2024-03-12 Informatiedocument kunst en cultuur Baarn

Tekortkomingen culturele accommodaties Tekort aan ontmoetingsplekken bij jong en oud Behoefte aan ruimte en faciliteiten voor expressie en ontwikkeling Aantasting van de organisatiekracht Verbeterpunten cultuurdeelname en cultuurmarketing Behoefte aan herijking van het subsidiebeleid

In onderstaande paragrafen lichten we deze knelpunten toe. 6.1 Tekortkomingen culturele accommodaties De twee belangrijkste culturele accommodaties van Baarn vertonen aanzienlijke tekortkomingen. 6.1.1 Openbare bibliotheek Het gebouw van de openbare bibliotheek voldoet zowel qua uitstraling als qua functionaliteiten niet meer aan de eisen van deze tijd. Ook voldoet de benedenverdieping, waar meerdere organisaties gebruik van (willen) maken niet aan de (arbo) eisen die gelden voor een langdurig gebruik of het organiseren van activiteiten of bijeenkomsten. De bibliotheek heeft weinig mogelijkheden om in eigen huis een aantrekkelijk verblijfsklimaat te realiseren (bv voorzien van horeca). Ook kan zij in eigen huis niet programmeren (denk aan lezingen in het kader van leesbevordering, informatie-bijeenkomsten, kindertheater, debatavonden, exposities, cursussen etc.): hiervoor kan in bepaalde gevallen worden uitgeweken naar de Speeldoos. In bijlage 3 is de vierkante meterbehoefte van de bibliotheek weergegeven uitgaande van een ‘stand alone’ gebouw (dus: geen dubbelgebruik van ruimten met andere organisaties). 6.1.2 De Speeldoos De Speeldoos werd eind januari 2024 uitgeroepen tot het beste kleine theater van Nederland.

Deze mijlpaal werd bereikt ondanks het feit dat al een aantal jaren in de gemeente van gedachten wordt gewisseld over de toekomst van De Speeldoos omdat het gebouw gedateerd is en niet meer voldoet aan de eisen van deze tijd qua functionaliteiten (gebruik van ruimten, techniek et cetera) en beleving. De gebrekkige artiestenfoyer is al jarenlang een groot minpunt van het theater en de slechte interne geluidsisolatie maakt dat zalen niet gelijktijdig kunnen worden gebruikt.11 Ook veel andere ruimtes in het pand zijn veel minder in gebruik dan mogelijk zou zijn. Een kleine theaterzaal wordt node gemist en is eigenlijk een must om – in combinatie met een grote zaal – een goede exploitatie te kunnen draaien met ook inkomsten uit evenementen. Een en ander beperkt de exploitatiemogelijkheden van Theater de Speeldoos. Eén van de gevolgen hiervan is dat de Februari jl. werd de Speeldoos, na drie keer eerder te zijn genomineerd, uitgeroepen tot het beste kleine theater van Nederland door de Vereniging Vrije Theaterproducenten (VVTP). De artiestenfoyer is hiermee kwalitatief echter bepaald niet in overeenstemming. 11

21 / 37

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

Speeldoos niet tegen minimaal tarief haar ruimten ter beschikking kan stellen aan Baarnse verenigingen en initiatieven: dat zou de exploitatie ondermijnen. Momenteel loopt er een scenario-onderzoek naar de toekomst van De Speeldoos: in kaart wordt gebracht wat ervoor nodig is om het theater toekomstbestendig te maken, met scenario’s voor 10 (€ 4 mln.), 20 en 40 jaar. In bijlage 3 is de vierkantemeterbehoefte van De Speeldoos bijgevoegd 6.2 Tekort aan ontmoetingsplekken voor jong en oud 6.2.1 Jong “Ik ken alle bankjes in Baarn” werd onlangs opgetekend uit de mond van een Baarnse jongere. Er is behoefte aan een plaats waar jeugdigen tot 18 kunnen samenkomen. Tot niet lang geleden was er sprake van een ‘jeugdhonk’, maar kort nadat dat was weggehaald, kwam de discussie over een sociaal-culturele ontmoetingsplek voor jeugdigen opnieuw op gang. Er zou gezocht moeten worden naar nieuwe manieren om jeugdigen een plek te bieden die uitnodigt om – onder veilige condities - samen te komen. Een plek van ontmoeten, een plek waar huiswerk kan worden gemaakt, waar kan worden relaxt met een kopje koffie of thee en waar jeugdigen hun talenten kunnen ontplooien. Nu zijn er, behalve bij de sportclubs, in feite geen ontmoetingsplekken voor jeugdigen in Baarn.12 6.2.2 Oud Er is ook behoefte aan een uitnodigende en toegankelijke ‘huiskamer’ voor de oudere inwoners van Baarn.

Op dit moment is er amper een locatie waar inwoners op een vrijblijvende manier samen kunnen komen zonder dat ze een ticket hoeven te kopen of gebruik moeten maken van horeca.13 Een term die in dit kader momenteel in zwang is, is ‘third space’, oftewel een derde plek. Dit is een plek waar mensen (ouderen, jongeren, zzp-ers) buiten hun woning en vaste werkplek naar toe gaan om te ontspannen, te werken en deel uit te maken van het sociale leven (zie ook het onderzoek van de Plekkenmakers, § 3.3). Het concept van de third space won al vóór de coronatijd terrein, maar staat sindsdien volop in de belangstelling. Veel gemeenten gebruiken de openbare bibliotheek als hoeksteen voor het realiseren van zo’n plek en beschouwen dit als een maatschappelijke voorziening. 6.3 Behoefte aan ruimte en faciliteiten voor expressie en ontwikkeling 6.3.1 Er is een tekort aan oefen- en speelplekken voor Baarnse initiatieven De Speeldoos moet vaak ‘nee verkopen’ omdat de ruimten daar niet gelijktijdig kunnen worden gebruikt. Daarnaast ervaren de verenigingen de huur van de Speeldoos soms als (te) duur, ook al hanteert de Speeldoos voor hen een sociaal-cultureel tarief. Andere geschikte plekken voor muziek-, dans- en theaterrepetities zijn er echter bijna niet binnen de gemeente.

De ruimten die er zijn worden ondanks beperkingen intensief benut, denk aan het gebouw van Muziekvereniging Crescendo Baarn of aan Ballet- en Dansschool Marut Jorquera. Hij zou interessant voor Baarn kunnen zijn als een productiehuis als KOSMIK (het productiehuis in Amersfoort en regio voor actuele podiumkunsten) af en toe zijn tenten zou kunnen opslaan in de Speeldoos. KOSMIK richt zich op talentontwikkeling, coaching en artistieke en zakelijke begeleiding van authentieke podiumkunstenaars en biedt expertise op het gebied van productie, marketing en management aan. Een nauwere relatie met Jeugdtheaterschool Marmelijn is dan wellicht ook aan te gaan. 6.3.2 Er is een tekort aan plekken voor vaste en tijdelijke exposities Zowel de kunstenaars in Baarn als de Historische Kring Baerne missen in de gemeente een plek waar ze – op vaste of tijdelijke basis – tentoonstellingen kunnen organiseren. Hiervoor is geen enkele bestaande locatie echt 12

90% van de Baarnse jeugd tussen de 10 en 17 is lid van een sportvereniging.

Zoals elders in dit document gememoreerd: Lokaal O gaat sluiten, de Wintertuin is al dicht en de Speeldoos biedt slechts beperkt mogelijkheden. Vele initiatieven in de gemeente zijn op zoek naar ruimte. 13

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

22 / 37

geschikt. De toevlucht die nu wordt genomen tot winkeletalages Kunst Kijk Route Baarn), woonkamers (Open Atelier Route) en de kelder van de bibliotheek (Historische Kring) is verre van ideaal en past eigenlijk niet bij het kunstzinnige en cultuurhistorische profiel dat Baarn kenmerkt. De Historische Kring zou graag beschikken over een locatie om ‘het verhaal van Baarn’ te kunnen vertellen. 6.4 Aantasting van de organisatiekracht 6.4.1 Financiële- en regeldruk bij evenementen De evenementen zijn door toenemende regeldruk in het nauw gekomen. Door de veranderde wet- en regelgeving is de werkdruk voor organisatoren flink toegenomen. Maar misschien nog wel belangrijker is het vergaande risico van aansprakelijkheid voor stichtingen, verenigingen en haar bestuursleden, zelfs ook in privé. De particuliere Werkgroep Evenementen Baarn (WEB) heeft de talrijke knelpunten geïnventariseerd: ze zijn weergegeven in bijlage 4. De gemeente Baarn heeft al aangegeven zich verantwoordelijk te voelen en de zorgen van het WEB te begrijpen. Er is een toezegging gedaan dat de gemeente gaat onderzoeken hoe de zorg over de diverse knelpunten kan worden weggenomen.

In het kader van de kunst- en cultuurvisie is dit een belangrijk aspect: zorgen dat er een adviesdocument voor stichtingen en verenigingen komt over hoe om te gaan met de vele eisen die tegenwoordig aan evenementen en -organisatoren worden gesteld. 6.4.2 E is op dit moment weinig samenwerking in het lokale kunst- en cultuurveld De Cultuur Platform Baarn (CPB) is, zoals aangegeven in paragraaf 2.5, opgericht om te komen tot 1) meer coördinatie en afstemming wat betreft culturele evenementen en programmering in het centrum en 2) nieuwe maatschappelijke verbindingen en meer onderlinge samenwerking. Hierin zijn stappen gemaakt, maar onder meer door een (te) beperkte financiële betrokkenheid van de gemeente heeft het platform besloten te stoppen. Eind 2022 heeft het platform zichzelf on hold gezet, in afwachting van een gemeentelijk beleidskader. Het netwerk van CPB heeft een website waarop o.a. de bijeenkomsten van het Cultuur Café worden aangekondigd. Door gebrek aan een (actief) overkoepelend platform en enkele interne fricties binnen de sector wordt er thans minder samen gewerkt of georganiseerd dan mogelijk. Een buitenboordmotor in de vorm van een combinatiefunctionaris of cultuurcoach die de samenwerking – ook met andere sectoren in Baarn zoals het sociaal domein en het onderwijs – van impulsen voorziet wordt node gemist.

Ook de samenwerking tussen Bibliotheek Eemland en de Historische Kring Baerne verloopt stroef en behoeft verbetering. 6.5 Verbeterpunten cultuurdeelname en cultuurpromotie 6.5.1 De promotie van de culturele activiteiten zou verbeterd kunnen worden Via verschillende wegen vindt communicatie plaats over culturele activiteiten in Baarn. Alle culturele activiteiten in de gemeente “vullen” het merk Vorstelijk Baarn. Op het digitale kunst- en cultuurplatform Cultuur in Baarn wordt daarnaast het actuele aanbod aan activiteiten op het gebied van kunst en cultuur weergegeven (www.cultuurinbaarn.nl). Een deel van het kunst- en cultuuraanbod staat ook op de website ‘Op de Heuvelrug’. Ook de vereniging van winkeliers en ondernemers in het centrum heeft een website waar culturele activiteiten in het centrum op staan (www.centrumbaarn.nl). Daarnaast communiceren culturele organisaties en de gemeente via sociale media over culturele activiteiten. De vraag is in welke mate waarin verschillende doelgroepen bereikt worden met de huidige manier van promoten en of hierin verbeteringen mogelijk zijn. 6.5.2 Er is behoefte aan meer wisselwerking met het sociaal domein Het voorgaande punt geeft het al aan: culturele activiteiten zouden veel nauwer betrokken kunnen worden bij het sociaal domein.

In paragraaf 3.3 gaven we aan dat in Baarn het concept van positieve gezondheid centraal staat in het beleid. De eigenschappen van positieve gezondheid die van belang zijn worden ook zeker bevorderd door het ondernemen of ondergaan van culturele activiteiten. Denk aan: meedoen, mentaal

23 / 37

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

welbevinden, kwaliteit van leven en zingeving. Het cultuurbeleid zou voor een belangrijk deel aan deze doelen kunnen worden opgehangen, want ze zijn voor een ieder in Baarn van belang. En om de wisselwerking tussen het culturele en het sociale domein te bevorderen is organisatiekracht nodig. 6.5.3 De cultuurdeelname kan nog worden vergroot Het streven van de gemeente is om de drempel voor cultuurdeelname zo laag mogelijk te leggen: cultuur is van en voor iedereen. In lijn met het rijksbeleid en provinciaal beleid voor cultuurparticipatie kan breder gekeken worden naar de behoeften en initiatieven van verschillende doelgroepen (in het bijzonder jeugdigen en ouderen) en naar het verlagen van drempels (inhoudelijk, financieel of praktisch). Het actief deelnemen aan kunstzinnige en culturele activiteiten is van groot belang voor de ontwikkeling, identiteit en vitaliteit zowel jong als oud. 6.6 Er is behoefte aan herijking van het subsidiebeleid Her en der in de Baarnse cultuursector is er onvrede over het ‘subsidiegebouw’. Er is behoefte aan subsidiekaders die duidelijker en eigentijdser zijn. De volgende knelpunten worden gesignaleerd: • Het evenementenbudget is te klein in relatie tot de alsmaar stijgende organisatiekosten.

• De balans tussen de budgetten voor enerzijds vaste subsidies (€ 190.000) en anderzijds incidentele subsidies (€ 41.000) kan beter en verdient heroverweging. • Het subsidieplafond van € 5.000 bij de incidentele subsidies lijkt wat willekeurig en is niet met de tijd meegegroeid. • Structurele subsidies worden jaarlijks “op de automatische piloot” toegekend zonder dat een kritische afweging wordt gemaakt. • Structurele subsidies zouden ook voor meerdere jaren kunnen worden toegekend. • Het budget voor cultuur is aan de (te) krappe kant. De gemeente is echter niet ruim bij kas. • Organisatoren die geen relatie hebben met Baarn kunnen toch subsidie verkrijgen voor initiatieven in Baarn. Hierdoor wordt de spoeling voor organisatoren uit Baarn dunner. 6.7 Inwonersenquête 2022 In 2022 is een enquête gehouden onder de inwoners van Baarn over het culturele aanbod. De antwoorden zijn uiteraard niet representatief voor alle inwoners van Baarn, maar er blijken wel gepassioneerde meningen uit. Het beeld dat uit deze meningen naar voren komt is:

•

Inwoners vinden dat een levendig centrum (i.e. rond de Brink) vereist dat daar een bibliotheek of cultureel centrum/ cultuurhuis is cq blijft. Sommigen willen ook de Speeldoos naar het centrum verplaatst zien.

• •

De term ‘cultureel hart’ wordt regelmatig gebruikt als het gaat om de invulling van de Brink en omgeving. Een combinatie van de bibliotheek met horeca, ontmoetingsruimte, evt werkruimten en expositieruimte en evt. een podium wordt door menigeen als wenselijk gezien. Het Huis van Eemnes wordt als goed voorbeeld genoemd.

• • •

Evenementen in het centrum worden zeer gewaardeerd. Het Arcadegebouw wordt als zo lelijk ervaren dat het afbreuk doet aan de Brink en het centrumgebied. Over de toekomstige locatie van Theater de Speeldoos én over de noodzakelijke kosten van verbouwing zijn de meningen verdeeld.

•

Over de toekomstige bestemming van Paleis Soestdijk en de kosten daarvan leven sterke opvattingen.

6.8 Conclusies Baarn kent een opvallend rijk en divers cultureel leven. Dit is iets om te koesteren, want het bepaalt de kracht en de aantrekkelijkheid van Baarn als woon- en werkgemeente. Er zijn wel knelpunten. De belangrijkste hiervan zijn in de kern als volgt samen te vatten: • Er is in Baarn vooral een tekort aan goede culturele plekken (i.e. locaties). Deze plekken worden in het bijzonder gemist in en rond het centrumgebied. • Er is door omstandigheden in verschillende opzichten momenteel een gebrek aan verbindende organisatiekracht.

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

24 / 37

De uitdaging voor Baarn is om de knelpunten op het gebied van kunst en cultuur te verbinden met de grotere opgaven c.q. beleidskaders: de Omgevingsvisie (incl. de Centrumvisie) en het Sociaal Domein. De kunst- en cultuurvisie zou deze beleidskaders als vertrekpunt kunnen nemen. De grote behoefte aan (meer) ruimte in Baarn voor samenkomst (door jong en oud), oefenen, spelen, creëren, exposeren, et cetera, kan in de kunst- en cultuurvisie gekoppeld worden aan de gesprekken die er zijn geweest over een cultuurhuis (het Brinkhuis, zie paragraaf 3.3). Vanwege de veelheid aan thema’s en de beperkte organisatiekracht lijkt het hierbij goed om het cultuurbeleid in de komende jaren te beperken tot enkele duidelijke speerpunten. Prioriteiten stellen is echt een must, ook gezien de beperkte middelen (geld en menskracht) van de gemeente). Gezien de grote behoefte aan ruimten die er klaarblijkelijk is bij culturele en maatschappelijke organisaties, zou het te overwegen zijn om hier nader onderzoek naar te doen (lees: een concrete inventarisatie van te maken). De uitkomsten van de kunst- en cultuurvisie moeten in het najaar van 2024 idealiter landen in het Plan Maatschappelijk Vastgoed.

25 / 37

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

HOOFDSTUK 7

Verdere traject Dit informatiedocument maakt onderdeel uit van een traject dat moet leiden tot vaststelling van een kunst en cultuurvisie door de gemeenteraad van Baarn. Het volgende stappenplan wordt doorlopen. ✓ Gesprekken met enkele sleutelpersonen: weken 3, 4 en 5 (januari). ✓ Starbijeenkomst met het culturele veld: Cultureel Café Baarn, 2 februari. ✓ Uitvoeren scholierenenquête: weken 5 en 6 (januari-februari). ✓ Uitkomsten scholierenenquête beschikbaar: ca. 12 februari. ✓ Gespreksavond met jongeren: 13 februari. ✓ Startdocument beschikbaar: medio februari. ✓ Korte enquête basisscholen, groep 7-8 (begin maart). Digitaal verspreiden via schooldirecteuren: weken 7 en 8 (februari). ✓ 1e gesprekstafel met belanghebbenden en geïnteresseerden: 27 februari. ✓ Brede inwonerenquête (als deze meerwaarde heeft ten opzichte van de enquête uit 2022): na 27 februari (i.e. maart 2023). ✓ Evt. een enquête naar behoeften aan culturele ruimtes (uitzetten bij culturele organisaties): na 27 februari (i.e. maart 2023). ✓ 2e gesprekstafel met belanghebbenden en geïnteresseerden: 12 maart. • Terugkoppeling naar de gemeenteraad: 26 maart. • Verdiepende gesprekstafels: begin april. • Kunst- en cultuurvisie richting college van B. en W: eind april/begin mei . • Behandeling in gemeenteraad: na het zomerreces.

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

26 / 37

Bijlage 1.

Subsidieregeling culturele initiatieven

Initiatieven die in aanmerking willen komen voor subsidie moeten samenwerking en verbinding bevorderen en gericht zijn op de thema’s uit de vorige cultuurnota: educatie, publieksbereik, innovatie en economie. Aanvragen voor culturele initiatieven worden aan de volgende criteria getoetst: • Het initiatief is gericht op de inwoners van Baarn. • Het initiatief is uitvoerbaar en realistisch. • Het initiatief past in één of meerdere door de gemeente benoemde thema’s zoals opgenomen in de nota Kunst en Cultuur te weten educatie, publieksbereik, innovatie, economie. Hiermee dragen de initiatieven bij aan één of meerdere maatschappelijke effecten: o Initiatieven dragen bij een de ontwikkeling van de culturele bagage van alle Baarnse kinderen. o Initiatieven dragen bij aan de participatie van en verbinding tussen verschillende groepen (kwetsbare) inwoners en jeugd. Initiatieven dragen bij aan een levendig centrum en/of versterken de aantrekkingskracht voor toeristen, bezoekers, bedrijven en inwoners. • Het initiatief is (financieel) laagdrempelig toegankelijk, en sluit geen deelnemers uit. • Er wordt vanuit het initiatief samenwerking gezocht met andere culturele en/of maatschappelijke organisaties of ondernemers en er is een breed draagvlak in de Baarnse samenleving. • Het initiatief is onderscheidend ten opzichte van wat er al is.

• Er wordt indien van toepassing rekening gehouden met benodigde vergunningen en wet- en regelgeving. • Het doel van het initiatief is niet daarmee winst te maken. • Voor hetzelfde initiatief kan maximaal drie keer subsidie worden aangevraagd. • De incidentele gemeentelijke subsidie bedraagt maximaal 75% van de subsidiabele kosten in de totale begroting en maximaal € 5.000,-.

27 / 37

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

Bijlage 2.

Subsidiestaat cultuur 2023

De instellingen die in 2023 structurele subsidie ontvingen, zijn in onderstaand overzicht aangemerkt met een *. Subsidieaanvrager

Activiteit

Subsidiebedrag

Stichting De Speeldoos*

Exploitatie Stichting de Speeldoos

€ 474.631,-

Stichting Bibliotheken Eemland*

Bibliotheekactiviteiten

€ 459.635,-

Stichting RTV Baarn*

RTV Baarn 2023

€ 36.678,-

Muziekvereniging Crescendo*

Individueel Muziekonderwijs, Jeugdsubsidie en SingAlong

€ 20.326,-

Stichting Kunst Centraal*

Kunstmenu en Cultuurprogramma

€ 20.286,-

Stichting Marmelijn Jeugdtheaterschool

Jaarlijkse subsidie Stichting Marmelijn Jeugdtheater Baarn

€ 19.799,-

Historische Kring “Baerne”*

Historische Kring Baerne

€ 16.021,-

Oranjevereniging Baarn

Koningsdag Baarn

€ 15.000,-

Stichting Muziek- en Dansonderwijs

Het geven van muziek en danslessen voor de jeugd van Baarn van

€ 14.534,-

Baarn*

0-18 jaar

Toneelgroep Karakter*

Structurele subsidie Toneelgroep Karakter

€ 10.326,-

Oranjevereniging Baarn en Oranje

Koningsdag Baarn

€ 8.700,-

Stichting Carillon Baarn*

Het instandhouden en bespelen van het Carillon en de toren van

€ 7.389,-

Baarn*

de Pauluskerk, Brink, Baarn Stichting Atelier Langs Jan*

Kinderatelier Langs Jan

€ 7.279,-

Stichting Cultureel Festival Baarn*

Cultureel Festival Baarn

€ 6.828,-

Stichting de Bühne*

Gluren bij de Buren Baarn 2023

€ 6.649,-

Stichting Intocht van Sint Nicolaas te

Sinterklaasintocht 2023

€ 5.892,-

Alltogether ontmoetingsfestival

€ 5.744,-

Baarn Stichting SANDESH (boodschap) Baarn*

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

28 / 37

Subsidieaanvrager

Activiteit

Subsidiebedrag

Alltogether ontmoetingsfestival

€ 5.000,-

Herdenkingsconcert 2023

€ 5.500,-

Jubileumconcerten 2023 Concertkoor Baarn

€ 2.000,-

Stichting Streekomroep Eemland 1

Eenmalige bijdrage initiële kosten Eemland1

€ 5.200,-

Stichting Klaterklanken

Klaterklanken

€ 5.000,-

Stichting Marantibus

Marantibus Concerten 2023

€ 5.000,-

Marantibus Concerten 2023

€ 3.000,-

Stichting Opera Varia

Muziek in de Koepel 2023

€ 5.000,-

Stichting Theaterie ’t Open Doekje*

Theaterfestival Vuurol

€ 5.000,-

Baarns Mannenkoor

Optreden Centrum Baarn

€ 3.500,-

Stichting Het Wilde Oog

Joseph Beuys in Baarn

€ 3.000,-

Initiatiefgroep Koloniaal Verleden Baarn

Koloniaal Verleden Baarn

€ 2.320,-

Raad van Kerken Baarn*

Organiseren Volkskerstzang

€ 1.967,-

Open Atelier Route (OAR)

Open Atelierroute

€ 1.848,-

Particulier

De Baarnse Bende, vervolgproject: Paradiso, wat maakt ons

€ 1.500,-

Concertkoor Baarn

gelukkig? Stichting De Baarnse Muziekkring

Familieconcert Haren en Snaren

Stichting Kunst op Stand

Kunst op stand

TOTAAL

29 / 37

€ 1.000,€ 500,€ 1.288.552,-

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

Bijlage 3.

Ruimtebehoefte bibliotheek, De Speeldoos en Historische Kring

Hieronder is de vierkante meterbehoefte van Bibliotheek Eemland weergegeven uitgaande van een ‘stand alone’ gebouw (dus: geen dubbelgebruik van ruimten met andere organisaties). Bibliotheek

Collectie (incl. balie / uitleenautomaten etc.) Interne logistiek en sorteerruimte Totaal bibliotheek:

636 100 736

Activiteiten

Activiteitenruimte 1 (groot) Activiteitenruimte 2 (klein) Totaal activiteiten:

100 30 130

Kantoren

Kantoorwerkplekken (3 of 4) Overlegruimte Pauzeruimte Totaal kantoren

40 15 20 75

Facilitaire ruimten

Opslag algemene middelen / schoonmaak ICT voorzieningen (server) Technische ruimten Totaal facilitaire ruimten

25 25 50 100

Totaal binnen:

991

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

30 / 37

Ruimtebehoefte Theater de Speeldoos (afhankelijk van de uiteindelijke opdracht van de gemeente)

M2

Scenario

Scenario

Scenario

40 jaar

20 jaar

10 jaar

2.051

1.755

1.713

Ook de Historische Kring Baerne heeft een ruimtebehoefte. De wens van de kring is om te kunnen beschikken over tentoonstellingsruimte (ca. 200 m2), depotruimte (300 m2) en – in beperkte mate over kantoor- en vergaderruimte (ca. 100 m2).

31 / 37

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

Bijlage 4.

Inventarisatie Werkgroep Evenementen Baarn

De Werkgroep Evenementen Baarn is een particulier initiatief van Gijs Kranendonk. Diverse evenementenorganisatoren in Baarn zijn niet bij de werkgroep aangesloten. De werkgroep heeft onderstaande knelpunten geïnventariseerd, maar door organisatoren die geen deel uitmaken van de werkgroep worden deze punten niet allemaal herkend of deels anders beleefd. VERGUNNINGEN De laatste jaren zijn er voor de organisatoren van de grotere evenementen heel veel werkzaamheden bijgekomen. Neem bijvoorbeeld het aanvragen van de noodzakelijke vergunningen. Zo liep je in 2014 nog gewoon het gemeentehuis in, sprak je de bewuste ambtenaar aan, kreeg je een stempel op je aanvraag. Betaalde je een kleine €30,00 aan leges, en het feest kon beginnen. Sinds het ongeluk met de monstertruck in Haaksbergen in september 2014 zijn de regels echter enorm aangescherpt en wordt er veel meer verwacht van de organisator van een evenement. Er moest de afgelopen jaren voor de aanvraag van een vergunning veel meer (technische) informatie worden aangeleverd en plannen worden ingediend dan voorheen. Soms was de gevraagde informatie, benodigd voor de vergunning, met de beste wil van de wereld nergens te vinden en zat je als bestuur met de handen in het haar. Niet altijd was duidelijk welke vergunningen of ontheffingen nu echt nodig waren voor je evenement.

Gelukkig is er de afgelopen paar jaar in de snelheid van afhandeling van de vergunningsaanvragen bij de gemeente Baarn duidelijk iets verbeterd. Ook de terugkoppeling vanuit de gemeente is goed en constructief te noemen. Enkele kleine verbeterpunten zijn geïnventariseerd en door de gemeente opgepakt, zoals bijvoorbeeld een checklist bij de aanvraag van vergunningen. Maar er is meer. Veel meer. AANSPRAKELIJKHEID EN WBTR De aangescherpte wet- en regelgeving op het gebied van aansprakelijkheid van bestuursleden is een enorme zorg voor de organiserende comités. Zo is per 1 juli 2021 de wet WBTR (Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersoon) van kracht waardoor het mogelijk is de bestuurders aansprakelijk te stellen voor ontstane schade (materieel en immaterieel). Dat geldt niet allen voor de bestuurders in hun functie binnen de vereniging of stichting, maar kan ook worden doorgevoerd in privé omdat bestuurders hoofdelijk aansprakelijk kunnen worden gesteld. De belangrijkste voorwaarden en regels uit de WBTR zijn: het voorkomen van wanbestuur, hoofdelijke aansprakelijkheid bestuurders, stemrecht niet gebruiken door bestuurder met tegenstrijdige belangen, meervoudig stemrecht volgens regels vastleggen, regelen hoe te handelen bij ontstentenis of belet van een bestuurder. De laatste drie moeten ook beschreven staan in de statuten van de vereniging of stichting.

Bestuurders moeten ook meer en meer aan allerlei andere wettelijke voorwaarden voldoen. Naast de WBTR is er ook de wet WWFT (wet voorkoming van witwassen en financieren terrorisme). Bestuurders moeten ingeschreven zijn in het UBO register (Ultimate Beneficial Owner) en een PEP verklaring deponeren (Politically Exposed Person). Als al deze zaken niet goed worden geregeld lopen stichtingen en verenigingen, en hun bestuursleden, een groot risico. En dan wil geen enkel weldenkend mens nog bestuurslid worden van een vrijwilligersorganisatie.

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

32 / 37

KVK EN STATUTEN Veel zaken kun je gemakkelijk zelf doen. Ten eerste is het zaak dat de juiste personen staan ingeschreven als bestuurders bij de Kamer van Koophandel. Het komt maar al te vaak voor dat bestuurders die al jaren niet meer actief zijn voor de stichting of vereniging nog steeds als actieve bestuurders staan aangemeld. Vraag een uittreksel op en corrigeer de gegevens als blijkt dat deze niet meer kloppen. Zoek wel uit wat de volgorde van uitschrijven is. Zo moet een bestuurder eerst worden uitgeschreven uit het UBO register en pas daarna als bestuurder van de stichting of vereniging. Iedere stichting of vereniging heeft statuten. Opgesteld en ondertekend door de notaris en de gemachtigde bestuurders. Het is zaak de statuten tegen het licht te houden. Zeker met betrekking tot de WBTR kunnen ook in de statuten een aantal punten worden opgenomen om risico te vermijden. Zie bij het vorige onderwerp welke zaken in de statuten moeten worden vastgelegd. VEILIGHEID Zaken met betrekking tot veiligheid zijn door de steeds strengere eisen, maar ook door de afgenomen politieen handhavingscapaciteit, verzwarende en kostenverhogende onderwerpen op de agenda van de organiserende partij geworden. Niet alleen de verkeersveiligheid en brandveiligheid maar ook de veiligheid van bezoekers, publiek, burgers en vrijwilligers dient steeds professioneler te worden opgezet en geregeld.

Niet altijd is duidelijk welke eisen nu precies worden gesteld m.b.t. veiligheid. Wil je deze zaken allemaal goed voor elkaar hebben, dan is er veel kennis, overleg, en vooral tijd en geld nodig. BANKZAKEN Wil je als stichting of vereniging een nieuwe bankrekening openen dan dien je rekening te houden met mogelijke lange wachttijden. De banken zijn verplicht een onderzoek uit te voeren i.v.m. onder andere de WWFT (Wet ter voorkoming van Witwassen en Financieren Terroristen). Dat moet Europa-wijd worden uitgevoerd en kan in enkele gevallen buitengewoon complex zijn. Een bankrekening verkrijgen duurt meestal minimaal een half jaar. Daarnaast zal het afsluiten van verzekeringen, met name de bestuurdersaansprakelijkheid verzekering, daaraan gerelateerd worden dus ook dat proces neemt veel tijd. VERZEKERING Een goede verzekering is onontbeerlijk. Zaken als algemene en wettelijke aansprakelijkheid (wettelijke aansprakelijkheid bedrijven), bestuurlijke- en hoofdelijke aansprakelijkheid (bestuurdersaansprakelijkheid), rechtshulp in geval van claims (rechtsbijstand), schade aan of door vrijwilligers en het verzekeren van evenementen. De gemeente Baarn heeft, zo is het WEB bij toeval te weten gekomen, reeds in 2009 een VNG/Centraal Beheer verzekering afgesloten (zie PIT Baarn-vrijwilligers) waarbij alle inzet van vrijwilligers in Baarn verzekerd is.

Heel veel verenigingen, stichtingen en evenementenorganisaties zijn hiervan in het geheel niet op de hoogte. Daarnaast is er sinds februari 2023 ook een collectieve evenementenverzekering afgesloten (zie ook PIT Baarn). Het is lastig terug te vinden wat deze verzekering nu werkelijk dekt omdat niet duidelijk is voor welke extra rubrieken, die door Centraal Beheer worden aangeboden, de gemeente nu heeft gekozen. Het WEB is er tot op heden niet uitgekomen helderheid betreffende deze verzekeringen te verkrijgen bij gemeente Baarn en PIT Baarn. Wat er nu precies verzekerd is, is dus onduidelijk. Wat er nu “on top of” nodig is om alle risico’s af te dekken is daarom ook lastig te bepalen. Het is prachtig als de gemeente Baarn aangeeft met de vrijwilligersverzekering en de evenementenverzekering die wordt aangeboden alle risico’s zijn afgedekt. Voor het WEB is het dan ook een raadsel dat door diezelfde gemeente niet een , op een half A4-tje beschreven garantstelling, alle risico’s van (hoofdelijke) aansprakelijkheid van bestuurders wordt overgenomen. Ook vele andere gemeentes doen dit en door gerenommeerde partijen wordt het uitblijven van zo’n document als ouderwets en onwerkbaar genoemd.

BUMA-STEMRA Het is bij een aantal evenementenorganisaties nog te weinig bekend dat, indien er muziek ten gehore wordt gebracht tijdens het evenement, er een licentie van de BUMA-STEMRA nodig is en de evenementenorganisatie afdracht-plichtig is naar de BUMA-STEMRA. Dat geldt voor het zogenaamde “volledig beschermde

33 / 37

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

muziekrepertoire”. Dit kan oplopen tot 7% van de gages van optredende partijen of, indien er van kaartverkoop sprake is, 7% van de totale kaartverkoop. Het is goed ook op dit vlak de zaken helder te krijgen voor de Baarnse evenementenorganisaties. SUBSIDIEBELEID En dan…… het subsidiebeleid. Natuurlijk gaat het bij ons Nederlanders altijd over geld maar in onze ogen is er hier wel iets grondig mis. Voor een kleine activiteit is momenteel in principe eenzelfde (gemaximeerd) bedrag beschikbaar als voor een groot evenement. Jaarlijks terugkerende evenementen verkrijgen subsidie op basis van een afgegeven begroting. Het “plafond” van deze subsidie is echter door de jaren heen in geen enkel opzicht meegegroeid met de ontwikkeling van kosten en risico’s voor de evenementenorganisaties. Willen we in Baarn écht nog de jaarlijkse terugkerende evenementen laten plaatsvinden, dan zal er een open discussie moeten worden gevoerd met de politiek over het subsidiebeleid voor deze grote evenementen. Er zal dan duidelijk in andere grootheden moeten worden gedacht. De niet tegen te houden kostenverhogingen voor evenementenorganisaties zal zeker te worden gecompenseerd. Het is niet duidelijk in zijn algemeenheid op welke gronden partijen uit het kunst en cultuurveld wel of geen subsidie krijgen. Ook de hoogte van bedragen (b.v. bij structurele subsidies) is niet duidelijk.

Ook het feit dat nog steeds partijen van buiten Baarn subsidie kunnen krijgen, bijvoorbeeld omdat in de bossen van Baarn iets wordt georganiseerd (Klaterklanken). Waarom geen duidelijkere regels. Het is inmiddels wel duidelijk dat de op deze site beschreven issues, en met name het subsidiebeleid, onderdeel zijn van de cultuurvisie. Onze verwachting is dat helaas eerst pas in 2026 hier enige duidelijkheid in te verwachten is. CONCLUSIE In plaats van alle aandacht naar mooie, vaak wollige, plannen en visies voor de komende jaren uit te laten gaan dient eerst de aandacht te worden gegeven aan de oproep van evenementenorganisaties (maar in lijn ook andere verenigingen en stichtingen) met als belangrijkste zaken: 1. Stop de regeldruk. Ga aan de slag met de door het NOV genoemde plan van aanpak voor gemeenten. 2. Geef de grote evenementenorganisaties op een half A4’tje een garantstelling zodat (hoofdelijke) aansprakelijkheid voor bestuurders komt te vervallen. 3. Pas de subsidiehoogte aan in lijn met de gestegen kosten n.a.v. onder andere wet- en regelgeving. 4. Zorg voor eens en voor altijd dat de verzekeringen zoals aangeboden door de gemeente nu écht op orde zijn en het voor eenieder duidelijk is wat nu wel en niet verzekerd is.

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

34 / 37

Bijlage 5.

Gesprekspartners

Met de onderstaande personen is met het oog op dit document een oriënterend gesprek gevoerd. Naam

Organisatie

Mark Veldhuizen

Wethouder cultuur gemeente Baarn

Steven de Vries

Wethouder Jeugd gemeente Baarn

Menno Wiegman

Beleidsadviseur cultuur gemeente Baarn

Juliette Smit

Beleidsadviseur Jeugd gemeente Baarn

Krystle Hemken

Beleidsadviseur participatie gemeente Baarn

Mark Achterberg

Beleidsadviseur vastgoed gemeente Baarn

Jolien Witteveen

Manager Ontwikkeling Samenleving gemeente Baan

Petra Spigt

Historische Kring Baerne

John Boers

Historische Kring Baerne

Willem Luijer

Muziekvereniging Crescendo

Erno de Groot

Bibliotheek Eemland, directeur

Marielle Jacobs

Bibliotheek Eemland

Karin Horst

Bibliotheek Eemland, specialist cultuur, ontmoeting & debat,

Tom van der Poel

Theater de Speeldoos

Bernadette Koops

Theater de Speeldoos

Gijs Kranendonk

Werkgroep Evenementen Baarn en het Baarns Mannenkoor

Frans de Vries

Cultureel Platform Baarn

Arthur Malcorps

Muziekschool Baarn

Dirk Eekma

4advies

Thomas-Luuk Borest

VKZ, projectmanager

35 / 37

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

Naam

Organisatie

Richard van Bladel

STEAD Advisory

Marc van Driel

Waldheim College

Peter Joziasse

Dag v.d. Baarnse Jongeren

Informatiedocument kunst en cultuur gemeente Baarn

36 / 37