221214 Verslag Debat in de Raad 14 december 2022

Er liggen een aantal onderzoeken en het staat alle partijen vrij om in februari nog een motie in te dienen of er wel of niet geld bij moet voor 18

energieneutrale maatregelen. Er is ook nog helemaal geen besluit genomen dat het energieneutraal moet worden en niet wordt begrepen waar de heer Van Hardeveld dat vandaan haalt. Het optreden van bibliotheek en theater gezamenlijk vorige week zal niet voor niets zijn geweest en daarmee werd een duidelijk statement afgegeven. Mevrouw STRUIJK zegt dat de raadsinformatiebrief duidelijk was. Dit gaat met name om de 2 onderzoeken waar vanuit het coalitieakkoord om is gevraagd en daar is wellicht wat voortijdig al verslag van gedaan aan de raad. In februari volgt stap 2. Als de raad nu het college al wil bijsturen met mogelijke scenario’s mee te geven wordt het proces weer vertroebeld en dat is niet zinvol. Mevrouw MAAS vindt dat netjes moet worden gewacht tot februari en dat de boel niet mag worden gestagneerd maar er dient voor te worden gezorgd dat het gewoon door kan gaan. De heer JONKERS had vandaag een voorstel willen doen naar aanleiding van de insprekers vorige week om de plannen bij te stellen en om geld beschikbaar te stellen zodat het pand zo snel mogelijk opgeknapt kan worden. Op deze manier kan immers niet meer op een fatsoenlijke wijze een exploitatie worden gevoerd. Daarom is het verheugend wat het CDA voorstelt en vooral de vierde optie.

Het ontkoppelen van het theater en de bibliotheek is dan nog wel even een vraagteken maar het opknappen voor tenminste 10 jaar en herhuisvesten van de bibliotheek in het centrum zou zijn voorkeur hebben maar dat is waarschijnlijk niet haalbaar. In het verleden is gezegd dat het theater op de Brink te duur werd en de investeringsquote werd te hoog. De gemeente kon dan geen scholen meer renoveren of de riolering betalen. Dat argument is volledig verdwenen en nu ineens is er wel 14,1 miljoen. Dat is onbegrijpelijk. De gemeente moet De Speeldoos en de bibliotheek zo snel mogelijk middelen geven om het op te knappen. Er zou door de raad volgende week hiervoor al een budget moeten worden gegeven. De heer VAN HARDEVELD zegt dat het niet bedoeling is dat vanavond over scenario’s wordt gediscussieerd maar zijn zorg is dat de gemeente de boel niet moet laten stagneren. Straks wordt in februari aan de raad voorgelegd een scenario van 12,7 miljoen of van 14,1 miljoen of niet. Het laatste is een reëel scenario en dan staat iedereen weer met lege handen. De heer Burgman heeft vorige week het verzoek gedaan om duidelijkheid te geven, in welke vorm dan ook. Dat geeft de vrijheid om hierin ook andere opties te bekijken. Er wordt al 10 jaar gediscussieerd over het betrekken van de bibliotheek bij het theater en toen ging het ook nog om de Volksuniversiteit.

Die heeft zich daar relatief makkelijk uit teruggetrokken. In de besluitenraad van februari moet een knoop worden doorgehakt waar de bibliotheek en De Speeldoos mee verder kunnen. Hopelijk wordt dan niet in de groef gehangen van hadden jullie maar naar mij geluisterd want daar schiet niemand wat mee op. De heer BOSMAN memoreert dat vorige week de vertegenwoordigers van de bibliotheek en het theater duidelijk hebben aangegeven dat ze dit samen willen. Als dat niet was gebeurd was het misschien nog een terugvaloptie geweest maar het is belangrijk om het aan de vertegenwoordigers zelf te vragen want anders regeert de gemeente over hen heen. De heer VAN HARDEVELD zegt dat er nog 3 maanden zijn om dat aan hen te vragen. De insprekers gaven een duidelijke voorkeur aan maar de gemeenteraad bepaalt het budget. 11. Raadsinformatiebrief Voortgang energieregio Amersfoort (543572) De heer VAN WIJK memoreert dat de RES en de Baarnse maat destijds met best veel heisa zijn vastgesteld. De raad heeft toen duidelijk bepaald met amendementen en moties wat zij wel en niet wilde. Goed is dat de wethouder de politieke besluiten van toen zo naar de provincie heeft 19

verwoord maar wat gaat deze raad doen als de provincie toch tegen toenmalige besluiten in zaken gaat eisen en verplichten? 1. Willen wij ons bod binnen de RES aanpassen of blijven we bij het Baarnse voorstel? 2. Willen we voorkomen dat de provincie plekken met windturbines gaat aanwijzen en hoe denken we dat te gaan doen en vooral te voorkomen? Het zou te mal zijn als de gemeente vanuit de provincie op ondemocratische wijze zaken opgelegd krijgt. In de raadsinformatiebrief staat dat op basis van het regionaal overleg de verwachting is dat de provincie Utrecht de beslissingsbevoegdheid krijgt om het ruimtelijk kader rond windenergie verder te ontwikkelen. 3. Wat vindt de raad van het standpunt van het college dat zij dit logisch en passend vindt bij de bestaande ruimtelijke bevoegdheid van de provincie? De heer MASCINI antwoordt met nee op vraag 1, ja op vraag 2 en niet logisch en zeker niet passend op vraag 3. De huidige verdeling binnen de regio Amersfoort tussen zon en wind van 50/50 is prima. Mevrouw KOENDERS zegt dat het uitgangspunt in Baarn blijft dat er geen sprake zal zijn van grootschalige opwek via zon of wind. Er wordt wel ingezet op het maximaliseren van zon op dak en op solar carpots. Wat vooral maximaal moet worden uitgebreid is kleinschaliger zon op dak.

Dat valt misschien wel buiten de scope van de RES waardoor het niet meetelt in de energie-opwek maar het is buitengewoon nuttig omdat wordt verduurzaamd en de inwoners ervaren de voordelen ervan door het toegenomen wooncomfort en afname van energiekosten. De fractie is benieuwd naar de resultaten van het onderzoek naar mogelijkheden van energie-opwek langs een aantal snelwegen zoals de A1. Dan wel met zonnepanelen en niet met windmolens. Gemeenten zijn beslissingsbevoegd om al dan niet grote windmolens of zonnevelden op hun grondgebied te plaatsen. Het bod is met participatie van inwoners democratisch tot stand gekomen en wordt gedragen door de inwoners. De heer GENUIT deelt de zorg van de provincie Utrecht dat de ontwikkeling van windenergie in de provincie sterk achterblijft bij de ontwikkeling van zonne-energie en dat is niet goed voor een betrouwbare duurzame energievoorziening. Het college zegt in de raadsinformatiebrief dat er nooit concrete plannen voor grote windmolens op Baarns grondgebied in beeld zijn geweest en de gemeente kan daarom niet met specifieke locaties reageren op het verzoek van de provincie. GroenLinks zou graag zien dat het college zich proactief opstelt en het initiatief ten aanzien van de ruimtelijke ontwikkelingen niet uit handen geeft.

De fractie zou graag van het college horen wat zij van deze raad nodig heeft om in deze zaak de regie te kunnen nemen. De heer VAN DEN HEUVEL staat nog steeds achter het huidige beleid en het Baarnse voorstel. Het RES-bod zou dus moeten worden gehandhaafd. Er kunnen grotere stappen worden gezet op andere terreinen zoals meer zon op dak, meer energiebesparing, warmtetransitie. Gezien de ontwikkeling in de regio dat er veel windlocaties worden uitgesloten zal waarschijnlijk niet kunnen worden voorkomen dat de provincie locaties voor windturbines gaat aanwijzen. De heer VAN WIJK vindt het fijn om hardop te horen hoe elke fractie hier tegenaan kijkt maar de cruciale vraag blijft of als de provincie straks dwingend gaat komen de gemeente zich daartegen moet wapenen. Mevrouw KOENDERS zegt dat als de provincie een aanwijzing doet dat bij voorkeur moet zijn vóór de provinciale statenverkiezingen. De heer VAN WIJK vraagt hoe aan de wethouder gereedschap kan worden gegeven om de provincie dit niet te laten uitvoeren.

20

Wethouder DE VRIES wijst erop dat de provincie in haar brief schrijft dat zij graag voor 1 december bestuurlijke voornemens ontvangt voor extra windlocaties in de gemeente. Dit kunnen ook meerdere onderbouwde en realistische zoekgebieden betreffen. Een alinea verder wordt gesuggereerd dat wanneer de gemeente dat niet doet de gemeente daarmee eigenlijk de regie overlaat aan de provincie. Gezien de gevoelens in de raad is het niet realistisch te verwachten dat Baarn met concrete plannen voor windmolenlocaties naar de provincie stapt en hij heeft duidelijk aan de gedeputeerde verteld dat er in de gemeenteraad geen politiek draagvlak hiervoor is. Nog los van de vraag of dat technisch kan want het is niet voor niets dat er geen locaties naar voren komen uit onderzoeken van de provincie. Een groot deel van de gemeente is immers bebouwd met huizen, voor een deel bos en voor een deel weidevogelgebied en daarom is het technisch heel ingewikkeld om hier windmolens te plaatsen en dat is ook aan de gedeputeerde verteld. De constatering is dat de regie dan naar de provincie gaat maar dat ligt ook aan de andere gemeenten in de RES-regio want het bod in de RES is gebaseerd op de gezamenlijke som van de gemeenten in de regio Amersfoort. De heer MASCINI hoort de wethouder zeggen dat wanneer de gemeente Baarn geen locaties aanwijst de provincie die wel bepaalt.

Is het de heer Jonkers bekend of dit juridisch wel haalbaar is? De heer JONKERS geeft aan dat hij geen specialist is op het gebied van omgevingsrecht en bestuursrecht en dat hij daarom het antwoord op deze vraag niet kan geven. Wethouder DE VRIES zegt dat uiteindelijk de provincie hierover gaat. Het gaat om locaties die meer opwek hebben dan 5 MW per jaar. Die bevoegdheid is doorgeschoven naar de gemeenten via de RES-regio’s maar uiteindelijk heeft de provincie hierin de ruimtelijke bevoegdheid om keuzes te maken. Daarnaast is de provincie belast met het toezicht of de 3 RES-regio’s in de provincie of ze het bod dat ze hebben ingediend ook nakomen. Alles bepalend is natuurlijk hoe de provinciale statenverkiezingen verlopen en hoe vervolgens het college van Gedeputeerde Staten in de provincie eruitziet. De heer VAN WIJK bedankt voor de duidelijkheid dat de gemeente niet veel meer te vertellen heeft als de provincie dit naar haar mening goed acht. 12. Raadsinformatiebrief Aanvullende inzet minimabeleid (573021) Mevrouw MAAS zegt dat er al veel mooie regelingen zijn voor Baarnaars met lage inkomens en die ook gelukkig gelden voor inwoners tot 130% van het sociaal minimum. Baarnaars mogen in bijzondere gevallen ook een verzoek indienen voor bijzondere bijstand. Toch is er in Baarn sprake van het fenomeen nieuwe armoede.

De mensen in de groep tussen 130 en 150% kunnen geen aanspraak maken op de meeste in de raadsinformatiebrief genoemde regelingen. Vermoedelijk is deze problematiek volop bij de wethouder in beeld. Wat heeft de wethouder allemaal al bedacht voor deze groep en in hoeverre ziet hij snelle actie voor deze groep mensen als een gemeentelijke taak? De VOORZITTER wijst erop dat deze gelegenheid er is om te debatteren met de rest van de raad. Mevrouw SLUIJS is benieuwd naar de reactie van de wethouder wat nog mogelijk is voor de groep mensen tussen de 130 en 150% van het sociaal minimum. De heer MASCINI vindt dit geen gemeentelijke maar een landelijke taak. De gemeente is in de verhoging naar 120% gerommeld omdat de ene gemeente ermee begon en dan de andere enzovoort. Al zou je naar 130-150% gaan, er groeit buiten geen geldboom. 21

Mevrouw SLUIJS is van mening dat gemeenten het niet hebben aangepast omdat het een trend is maar omdat daar inhoudelijk behoefte aan is. De heer MASCINI zegt dat er iemand mee begonnen is en toen hebben een heleboel mensen aangehaakt. De VVD gunt iedereen alles maar waar houdt het op? Als wordt gegaan naar 130-150% is de volgende groep die er buiten valt van 150 naar 160%. De inkomensgrens voor het sociaal minimum wordt al opgerekt tot 130% en er komt 10% bij het totale budget. Baarn doet het zeker niet slecht met alle regelingen die er nu al zijn. Mevrouw MAAS vindt ook dat de gemeente het al heel goed doet maar de groep van 130-150% is een fiks probleem. Zij hebben met een stevige problematiek te maken op dit moment. Dan kan worden gezegd van het is landelijk beleid maar wil de gemeente hiervan wegkijken? De heer MASCINI ontkent niet dat er problemen zijn in de groep van 130-150% maar wegkijken doet de gemeente zeker niet als naar het hele lijstje wordt gekeken. Het wordt heel erg lastig om hier meer budget voor vrij te maken en over 3 maanden staat dan de groep 150-170% op de agenda want dan zijn daar de problemen. Mevrouw MAAS verwacht ook dat er steeds nieuwe problemen zullen zijn maar daarmee wordt gebagatelliseerd de groep tussen 130 en 150% die aanzienlijke problemen kunnen hebben. Het is een prachtig lijstje maar die geldt overwegend niet voor deze groep.

De heer MASCINI is van mening dat de gemeente niks moet doen wat betreft de groep tussen de 130 en 150%. De heer JONKERS wijst erop dat wanneer iemand meer gaat verdienen die niet meer in aanmerking komt voor allerlei subsidies en toeslagen. Natuurlijk moet de gemeente ergens een grens stellen maar dit moet ook ergens stoppen. De oplossing zou kunnen zijn dat zeer inzichtelijk wordt gemaakt waar de problematiek zit bij de groep tussen 130 en 150% en dat daarvoor dan een oplossing wordt gevonden als het al een gemeentelijke taak is. De heer SCHOUTEN ziet dat de mensen in de knel komen door landelijk beleid en dat kan te maken hebben met energie of met allerlei andere zaken. Als het Rijk het aan de gemeenten laat en daar geen zak met geld bij doet wordt het voor de gemeente erg moeilijk om daarop te anticiperen. Als de gemeente het geld niet uit Den Haag krijgt zal ergens op moeten worden bezuinigd. Het is echter wel zo dat je niet mensen aan hun lot mag overlaten, dat moet ook heel duidelijk zijn. De heer VAN HARDEVELD zegt dat het risico van een grens is dat je vervolgens kijkt naar de mensen die buiten die grens vallen waardoor je de grens steeds verder op gaat trekken maar wie gaat dat dan betalen.

Het is heel goed aan het gemeentelijk beleid dat het niet alleen gaat om hoe kunnen we mensen compenseren maar dat het ook gaat om hoe kunnen we mensen helpen om de tering naar de nering te zetten. De gemeente heeft een heel groot aantal regelingen en de wethouder heeft toegezegd dat hij zich wil inzetten dat er maximaal gebruik gemaakt wordt van de regelingen want dat is op dit moment nog niet het geval. Dat is de weg waar de gemeente op moet zitten en niet op het steeds verder oprekken van de grenzen. De heer SCHOUTEN constateert dat in de raadsinformatiebrief ook wordt gesproken over Kidskaarten. In het dorp wordt gehoord dat daar heel weinig gebruik van wordt gemaakt of gebruik

22

van gemaakt kan worden. Kan de wethouder dat bevestigen en waar zit het dan in en er zijn ook winkels die misschien wel heel erg helpen daarin. Wethouder EIJBAARD meldt dat de complimenten over de raadsinformatiebrief zal worden gegeven aan de organisatie en aan BBS. Natuurlijk wordt gezien dat de bestaanszekerheid onder druk staat maar het gemeentelijk beleid op minima is verzachtend en niet oplossend. De gemeente voert in medebewind van het Rijk taken uit rondom het garanderen van het sociaal minimum. De gemeente is gebonden aan de kaders van het Rijk en voert geen inkomenspolitiek. Er worden nu veel compensatiemaatregelen gezien. Iedereen heeft in november en december € 190 gekregen en volgend jaar komt er een prijsplafond voor de energie. Het budget voor de energietoeslag dat de gemeente voor 2022 heeft gekregen was 1,5 miljoen en dat is op maar inwoners kunnen nog steeds tot 31 december aanvragen doen en als er aanvragen binnenkomen zal de gemeente die uit eigen middelen moeten betalen. Al deze regelingen zoals de TONK en de TOZO vragen veel van de gemeentelijke organisatie en van BBS. Er zijn mensen die zich melden die net boven de inkomensgrens van 130% zitten maar ook mensen die daar ver boven zitten. Die groep beperkt zich dus niet tot 130-150% en ook wordt gezien dat schaamte een belemmering is om hulp te vragen.

Als wordt gekeken naar het optrekken van alle regelingen tot 150% van het sociaal minimum sorteert dat misschien wel hetzelfde effect als die compensatiemaatregelen die de rijksoverheid op dit moment neemt. Daar worden niet alle inwoners mee bediend die hulp nodig hebben en het geld komt niet altijd op de plek waar het nodig is. Het gemeentelijke minimabeleid draagt voor slechts 10% bij aan het inkomen van inwoners op bijstandsniveau. De gemeente moet daarbij ook waakzaam zijn voor negatieve effecten zoals in de raadsinformatiebrief geschetst. Het beleid is ruimhartig maar het zijn maatregelen die nog steeds stimuleren dat het goed is voor mensen om naar werk te gaan en dat ze niet terugvallen in een armoedeval. Hoe breder het beleid wordt gemaakt, hoe groter de kans is dat inwoners wel in een armoedeval terechtkomen en dat het niet langer loont om meer te gaan werken of om meer te gaan verdienen. Met de komende communicatiecampagne wil het college het taboe en de schaamte bij inwoners doorbreken zodat ze toch om hulp gaan vragen. Daarnaast worden de regelingen overzichtelijker en toegankelijker gemaakt en er wordt een tool Bereken uw recht ingevoerd zodat inwoners snel kunnen zien voor welke regelen ze in aanmerking komen.

Gezien wordt dat bij de mensen die nu een energietoeslag vragen er een hele grote groep is die niet gebruikmaakt van de regelingen en dat daar dus nog een slag te winnen is. De armoede die op dit moment speelt komt voort uit landelijke problematiek en dat vraagt dus ook een landelijke oplossing. Daar wordt in VNG-verband ook heel hard aan gewerkt. Er worden harde gesprekken gevoerd met het ministerie van Sociale Zaken om ervoor te zorgen dat er beter beleid komt maar het belastingen- en toeslagenstelsel is heel ingewikkeld gemaakt en daarom worden op dit moment veel regelingen naar gemeenten toegespeeld omdat het risico is dat nieuwe regelingen bij de Belastingdienst ongelooflijk fout gaan. Er is hier ook in regioverband overleg over. De portefeuillehouder Werk en Inkomen van de gemeente Amersfoort is onderdeel van de werkgroep die daarover praat met de bewindspersonen. Elke maand wordt er in de regio met elkaar over gesproken van wat moet er nu gebeuren op het landelijk gebied om dit beleid anders te krijgen en beter voor de inwoners. Ook volgend jaar is er weer de energietoeslag voor mensen met een laag inkomen. Er is ook nog geen goed beeld van de effecten van alle regelingen op het inkomen van de inwoners volgend jaar. Afgewacht moet worden welke aanvragen daadwerkelijk worden gezien volgend jaar voordat er een echt beeld is van wat de gemeente extra moet doen.

Er komen dagelijks aanvragen binnen voor Kidskaarten. Geprobeerd wordt dat zoveel mogelijk winkels meedoen. Dat lukt bij heel veel winkels maar bij de landelijke ketens zijn er soms wat problemen omdat de afwerking in hun kassasysteem net iets anders werkt. Daarom wordt volgend 23

jaar gekeken of het ook voor die winkels makkelijker kan worden gemaakt. Er is op het niveau van de directies contact over om ervoor te zorgen dat de kinderen ook daar hun Kidskaarten in kunnen leveren. De communicatie bij Intertoys gaat nog niet helemaal goed maar ook daar wordt het geprobeerd. Als die keten het niet voor elkaar krijgt gaat er gekeken worden of op een andere manier de Kidskaarten toch bij Intertoys ingeleverd kunnen worden. Mevrouw Papo begeleidt dit project en complimenten aan haar dat zij zich daarvoor inzet.

De heer MASCINI is positief verrast door de pragmatische aanpak en de duidelijke uitleg van de wethouder.

13. Sluiting De VOORZITTER, sluit de vergadering om 23.07 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare bijeenkomst “Debat in de Raad” van 18 januari 2023. De griffier.

De voorzitter, mevrouw S.H.B. Oortman

rlj/jps-van Hal

A

24