1373646 Bestemmingsplan Verleggen gastransportleiding W-500-01 bijlage 4 BP Verleggen gastransportleiding W-500-01 bijlagen bij toelichting

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

26

MORA / UO

Locatie

Vondst

Relevant

Motivatie

19762984

Zandheuvelweg, Baarn

3 pantservuisten.

Mogelijk

De Zandheuvelweg loopt door het onderzoeksgebied.

19763502

Zandheuvelweg, Baarn

Verschillende geschutgranaten ongeveer 20 cm lang en 3 cm doorsnee. Vermoedelijk 5 stuks geweergranaten (Duits).

Mogelijk

De Zandheuvelweg loopt door het onderzoeksgebied.

20170916

Zandheuvelweg / Dr. Albert Schweitzerweg, Baarn

Rookgranaat 2 inch mortier (verschoten).

Ja

De intersectie van de Zandheuvelweg en Dr. Albert Schweitzerweg is in het onderzoeksgebied.

2.6.2

Collectie mijnenkaarten

De collectie mijnenveldkaarten van de EODD is in kader van dit vooronderzoek geraadpleegd. Dit geldt ook voor de collectie mijnenveld leg- en ruimrapporten. Er lagen geen gedocumenteerde mijnenvelden in het onderzoeksgebied. Er waren in het onderzoeksgebied geen op landmijnen verdachte gebieden aanwezig.

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

27

EODD ARCHIEF

19763502 M 19762984

M

20170916

Esri Nederland, Community Map Contributors

LEGENDA Onderzoeksgebied

M

Inzet van de EODD

0

50

100

200

300

400 Meter

±

2.7

Nederlands Instituut voor Militaire Historie

Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) in Den Haag beheert collecties over de geschiedenis van de Nederlandse krijgsmacht in binnen- en buitenland vanaf de Tachtigjarige Oorlog tot heden. In dit archief is een groot aantal collecties met betrekking tot de Koninklijke Luchtmacht, Landmacht en Marine ondergebracht. 5

2.7.1

Collectie Duitse verdedigingswerken

De collectie ‘Duitse verdedigingswerken en inundaties van Nederlands grondgebied in de oorlog / rapporten van militaire aard vanuit bezet Nederland aan Bureau Inlichtingen Londen’, ook wel bekend als de 575-serie, is opgebouwd uit inlichtingenrapporten, plattegronden en verordeningen van zowel de Duitse bezettingsmacht als van het verzet / Bureau Inlichtingen te Londen. Deze zes meter lange collectie bestaat onder andere uit inlichtingen van de illegaliteit, kaarten van inundaties, gegevens betreffende Duitse mijnenvelden, Britse en Duitse kaarten, telegrammen en Duitse voorschriften. De volgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Collectie ‘Duitse verdedigingswerken en inundaties van Nederlands grondgebied in de oorlog / rapporten van militaire aard vanuit bezet Nederland aan Bureau Inlichtingen Londen’. Toegang 575

Inventarisnummer

Datum: 15-04-1945; Schaal/code/blz.: E/2762/45; Omschrijving: Berichten betreffende inundaties en sluizen in Wijk bij Duurstede, Amsterdam, Utrecht, Nederhorst den Berg, Eemnes, Barendrecht, Grebbelinie, Baarn, Noordwijk, Brummen en Eindhoven

143

199 Vlag, Locatie van mogelijke luchtlandingsterreinen bij Emmikhuizen, Huizen, Baarn, Hamersveld en ten zuidoosten van Amersfoort (bij Scherpenzeel), 30-08-1944

212

232 Vlag, Locatie van munitie- en projectielenopslag tussen Hilversum en Baarn (ten noorden van Drakenstein) waarbij aangegeven slagbomen en een uitkijktoren, 13-10-1944

220

Datum: 07-01-1945; Schaal/code/blz.: E/1528/45; Omschrijving: Sterkte, verplaatsing en legering Duitse troepen in Amsterdam, Baarn, Scheveningen, Rotterdam, Meppel en Hilversum tussen december 1944 en januari 1945

305

Datum: januari-februari 1944; Schaal/code/blz.: GB/5851/44; Omschrijving:. Vestingen te Arnhem en Baarn en garnizoen te Gouda (met schets).

386

Datum: 13-10-1944; Schaal/code/blz.: E/58/44; Omschrijving: Plattegrond munitieopslag tussen Hilversum en Baarn (Vlag 232)

450

Datum: december 1944; Schaal/code/blz.: E/847/44; Omschrijving: Berichten betreffende V1 activiteiten in Hellendoorn en Laren (groep Albrecht)

454

Datum: 25-01-1944; Schaal/code/blz.: GB/5771/44; Omschrijving: Adressenlijst van Duitse commandanten en bureaus in Bilthoven, Utrecht en Baarn

477

Datum: 22-10-1944; Schaal/code/blz.: GB/7891/44; Omschrijving: Personeelslijst op alfabetische volgorde van officieren en ambtenaren verbonden aan de Staf in Hilversum en Baarn, met adressen

478

Datum: augustus 1944; Schaal/code/blz.: GB/8192/44; Omschrijving: Inlichtingen betreffende troepen in Blaricum, Huizen en Laren, van het Bureau inlichtingen der Nederlandsche regering te Maastricht

507

Bij het NIMH is de collectie 492 ondergebracht. Het raadplegen van deze collectie is reeds geborgd, doordat AVG standaard de zgn. Groene Serie inziet. 5

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

29

Collectie ‘Duitse verdedigingswerken en inundaties van Nederlands grondgebied in de oorlog / rapporten van militaire aard vanuit bezet Nederland aan Bureau Inlichtingen Londen’. Toegang 575

Inventarisnummer

Datum: augustus 1944; Schaal/code/blz.: GB/8193/44; Omschrijving: Inlichtingen betreffende troepen in Laren en een munitiedepot op Raboes, van het Bureau inlichtingen der Nederlandsche regering te Maastricht

507

Het onderzoeksresultaat is in de hierop volgende tabel samengevat: Datum

Gebeurtenis (bron: NIMH, toegang 575)

13-10-1944

Kaart van munitieopslag tussen Hilversum en Baarn (inventarisnr. 220)

2.7.2

Relevant Nee

Motivatie De munitieopslag bevindt zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.

Beeldbank NIMH

De beeldbank van het NIMH bevat een groeiende collectie foto’s en andere afbeeldingen uit de collectie van het NIMH, onder andere van de meidagen van 1940. Er is hier gezocht op plaatsnaam. Er zijn geen relevante afbeeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.8

Provinciaal archief / Militair Gezag

2.8.1

Militair Gezag

Het Militair Gezag was verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur van de bevrijde delen van Nederland. In dit archief zijn doorgaans per provincie gegevens over in gemeenten aanwezige ontplofbare oorlogsresten ondergebracht. Er is in het provinciaal archief gezocht naar de volgende stukken: ◼ ◼ ◼

De luchtbeschermingsdienst Aangetroffen/geruimde ontplofbare oorlogsresten Oorlogsschaderapporten

2.8.1.1 Militair Gezag Noord-Holland Het archief van het Militair Gezag van de provincie Noord-Holland bevindt zich bij het Noord-Hollands Archief te Haarlem. De volgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Toegang 18. Provinciaal bestuur van Noord Holland

Datum

4927 Stukken betreffende de afrekening met aannemers van provinciale werken wegens door hen geleden schade door oorlogsgevaar en oorlog

1941

7038 Ingekomen stukken van de Rijksinspectie voor de bescherming van de bevolking tegen luchtaanvallen, houdende de maandoverzichten van de ongevallen ten gevolge van het gebruik van luchtstrijdkrachten voor Nederland in het algemeen en Noord-Holland in het bijzonder

1940-1941

7299 Stukken betreffende de medewerking aan de nationale collecte voor de door de oorlog getroffen gebieden, alsmede stukken betreffende de opgave door de Noord-Hollandse gemeenten van de opbrengst van deze inzameling en van de geleden oorlogsschade

1940

7300 Ingekomen opgaven van geleden oorlogsschade door Noord-Hollandse burgemeesters aan de secretaris van de Commissie oorlogsschade te 's-Gravenhage

1940

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

30

Toegang 18. Provinciaal bestuur van Noord Holland

Datum

7304 Stukken betreffende de instelling door de secretaris-generaal van Binnenlandse Zaken van zogenaamde "vliegveldcommissies" tot registratie van de schade ten gevolge van de vordering door de Duitse weermacht van gronden, bedrijfsgebouwen en woningen voor de aanleg en/of uitbreiding van vliegvelden

1941-1942

Toegang 245. Archief van de Provinciaal Militaire Commissaris van Noord-Holland. Noord-Hollands Archief Haarlem.

Datum

Doos 14, map 108. Bruggen en mijnenopruiming – algemene correspondentie

1945

Doos 19, map 149. Algemene correspondentie. Mijnen in de kuststrook – gelegde en geruimde – opgaven

1945

Toegang 245. A.M.C. Noord-Holland. Noord-Hollands Archief Haarlem.

Datum

Doos 28, map 200. Opgaven van en correspondentie over springladingen, mijnen en munitie

1945

1317 Sitnitekaart Noordzekanaal (versperringen) en werktekening MS ‘Cornelis’

Onbekend

Toegang 245. D.M.C. Amsterdam. Noord-Hollands Archief Haarlem.

Datum

Doos 73, map 94B. Rapporten van het Bureau Inlichtingen benevens fotokopieën van verdedigingsstellingen gezonden naar Engeland, september ’44 – Febr. ‘45

1945

Toegang 245. D.M.C. Haarlem. Noord-Hollands Archief Haarlem.

Datum

Doos 96, map 91. Rapport en correspondentie inzake beschadigingen aan watergemalen en waterkeringen

Onbekend

Doos 96 map 96. Opgave van en correspondentie inzake ruiming van mijnenvelden en versperringen

Onbekend

Toegang 245. D.M.C. Hoorn. Noord-Hollands Archief Haarlem.

Datum

1064 Rapport betreffende het doorsteken van de Wieringermeerdijk d.d. 20 april 1945

1945

1072 Circulaires en correspondentie betreffende graven gesneuvelde geallieerde militairen, 1945

1945

Doos 140, map 41. Mijnen – opgaven van mijnenvelden, bommen enz., correspondentie inzake de opruiming van mijnen enz, en het vrijgeven van wegen en terreinen na de opruiming

Onbekend

Doos 142, map 73. Enkele gegevens betreffende doorsteken Wieringermeerdijk, correspondentie inzake onderhoud van asfaltwegen

Onbekend

Toegang 245. D.M.C. Zaandam. Noord-Hollands Archief Haarlem.

Datum

Doos 148, map 4. Correspondentie betreffende graven van geallieerde militairen

Onbekend

Doos 150, map 39. Circulaires en ingekomen brief mijnenvelden

Onbekend

Toegang 245. D.M.C. Alkmaar. Noord-Hollands Archief Haarlem.

Doos/map

Geen relevante gegevens aangetroffen

143000154-VO-02D

--

Hilversum S6210 S06365

31

Toegang 245. D.M.C. Den Helder. Noord-Hollands Archief Haarlem.

Doos/map

Doos 112, map 1. Ingekomen correspondentie betr. o.a. mijnenvelden

Onbekend

Doos 112, map 112. Beschrijving in voorbereiding

Onbekend

Er zijn in de geraadpleegde inventarisnummers geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen. 2.8.1.2 Militair Gezag Utrecht Het archief van het Militair Gezag van de provincie Utrecht bevindt zich bij het Utrechts Archief te Utrecht. De volgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Toegang 1136. Militair Gezag in de provincie Utrecht. Utrechts archief Utrecht.

Periode

205 – Ingekomen brieven van de Utrechtse gemeentebesturen waarin opgegeven wordt waar en wanneer militaire vliegtuigen zijn neergestort en wat er met de bemanningen is gebeurd. Merendeels afschriften

1945

207 – Correspondentie over het melden van de ligplaatsen van landmijnen en andere onontplofte projectielen

1945

Toegang 1202. Utrechts archief Utrecht.

Periode

235, 236, 237, 640 – Meldingen van burgemeesters in de provincie van in de gemeente plaatsgevonden luchtaanvallen en andere gebeurtenissen welk direct verband houden met de oorlogshandelingen

1940 - 1943

Er zijn in de geraadpleegde inventarisnummers geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.9 2.9.1

Nationaal archief Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen

In het archief van de Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen, periode 1937-1946, zijn meldingen en processen-verbaal van gemeenten over geallieerde luchtactiviteiten opgenomen. Het betreft gegevens betreffende de luchtoorlog. De in dit archief aanwezige bronnen bevatten informatie over onder andere bombardementen, noodafworpen en vliegtuigbeschietingen. De navolgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Toegang 2.04.53.15. Archief van het Ministerie van Binnenlandse Zaken: Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen, 1937-1946. Nationaal Archief ’s-Gravenhage.

Inventarisnummer

Meldingen en processen-verbaal ontvangen van gemeenten over geallieerde Luchtactiviteiten. Provincie Utrecht

74

Meldingen en processen-verbaal ontvangen van gemeenten over geallieerde Luchtactiviteiten. Provincie Noord-Holland

75

Er zijn in de geraadpleegde inventarisnummers geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

32

2.9.2

Korps Hulpverleningsdienst

De Hulpverleningsdienst is de voorganger van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie. In het archief van de Hulpverleningsdienst zijn onder andere krantenknipsels betreffende geruimde ontplofbare oorlogsresten ondergebracht. De navolgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: 2.04.110. Archief van het Korps Hulpverleningsdienst, 1945-1974. Nationaal Archief ’s-Gravenhage.

Inventarisnummer

Registers met krantenknipsels inzake explosieven. 1945-1959

20 t/m 22

Tijdschrift voor het personeel van de Hulpverleningsdienst. 1947

23

Register met krantenknipsels inzake ongevallen met oorlogstuig. 1965-1970

27

Verzameling krantenknipsels inzake de Hulpverleningsdienst. 1947-1970

28

Er zijn in de geraadpleegde inventarisnummers geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.9.3

Bunkerarchief

Het archief van de 2e Geniecommandement Bureau Registratie Verdedigingswerken (het zogenaamde Bunkerarchief) bestaat voor het overgrote deel uit kaarten en tekeningen: blok- en overzichtskaarten en registratie-, situatie- en calquetekeningen van de afzonderlijke bunkers, stellingen en Wälzkörpersperre die in gebruik waren voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het archief bevat tevens Duits materiaal uit de periode 1938-1942 betreffende de Atlantikwall, waarvan enkele kaarten voorzien zijn van aantekeningen van verbindingen, alsmede kaarten van de verdedigingslinies vervaardigd door het verzet. Tevens zijn er overzichten bewaard gebleven van strategische objecten als vliegvelden, en een serie topografische kaarten afkomstig van de US Army. Daarnaast bevat het archief organisatorische stukken van het Bureau Registratie van Verdedigingswerken, met onder meer de geheime en vertrouwelijke agenda's en ingekomen stukken en correspondentie met het Ministerie van Defensie.6 Binnen dit archief worden blok- en overzichtskaarten geraadpleegd om te onderzoeken of er sprake was van Duitse militaire infrastructuur binnen het onderzoeksgebied. Als hieruit blijkt dat er verdedigingswerken aanwezig waren dan worden de betreffende situatietekeningen bestudeerd. De navolgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Toegang 2.13.167.

Archief van het 2e Geniecommandement, Bureau Registratie Verdedigingswerken van het Ministerie van Defensie (zgn. 'Bunkerarchief')

Inventarisnummer

Blokkaarten van werken, 1951

272-284

Overzichtskaarten

285-296

Er zijn in de geraadpleegde inventarisnummers geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

6

Bron: Nationaal Archief.

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

33

2.10 Semi-Statisch Informatiebeheer Het Semi-Statisch Informatiebeheer (SIB) in Rijswijk beheert de archieven van het Ministerie van Defensie voordat deze aan het Nationaal Archief worden overgedragen. In dit archief zijn bronnen met betrekking tot naoorlogse ruimingen van ontplofbare oorlogsresten door de Mijn- en Munitie Opruimingsdienst en de Mijn Opruimings Dienst ondergebracht. Het betreft documenten uit de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog: een periode waarin er nog grote aantallen ontplofbare oorlogsresten in Nederland aanwezig waren.

2.10.1

Archief Mijn- en Munitie Opruimings Dienst en de Mijn Opruimings Dienst

De MMOD en de MOD waren na de Tweede Wereldoorlog in Nederland verantwoordelijk voor het opruimen van mijnen en achtergelaten ontplofbare oorlogsresten. In het voorjaar van 1945 werden twee bataljons mijnenruimers opgericht onder de naam Mijn Opruimings Dienst (MOD). In maart 1946 werd deze dienst gereorganiseerd en werd de naam veranderd in de Mijn- en Munitie Opruimings Dienst (MMOD). Het archief bestaat uit meldingen, kaarten, plattegronden en ruimrapporten betreffende locaties binnen Nederlandse gemeenten waar ontplofbare oorlogsresten aanwezig waren. Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.11 Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie Het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) houdt zich bezig met de bestudering van de Eerste en Tweede Wereldoorlog, de Holocaust en hedendaagse genociden. In het archief te Amsterdam is onder andere een grote collectie met foto’s uit de Tweede Wereldoorlog ondergebracht.

2.11.1

Collectie Departement van Justitie

Bij het NIOD is de onderstaande collectie geraadpleegd: ◼

Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k)

Het betreft de volgende inventarisnummers: Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k), NIOD.

Inventarisnummer

Rapporten van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politiekorpsen en de Marechaussee inzake het geven van het sein luchtalarm, het neerstorten van vliegtuigen en vliegtuigonderdelen en de vondst van niet-ontplofte explosieven, 23 juni 1943 – 28 april 1944

180

Processen-verbaal van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politie en Marechaussee met betrekking tot vijandelijke vliegtuigen, bomaanvallen en ontploffingen in verschillende gemeenten

181-185

Meldingen van verschillende gemeenten betreffende ongevallen, beschietingen, bombardementen en het afwerpen van (lege) benzinetanks door vliegtuigen

186

Telexberichten inzake meldingen van neergestorte geallieerde bommenwerpers, 20 – 24 februari 1944

328

Stukken betreffende het melden van schade door bombardementen en beschietingen uit vliegtuigen, 24 februari 1944 – 31 maart 1945

329

Stukken betreffende het opstellen van processen-verbaal inzake bombardementen en beschietingen in verschillende gemeenten, 28 september 1944 – 31 maart 1945

331

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

34

Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k), NIOD.

Inventarisnummer

Proces-verbaal van de luchtbeschermingsleider inzake schade door luchtaanvallen door de geallieerden en afweergeschut van de Duitsers, 3 februari 1944

477

Stukken betreffende het instellen van een onderzoek naar de gevolgen van luchtaanvallen, 8 oktober 1944 – 6 februari 1945

493

Stukken betreffende het instellen van een onderzoek inzake het bombardement op 14 oktober, 17 oktober 1944

624

Rapporten van de onderluitenant van de Marechaussee F. Meems inzake het vinden van benzinetanks, die uit een vliegtuig waren geworpen, alsmede de inslag van een granaat, 20 januari – 20 maart 1944

642

Er zijn in de geraadpleegde inventarisnummers geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.11.2

Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen

Bij het NIOD is de onderstaande collectie geraadpleegd: ◼

Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West (toegangsnummer 077)

Het betreft de volgende inventarisnummers: Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer NordWest (toegangsnummer 077), NIOD.

Inventarisnummer

Dagberichten van de Befehlshaber der Ordnungspolizei Den Haag betreffende vijandelijke luchtaanvallen, 1940-1941

1328

Berichtgevingen betreffende neergekomen vliegtuigen, 1943

1759

Er zijn in de geraadpleegde inventarisnummers geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.11.3

Beeldbank Tweede Wereldoorlog

Foto’s uit de Tweede Wereldoorlog, afkomstig van Nederlandse oorlogs- en verzetsmusea, herinneringscentra en het NIOD, zijn bijeengebracht in de databank Beeldbank WO2. Er is hier gezocht op plaatsnaam. Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.12 The National Archives Londen The National Archives in Kew (Londen) is het officiële nationale archief van het Verenigd Koninkrijk. Er liggen hier gevechtsverslagen van Britse eenheden die op Nederlands grondgebied strijd hebben geleverd. In The National Archives zijn, afgezien van deze War Diaries, ook o.a. de logboeken van geallieerde luchtmachteenheden ondergebracht. Bronnen betreffende de volgende onderdelen van de RAF bevatten mogelijk relevante informatie voor dit vooronderzoek: ◼ ◼

Bomber Command AIR 14 day and night bomb raid sheets (1940-1945) en form E summaries (1940-1942) Coastal Command AIR 15 strike sheets

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

35

◼ ◼ ◼

Fighter Command AIR 24 appendices Allied Expeditionary Air Force (AEAF) / Second Tactical Air Force AIR 37 daily logs Voor onderzoek naar ingezette squadrons: Operations Record Books AIR 27 Squadrondagboeken van relevante eenheden, indien raadpleging van de voorgaande toegangen daartoe aanleiding geeft.

In dit geval zijn, gezien de aard van de gevechtshandeling(-en), alleen bronnen betreffende de Second Tactical Air Force relevant voor dit vooronderzoek. Het onderzoek is gericht op het vaststellen van het aantal, de hoofd- en subsoort, het kaliber, het type ontsteker(s) en de inslaglocaties van de vliegtuigbommen en raketten die tijdens de luchtaanval(len) zijn ingezet. Indien beschikbaar zijn tevens de gegevens geanalyseerd die betrekking hebben op de afwerphoogte en vliegsnelheid ten tijde van het afwerpen. Deze gegevens zijn van belang voor het berekenen van de maximale indringingsdiepte van de ontplofbare oorlogsresten.

2.12.1

Daily Logs

Vliegtuigen van de 2nd Tactical Air Force (2nd TAF) gaven tactische luchtsteun aan geallieerde gevechtseenheden. De geallieerde jachtbommenwerpers vielen o.a. vijandelijke stellingen, tanks, treinen en hoofdkwartieren aan. De volgende Daily Logs van de 2nd Tactical Air Force zijn geraadpleegd: Daily Logs 2nd Tactical Air Force. The National Archives Londen

Inventarisnummer

2nd Tactical Air Force: Daily Log: Sept.-Oct. 1944

Air 37/715

2nd Tactical Air Force: Daily Log: Nov.-Dec. 1944

Air 37/716

2nd Tactical Air Force: Daily Log: Jan.-Feb. 1945

Air 37/717

2nd Tactical Air Force: Daily Log: Mar.-May. 1945

Air 37/718

Er zijn in de geraadpleegde inventarisnummers geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.13 The National Archives and Records Administration 2.13.1

Kriegstagebücher

Bij het NARA zijn (microfilms van) Duitse bronnen uit de Tweede Wereldoorlog ondergebracht, waaronder informatie betreffende de Kriegsmarine die op o.a. Nederlands grondgebied heeft gevochten. De volgende bronnen zijn bij het NARA geraadpleegd 7: NARA Washington

Inventarisnummer

Kriegstagebuch Admiral in den Niederlanden. 1-31 december 1944.

T1022-2726

Kriegstagebuch Marinebefehlshaber Niederlande. 1940-1941.

T1022-2784

Het CS-VROO schrijft voor om in overleg met de opdrachtgever Kriegstagebücher van Record Group 242 te raadplegen. AVG heeft het raadplegen van Kriegstagebücher bij het NARA ondervangen door standaard de microfilms T1022-2726 en T1022-2784 te raadplegen. 7

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

36

Er zijn in de geraadpleegde inventarisnummers geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.14 Bundesarchiv-Militärarchiv Freiburg In het Bundesarchiv-Militärarchiv zijn de gevechtsverslagen van Duitse eenheden die in mei 1940 en in 1944-1945 strijd op Nederlands grondgebied hebben geleverd ondergebracht. Dit betreft bronnen met betrekking tot zowel het Heer, de Luftwaffe als de Kriegsmarine. De volgende bronnen van de Luftwaffenführungsstab Ic zijn bij het Bundesarchiv-Militärarchiv in Freiburg geraadpleegd: Bundesarchiv-Militärarchiv Freiburg.

Inventarisnummer

Luftlageberichte Luftwaffenführungsstab 10 mei 1940 t/m 9 november 1941

RL/2/II/205 t/m 269

Luftlageberichte Luftwaffenführungsstab 1 augustus 1940 t/m 10 november 1940

RM7/344 t/m 353

Er zijn in de geraadpleegde inventarisnummers geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.15 Imperial War Museums De Imperial War Museums beschikken over een grote collectie foto’s en films van Nederland in de Tweede Wereldoorlog, waaronder opnames die tijdens bombardementen werden gemaakt. Er zijn geen relevante foto’s of films aangetroffen met betrekking tot het onderzoeksgebied.

2.16 Library and Archives Canada 2.16.1

Collectie Defence Overprints en Overlays

Library and Archives Canada beschikt over een collectie zgn. Defence Overprints. Dit zijn geallieerde stafkaarten waarop, op basis van o.a. geanalyseerde luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog, Duitse militaire objecten werden ingetekend. Tevens zijn er hier Overlays ondergebracht. Er is bij Library and Archives Canada een relevante Defence Overprint van het onderzoeksgebied gevonden. Het betreft de volgende kaart: ◼

Hilversum, sheet 368 d.d. 25 maart 1945

Op de volgende pagina is een Defence Overprint weergegeven die voor het onderzoeksgebied van toepassing is. Op deze kaart is een militair hospitaal ingetekend met het nummer 14 daarnaast.

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

37

DEFENCE OVERPRINT

Esri Nederland, Community Map Contributors

LEGENDA Onderzoeksgebied

Bron: stafkaart 368 Hilversum

0

100

200

400

600 Meter

±

2.17 Luchtfoto’s 2.17.1

Geraadpleegde luchtfoto’s

De volgende luchtfotoarchieven zijn geraadpleegd: ◼

◼

◼

◼

◼

◼

Archief van de Afdeling Speciale Collecties van de Wageningen Universiteitsbibliotheek. Dit archief bevat ruim 94.000 luchtverkenningsfoto’s die zijn gemaakt door de Royal Air Force (RAF) en United States Army Air Forces (USAAF) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hier zijn geen luchtfoto’s besteld. Archief van het Kadaster te Zwolle. Dit archief bevat circa 110.000 luchtverkenningsfoto’s uit de oorlogsperiode, gemaakt door de RAF en USAAF. Het archief bestaat ook deels uit voor- en naoorlogse luchtfoto’s (in 1939 en 1940 zijn bijvoorbeeld de Grebbelinie en de Nieuwe Hollandse Waterlinie in beeld gebracht). Hier is een luchtfoto besteld. Archief van The National Collection of Aerial Photography (NCAP) te Edinburgh. Dit archief bevat circa 11 miljoen luchtverkenningsfoto’s, gemaakt door de RAF en USAAF. Er is gezocht in de collecties ‘JARIC’ en ‘ACIU’. Hier zijn geen luchtfoto’s besteld. Laurier Military History Archive (LMH), Waterloo (Canada). Het betreft hier luchtfoto’s van First Canadian Army die oorspronkelijk werden gebruikt door de Air Photo Interpretation Section in de jaren 1944-1945. De collectie bestaat uit meer dan 130.000 luchtfoto’s en heeft onder andere betrekking op Nederlands grondgebied. Hier zijn geen luchtfoto’s besteld. The National Archives and Records Administration (NARA), College Park (Verenigde Staten).

Het NARA beschikt over een zeer uitgebreide luchtfotocollectie van meer dan 35 miljoen luchtfoto’s die betrekking hebben op de periode 1918-2011. Deze luchtfoto’s hebben deels betrekking op Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Hier zijn geen luchtfoto’s besteld. Het archief van de Luftbildatenbank te Estenfeld (Duitsland). De Luftbilddatenbank beschikt over 500.000 eigen luchtfoto’s en raadpleegt daarnaast archieven in Nederland, de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Canada. Hier zijn geen luchtfoto’s besteld.

Uit de geïnventariseerde luchtfoto’s is de meest geschikte luchtfoto geselecteerd. Bij de selectie is rekening gehouden met de dekking, de opnamedatum in relatie tot oorlogshandelingen, alsmede de kwaliteit van het fotobeeld en de schaal. Er is gezocht naar luchtfoto’s van zo kort mogelijk voor en na de gevechtshandelingen (mits van voldoende kwaliteit voor interpretatie op oorlogsschade). In bepaalde gevallen zijn er geen luchtfoto’s besteld. Dit wordt in bijlage 6.3 gemotiveerd. Een belangrijk selectiecriterium voor de luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog is de opnamedatum. De voorkeur is uitgegaan naar luchtfoto’s die zo kort mogelijk voor en na de belangrijkste gevechtshandelingen zijn gemaakt. Er is daarnaast rekening gehouden met de kwaliteit van de luchtfoto’s, alsmede de schaal. De bestelde luchtfoto wordt in hoofdstuk drie in de gebeurtenissentabel per luchtfotoarchief besproken. Datzelfde geldt voor de analyseresultaten.

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

39

De luchtfoto is als categorie A gekwalificeerd.8 Dat betekent dat de verkrijgbare luchtfoto geen kwalitatieve beperking heeft voor wat betreft de luchtfoto-interpretatie. Bij de classificatie van objecten op luchtfoto’s is de validiteit van de classificatie in GIS vastgelegd in de volgende drie niveaus van betrouwbaarheid: ◼ ◼ ◼

Bevestigd: betrouwbaarheid grenst aan zekerheid. De waarneming kan worden bevestigd met een tweede bron (betrouwbaarheid 99%) Waarschijnlijk: de organisatie is overwegend zeker van de validiteit van de classificatie van het object op de luchtfoto (betrouwbaarheid 50% of hoger) Mogelijk: de organisatie is overwegend onzeker van de validiteit van de classificatie van het object op de luchtfoto (betrouwbaarheid lager dan 50%)

De optimalisatie van de luchtfoto’s heeft plaatsgevonden vanuit de GIS applicatie ArcGIS Pro. Naar aanleiding van de luchtfotoanalyse wordt geconcludeerd dat er geen sporen van gevechtshandelingen in het onderzoeksgebied zichtbaar zijn. Dit wordt verder uitgewerkt in de gebeurtenissentabel in hoofdstuk 3. Op de hierna volgende pagina’s zijn de volgende kaarten weergegeven: ◼ ◼

8

Een kaart met daarop de geanalyseerde luchtfoto’s. Een kaart met daarop de luchtfotoanalyse

Kwalificatie van de luchtfoto’s: A = goed, B = matig, C = slecht.

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

40

GEANALYSEERDE LUCHTFOTO

4-2371 / 3023

4-2371 / 3023

/ 19-4-1945

/ 19-4-1945

945

4-2371 / 3023 / 19-4-1

Esri Nederland, Community Map Contributors

LEGENDA Onderzoeksgebied

Geanalyseerde luchtfoto

Aan de binnenkant van de contouren van de luchtfoto zijn respectievelijk het sortienummer, het nummer van de luchtfoto en de datum van de opname van de desbetreffende luchtfoto weergegeven.

0

125

250

500

750 Meter

±

LUCHTFOTOANALYSE

euv

elweg

Zandheuvelweg

h nd Za

Esri Nederland, © OpenStreetMap contributors; Esri Nederland, Community Map Contributors 3

5 LG67

LG6752

Esri Nederland, Community Map Contributors

LEGENDA Onderzoeksgebied

Schuilloopgraaf

0

50

100

200

300

400

500 Meter

±

2.17.2

Veranderingen na-conflictperiode

Er is ten bate van het vooronderzoek middels historische kaarten gezocht naar indicaties betreffende veranderingen na de conflictperiode. 9 Het onderzoeksgebied is in de huidige situatie geanalyseerd met behulp van Google Maps, Google Earth en Bing Maps. Uit een vergelijking van deze luchtfoto’s met historisch kaartmateriaal van www.topotijdreis.nl en historische luchtfoto’s blijkt, dat er twee nieuwe wijken zijn gebouwd en dat de A27 is aangelegd. Het kamp dat tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt als hospitaal is afgebroken. Op de volgende pagina zijn door middel van kaarten van verschillende jaartallen de veranderingen in het onderzoeksgebied weergegeven.

Het betreft hier geen onderzoek na-conflictperiode (hoofdstuk 3.4 van het CS-VROO d.d. februari 2021) maar een beknopte aanvulling op het vooronderzoek 1940-1945. 9

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

43

NAOORLOGSE VERANDERINGEN

Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1945

Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1970

Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1990

Op het gebruik van deze data en services zijn van toepassing de Esri Nederland Terms of Use. U dient hiervan voor gebruik van de data en services kennis te nemen. Zodra u de data of services gebruikt of downloadt stemt u in met deze Terms of Use. De tiled services van de historische kaarten zijn vrij te gebruiken onder vermelding van bron:2022 Kadaster

LEGENDA

Onderzoeksgebied

0

100

200

400

600 Meter

±

3 3.1

CHRONOLOGIE RELEVANTE GEBEURTENISSEN Gebeurtenissentabel en gebeurtenissenkaart

AVG heeft geen feiten gevonden die bruikbaar zijn voor de afbakening van een verdacht gebied op ontplofbare oorlogsresten. De gebeurtenissentabel op de volgende pagina bevat de gevonden onderzoeksresultaten die (mogelijk) betrekking hebben op het onderzoeksgebied en daarnaast een overzicht van de geraadpleegde luchtfoto’s. De in deze tabel verwerkte nummering correspondeert met de in de gebeurtenissenkaart verwerkte informatie.

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

45

HISTORISCH FEIT Begindatum Einddatum

19-04-1945

Tijdstip

LOCATIE

Gebeurtenis

Nationaliteit/herk Organisatie omst

Luchtfotoverkenning

Brits

Plaatsnaam

Locatie

RAF

OMSCHRIJVING FEIT Bron

Naam/nummer

Luchtfotocollectie

Kadaster, sortienummer 4-2371, fotonummer, 3023

AFBAKENINGSANALYSE

Omschrijving feit

Kwaliteit Afwijking

A

10-10-1955

Munitievondst

Baarn

Zandheuvelweg

Archieven

Winschoter courant d.d. 10-10-1955

Nog steeds stuit men op oorlogstuig: De 35-jarige landbouwer H. van T. is Vrijdag aan de dood ontsnapt toen hij op de Zandheuvelweg in Baarn aan het “sloten” was. Bij het inslaan van zijn zeis ontplofte n.l. een stuk oorlogstuig, dat daar tegen het einde van de oorlog in grote hoeveelheden door de Duitsers was neergeworpen. Vermoedelijk betreft het hier een landmijn die bij aanraking tot ontploffing is gekomen. De man bekwam slechts enige onbeduidende wonden aan het gelaat.

5-11-1970

Munitievondst

Baarn

Zandheuvelweg

Archieven

Het Parool d.d. 5-111970

Kist Duitse mortiergranaten aangetroffen tijdens graafwerkzaamheden aan de Zandheuvelweg. “op bijna dezelfde plaats al eens bij het graven een granaat ontploft. De Duitsers hebben hier kort voor het einde van de oorlog een aantal kisten met munitie weggegooid.”

Munitievondst

Baarn

Zandheuvelweg / Dr. Albert Schweitzerweg

Archieven

EODD archief, UO nummer: 20170916

Rookgranaat 2 inch mortier (verschoten).

01-01-2017

143000154-VO-02D

31-12-2017

Hilversum S6210 S06365

5 meter

GIS GKnrs. LG6752, LG6753

Hoofdsoort(en)

Beschouwing luchtfoto

Conclusie met motivatie

Er zijn schuilloopgraven waargenomen op de luchtfoto. Deze waren geplaatst rond een militair hospitaal en zijn derhalve aangemerkt als schuilloopgraven.

Niet verdacht: schuilloopgraven worden als onverdacht aangemerkt, omdat het onwaarschijnlijk is dat hier munitiedumpingen hebben plaatsgevonden.

M40

Niet verdacht: op basis van deze beschrijving kan niet worden bepaald of de locatie daadwerkelijk het onderzoeksgebied betreft.

M41

Niet verdacht: op basis van deze beschrijving kan niet worden bepaald of de locatie daadwerkelijk het onderzoeksgebied betreft.

20170916

Niet verdacht: dit is een toevalstreffer, want er zijn geen vermeldingen van grondgevechten in het onderzoeksgebied.

Horizontale afbakening

Verticale afbakening

GIS BBKnrs.

46

GEBEURTENISSENKAART

© OpenStreetMap (and) contributors, CCBY-SA LEGENDA

Onderzoeksgebied M

Vermelding in media Schuilloopgraaf

M

M

MD40

Inzet van EODD

19763502 19762984 M M

MD41

LG6753

M

De gebeurtenissen die op de gebeurtenissenkaart zijn ingetekend betreffen de gebeurtenissen uit de rapportage.

20170916

Gebeurtenissen die in de archieven en literatuur zijn aangetroffen, maar overduidelijk niet het onderzoeksgebied betreffen zijn niet allemaal ingetekend. De gebeurtenissen buiten het onderzoeksgebied zijn daarentegen niet volledig.

LG6752

Nummers naast de symbolen op de kaart verwijzen naar de gebeurtenissen tabel in het vooronderzoek.

Esri Nederland, Community Map Contributors

±

0 12,5 25

50 Meter

PROJECTNUMMER: TEKENINGNUMMER: FORMAAT: GETEKEND DOOR: DATUM: OPDRACHTGEVER: VOOR AKKOORD:

143000151 GK A2 Richard Simons 29-3-2023 WSP Nederland B.V. Menno Abee

Vestiging Veerweg 10 5171 PW Kaatsheuvel 0416-700220

Vestiging Heijen: De Grens 7 6598 DK Heijen 0485-802010

Email: eo@avg.eu Web: www.avg.eu

4 4.1 ◼ ◼ ◼

◼ ◼ ◼ ◼

BEOORDELING BRONNENMATERIAAL Indicaties voor explosieven in het onderzoeksgebied Er is in de meidagen van 1940 geen sprake geweest van grondgevechten in het onderzoeksgebied. Voorafgaand aan de bevrijding door de geallieerden was er geen sprake van grondgevechten in het onderzoeksgebied. In het onderzoeksgebied waren geen verdachte militaire objecten aanwezig. Er is alleen een militair hospitaal gesignaleerd op de Defence Overprint. Deze is niet verdacht. Er zijn geen militaire vliegtuigen in het onderzoeksgebied gecrasht. Ter plaatse van het onderzoeksgebied is geen sprake geweest van vliegtuigbeschietingen, noodafworpen en bombardementen. Het onderzoeksgebied heeft niet geleden onder gevechtshandelingen. Er zijn in het verleden ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied geruimd. Het betreft een verschoten rookgranaat van 2 inch mortier. Het is onbekend hoe deze daar is gekomen.

Op basis van de beschikbare feiten zijn er onvoldoende indicaties beschikbaar waaruit blijkt dat er mogelijk ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied aanwezig zijn.

4.2 ◼

◼

◼

◼

Leemten in kennis bronnenmateriaal Bij een historisch onderzoek kan nooit een volledig overzicht van alle bronnen worden verkregen. Er is bij dit onderzoek gebruik gemaakt van een bronnenselectie. Getuigen die meer kunnen vertellen over munitiedumpingen, vliegtuigcrashes en bombardementen kunnen ondertussen zijn overleden. Luchtfoto’s van de Royal Air Force geven doorgaans een betrouwbare indicatie betreffende de vraag of er mogelijk ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied aanwezig zijn. Luchtfoto’s geven altijd een momentopname weer. Er kunnen voor, na en tussen verschillende opnamedata ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied zijn terechtgekomen. Het is, vanwege getroffen camouflagemaatregelen, maar zeer de vraag of alle geschutopstellingen etc. op luchtfoto’s kunnen worden teruggevonden. De ruimrapporten van de EODD kennen hun beperkingen voor wat betreft de nauwkeurigheid van de vindplaatsbeschrijvingen. Het is niet altijd mogelijk om exact aan te geven waar de ontplofbare oorlogsresten werden aangetroffen. Deze ontplofbare oorlogsresten zijn bovendien geruimd. Dergelijke beperkingen zijn er ook bij andere geraadpleegde bronnen, zoals bijvoorbeeld documenten uit de gemeentearchieven. Er kan alleen een op ontplofbare oorlogsresten verdacht gebied worden afgebakend met behulp van concrete locatiebeschrijvingen.

Het is niet duidelijk waar de munitievondsten uit de krantenartikelen zijn gedaan. De historische vereniging te Baarn is aangeschreven om een exacte locatie te achterhalen, maar deze hebben hier geen antwoord op gegeven.

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

48

4.3

Hoofdsoort, verschijningsvorm en aantallen

De hoofdsoort, aantallen ontplofbare oorlogsresten en verschijningsvorm zijn in deze niet van toepassing vanwege onvoldoende feitelijk bewijs voor de vermoedelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten.

4.4

Horizontale en verticale begrenzing verdacht gebied

De horizontale en verticale begrenzing zijn in deze niet van toepassing vanwege onvoldoende feitelijk bewijs voor de vermoedelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten.

4.5

Bodembelastingkaart

Op basis van de beoordeelde feiten is geconcludeerd dat er geen indicaties zijn voor de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied. Derhalve is het onderzoeksgebied niet verdacht op de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten. De bodembelastingkaart is weergegeven op de hierop volgende pagina.

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

49

470600

BODEMBELASTINGKAART

© OpenStreetMap (and) contributors, CCBY-SA

470500

LEGENDA

470300

470400

Onderzoeksgebied

470200

Deze kaart en de daarop weergegeven resultaten behoort bij een vooronderzoek rapportage. Zonder deze rapportage heeft deze kaart geen geldigheid status. Er zijn in de geraadpleegde bronnen geen gebeurtenissen aangetroffen die betrekking hebben op het onderzoeksgebied. Alleen oorlogshandelingen in of nabij het onderzoeksgebied zijn afgebakend.

0 12,5 25

50 Meter

±

470100

PROJECTNUMMER: 143000151 TEKENINGNAAM + VERSIE: BK-01 FORMAAT: A2 GETEKEND DOOR: Richard Simons DATUM: 29-3-2023 OPDRACHTGEVER: WSP Nederland B.V. VOOR AKKOORD:

Menno Abee

Esri Nederland, Community Map Contributors

143400

143500

143600

143700

143800

143900

144000

144100

Vestiging Kaatsheuvel: Vestiging Heijen: Veerweg 10 De Grens 7 5171 PW Kaatsheuvel 6598 DK Heijen 0416-700220 0485-802010

Email: eo@avg.eu Web: www.avg.eu

5 5.1

CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN Conclusie

AVG heeft in opdracht van WSP Nederland B.V. een vooronderzoek naar de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten uitgevoerd voor het onderzoeksgebied Op basis van de beoordeelde feiten is geconcludeerd dat er onvoldoende indicaties zijn voor de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied. Derhalve is het onderzoeksgebied niet verdacht op de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten. Wij adviseren WSP Nederland B.V. om dit vooronderzoek ter kennisgeving te delen met de gemeenten Laren en Baarn.

5.2

Advies vervolgtraject

AVG adviseert WSP Nederland B.V. om de werkzaamheden onder reguliere condities uit te voeren. De kans op het aantreffen van ontplofbare oorlogsresten is net zo groot als de gemiddelde kans op het aantreffen van ontplofbare oorlogsresten op als ‘onverdacht’ aangemerkte locaties in de rest van Nederland. Grondroerende werkzaamheden kunnen in het onderzoeksgebied op reguliere wijze worden uitgevoerd en een vooronderzoek na-conflictperiode (hoofdstuk 3.4 van het CS-VROO d.d. februari 2021) is daarom niet van toepassing, zie de tekening BBK op pagina 50.

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

51

6

BIJLAGEN

6.1

Bronnenlijst

6.1.1 ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼

Explosieven Opruimings Dienst Defensie te Soesterberg / Semi-Statisch Informatiebeheer te Rijswijk Bedrijfsarchief AVG Bundesarchiv-Militärarchiv Freiburg Gemeentearchieven Laren en Baarn Imperial War Museums te Londen Kadaster te Zwolle Koninklijke Bibliotheek te ’s-Gravenhage Laurier Military History Archive (LMH), Waterloo (Canada) Library and Archives Canada te Ottawa Luftbilddatenbank te Estenfeld Nationaal Archief te ‘s-Gravenhage National Archives and Records Administration te Washington DC Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie te Amsterdam Nederlands Instituut voor Militaire Historie te ’s-Gravenhage Provinciale archieven / Noord-Hollands Archief te Haarlem en Utrechts Archief te Utrecht Universiteit Wageningen, afdeling Speciale Collecties The National Archives te Londen

6.1.2 ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼

Archieven en overige instanties

Literatuur

Abrahamse, K. en B. van der Schuyt, 'Spionage in Hilversum, de Groep Albrecht 1943-1945', Eigen Perk 2 (1999) Aggelen, C. van, 'De Groene Geschiedenis van het Vliegveld Hilversum', Tussen Vecht en Eem 2 (1997) Amersfoort, H., en P. Kamphuis (red.), Mei 1940. De strijd op Nederlands Grondgebied (’s-Gravenhage 2005) Bremmers J., M. Machielse, H. Sakkers, De commandobunker van Hilversum: Hoofdkwartier van de Atlantikwall in Nederland (Nieuw Weerdinge 1998) Brongers, E.H., De gebroken vleugel van de Duitse adelaar: inventarisatie van de Duitse verliezen in de luchtoorlog van mei 1940 boven Nederland (Soesterberg 2010) Cruysheer, A.T.E., 'Vergeten vliegtuigen: Luchtvaartarcheologie tussen Vecht en Eem', TVE (2008) Foreman, J., The Fighter Command War Diaries: July 1944 to May 1945 (2004) Grimm, P., Verloren luchtruim. De geallieerde luchtoperaties boven Nederland in mei 1940 (Lichtenvoorde 2021) Hovenkamp, H.A.R., 'Sporen van de Luftwaffe in het Raadhuis', Eigen Perk 2 (1996) Huurman, C., Het spoorwegbedrijf in oorlogstijd 1939-1945 (’s-Hertogenbosch 2001) Jongh, Th.J. de, 'Hilversums Historie: Bombardementen op de wijk Trompenberg', Eigen Perk 2 (1993)

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

52

◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼

Klep, C. en B. Schoenmaker (red.), De bevrijding van Nederland 1944 – 1945. Oorlog op de flank (Den Haag 1995) Koopman, H., Vergeltungswaffen in Nederland. De inzet van V.1, V.2 & V.4 vanaf Nederlands grondgebied (Utrecht 2018) Meijers, A., Achtung Minen – Danger Mines. Het ruimen van landmijnen in Nederland 1940-1947 (Soesterberg 2013) Mensch, E. van (red.), Hilversum in de Tweede Wereldoorlog: Een bundeling van verschenen artikelen (Hilversum 2010) Middlebrook, M., en C. Everitt, The Bomber Command War Diaries. An Operational Reference Book, 1939-1945 (Suffolk 1985) Molenaar, F. J., De luchtverdediging in de meidagen van 1940. Deel 1 en deel 2 (’sGravenhage 1970) N.B., 'Onderduikers in het raadhuis: Veiligheid in het hol van de leeuw', Eigen Perk 2 (1996) Nierstrasz, V.E., De operatiën van het veldleger en het Oostfront van de Vesting Holland, mei 1940 ('s-Gravenhage 1955) Veenstra, S.L., In de schaduw van de glorie: overzicht van vliegtuigbergingen in Nederland: 1960-1977 (Zutphen 1992) Verweij, W., 'De Wisseloordbunker: Een voetnoot in de geschiedenis?', HHT-EP 1 (2007) Werkgroep 'Beschrijving Hilversums Verzet' / Werkgroep 'Herdenking mei 19401945', Hilversum - onderdrukking en verzet 1940-1945 (Hilversum 1985) Woensel, J. van, Vrij van Explosieven.

De geschiedenis van het EOCKL en zijn voorgangers 1944-2004 (Amsterdam 2004) Zwanenburg, G.J., En nooit was het stil….Kroniek van een Luchtoorlog. Deel 1 & 2 (’s-Gravenhage 1990/1992)

6.1.3 ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼ ◼

https://www.archieven.nl/nl/ http://www.avg.eu https://beeldbankwo2.nl/nl/ https://www.delpher.nl/ http://www.echodelta.net/mbs/eng-translator.php http://www.explosievenopsporing.nl https://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ https://www.iwm.org.uk/collections https://www.oorloginblik.nl https://nimh-beeldbank.defensie.nl/beeldbank https://www.tracesofwar.nl/ http://www.vergeltungswaffen.nl http://verliesregister.studiegroepluchtoorlog.nl

6.1.4 ◼

Websites

Overig

T. Eversteijn, Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 - 5 mei 1945 (2003)

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

53

6.2

Certificaat vooronderzoek en risicoanalyse

143000154-VO-02D

Hilversum S6210 S06365

54