220310 Plan van aanpak RES 2.0 (366565)
Tekst van het document
Onderdeel
Doel
Vorm
Monitoring voortgang grootschalige opwek zon en wind Elektriciteitsnetwerk
Inzicht in het halen van de doelstelling en mogelijkheden voor bijsturing. Inzicht in capaciteit netwerk, noodzakelijke investeringen en uitvoeringsprogramma Stedin. Ook wordt inzicht gegeven in de mogelijkheden voor optimalisatie. Hier hoort de taak bij om binnen de beperkt beschikbare netcapaciteit te programmeren en te sturen op de zo efficiënt mogelijk benutting van het netwerk. Inzicht in potentiële bronnen (lokaal en regionaal) en de haalbaarheid hiervan tussen 2030 en 2050. Inzicht in de voortgang en vooruitblik richting 2030. Overzicht van de Top 5 risico's en kansen en hoe sturing hierop plaats vindt. Denk bijvoorbeeld aan nieuwe technieken zoals tussentijdse opslag, smart grid oplossingen, etc.. De nut en noodzaak van de energietransitie onder de aandacht brengen. Inzicht geven hoe wordt omgegaan met de moties en amendementen Colleges, raden en staten informeren over de ontwikkelingen binnen de RES.. Provincie geeft door middel van tussenbalans inzicht in haar inschatting van haalbaarheid van de projecten en daarmee of de ambitie van de RES haalbaar is. Doel: concrete acties en activiteiten uitwerken naar het volgende ijkmoment. Doel van de RES 2.0 is: • Inzicht in de treden en haalbaarheid van het bod; • De impact op het elektriciteitsnetwerk en noodzakelijke investeringen; • Hoe de transitievisie warmte wordt gerealiseerd en welke stappen hierin worden genomen.
Voortgangsrapportage
Regionale Structuurvisie Warmte (RSW) Projecten: Energiehub A28, A1 en A12 Risico's en kansen
Communicatie Moties en amendementen Raadsinformatie Tussenbalans
Werkplan ijkmoment 1, 2 en 3 RES 2.0
Voortgangsrapportage
Voorstel aanpak netcongestie
Voortgangsrapportage
Voortgangsrapportage Voortgangsrapportage
Website en sociale media Voortgangsrapportage Nieuwsbrief en informatieavonden Voortgangsrapportage
Werkplan Rapport RES 2.0
Tabel 3: Overzicht producten en rapportages
23
Hoofdstuk 8 Middelen en financiën Middelen Hieronder is de geschatte capaciteit aangegeven voor de reguliere werkzaamheden die nodig zijn om tot de RES 2.0 te komen. Ook zal een inschatting gemaakt worden voor diverse (aanvullende) onderzoeken voor het programma Minder CO₂ en het uitvoeren van onderzoeken voor de uitvoering van regionale projecten. De kosten voor de projectleider Programma Minder CO2 tot en met vaststellen van het plan van aanpak zijn geborgd binnen de bestaande middelen van de RES. Voor het realiseren van de projecten wordt een apart budget en capaciteitsinschatting gemaakt (PM post). Rol P j a R S/P a a CO₂ RES-coördinator BRA Projectleider RES Projectleider programma Minder CO₂ Communicatieadviseur Ondersteuning projectleider RES en programma Minder CO₂ Diverse onderzoeken K a R S/p a a CO₂ ( Leden kernteam (gemeenten, Stedin, waterschap, provincie, NP RES) Uitvoeren regionale projecten Inzet projectteam Uitvoeren onderzoeken
Inzet 2 dagen per week (doorlopend) 2 dagen per week (doorlopend) 2,5 dagen per week (doorlopend) 2 dagen per week (doorlopend) 4 dagen per week (doorlopend) Voor 2021 en 2022 begroot ,S , a s hap p , NP R S) 1 dag per week
PM. PM.
Om invulling te geven aan deze capaciteit zijn de volgende middelen beschikbaar: 1. In het Nationaal Programma RES is een budget beschikbaar voor ondersteuning van de 30 regio’s in het RES-proces. Tot en met 2021 is budget toegekend voor de 30 regio's. Door het National Programma is aangegeven dat voor de regio Amersfoort voor 2022 (waarschijnlijk) een bijdrage van € 275.000,= beschikbaar komt. Voor 2023 bestaat geen duidelijkheid over de bijdrage vanuit het Rijk. Deze bijdrage zal door het nieuwe kabinet worden vastgesteld; 2. De provincie Utrecht levert een subsidie van € 200.000,= voor 2020, 2021 en 2022 (exclusief programma Minder CO2). 3. In 2021 heeft de gemeente mersfoort een bijdrage van € 100.000,= geleverd en de overige gemeenten gezamenlijk € 100.000,=. Met de gemeenten worden zo nodig nieuwe afspraken gemaakt over hun bijdrage.
24
Financiën In de onderstaande tabel is het financieel overzicht weergegeven voor 2021 en 2022. In het overzicht zijn ook de kosten meegenomen voor het programma: Minder CO2. Uit het overzicht blijkt het volgende: • • •
Over 2021 resteert nog een budget van (afgerond) € 134.000,=. Dit resterende budget wordt meegenomen naar 2022 en dekt daarmee het begrote tekort van 2022; Over 2022 is de Rijksbijdrage ingeschat op € 275.000,=. De exacte bijdrage moet nog worden vastgesteld; De kosten voor het onderzoek naar de mogelijkheden voor windenergie langs de A28, spoorzone en Vlasakkers (inclusief een MER-traject) zijn voor 2021 en 2022 ingeschat op € 380.000,=. Voor dit onderdeel wordt een septaraat plan van aanpak opgesteld (inclusief financiële dekking).
Totaal overzicht (alle bedrag excl. BTW!!)
2021
2022
Reeds gemaakte kosten tot en met 1 oktober 2021
€
936.538,00
Werkzaamheden 2021/2022 Totaal
€ €
195.240,00 € 1.131.778,00 €
€ € €
824.433,00 100.000,00 91.070,00
€ €
€ 50.000,00 € 200.000,00 €
Dekking Rijksbijdrage tot en met 15 juli Bijdrage provincie 2020 Rijksbijdrage vanaf 15 juli tot en met 31 december Rijksbijdrage 2022 Subsidie provincie utrecht 2021/2022 Bijdragen gemeenten Bijdrage gemeente Sobolt
Opmerkingen
450.680,00 450.680,00
275.000,00 Inschatting 1-10-2022 50.000,00 28.000,00
Totaal dekking
€
1.265.503,00 €
353.000,00
Restant
€
133.725,00 €
-97.680,00 Voor 2022 is een tekort geraamd van circa euro 100.000,=. Dit tekort wordt gedekt uit het overschot van 2020/2021.
€
35.560,00 €
121.920,00
€ € € € € € € €
44.020,00 16.020,00 19.800,00 19.800,00 11.020,00 11.020,00
43.640,00 30.640,00 43.600,00 43.600,00 Financiering door de provincie Utrecht 25.640,00 25.640,00
Totaal kosten RES
€
157.240,00 €
334.680,00
Restant RES (dekking - kosten)
€
171.725,00 €
18.320,00
Dekking
€
-
Kosten programma minder CO2 Uitwerken PvA + inzet projectleider 2022
€
38.000,00 €
116.000,00
Restant programma minder CO2- dekking - kosten
€
-38.000,00 €
-116.000,00
Windclusters langs A28 en Vlasakkers
€
44.080,00 €
336.200,00 Windcluster A28 en Vlasakkers moet dekking worden gevonden
Specificicatie werkzaamheden 2021/2022 RES Algemeen Afstemming, voortgang en overleg RES Grootschalig zon-pv op daken Grootschalig zon-PV op parkeerplaatsen Zonne-enerige langs A1 Zonne-energie langs A28 Zon-pv langs provinciale infrastructuur Windenergie en zon-pv A12 Uitwerking aquathermie - RSW Uitwerking Geothermie - RSW
€ € € € € € € €
Specificicatie werkzaamheden 2021/2022 programma minder CO2 €
-
25
Bijlage 1 Planning naar RES 2.0 Initiatief
Q3
2021 Q4
Werkspoor 1: Borgen van gezamenlijk in en tussen regio's in een uitvoeringsagenda Regionale projecten Opstellen plannen van aanpak voor de regionale projecten Besluiten over plannen van aanpak Uitvoeren plannen van aanpak
RES RES RES
Lokale projecten Inzicht/borgen lokale projecten (aan de hand van uitnodigingskader)
Gemeenten
Zon op Dak / PV panelen boven parkeerplaatsen Plannen van aanpak per gemeente (inclusief afstemming uitvoeringsprogramma Stedin) Uitrol Zon op Dak / PV panelen boven parkeerplaatsen
Gemeenten Allen
Uitvoeringsprogramma Stedin (prioritering) Inventarisatie vraag en aanbod en mogelijkheden prioritering Maken uitvoeringprogramma (inclusief verankering prioritering)
Allen RES/Stedin
Opstellen uitvoeringsagenda tot en met 2030 (haalbaarheid & maakbaarheid)
Allen
Werkspoor 2: Bijdragen aan het gezamenlijk programmeren van duurzame energieopwek in samenhang met regionale energiesystemen Regionale Strategie Warmte Stap 1: Actualisatie waaronder inventarisatie TVW's Stap 2: Analyse kansrijkheid (U)DG en Aquathermie, inclusief business case en afweegkader Stap 3: Denkrichtingen oplossingen, waar is auathermie en geothermie mogelijk Kennisdeling
RES RES RES RES
Grootschalige opwek zon en wind Inventarisatie mogelijkheden tijdelijke opslag en smart grid oplossingen Uitwerking op lokaal niveau van tijdelijke opslag/smart grid Kennisdeling
RES Gemeenten RES
Impact netwerk bewaken
Stedin/RES/provincie
Q1
Q2
2022 Q3
Q4
Q1
2023 Q2
Initiatief
Q3
2021 Q4
Werkspoor 3: Verankeren van RES 1.0 en RES 2.0 in het omgevingsbeleid inclusief lokaal eigendom Lokaal Lokale uitnodigingskaders opstellen (voor zover van toepassing) Borging 50% lokaal eigendom Besluitvorming over lokale uitnodigingskaders Regionaal Governance structuur uitwerken regionale projecten Governance structuur uitvoeren
Gemeenten Gemeenten Gemeenten
Provincie/RES
Werkspoor 4: Gedragen besluiten en uitvoering in een permanente dialoog in een democratisch proces Opstellen communicatie- en participatie plan (inclusief stakeholderanalyse) Uitvoeren communicatie- en participatie plan Afstemming Regionale Stakeholders middels klankbordgroep Samenwerking gezamenlijke energiecoörporaties
RES RES/gemeenten RES RES
Werkspoor 5: Inzicht in de voortgang en bereikte resultaten via monitoring en en verantwoording Monitoringsplan Bewaking bod aan de hand van treden Voortgangsrapportage (inclusief bewaking bod aan de hand van treden) Werkplan
RES
RES
Bijlage 2 Overzicht Moties en Amendementen RES 1.0 27
Q1
Q2
2022 Q3
Q4
Q1
2023 Q2
Bijlage 3 Werkplan IJkmoment 1 RES 2.0
Werkplan ijkmoment 1 RES 2.0 18 januari 2022
Inhoud Inleiding ..................................................................................................................................... 30 #1 Grootschalig zon-pv op daken ...................................................................................................... 31 #2 Grootschalig zon-pv op overkapte parkeerterreinen ................................................................... 32 #3 Zonne-energie langs A1 ................................................................................................................ 32 #4 Zonne-energie langs A28 .............................................................................................................. 33 #5 Windcluster Regio Amersfoort ..................................................................................................... 34 #6 Zon-pv langs provinciale infrastructuur ....................................................................................... 36 #7 Windenergie en zon-pv A12 ......................................................................................................... 36 #8 Uitwerking mogelijkheden energieopslag .................................................................................... 38 #9 Uitwerking aquathermie - RSW ....................................................................................................
38 #10 Uitwerking Geothermie - RSW ................................................................................................... 39 #11 Uitwerking lokaal eigendom, financiering en marktverkenning ................................................ 40 #12 Monitoring .................................................................................................................................. 41 #13 Communicatie en participatie .................................................................................................... 42 #14 Netinfrastuctuur ......................................................................................................................... 43 Risicoparagraaf .......................................................................................................................... 44
29
Inleiding In dit werkplan zijn de werkzaamheden naar ijkmoment 1 (week 8, BO RES 24-02-2022) uitgewerkt. Het doel is om de activiteiten en werkzaamheden zo concreet mogelijk te maken zodat toegewerkt wordt naar het ijkmoment. Ieder ijkmoment krijgt dit werkplan een update om de voortgang binnen de projecten te kunnen waarborgen. Dit is per project in beeld gebracht, we maken een onderscheid in 11 projecten, namelijk: 1. Grootschalig zonnepanelen op daken 2. Grootschalig zonnepanelen op overkapte parkeerterreinen 3. Zonne-energie langs de A1 4. Zonne-energie langs de A28 5. Windcluster Regio Amersfoort 6. Zon-pv langs provinciale infrastructuur 7. Windenergie en zon-pv langs A12 8. Uitwerken mogelijkheden energieopslag 9. Uitwerking aquathermie – RSW 10. Uitwerking geothermie – RSW 11. Uitwerking financiering (o.a. financiële participatie) en marktverkenning 12. Monitoring 13. Communicatie en participatie 14. Netinfrastructuur De lijst van deze projecten is niet definitief. In de loop van de tijd kunnen projecten worden toegevoegd of afvallen. Daarnaast zal binnen de regio aandacht zijn voor kennisdeling en -ontwikkeling. Ook kan binnen de regio besloten worden om een nader onderzoek te doen naar alternatieve mogelijkheden. Gedacht wordt aan de volgende mogelijkheden: • •
Opslag van energie; Kansen en mogelijkheden van erfmolens (inclusief consequenties voor bestaand beleid);
Als laatste wordt in dit werkplan een risicoparagraaf en een financieel overzicht gegeven voor 2021 en 2022.
30
#1 Grootschalig zon-pv op daken De gemeenten hebben een inspanningsverplichting afgesproken om doelen op gemeenteniveau te bereiken. De daken bieden veel potentie voor zonenergie. De provincie Utrecht en de RES Regio Amersfoort ondersteunen de gemeenten hierin door kennisuitwisseling te faciliteren en de informatievoorziening hierover op te zetten. Gemeenten ervaren de nodige knelpunten, zoals bereidwilligheid van dakeigenaren, geschiktheid dakconstructie, verzekerbaarheid van de zonnepanelen en de aansluitingen op het netwerk. Vanuit de regio wordt meegedacht en een lobby gevoerd om de knelpunten, waar mogelijk, op te lossen. Voor de aansluitingen op het netwerk wordt samen met Stedin de capaciteit van het (lokale) elektriciteitsnetwerk verder in beeld gebracht. De RES Regio Amersfoort gaat samen met Stedin werken aan een prioritering voor een eventuele uitbreiding van de netcapaciteit om grootschalig zonpv op daken mogelijk te maken. Het uitgangspunt hierbij is om gebruik te maken van de bestaande netcapaciteit en indien wordt geïnvesteerd dan op plekken waar dit het meeste effect heeft.
De provincie faciliteert en stimuleert middels de volgende inbreng: • Aangescherpt inzicht in potentie en belemmeringen van Zon op Dak middels onderzoek en evaluaties; • Financiering voor realisatie zon op dak projecten (via Energiefonds Utrecht); • Faciliteren proces van lokale collectieven (via Subsidieverordening Energietransitie;) • Ondersteuningsstructuur maatschappelijk vastgoed; • Faciliteren proces voor aanpak bedrijventerreinen (via Subsidieverordening Energietransitie); • Ondersteuning pilots met opslag. Aan zonnedakje wordt opdracht gegeven om voor de hele regio het systeem op te zetten om invulling te geven aan de monitoring voor zon-pv op daken. De tool geeft inzicht in kleinschalige opwek, bijvoorbeeld bij particulieren, én grootschalige opwek. Schematische weergave # 1
Acties Opdracht aan zonnedakje
Planning Actiehouder September 2021 Projectteam
2
Tool zonnedakje voor de hele regio gereed
3
Uitwerking prioritering netcapaciteit
Vierde kwartaal 2021 Vierde kwartaal 2021
Projectteam en kernteam Projectteam / Stedin
De volgende producten worden opgeleverd: •
Regionale tool om voortgang “zon op dak” te monitoren;
31
#2 Grootschalig zon-pv op overkapte parkeerterreinen De gemeenten in de RES Regio Amersfoort hebben aangegeven solar carports te zien als een sterk voorbeeld van dubbel ruimtegebruik. Echter, in de praktijk blijkt het lastig om een sluitende businesscase te krijgen. Het aantal vierkante meters dat overdekt kan worden, is van belang om de businesscase rond te krijgen. Dat komt met name door de kosten van de constructie waarop de zonnepanelen worden geplaatst. Deze kosten worden niet gedekt door de subsidies. De regio heeft zich meerdere pilotprojecten ten doel gesteld. Hiervoor moeten de locaties nog verder worden uitgewerkt. Aan Antea is gevraagd om voor meerdere locaties een businesscase door te rekenen. Iedere gemeente heeft de mogelijkheid gehad om locaties aan te dragen, die zich lenen voor zon-PV op overkapte/nog te overkappen parkeerterreinen. De uitkomst van de doorrekening willen we voorleggen aan de bestuurders en kan als voorbeeld dienen voor meervoudig ruimtegebruik. Een aantal gemeenten (in ieder geval Baarn en Eemnes) gaat hier individueel mee aan de slag. Schematische weergave #
Acties
Planning
Actiehouder
1
Opdracht Antea doorrekenen BC
Oktober 2021
Projectteam
2
Uitkomst doorrekening BC presenteren aan kernteam inclusief marktverkenning en opstellen plan van aanpak voor het vervolg. Presentatie BC en marktverkenning aan BO-RES inclusief voorstel voor het vervolg
December 2021
Projectteam en kernteam
24-02-2022
Projectteam
3
Het volgende product worden opgeleverd: •
Overzicht interessante locaties voor overkapping met PV panelen.
#3 Zonne-energie langs A1 De RES Regio Amersfoort heeft opdracht aan Antea gegeven om een QuickScan uit te voeren naar de mogelijkheden voor zonne-energie langs de A1. Uit de QuickScan die in nauwe samenwerking met de gemeenten Amersfoort, Bunschoten, Baarn, Eemnes en Rijkswaterstaat is uitgevoerd, is gebleken dat de gronden in eigendom van Rijkswaterstaat en/of de gemeente potentie hebben voor Zonne-energie. In de afgelopen periode is vanuit de provincie een aanvraag voor het programma OER ingediend (i.c.m. de overige rijkswegen in de regio). Het Rijk heeft het voornemen om voor eind 2021 een besluit te nemen welke projecten worden meegenomen in het programma OER. Wanneer de A1 niet wordt meegenomen in het programma OER zal afstemming plaats vinden met Rijkswaterstaat of een alternatieve invulling mogelijk is.
32
Schematische weergave # 1
Acties Definitive resultaten quickscan / businesscase A1
2
Resultaten toelichten in kernteam
3
Beslissing met OER en vervolg
Planning Vierde kwartaal 2021 Vierde kwartaal 2021
Actiehouder Projectteam
December 2021
Ministerie EZ/RWS
Projectteam
Het volgende product worden opgeleverd: • •
Businesscase zon langs de A1; Aanvraag OER.
#4 Zonne-energie langs A28 De RES Regio Amersfoort heeft - samen met de RES Regio U16 - Arcadis opdracht gegeven om een QuickScan uit te voeren naar de mogelijkheden voor zonne-energie langs de A28 in de provincie Utrecht. Hieruit is gebleken dat er een aantal locaties in de RES Regio Amersfoort mogelijk kansrijk zijn. Gelet op het feit dat gronden direct naast de snelweg doorgaans in Staatseigendom zijn, zo ook bij de A28, is bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat formeel het verzoek kenbaar gemaakt om deel te willen nemen aan het programma Opwek van Energie op Rijksvastgoed (OER). Hopelijk kunnen op deze manier op korte termijn samen met o.a. Rijkswaterstaat de mogelijkheden voor het opwekken van zonne-energie langs rijkswegen verder worden verkend. Gronden langs de rijkswegen kunnen, gelet op het totale oppervlak, een substantiële bijdrage leveren aan de opgave om meer hernieuwbare energie op te wekken. Het is belangrijk dat de nadere inpassing hiervan zorgvuldig uitgewerkt wordt: met aandacht voor natuur-, cultuurhistorische- en landschapswaarden, architectonische kansen en passend in het omgevingsbeleid van de provincie Utrecht en de betrokken gemeente(n). Het onderzoeken van de mogelijkheden voor zonne- en windenergie (zie #5 Windcluster Regio mersfoort) worden als één project voorgezet onder de noemer ‘Energiehub 28’. Schematische weergave # 1
Acties Ontwikkelingen programma Opwek van Energie op Rijksvastgoed in de gaten houden en interesse om deel te nemen kenbaar blijven maken.
Planning Doorlopend
Actiehouder Projectteam Regio
Het volgende product wordt opgeleverd: •
Brief OER aan ministerie van Economische Zaken en Klimaat (juni 2021)
33
#5 Windcluster Regio Amersfoort In de RES Regio Amersfoort zijn verschillende zoekgebieden opgenomen voor zonne- en windenergie rond de 28 en de militaire terreinen. Onder de noemer ‘Energiehub 28’ is het voornemen de mogelijkheden voor duurzame energie in deze zoekgebieden verder te verkennen. Concreet bestaat de onderzoeksagenda in deze zoekgebieden uit: -
Het onderzoeken van de mogelijkheden voor windmolens langs de A28 en op de Vlasakkers (ca. 7 windmolens); Het onderzoeken van de mogelijkheden voor zonne- energie langs de A28 (zie ook #4 Zonneenergie langs de A28); Defensie werkt samen met het Rijksvastgoedbedrijf aan een transformatie van onder meer de Prins Bernard kazerne, de nieuwbouw van het Technology Centre Land (TCL) en de nieuwbouw van het Logistiek Centrum Soesterberg (LCS). Een belangrijk onderdeel van de transformatie is het realiseren van zon-op-dak op de nieuwe gebouwen.
Dit project is een belangrijke pijler van de RES Regio Amersfoort (opgenomen als onderzoekgebied en omvat ca. 25% van de totale ambitie in de RES 1.0). Voor de betrokken partijen is het duidelijk dat een gezamenlijke aanpak de voorkeur heeft, in plaats van afzonderlijke, niet onderling afgestemde initiatieven per gemeente. Gestreefd wordt naar een samenhangende landschappelijke inpassing, met respect voor de aanwezige natuurwaarden. Gelet op de complexiteit van het project, de vele betrokken partijen, en het belang van zorgvuldige participatie en communicatie wordt voor de ‘Energiehub 28’ een apart Plan van anpak opgesteld waarin o.a. te lezen is hoe samengewerkt gaat worden, hoe en wanneer er participatiemomenten zijn, welke andere onderzoekstappen er genomen worden en meer. Tegelijkertijd wordt een aanvullend globaal ruimtelijk haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd, inclusief een ecologische quickscan, waarna het onderzoeksgebied wellicht verder ingekaderd kan worden
Schematische weergave # 1
Acties Plan van Aanpak uitvraag voorbereiden (en ter vaststelling voorleggen op BO A28).
Planning Januari 2022
2
Plan van Aanpak opstellen
Q2 2022
Actiehouder Provincie Utrecht gemeenten Soest, Leusden en Amersfoort, projectteam RES regio Amersfoort, het ministerie van Defensie en het Rijksvastgoedbedrijf Provincie Utrecht gemeenten Soest, Leusden en Amersfoort, projectteam RES regio Amersfoort, het ministerie van 34
Defensie en het Rijksvastgoedbedrijf 3
Globaal ruimtelijk haalbaarheidsonderzoek inclusief quikscan ecologie
Q2 2022
Projectteam Windcluster Regio Amersfoort
Het volgende product wordt opgeleverd: • •
Plan van aanpak Energiehub A28; Globaal ruimtelijk haalbaarheidsonderzoek inclusief quickscan ecologie.
35
#6 Zon-pv langs provinciale infrastructuur Een overgebleven actiepunt is het in beeld brengen van mogelijkheden voor zonne-energie langs provinciale infrastructuur. Deze actie is hieronder uitgewerkt: Schematische weergave # 1 2
Acties Opstarten quickscan provinciale infrastructuur RES regio Amersfoort Haalbaarheidsonderzoek naar energetische, financiële en ruimtelijke aspecten van de locaties die uit de quickscan naar voren zijn gekomen
Planning Q1 2022
Actiehouder Provincie
Vanaf Q2 2022
Provincie
Het volgende product wordt opgeleverd: •
Quick scan mogelijkheden provinciale infrastructuur
#7 Windenergie en zon-pv A12 Voor dit gebied slaan de gemeenten Woudenberg (RES Regio Amersfoort), Utrechtse Heuvelrug (RES Regio U16), Renswoude en Veenendaal (beiden RES Regio Foodvalley) de handen ineen. Langs de A12 zien de gemeenten mogelijkheden om energie op te wekken. De vier gemeenten en de provincie Utrecht willen daarom scenario’s laten opstellen voor één samenhangend energielandschap langs de A12, waarin opties voor opwek door middel van zon en/of wind breed worden verkend. Daarnaast worden de vervolgstappen in kaart gebracht. Bijvoorbeeld de onderzoeken die nog gedaan moeten worden en het betrekken van inwoners en stakeholders. Kansen en onzekerheden worden in kaart gebracht aan de hand van een aantal scenario’s. De scenario’s geven inzicht in de (milieu)effecten van verschillende opties. Om antwoord te krijgen op alle vragen die er nog liggen over de (milieu)effecten en andere zaken is nog veel onderzoek nodig. Er wordt gewerkt aan een Plan van Aanpak waarin te lezen is welke onderzoeken er in de vervolgstappen moeten worden uitgevoerd. Daarnaast geeft het Plan van Aanpak een voorzet voor afspraken die de gemeenten en provincie kunnen maken over de samenwerking en rolverdeling bij de verdere uitwerking. Ook komt er een voor iedere gemeente herkenbaar stappenplan dat beschrijft hoe inwoners en andere stakeholders worden betrokken bij dit vervolg.
Vanuit de provincie wordt een plan van aanpak opgesteld. De gemeente Woudenberg en de regio zijn betrokken bij het opstellen van het plan van aanpak. Schematische weergave # 1
Acties Start Plan van Aanpak A12
Planning Oktober 2021
Actiehouder Ingehuurd bureau (aansturing provincie Utrecht) gemeenten 36
2
Bestuurlijk update samenwerking en plan van aanpak Plan van Aanpak en scenario’s gereed
3
December 2021 Maart 2022
Woudenberg, Utrechtse Heuvelrug, Renswoude en Veenendaal, provincie Utrecht en Stedin BO-RES Ingehuurd bureau (aansturing provincie Utrecht) gemeenten Woudenberg, Utrechtse Heuvelrug, Renswoude en Veenendaal, provincie Utrecht en Stedin
Op te leveren producten: •
Plan van anpak en scenario’s
37
#8 Uitwerking mogelijkheden energieopslag Als gevolg van congestie op het netwerk en toewerken naar smart grid oplossingen is energieopslag nodig. Tot en met ijkmoment 1 worden de volgende acties uitgevoerd (zie schematische weergave). De provincie zal in de eerste helft van 2022 een marktconsultatie laten uit voeren voor energieopslag bij zon op dak projecten die door netcongestie niet door kunnen gaan. Bij deze opdracht zal ook een collectieve actie gekoppeld zijn waarmee mogelijk een aantal concrete casussen tot realisatie gebracht kunnen worden. Schematische weergave # 1
Acties In beeld brengen ontwikkelingen energieopslag Marktconsultatie en collectieve actie energieopslag bij zon op dak
2
Planning Januari 2022
Actiehouder Regio Amersfoort
Juni 2022
Provincie Utrecht
Op te leveren producten: •
Overzicht ontwikkelingen
#9 Uitwerking aquathermie - RSW De komende jaren zullen de regionale mogelijkheden voor grootschalige toepassing van aquathermie (de Eem, het Eemmeer, het Nijkerkernauw, het Valleikanaal en de Grift) verder onderzocht worden samen met de Provincie Utrecht en het Waterschap. Om aquathermie te exploiteren is een nabij gelegen infrastructuur van warmtenetten nodig. In nauwe samenwerking met de provincie en het Waterschap wordt gekeken naar aquathermie. Vanaf september is er vanuit het waterschap informatie beschikbaar over aquathermie. Vanuit de regio wordt de informatie/kennis op provinciale schaal en lokale schaal bij elkaar gebracht. Richting het einde van het jaar moet het volgende duidelijk zijn: • •
Is aquathermie een reële warmtebron op een aantal plekken in onze regio en kan vraag en aanbod met elkaar worden gekoppeld? Wat betekent aquathermie voor het elektriciteitsnetwerk?
Schematische weergave # 1
Acties Potentie aquathermie nader in beeld en koppeling met warmtevraag
Planning Vierde kwartaal 2021
2
Consequenties in beeld voor het elektriciteitsnetwerk
Januari 2022
Actiehouder Provincie, waterschap en gemeenten Stedin en projectteam Regio
38
3.
Presenteren uitkomsten aan het BO-RES
24-02-2022
Projectteam Regio
Op te leveren producten: •
Potentie regionale bronnen voor aquathermie en koppeling met warmtevraag
#10 Uitwerking Geothermie - RSW Landelijke en provinciale onderzoeken zullen inzicht geven in de kansrijkheid van geothermie in de regio. Op dit moment werkt de provincie Utrecht aan een studie om de mogelijkheden voor geothermie nader in kaart te brengen. De resultaten zijn naar verwachting in oktober gereed. Daarnaast hebben Lardarel en Tullip een opsporingsvergunning om de mogelijkheden van (ultra) diepe geothermie te onderzoeken. Vanuit de provincie is een procesregisseur (Martin Klapwijk) aangesteld om samen met deze partijen de mogelijkheden verder in kaart te brengen en sturing te geven aan het verder uitwerken van de mogelijkheden van geothermie in onze regio.
Vanuit de regio wordt de informatie/kennis op provinciale schaal en lokale schaal bij elkaar gebracht. Begin volgend jaar moet meer inzicht bestaan in de volgende aspecten: • • •
Is geothermie een mogelijkheid op een aantal plekken in onze regio en kan vraag en aanbod met elkaar worden gekoppeld? Wat betekent geothermie voor het elektriciteitsnetwerk? Welke concrete stappen worden gezet door Lardarel en Tullip?
Voor de RES 2.0 (medio 2023) is het van belang dat er meer duidelijkheid is over de financiële en/of (milieutechnische) haalbaarheid van (ultradiepe) geothermie en daarmee het projectinitiatief. N.B.: Ultradiepe geothermie kan na 2030 misschien worden ingezet voor het opwekken van elektriciteit en warmte. Geothermie alleen voor warmte en zal dus ook niet bijdragen aan het doel van 0,5 TWh in 2030. Schematische weergave # 1 2
Acties Aanstellen procesregisseur geothermie Potentie geothermie in beeld en koppeling met warmtevraag
Planning September 2021 Vierde kwartaal 2021
3
Afstemmen met Lardarel en Tullip over de mogelijkheden
Vierde kwartaal 2021
4
Presenteren stand van zaken aan BO-RES
27-01-2022
Actiehouder Provincie Provincie, waterschap en gemeenten Provincie Projectteam
Op te leveren producten: •
Potentiële bronnen voor geothermie en koppeling met warmtevraag
39
#11 Uitwerking lokaal eigendom en financiële participatie Vanuit NP RES is een handleiding gemaakt voor maatschappelijk aanbesteden. Vanuit de RES zullen we ondersteuning bieden aan gemeenten om lokaal eigendom en maatschappelijk aanbesteden (inclusief juridische borging) te kunnen regelen. We gaan voor dit onderwerp aan kennisontwikkeling doen. De provincie heeft hiervoor een aantal activiteiten in de planning waar gemeenten uit RES Amersfoort gebruik van kunnen maken zoals juridische checks en uitwisselingssessies. Daarnaast is er een ondersteuningsstructuur voor lokale initiatieven opgezet om lokaal eigendom vorm te geven, zoals pool van coöperatieve projectleiders en het Ontwikkelfonds voor energiecoöperaties.
Schematische weergave # 1
2.
3.
Acties Uitwisselingssessies voor gemeenten over o.a. financiële participatie en hoe om te gaan met lokaal eigendom Juridische checks voor gemeenten die financiële participatie willen borgen Dit kan bijvoorbeeld middels maatschappelijk aanbesteden. Ondersteuningsstructuur voor lokale initiatieven om lokaal eigendom vorm te geven (Ontwikkelfonds, Energie van Utrecht, projectleiderspool, etc.)
Planning 3x per jaar
Actiehouder Provincie Utrecht
Doorlopend
Provincie Utrecht
Doorlopend
Provincie Utrecht
40
#12 Monitoring Trede 4 locaties kunnen worden afgewogen in de gemeentelijke uitnodigingskaders. Als locaties niet realistisch blijken, willen we dat gemeenten een motivering geven waarom dat het geval is. Zo doen we recht aan de locaties in trede 4, mede ingebracht door regionale stakeholders. Initiatieven uit trede 4 die niet in de uitnodigingskaders naar voren zijn gekomen, kunnen nader worden onderzocht als blijkt dat het bod van 0,5 TWh niet haalbaar is. De voorstellen van maatschappelijk partijen worden hierin betrokken. Met uitzondering van de gemeente Amersfoort en Soest (hier zijn al locaties aangewezen) wordt gewerkt op gemeentelijk niveau gewerkt aan kader zon- en windenergie. In het najaar van 2021 wordt de stand van zaken in beeld gebracht en getoetst welke initiatieven uit trede 4 binnen de uitnodigingskaders passen en welke er afvallen op basis van het lokale proces. Schematische weergave # 1
2 3
Acties Stand van zaken uitnodigingskaders en beoordelen welke initiatieven van trede 4 naar trede 3 worden verplaatst. Dit in nauwe afstemming met de stakeholders. Tredeoverzicht actualiseren en alternatieven uitwerken
Planning Na IJkmoment 1 (Maart 2022)
Actiehouder Kernteam
Na IJkmoment 1
Projectteam
Trede 4 initiatieven nader onderzoeken als blijkt dat de doelstelling van 0,5 TWh niet haalbaar is.
Na IJkmoment 1
Kernteam en projectteam
41
#13 Communicatie en participatie Bij het werken naar de RES 2.0 wordt het toelichten van het proces, het uitleggen van de urgentie en het samenwerken met alle betrokkenen steeds belangrijker. Naar mate concreter wordt hoe de energietransitie wordt vormgegeven zal de interesse hierin vanuit alle betrokkenen groter worden. Hier ligt een belangrijke wisselwerking met regionale communicatie en participatie en de lokale communicatie en participatie. Hierbij is het van het blijven ontwikkelen van een eenduidige regionale boodschap rondom de energietransitie binnen RES Regio Amersfoort, met ruimte voor lokale accenten en kleuring van belang. Dit doen we door, met lokale input, een regionaal communicatieplan op te stellen.
Schematische weergave # 1
Acties Stakeholderanalyse
2
Communicatieplan opstellen
Planning Na IJkmoment 1 (Maart 2022) Na IJkmoment 1
Actiehouder Kernteam Projectteam
Op te leveren producten: •
Communicatieplan
42
#14 Netwerkinfrastuctuur
Op 12 oktober 2021 heeft TenneT voor de provincie Utrecht netwerkcongestie afgekondigd betreffende de transportcapaciteit voor teruglevering voor grootverbruik (> 3x80 ampère). Dit betekent dat aansluitingen wel gerealiseerd kunnen worden, alleen hier mag geen teruglevering voor plaatsvinden. De verwachting is dat de capaciteit op het netwerk schaars blijft:. •
•
• •
We maken een prioriteringsladder om initiatieven te beoordelen waarbij initiatieven met een beperkte impact op net van TenneT voorrang krijgen. Ook wordt onderzocht hoe deze ladder juridisch is te onderbouwen (bijvoorbeeld wel of niet toekennen van een omgevingsvergunning); We maken inzichtelijk waar vraag en aanbod bij elkaar komen en/of waar een combinatie van zon- en windenergie mogelijk is. Voor zon op dak wordt per gemeente en bedrijventerrein inzichtelijk gemaakt waar vraag en aanbod bij elkaar komen zodat aan deze locaties prioriteit wordt gegeven. Deze informatie nemen we mee bij het opstellen van de prioriteringsladder. Ook maken we inzichtelijk hoe smart-grid oplossingen in te toekomst kunnen bijdragen aan het minder belasten van het netwerk; We brengen de mogelijkheden van (tussentijdse) opslag van energie in beeld. Denk hierbij aan het omzetten van overtollige elektriciteit in waterstof of bijplaatsen van batterijen; We brengen de mogelijkheden voor smart-grid oplossingen in beeld.
# 1
Acties Uitvoeringsprogramma
Planning Q1 2022
2
Congestieonderzoek
Februari 2022
Actiehouder Projectteam ism Kernteam TenneT/Stedin
43
Risicoparagraaf Hieronder zijn de belangrijkste risico’s opgenomen in een tabel. De risico’s zijn niet geprioriteerd op nummer. De risico’s en beheersmaatregelen worden ieder ijkmoment beoordeeld en indien nodig bijgesteld. Nr. Risico 1.
Oorzaak
Bod zoals vastgesteld in Bij uitwerking van de RES 1.0 is niet kansrijke initiatieven haalbaar. blijkt dat bijdrage van dit initiatief lager uitvalt dan gedacht.
Gevolg
(Preventieve) acties
De doelstelling wordt Op tijd signaleren dat er niet waargemaakt. treden lager uitvallen, om nieuwe alternatieven te bedenken.
De capaciteit van het netwerk is onvoldoende.
2
3
4
5
6
Grootschalig zon op dak wordt niet verzekerd. Participatieproces van De uitwerking van de onderop gefrustreerd projecten zorgt voor door top-down verrassing bij uitwerking van deelnemers van projecten voortkomend participatieprocessen. uit RES 1.0.
Er ontstaat in de samenleving discussie of er daadwerkelijk sprake is van een participatieproces.
Belanghebbenden (en bewoners) tijdig informeren en betrekken.
Heldere randvoorwaarden en doelstelling meegeven aan het participatieproces. Grote discussie in de De projecten sluiten Voortgang van In nauw contact blijven met samenleving over de niet aan bij het projecten en proces andere actoren die te projecten komend uit beeld/wensen van de wordt gefrustreerd. maken hebben met de RES 1.0. (lokale) politiek of projecten (bijvoorbeeld lokale bevolking. NMU/LTO). Goede communicatiestrategie wanneer informatie openbaar wordt. Uit onderzoek blijkt dat De zoekgebieden zijn Het bod van 0,5 TWh Voor de potentieel geschikte locaties voor bepaald op basis van is niet haalbaar en locaties deugdelijk windenergie niet eerste quickscans, beïnvloedt de onderzoek naar inpasbaar zijn vanwege nader onderzoek geeft verhouding belemmeringen. ecologische preciezer weer wat zon/wind, wat grote Beleidsruimte voor randvoorwaarden en/of echt mogelijk is. impact heeft op het windenergie in beeld hinder (geluid, elektriciteitsnet. brengen. slagschaduw) voor de omgeving. Initiatieven ontstaan die De uitwerking van de Draagvlak voor de Tijdig informeren en nog niet gedeeld zijn RES zorgt voor RES wordt communiceren. met colleges /raden. verrassing bij ondermijnd. gemeenteraden. Onvoldoende Netcapaciteit Tijdsdruk Goede gecoördineerde netcapaciteit voor 2030. Tennet/Stedin. haalbaarheid afstemming van projecten (ook van RES U16). initiatieven voor 2030.
44
7
Initiatieven/voorstellen uit de samenleving of andere opgaven zijn niet mogelijk vanwege onvoldoende capaciteit op het elektriciteitsnetwerk en/of onrendabele businesscase.
Investeringen niet op Draagvlak voor de tijd gedaan. RES wordt Technische ondermijnd. onhaalbaarheid. Alleen gekeken naar het economisch belang en het maatschappelijk onvoldoende meegenomen. Subsidies vanuit het Rijk sluiten niet aan bij de wens in de samenleving.
Opties voor aanpassing aan het netwerk bestuurlijk voorleggen en hierin keuze maken. Communiceren over de mogelijkheden.
45