240404 Bedrijventerreinenstrategie Regio Amersfoort (912050)

9

•

Lokale en regionale bedrijven hebben de ruimte om door te groeien, en nieuwe bedrijven van buiten geven extra impuls aan bestaande bedrijven in de regio.

•

Ruimte voor werkgelegenheid om door te groeien met inwoneraantal waardoor balans wonen-werken wordt gewaarborgd.

•

Er ontstaat schuifruimte. Zo krijgen lokale terreinen die soms al jaren op slot zitten weer lucht, en dit biedt kansen om bestaande terreinen te intensiveren en te verduurzamen. Bij het nieuwe terrein kan dit min of meer gegarandeerd worden door uitgiftebeleid en planregels.

Op basis van 1,22 banen per huishouden (bron: LISA en CBS, 2022) en een locatietypevoorkeur voor bedrijventerreinen in de regio van 25% (bron: LISA en IBIS, 2022)

49

Strategie bedrijventerreinen regio Amersfoort

Nadelen

Relatie ontwikkelbeeld

•

Het nieuwe terrein biedt ruimte voor de additionele ruimtevraag vanuit de transities.

•

Clustervorming kan innovatie en nieuwe spin-off bedrijvigheid stimuleren.

•

Regio Amersfoort staat (inter)nationaal op de kaart.

•

Voor aanleg nieuw terrein is een goede regionale afstemming noodzakelijk.

•

Er moet ruimte voor een nieuw terrein worden gezocht..

•

Daarnaast kan er nog een extra ruimteclaim komen vanuit de ruimte die nodig is voor (inter)nationale bedrijven uit de speerpuntsectoren.

•

Bij deze keuze is het belangrijk dat we ervoor waken dat wonen en werken in balans blijven. Wonen moet werken ook kunnen bijbenen, bijvoorbeeld om ruimte te bieden voor voldoende geschikt personeel.

Er wordt ruimte geboden voor de realisatie van ambities vanuit de pijler ‘Wonen en werken in focusgebieden’. Bovendien is de actievere rol bij het aanjagen van de speerpuntsectoren een belangrijke stap voor de pijler ‘Aanjagen nationale betekenis unieke economische clusters’. Denk daarbij aan een rol gerelateerd aan het verminderen van strategische afhankelijkheid van de EU in de farmaceutische industrie (zie kader op pagina 41). Het realiseren van een extra regionaal terrein is de enige manier om ambities uit het ontwikkelbeeld als campusvorming te realiseren, waar de ruimte wordt geboden voor “de combinatie van denkers en doeners” in voorbeelden als de innovatieve maakindustrie of laboratoria. Mocht er nog een extra regionaal terrein worden gerealiseerd dan zijn er mogelijk nog meer kansen voor het accommoderen van additionele ruimtevraag vanuit de energietransitie en circulaire economie.

Relatie sectoraaleconomisch onderzoek

Een actievere rol in het stimuleren van de speerpuntsectoren betekent mogelijkheden om de ambitieuze aanbevelingen uit het onderzoek te realiseren. Denk aan aanbevelingen als ‘De regionale overheid als aanjager en verbinder’, ‘Overheid als launching customer in de duurzame leefomgeving’ en ‘Opstellen rode loperbeleid voor medische bedrijven en instellingen’. Op deze wijze kan de regio ook het beeld van unieke economische clusters in de regio nationaal en internationaal benadrukken.

Impact op brede welvaart regio Amersfoort

Impact ruimtelijke waarde •

Een nieuw regionaal terrein heeft wel een ruimtelijke impact: er moet een plaats voor worden gemaakt.

•

Een mogelijk extra terrein zou nog meer ruimtelijke impact in de regio betekenen.

Impact economische waarde •

Werkgelegenheid op bedrijventerreinen kan groeien, met meerwaarde voor de regionale economie.

•

Economische groei op bedrijventerreinen (en daarmee die van de hele regio) kan zich doorontwikkelen.

•

Extra inzet op de speerpuntsectoren kan de brede economische waarde van de regio voor Nederland vergroten.

50

Strategie bedrijventerreinen regio Amersfoort

Impact sociale waarde •

De maatschappelijke rol van bedrijventerreinen kan worden vergroot..

•

Clustervorming in de speerpuntsectoren kan een mooie samenwerking tussen bedrijvigheid en (beroeps)onderwijs in de hand werken.

•

De functie van bedrijventerreinen als kurk onder de woningmarkt blijft in tact.

Impact ecologische waarde •

Geconcentreerde groei van uitstoot, afval en hinder door nieuw bedrijventerrein.

•

Mogelijk extra ecologische impact als er nog een nieuw terrein wordt gerealiseerd.

•

Hierdoor echter wel mogelijk nog extra ruimte op bedrijventerreinen voor ruimtevraag vanuit de grote transities.

51

52

Strategie bedrijventerreinen regio Amersfoort

Tabel 9: Afwegingskader verschillende keuzemogelijkheden Criterium

3. Regionale groei

Krimp

2. Licht lokale groei

4. Regionale groei met (inter)nationale ambities

Extra ruimtebeslag

Geen

42 hectare

78 hectare

> 78 hectare

Toegevoegde waarde

Afname

ca. + € 105 mln. (+2% t.o.v. nu)

ca. + € 265 mln. (+5,5% t.o.v. nu)

> ca. + € 265 mln. (> +5,5% t.o.v. nu)

Type terrein

Geen

Bestaande lokale terreinen

Bestaande lokale terreinen

Nieuw regionaal terrein

Bestaande lokale terreinen

Nieuw regionaal terrein

Extra regionaal terrein

Type kavels

Geen

Kleinschalig tot middelgroot

Kleinschalig tot middelgroot

Middelgroot tot groot

Kleinschalig tot middelgroot

Middelgroot tot groot

Middelgroot tot groot

Type bedrijven

Geen

Lokaal MKB

Lokaal MKB

Grotere regionale bedrijven

Lokaal MKB

Grotere regionale bedrijven

+(inter)nationale bedrijven speerpuntsectoren

Werkgelegenheid

⬤

⬤

⬤

⬤

Woon-werkbalans

⬤

⬤

⬤/⬤

Beter benutten potentie (schuifruimte)

⬤

⬤

Ruimte voor ambities ontwikkelbeeld

⬤

⬤

⬤

⬤

Impact op brede welvaart in de regio

⬤

⬤

⬤

⬤

Ruimte voor energietransitie

⬤

⬤

⬤

⬤

1.

⬤

⬤

⬤

Strategie bedrijventerreinen regio Amersfoort

Afweging keuzemogelijkheden en advies In bovenstaande tabel vatten we de verschillende keuzemogelijkheden samen, en brengen we met één overzicht de effecten van elke keuze in relatie tot elkaar. Hieronder lichten we kort toe wat elke keuze betekent, en welke keuze we adviseren aan de regio. Keuze 1 zorgt voor veel negatieve effecten, keuze 2 is een doekje voor het bloeden Bij de keuze voor krimp (keuze 1) hoeven er geen extra hectaren bedrijventerrein gerealiseerd te worden. Dit betekent echter wel een breed scala aan negatieve effecten voor de regio en haar ambities. De keuze voor licht lokale groei (keuze 2) betekent inclusief vervangingsvraag een ruimtebeslag van 42 hectare, en voegt jaarlijks circa € 105 mln. extra toe aan de regionale economie. Deze keuze voorkomt de negatieve effecten van krimp op de werkgelegenheid en de brede welvaart (zoals toegelicht in hoofdstuk 4.1) van de regio. De toevoeging van 1.600 banen aan de regio zorgt dat de woon-werkbalans iets minder achteruit gaat (tekort van ca. 5.400 banen in plaats van >7.000) mochten alle woningbouwplannen gerealiseerd worden. Het biedt echter niet de nodige ruimte voor de ambities van de regio zoals vastgelegd in het ontwikkelbeeld, de nodige schuifruimte voor het intensiveren en beter benutten van bestaande bedrijventerreinen, of de nodige ruimte om de opgaven vanuit de energietransitie te accommoderen.

Keuze 3 hard nodig voor de toekomstbestendigheid van de regionale bedrijventerreinenmarkt De keuze voor regionale groei (keuze 3) betekent inclusief vervangingsvraag een ruimtebeslag van 78 hectare, en voegt jaarlijks circa € 265 mln. extra toe aan de regionale economie. Hiermee krijgt de werkgelegenheid een nodige impuls, ontstaat er schuifruimte dat gebruikt kan worden om bestaande terreinen beter te benutten, ontstaat er ruimte voor additionele vraag vanuit de energietransitie, en is er over de hele linie een positief effect op de brede welvaart in de regio. Als het afgesproken aantal woningen gerealiseerd wordt, is de groei van de werkgelegenheid op bedrijventerreinen (+ 4.100 banen) echter nog onvoldoende om het woon-werkbalans op peil te houden. Er resteert dan nog een tekort van circa 2.900 banen. Door parallel ook in te zetten op intensivering en beter benutten van bestaande terreinen kan het tekort worden geminimaliseerd. Bovendien kan de werkgelegenheid ook buiten de bedrijventerreinen groeien (bijvoorbeeld in VAB). Keuze 4 enige manier om ambities in Ontwikkelbeeld volledig waar te maken en woonwerkbalans op peil te houden De keuze voor regionale groei met (inter)nationale ambities (keuze 4) heeft een ruimtebeslag van minimaal 78 hectare inclusief vervangingsvraag, en voegt jaarlijks minimaal circa €265 mln. extra toe aan de regionale economie.

Bij deze keuze adviseren we echter om nog een extra regionaal bedrijventerrein te realiseren, waardoor het daadwerkelijke ruimtebeslag en de toegevoegde waarde vermoedelijk hoger zullen zijn. Deze keuze heeft dezelfde positieve effecten als keuze 3, maar heeft als bijkomend voordeel dat alle ambities uit het ontwikkelbeeld (inclusief de pijler ‘Aanjagen nationale betekenis unieke economische clusters’). Verder is dit de enige keuze waarin – mits een tweede regionale terrein ook wordt gerealiseerd – het regionale woon-werkbalans op peil kan worden gehouden. Zeker in combinatie met beter benutten/intensivering van bestaand terrein. Advies: keuze 3 de juiste balans tussen haalbaarheid en het bieden van de nodige ruimte Op basis van de bovenstaande overwegingen lijkt keuze 3 het meest realistisch. Hierin wordt de nodige ruimte geboden voor het toekomstbestendig maken van de regionale bedrijventerreinenmarkt. Keuze 2 vergt met 42 hectare alsnog een aanzienlijke ruimtelijke ‘investering’, maar de positieve effecten die er tegenover staan blijven beperkt. Keuze 4 kost ten opzichte van keuze 3 relatief veel extra inspanning, maar is wel nodig mocht de regio alle ambities waar willen maken en de woon-werkbalans volledig op peil willen houden.

53

Strategie bedrijventerreinen regio Amersfoort

Colofon Datum: 16 januari 2024 Projectnummer: 23.042 Opdrachtgever: Regio Amersfoort Opdrachtnemer: Stec Groep Adviseurs: Evert-Jan de Kort en Robin Brooke Stec Groep Onderzoek en advies over wonen, werken en leefomgeving Postbus 217, 6800 AE Arnhem Willemsplein 5, 6811 KA Arhnem 026 - 751 41 00 info@stec.nl www.stec.nl

54