeft enige tijd geduurd omdat het handig is om ook enige duiding te geven bij de cijfers zodat hierover inhoudelijk het gesprek kan worden gevoerd en zaken niet zo zwaar zijn gezien wat daarin staat. Ook vanuit de informatie van de centrumwinkeliers wordt dit niet herkend. Mevrouw KOENDERS merkt op dat iemand van de centrumwinkeliers in het publiek zit en vraagt of het mogelijk is om die het woord te geven. De VOORZITTER legt uit dat als de commissie daarmee instemt diegene kan worden gevraagd maar in principe is het zo dat winkeliers en anderen niet deelnemen aan de discussie. De heer VAN HARDEVELD maakt bezwaar tegen deze gang van zaken die steeds meer het karakter krijgt van een juridisch kruisverhoor waarbij geprobeerd wordt om de bewijsvoering rond te krijgen. Het draagt niets bij aan het standpunt van degenen die hiermee bezig zijn. Verder moet worden gegaan met het politieke debat hierover. De VOORZITTER constateert dat er geen draagvlak is voor de oproep van mevrouw Koenders en stelt voor om verder te gaan met het politieke debat.

De heer JONKERS geeft aan dat hij de vragen heeft gesteld om duidelijk te krijgen of het college die dingen had kunnen weten. Er zijn bij het COA interne en externe meldingen als politie, brandweer of ambulance erbij betrokken zijn. De externe meldingen worden niet door het COA gerapporteerd. De heer VAN HARDEVELD zegt dat asielopvang een teken van beschaving is. Het CDA is er trots op dat Baarn zijn verantwoordelijkheid neemt in de opvang van asielzoekers en dat dit gebeurt zonder de helaas op veel plaatsen gebruikelijke ophef. Dat betekent niet dat de ogen moeten worden gesloten als hier dingen verkeerd gaan. Door tijdens het reguliere overleg met gemeente en politie incidenten te verzwijgen heeft het COA problemen onder het kleed geveegd. Zo heeft het COA het vertrouwen van inwoners van Baarn geschaad. Hoe denkt de raad druk te kunnen zetten op het COA om de in de informatiebrief genoemde verbeterpunten te realiseren? Laat het COA naar de raad toekomen om vragen te beantwoorden, toelichting te geven en verantwoording af te leggen. Dit zal eventueel in een motie worden verwoord. Wat betreft de vertrouwenskwestie. Het CDA deelt dat in het geheel niet gelet op de beantwoording door de portefeuillehouder en de burgemeester. Die zijn duidelijk genoeg. Wat betreft de sluiting van het AZC.

Er is sprake van een spreidingswet en de gemeente heeft naast de morele dus ook een wettelijke verantwoordelijkheid. Dit zou betekenen dat een asielopvang dan op een andere en waarschijnlijk meer belastende plek in Baarn terecht zou komen. Wil de raad het op zijn geweten hebben dat de druk op opvangplaatsen in Ter Apel en Budel nog groter gaat worden? De heer STROO kan zich in grote lijnen aansluiten bij vorige spreker. Dit had niet mogen gebeuren en dit moet ook niet meer gebeuren. Het COA heeft de gemeente in de steek gelaten, het college verkeerd geïnformeerd en het college probeert alles in het werk stellen om het weer de goede kant op te krijgen. Er zijn en worden nieuwe afspraken gemaakt met het COA. Ze wordt aangeschreven en op allerlei manieren zet het college zich hiervoor in. Bij het COA zijn fouten gemaakt in de communicatie. Er moet nu nauwgezet worden gemonitord wat er gebeurt en schaal dit op want Baarn is niet de enige gemeente met problemen in deze. Geprobeerd moet worden om in gesprek te komen met de voorzitter van het COA. Het is een goede suggestie om het COA te vragen om in de raadszaal verantwoording af te leggen. Het college moet ervoor zorgen dat het COA de afspraken nakomt. Het is de morele en wettelijke plicht van de gemeente om die opvang te realiseren en dat 13

mag niet worden afgewenteld op andere gemeenten in Nederland. Er wordt van uitgegaan dat het college de raad open en transparant hierover blijft informeren. De heer VAN LOON sluit zich voor het merendeel aan bij vorige sprekers maar 50PLUS heeft hiervoor gewaarschuwd en de voorkeur uitgesproken voor opvang in de regio. Ook is de fractie nooit voorstander geweest van het verhogen van de aantallen in Baarn. 50PLUS wil het COA nog één kans geven om het goed te doen want de goeden mogen niet lijden onder de kwaden. De fractie blijft vertrouwen houden in het college. De heer BRUINS merkt op dat het COA een landelijke organisatie is met een landelijk beleid en de gemeente Baarn kan het COA dus niet zomaar bijsturen. Hoe kan de gemeente invloed hebben op het beleid en de uitvoering van de werkzaamheden van het COA want dat is ongelooflijk beperkt? Wethouder DE VRIES zegt dat die ruimte inderdaad beperkt is. De enige mogelijkheid om erop te sturen is als er iets verandert in een situatie. Dat is deze zomer inderdaad gebeurt en daarom is ook gezegd in de raadsinformatiebrief dat wordt gekeken naar eventuele aanvullingen op de bestuursovereenkomst om op die manier dingen aan te passen. Naar aanleiding van de plannen die het COA gaat maken zal het college eventueel aanvullingen op de bestuursovereenkomst eisen.

De heer BRUINS constateert dat na de zomer bij het college de ogen zijn opengegaan. De problematiek die wordt besproken is niet van Baarn maar speelt landelijk en dit had dus van tevoren kunnen worden bedacht en de gemeente had van tevoren veel actiever in de rol moeten zitten dan wat is gedaan. Hoe heeft het college de afgelopen tijd de informatie tot zich genomen totdat het kwartje ging vallen? Nu het kwartje is gevallen wordt ervan uitgegaan dat het college proactief doorvraagt enzovoort. Er had het gevoel bij het college moeten zijn dat er iets niet klopt. Hoe heeft het college die eerdere periode ervaren? Wethouder DE VRIES merkt op dat het college al eerder informatie heeft opgevraagd over wat er gebeurt op Utrecht Centraal want er was al het onderbuikgevoel dat dit zou kunnen reiken tot Baarn. Die vraag is op verschillende plekken aan verschillende partners gesteld en er werd toen ontkennend geantwoord. Het college is dus niet naïef geweest. Bovendien is het geen standaardartikel in een bestuursovereenkomst met het COA dat de overeenkomst bij het herhaaldelijk niet nakomen van afspraken kan worden opgezegd. Voor de zomer zijn er meer aanpassingen gepleegd toen het beeld nog echt anders was en het college houdt zich het recht voor om nu opnieuw aanpassingen te eisen.

Mevrouw BRUIJSTENS staat nog steeds achter het besluit om asielzoekers op te vangen op het Marechausseeterrein. De gemeente heeft nog steeds te voldoen aan de spreidingswet maar met de veiligheid van kwetsbare jongeren valt niet te marchanderen en de fractie baalt ook enorm van hoe het COA in deze heeft gefunctioneerd. Daarmee is het vertrouwen van college, raad en inwoners in het COA op het spel gezet. Het COA moet zijn stinkende best doen om dat vertrouwen weer terug te winnen. De fractie heeft vertrouwen in de portefeuillehouder in deze. Het is een goede suggestie om het COA in de raadszaal uit te nodigen. Niet alleen om verantwoording af te leggen maar ook om de raad uit te leggen hoe ingewikkeld zo’n opvanglocatie is want er lopen altijd dingen mis maar er zal ook zeker iets goeds gebeuren. De heer JONKERS geeft aan dat nog een aantal vragen niet zijn beantwoord. Wat moet worden verstaan onder de 26 zelfdestructieve acties? Hoeveel verdachten zijn er tot op heden in beeld gebracht? Worden deze verdachten op dit moment actief strafrechtelijk vervolgd? Kan worden aangegeven wat de actuele status is van de strafzaken tegen deze verdachten? In de media en in de 14

samenleving ontstaat het beeld dat de verdachten slechtst zijn overgeplaatst, niet vervolgd en een verblijfsvergunning en een woning toegewezen hebben gekregen. Klopt dit beeld? De VOORZITTER stelt voor dat alle vragen schriftelijk worden beantwoord, ook de laatste politieke vraag. De heer JONKERS wijst erop dat politieke vragen normaal in het debat worden beantwoord. Wil het college deze vraag niet beantwoorden? De VOORZITTER stelt dat de commissie al ruim 2 uur bezig is met dit agendapunt en niet verder wordt gekomen als de heer Jonkers steeds blijft interrumperen en vragen stellen. De heer JONKERS meldt dat hij op de eerdergenoemde vragen nog geen antwoord heeft gekregen. De laatste vraag is heel belangrijk want er is een bepaalde beeldvorming in de media en dan is het goed dat de portefeuillehouder daar iets over zegt. De andere 4 vragen zullen technisch worden gesteld. Wethouder DE VRIES zegt dat het vanzelfsprekend is dat wanneer wie dan ook in Baarn crimineel gedrag vertoont alles in het werk wordt gesteld om dat aan te pakken, op te sporen en zo goed mogelijk te vervolgen. De verdachte jongeren zijn naar een ander type locatie overgebracht maar mensen die crimineel gedrag vertonen moeten worden aangepakt en vervolgd. Spreker is persoonlijk van mening dat die jongeren geen verblijfsvergunning moeten kunnen krijgen en beter hun leven ergens anders kunnen voortzetten.

Mevrouw KOENDERS merkt op dat deze minderjarigen op pad zijn gegaan om de veiligheid van de rest van hun familie te kunnen bewerkstelligen. Onderweg worden ze vaak gefaciliteerd door criminelen die hier hun smerige geld mee verdienen. De opvang voor deze jongeren dient veilig en toekomstbestendig te zijn. Niet alleen voor minderjarigen maar ook voor de omgeving waarin ze worden opgenomen. In beide is het COA duidelijk tekortgeschoten. Het COA is totaal ongeschikt gebleken om kinderen veilig te houden maar het is ook niet mogelijk geweest om de veiligheid in de omgeving te garanderen omdat het COA dit bijna een jaar lang stelselmatig niet heeft gemeld. Het vertrouwen van de gemeente in het COA is dusdanig geschonden dat het eigenlijk niet meer de verantwoordelijkheid mag krijgen om de opvang in Baarn te continueren. Dit was de gele kaart. De volgende is rood en dan stopt de opvang.

Is de raad ook van mening dat de opvang van de asielzoekers op het Marechausseeterrein niet mag worden uitgebreid of zelfs liever moet worden beperkt gezien alle problemen die er klaarblijkelijk spelen? Is de raad ook van mening dat de opvang van de asielzoekers op het Marechausseeterrein tijdelijk moet blijven en dus niet langer mag duren dan 10 jaar? Mevrouw DEURLOO vraagt of de raad ook van mening is dat het verplaatsen van zogenaamde raddraaiers het probleem van ernstige misstanden totaal niet oplost? Het probleem kan alleen worden opgelost als daar de juiste begeleiding en handhaving komt. Is de raad ook van mening dat een organisatie die nationaal opdracht heeft om huisvesting van asielzoekers, in dit geval kwetsbare jongeren zonder ouders, veilig te houden na ruim 300 niet gemelde misstanden niet meer de verantwoordelijkheid mag krijgen om hun werk te continueren en het vertrouwen van de gemeente niet meer krijgt? Is de raad ook van mening dat zo spoedig mogelijk moet worden gezocht naar wellicht een externe andere instantie die wel de veiligheid van deze kwetsbare jongeren aankan en kan garanderen?

15

De VOORZITTER meldt dat er daarnaast nog het punt is van het CDA over het druk zetten op het COA. De heer BOSMAN zegt dat het nu niet aan de orde is om het aantal asielzoekers ter discussie te stellen. De gemeente dient te voldoen aan de spreidingswet en de fractie steunt de wethouder bij het handhaven van de wet. Bovendien zeggen aantallen niet alles. Als daar criminelen tussen zitten is het alsnog een probleem. Derhalve niet eens met de peilpunten 1 en 2 van VoorBaarn. Het college eist van het COA een herstelplan met maatregelen en strengere handhaving en komt daarmee tegemoet aan de terechte zorg die mevrouw Deurloo en iedereen in de raad heeft over de gang van zaken die heeft plaatsgevonden. Het moet echt beter maar afgewacht moet worden hoe dat uitpakt. Wat betreft de peilpunten 4 en 5, er zijn gemeenten die de opvang hebben uitbesteed aan een andere organisatie dan het COA maar dat kan niet even op een achternamiddag worden geregeld. Daar komt bij dat volgens artikel 4 van de bestuursovereenkomst deze pas kan worden opgezegd als het COA zich herhaaldelijk en na verzoek om een herstel niet houdt aan de afspraken. Het is nu zaak dat het COA beterschap laat zien en het college moet daar streng op toezien.

Het zou goed zijn om het COA in de raadszaal in de ogen te kijken want er zijn vragen omtrent de registratie van misstanden en het is onaanvaardbaar dat de trends die hieruit kunnen worden afgeleid niet zichtbaar zijn. De heer SCHOUTEN merkt op dat het COA een machtig orgaan is en dat ze dat in het land laat zien. Daar moet veel voor wijken en spreker heeft niet het idee dat de gemeente Baarn daar iets aan kan veranderen. Mevrouw DEURLOO denkt ook dat het aantal nu niet ter discussie moet staan. Of er weinig of veel jongeren zijn heeft niets te maken met incidenten. Er zijn structureel ernstige misstanden geweest en die zijn structureel niet gedeeld met de portefeuillehouder en met instanties waar die misstanden gemeld moeten worden. Dat heeft gezorgd voor een enorme vertrouwensbreuk. Er moet dus nu vertrouwen komen in een organisatie die een jaar lang de wethouder voorliegt en jongeren structureel aan hun vreselijke lot heeft overgelaten? Dit is geen gele maar een ontzettend rode kaart. Het COA hoeft niet onder druk te worden gezet. Het allerbelangrijkste is de veiligheid van jongeren. Het is een schande dat wordt gesproken over allerlei misstanden maar dat het niet gaat over de veiligheid van jongeren. De heer JONKERS maakt zich zorgen over het aantal vrouwen dat er op dit moment is en de combinatie met de mannen. Het COA vervangen zal in de praktijk heel lastig zijn.

Mevrouw DEURLOO merkt op dat het COA structureel zijn taak van het veilig houden van de jongeren niet uitgevoerd heeft en zelfs niet heeft willen uitvoeren. Misschien moet het COA onder toezicht komen te staan van een externe partij die er wel voor zorgt dat de veiligheid gegarandeerd wordt. De heer JONKERS vindt het COA onder toezicht heel bijzonder maar er is 2,5 jaar wanprestatie gepleegd. De vraag over de raddraaiers is niet beantwoord en dat baart hem zorgen. Mevrouw DEURLOO geeft aan dat een raddraaier die is uitgeplaatst het nog presteert om op een andere locatie de arme jongeren in Baarn nog steeds onder druk te zetten. Dat heeft dus geen enkele zin. De heer JONKERS vindt het ook bijzonder zorgwekkend dat die vanaf een andere locatie de jongeren hier nog kunnen beïnvloeden maar daarvoor heb je ook sociale media. 16

De heer BOSMAN heeft duidelijk gelezen dat de beveiliging van het COA de opdracht heeft om degenen die zijn overgeplaatst daarbuiten te houden. Die zijn gesignaleerd en er zijn dus wel degelijk maatregelen genomen. De VOORZITTER wijst erop dat nu de behandeling van een raadsinformatiebrief plaatsvindt en daar hoeft geen debat over te worden gevoerd. Het gaat om een onderlinge peiling hoe de raad erin staat. De heer BRUINS heeft niet de illusie dat de gemeente Baarn het COA kan bewegen tot significante veranderingen. Het zou goed zijn als in het verbeterplan van het COA ook een gedeelte komt over hoe de gemeente Baarn zich hierin kan verbeteren en welke stappen de gemeente kan nemen om toezicht en handhaving te verbeteren. De heer VAN HARDEVELD merkt op dat in mei in een motie duidelijke kaders zijn meegegeven met betrekking tot de peilpunten van VoorBaarn wat betreft het aantal asielzoekers en de duur van de opvang. De fractie zal een voorstel doen om het COA uit te nodigen voor een gesprek, bij voorkeur ‘s avonds. Misschien moet het worden opgeschaald bij het COA als het gaat om het vertrouwen in het team dat daar nu het werk doet. De heer STROO is van mening dat de raad al een besluit heeft genomen op de peilpunten van VoorBaarn. Wat betreft de vragen van mevrouw Deurloo sluit spreker zich aan bij de beantwoording door GroenLinks en het CDA.