Regioplan West Brabant Oost (7)

ROAZ Borgen beschikbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit acute zorg

4 Zorgcoördinatie

De blauwe pijler volgt uit de landelijke criteria en is een middel om de doelstellingen in het ROAZ-plan te realiseren.

1 Afstemming spoedzorgstromen en kwaliteitsnormen

2 Groeivraag dempen

3 Aanbod efficiënter inzetten

De pijlers in roze omvatten de hoofddoelstellingen in het ROAZ-plan. Om de doelstellingen binnen deze pijlers te realiseren moet er worden ingezet op kansen/middelen en moeten de randvoorwaardes op orde zijn.

77

1

Regioplan West-Brabant West 2024 Contactpersonen Moerdijk

Steenbergen Moerdijk

Bergen op Zoom

Etten-Leur

Rucphen Roosendaal Zundert

Woensdrecht

Regionale samenwerkingsstructuur Heleen van Nispen Voorzitter Grip op Kwetsbaarheid heleen.van.nispen@groenhuysen.nl 088-55 74 010

Regionale samenwerkingsstructuur Bianka Mennema-Vastenhout Voorzitter WestWest B.Vastenhout@bravis.nl 088-70 68 000

Coördinerende zorgverzekeraar Mijke Buijs Manager Regioregie CZ mijke.buijs@cz.nl

Coördinerende gemeente René van Ginderen Wethouder gemeente Roosendaal r.van.ginderen@roosendaal.nl 0165-57 91 11

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

WAAROM IS TRANSFORMATIE NODIG? (KERNPROBLEMATIEK EN AMBITIES)

Onze ambitie In de regio West-Brabant West nemen zorg- en welzijnspartijen, gemeenten en zorgverzekeraars, sámen met inwoners, de verantwoordelijkheid om de gezondheid van onze inwoners zo lang mogelijk, zo goed mogelijk te houden. We constateren met elkaar uitdagingen rondom kwetsbare ouderen, op het gebied van mentale gezondheid en gelijke kansen bij opgroeien. Maar ook op het gebied van leefstijl- en leefomgeving-gerelateerde aandoeningen en toenemende druk op de eerstelijn. Doemdenken zit niet in onze volksaard. Wij denken in kansen, zijn positief over de toekomst en zien veel kracht in onze samenleving, samenwerking en bij onze professionals en inwoners. De beweging van het IZA vertalen wij naar een eigen, regionale opdracht. In onze regionale werkbijeenkomsten hebben we uitgesproken dat onze inzet voor het nieuwe gezondheidsdenken primair gericht moet worden op ‘de beweging naar de voorkant’. Daaronder verstaan we dat we ons richten op en zo veel mogelijk aansluiten bij de eigen leefwereld van mensen. Concreet houdt dit in dat het zwaartepunt van onze plannen ligt bij het verkleinen van de kans dat een zorgvraag ontstaat én bij het uitstellen van de zorgvraag. Daarbij hebben we wel oog voor de patiënt van nu. We ontwikkelen plannen om te investeren in gezond gedrag en presenteren plannen die de zelfstandigheid en veerkracht van onze inwoners vergroten.

We laten ons leiden door de principes van Positieve Gezondheid, een holistische blik op wat de gezondheid van mensen bepaalt. Daarnaast realiseren we ons dat voor gelijke gezondheidskansen, we ongelijk moeten investeren. Niet iedereen bezit dezelfde mogelijkheden om de eigen gezondheid te bevorderen of heeft een netwerk van naasten. Deze groepen hebben meer aandacht nodig.

Ons streven is een gezonder West-Brabant West. Dit betekent voor ons dat inwoners zo gezond mogelijk opgroeien en zo lang mogelijk zelfstandig in de eigen leefomgeving wonen en meedoen, met ondersteuning van en ondersteuning vóór de zorgzame naaste(n). Onder die leefomgeving scharen wij als samenwerkende partijen ook de wijken waarin mensen zo lang mogelijk kunnen blijven wonen en bijdragen. Een leefomgeving die bijdraagt aan een gezonde leefstijl. Samen redzaam zijn, de Brabantse gezelligheid delen met elkaar. Onze regionale plannen voorzien ook in het slimmer en beter (samen)werken. Niet als een vorm van bezuiniging maar omdat we onze huidige en toekomstige professionals koesteren. We hebben hen keihard nodig en stellen onszelf de opgave om hun werk uitdagend, zinvol maar ook draaglijk te houden. We zoeken daarom naar mogelijkheden om met elkaar meer te doen, zonder harder te gaan werken. Die mogelijkheden vinden we enerzijds in het beter samenwerken, het benutten van elkaars expertise in de wijk. We kijken over de grenzen van de financiële domeinen en bestaande organisaties, naar verbindingen om niet langs elkaar, maar mét elkaar het goede te doen. We gaan daarbij uit van passende zorg. Daarnaast benutten we de mogelijkheden van digitalisering om gespecialiseerde kennis en kunde dichtbij mensen te brengen.

Dit alles met het doel om meer mensen met een zorgvraag te bereiken, bij gelijkblijvende aantallen professionals. Onze regionale aanpak vertalen we in meetbare ambities om de zorgkloof aantoonbaar te dichten. Deze doelen zijn tot 2030 gericht op een stevige ombuiging van de groei van de zorgkosten en het garanderen van de toegankelijkheid door het opvangen van arbeidsmarkttekorten. In het vervolg van het regioplan staan de ambities concreet vermeld.

2

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

WAAROM IS TRANSFORMATIE NODIG? (KERNPROBLEMATIEK EN AMBITIES)

Onze leidende principes 1 Vertrekpunt van onze activiteiten is de burger en zijn leefomgeving.

6 Werken in zorg en welzijn blijft uitdagend, betekenisvol en draaglijk.

7 We meten, reflecteren en stellen 2 We denken en handelen vanuit Positieve onze regionale activiteiten bij op basis Gezondheid (een brede holistische kijk) en van data. passende zorg. 3 We versterken de eigen kracht en regie op eigen leven van inwoners en hun netwerk, zodat minder of pas later inzet van zorg aan de orde is.

8 Een governance waarin alle domeinen gelijkwaardig zijn vertegenwoordigd: inwoners, gemeenten, zorgverzekeraars, welzijns- en zorgorganisaties.

4 We verbinden de kracht van zowel het sociaal, medisch als zorgdomein tot een gelijkwaardige, integrale samenwerking in de wijk.

9 We werken vanuit de volgende gedachte: we zetten zoveel mogelijk in op preventie, waarna we de burger zelf in staat stellen de oplossingen te vinden. Eventueel met innovatie en hulpmiddelen, eventueel met het eigen (informele) netwerk en als het moet, zo goed mogelijk met professionele inzet.

5 Ongelijk investeren voor gelijke gezondheidskansen, om zo moeilijk bereikbare groepen te bereiken.

3

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

DOEL VAN HET REGIOPLAN

In het regioplan stellen regionale zorg- en welzijnspartijen, de gemeenten, zorgverzekeraars, samen met inwoners vast wat de belangrijkste prioritaire opgaven zijn op basis van de analyse in het regiobeeld. Het regioplan bevat ook de afspraken hoe deze gezamenlijk worden aangepakt. Daarbij is de urgentie van de regionale knelpunten op het gebied van betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit leidend. Het regioplan bestaat uit twee delen:

A R  egio-opgaven: De belangrijkste regionale opgaven die met prioriteit gezamenlijk worden opgepakt. B R  egio-afspraken: De afspraken over de wijze waarop partijen de regio-opgaven gecommitteerd gaan oppakken en wie daarbij betrokken zijn. De afspraken worden vertaald in een werkagenda met meetbare resultaatafspraken inclusief meerjarenplanning. Het regioplan is gebaseerd op het regiobeeld van de zorgkantoorregio West-Brabant. Dit regiobeeld is te vinden op www.dejuistezorgopdejuisteplek.nl/regiobeelden.

4

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

DOEL VAN HET REGIOPLAN

Reikwijdte van het regioplan In de regio West-Brabant West worden in verschillende gremia vele stappen ondernomen om de sterk stijgende vraag naar (medische) zorg en ondersteuning enerzijds en de krappere arbeidsmarkt anderzijds, het hoofd te bieden. Dit regioplan beoogt niet een totaaloverzicht van al deze activiteiten te presenteren. Het regioplan richt zich op: → de beschrijving van de domeinoverstijgende opgave, ambitie, doelstellingen en concrete aanpak. Activiteiten die sectoraal of door individuele instellingen worden ondernomen, maken geen onderdeel uit van het regioplan, maar raken dit uiteraard wel. De combinatie van instellings-, sectorale en domeinoverstijgende activiteiten vormen samen de noodzakelijke transformatie om de zorgkloof te dichten; → de inhoud van de transformatie en de impact die we als gezamenlijke partijen uit de verschillende domeinen nastreven. De financiering is hierop volgend en krijgt vorm bij het beschrijven van transformatieplannen. Nadrukkelijk betrekken we hierbij het perspectief van inwoners en professionals; → het structureel betrekken van inwoners bij de plan­vorming en uitwerking van onze regionale ambities; → de invulling van de governance waarbinnen we in de regio West-Brabant West de uitwerking van de plannen sturen, faciliteren en monitoren.

De impact van onze gezamenlijke inspanningen is gericht op: → een gezondere bevolking; → toegankelijkheid, vertaald naar de bijdrage om het verwacht tekort aan fte te reduceren; → verlaging van de kostengroei als gevolg van de sterk stijgende vraag naar (medische) zorg en ondersteuning, op álle financieringsdomeinen: Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Zorgverzekeringswet (Zvw) en Wet langdurige zorg (Wlz); → het behoud van kwaliteit van leven. Het regioplan vormt een solide basis voor de domeinoverstijgende aanpak om de zorgkloof in de regio West-Brabant West te verkleinen. De invulling en uitwerking op inhoud en projecten is dynamisch. Met de kennis van nu en binnen de beperkte tijd die beschikbaar was in de tweede helft van 2023, is dit regioplan tot stand gebracht. De governance zal voorzien in een besturing waardoor aanpassing, bijstelling en prioritering van de voorgestelde aanpak mogelijk is. Bij het realiseren van onze ambitie betrekken wij nadrukkelijk andere regionale zorg- en welzijns­organisaties. Ook zoeken wij actief verbinding met maatschappelijke partners zoals woningbouw­corporaties en scholen.

5

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

DOEL VAN HET REGIOPLAN

Pijlers van het regioplan Samenwerkende partijen richten een effectieve en herkenbare governance in ten behoeve van de voortgang, prioritering, monitoring en facilitering van het regioplan. Inwoners worden structureel betrokken bij de planvorming en uitvoering van het regioplan. De activiteiten in het regioplan raken aan andere plannen en akkoorden die bijdragen aan de transformatie. Dit zijn bijvoorbeeld het ROAZ-plan, cruciale ggz, GALA (inclusief de vijf ketenaanpakken), transitietafel VVT, woonzorgvisies van gemeenten, TAZ, WOZO en de VG-sector. Samenwerkende partijen in het regioplan leggen verbindingen met deze plannen om de gezamenlijke impact te vergroten. Zie bijlage 3 voor verdere verdieping.

Governance

Burgerparticipatie

Voorkomen van zorgvraag

REGIOPLAN

domeinoverstijgende aanpak voor zorgkloof

Zo zelfstandig mogelijk (uitstel)

Met ondersteuning uit je eigen omgeving

Verbinding met andere plannen Met professionele ondersteuning (meer samen, slimmer)

Het regioplan wil de transformatie van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag te maken langs vier lijnen. In elk van de thema-lijnen wordt ingezet op preventie (bevorderen van gezondheid), zo lang mogelijk zelfstandig, ook met behulp van technologie (uitstel), informele ondersteuning uit het eigen netwerk en omgeving (uitstel) en met professionele ondersteuning. Dit laatste omvat betere samenwerking over domeinen heen, slimmer werken door digitalisering.

6

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

Betrokken partijen Dit is het regioplan van de volgende organisaties en gemeenten in West-Brabant West (al dan niet verenigd in de al bestaande samenwerkingsverbanden WestWest en Grip op Kwetsbaarheid):

→ Bravis → CIC West-Brabant → CZ → Coöperatie VGZ → Gemeente Bergen op Zoom → Gemeente Etten-Leur → Gemeente Halderberge → Gemeente Moerdijk → Gemeente Roosendaal → Gemeente Rucphen → Gemeente Steenbergen → Gemeente Woensdrecht → Gemeente Zundert → GGD West-Brabant → Groenhuysen

→ GGZ WNB → Huisartsencoöperatie West-Brabant → Het Huisartsenteam → MEE West-Brabant → OOBOZ → REN West-Brabant → S&L-zorg → Surplus → SDW → TanteLouise → Transvorm → TWB → WijZijn → Zorgbelang Brabant|Zeeland

NB: Er wordt actief verbinding gemaakt met partijen in West-Brabant Oost en het regioplan in deze subregio.

7

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

Inhoudsopgave Onderwerp  1  Kernproblematiek en ambities  2  Het doel van het regioplan  3  Betrokken partijen  4  Inhoudsopgave  5  Belangrijke punten uit het regiobeeld  6  Overkoepelende uitdagingen  7  Kernproblemen en ambities per prioritaire opgave  8  Werken aan de oplossing voor de prioritaire opgaven  9  Overkoepelende projecten en aandachtgebieden vanuit IZA  10 Inwonerparticipatie  11 Governance  12 Opzet PDCA 

2 4 7 8 9 11 16 25 26 29 33 34

8

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

BELANGRIJKSTE PUNTEN UIT HET REGIOBEELD

Samenvatting regiobeeld West-Brabant De meest opvallende knelpunten hebben de partijen in de regio geclusterd in een zestal thema’s. Dit zijn: 1 Kwetsbare ouderen nu en in de toekomst De mismatch tussen de stijgende zorgvraag en het afnemende zorgaanbod bij kwetsbare ouderen, nu en in de toekomst, vormt een grote opgave in de regio. Er is een relatieve en absolute toename van het aantal ouderen in de regio. Tegelijkertijd neemt het aandeel mensen dat voor deze groep kan zorgen af (toename demografische druk), en daalt het mantelzorgpotentieel. Er is een duidelijke stijging in het aantal ouderdom­gerelateerde aandoeningen en inwoners met multi­problematiek. Eenzaamheid komt relatief veel voor en er is een dalende trend te zien in zelfredzaamheid en regie over het eigen leven. Dit leidt mede tot een verhoogde mate van ‘zorgverbruik/ consumentisme’: afhankelijkheid en versnelde wens tot gebruik van professionele ondersteunings- en zorgdiensten, zoals Wmo begeleiding, wijkverpleging en verpleeghuiszorg. Het uitgangspunt richting toekomst is gericht op vitaal ouder worden en meer samenredzaamheid, waarbij ‘kwaliteit van leven’ het leidend principe is. 2 Tekort aan zorgprofessionals en mantelzorgers We zien een toenemend tekort aan mensen die de zorg kunnen leveren die nodig is. Daarbij is het verwachte personeelstekort hoger is dan het landelijk gemiddelde. Dit geldt zowel op het

gebied van formele als informele zorg. Het potentieel aan mantelzorgers daalt met meer dan de helft tot 2040. Door dit tekort en door o.a. de vergrijzing, wordt de mismatch tussen zorgvraag en zorgaanbod steeds groter. In absolute aantallen zijn de tekorten het grootst in de verpleging en verzorging. Relatief gezien zijn de tekorten het grootste in het sociaal werk, de huisartsen- en gezondheidscentra en de ggz. 3 Mentale gezondheid Psychische klachten, stress en eenzaamheid komen bij bepaalde bevolkingsgroepen in de regio veel voor. Er wordt minder vaak eigen regie over het leven ervaren dan in de rest van Nederland, wat gevolgen heeft voor het psychisch en fysiek welbevinden. We zien in de regio een daling van het aantal ggz-cliënten, maar ook langere wachtlijsten in de ggz dan in de rest van Nederland. De Treeknormen worden daarmee overschreden. 4 Leefstijl- en leefomgeving-gerelateerde ziekten Leefstijl-gerelateerde aandoeningen hebben een hoge prevalentie in de regio, wat onder andere een gevolg is van overgewicht, te weinig bewegen en meer stress. De prevalentie longkanker en het hoge medicijngebruik voor astma duidt op meer luchtweg-gerelateerde aandoeningen in de regio. We willen de omslag van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag maken.

9

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

5 Kansenongelijkheid en kansrijke start In de regio zijn er op gemeenteniveau aantoonbare verschillen in SES-WOA score, inkomen, leefbaarheid, schulden, eenzaamheid en psychosociale problemen. Onderzoek heeft aangetoond dat inwoners met een lage SES-WOA score gemiddeld 4 jaar eerder overlijden en 15 jaar korter in goede gezondheid leven. In de regio zijn er 1300 gezinnen met meervoudige problematiek en ligt het aandeel potentieel kwetsbare ouders in sommige wijken erg hoog. Dit heeft invloed op een kansrijke start voor kinderen en zorgt voor een groter beroep op formele zorg in de toekomst. 6 Druk op eerste lijn De ervaren werkdruk onder huisartsen is hoog en neemt verder toe. Oorzaken hiervan zijn de toename van het aantal consulten die voor een substantieel deel bestaan uit niet medische, ‘praktische’ vragen, en de toegankelijkheid van (vervolg)zorg in medisch en sociaal domein. Hierdoor blijven patiënten langer in de eerste lijn. De druk op de eerste lijn is ook zichtbaar in de wijkverpleging, waar het aantal cliënten sterk stijgt en het aantal medewerkers krimpt. De druk op de eerste lijn vertaalt zich naar een toenemende druk op de avond-, nacht- en weekendzorg. Daarnaast zien we juist bij zowel wijk­verpleging als huisartsen een steeds groter tekort aan professionals ontstaan.

NB: De eerste lijn omvat een breder domein dan alleen de huisartsenzorg en wijkverpleging. De overige beroepsbeoefenaren betrokken bij ouderenzorg (zoals paramedici), mentale gezondheid (ggz-behandelaren), kansrijk opgroeien (jgz, kraamzorg, verloskunde) maar ook het maatschappelijk werk en apothekers ervaren eveneens de toenemende vraag en de krapte op de arbeidsmarkt. De uitwerking van dit thema kent een brede, thema-overstijgende aanpak.

10

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

OVERKOEPELENDE UITDAGINGEN

De overkoepelende uitdaging vanuit het Integraal Zorgakkoord Vanuit het Integraal Zorgakkoord wordt de overkoepelende uitdaging op de volgende manier geschetst:

“Gezondheid is voor iedereen belangrijk. Het helpt mensen om een goed leven te leiden, zelf en met elkaar. Wanneer de gezondheid wankelt, wil iedereen kunnen rekenen op goede, toegankelijke en betaalbare zorg en ondersteuning op basis van de (para)medische, verpleegkundige en gemeentelijke expertise. Die zorg staat echter toenemend onder druk. Als we niets doen, dreigt de zorg vast te lopen. We moeten daarom aan de slag. De zorgsector, de politiek en de samenleving als geheel; alleen samen kunnen we de zorg toekomstbestendig maken. […] Kortom, de ambitie is om de zorg voor iedereen toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden.” Om meer beeld te geven bij de uitdaging van West-Brabant West geven de volgende pagina’s inzicht in de groeiende zorgkloof in de regio, evenals de kostenontwikkeling rondom de Zorgverzekeringswet, Wet langdurige zorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning.

11

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

OVERKOEPELENDE UITDAGINGEN

Overkoepelende uitdaging: De groeiende Zorgkloof Arbeidsmarkttekort per jaar in aantal personen (WB)

Arbeidsmarkttekort stijgt van 4,1% naar 11,2% tot 2030 in de regio West-Brabant De grootste arbeidsmarkttekorten in de regio West-Brabant zijn in 2030 te vinden in de verpleging en verzorging en de thuiszorg. Ook in de kinderopvang is het tekort in 2032 flink opgelopen. In 2030 is in West-Brabant het totale arbeidsmarkttekort in de zorg 5200 personen. In de toekomstige leeftijdsopbouw van het beschikbare personeel zijn er geen grote veranderingen te zien.

6.000

5.200

5.000

4.200

4.700

3.700

4.000 3.000 2.200

2.600

2.500

2023

2024

3.000

2.700

2.000 1.000 0 2022

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Totale arbeidsmarkttekort

Arbeidsmarkttekort per jaar in aantal personen per zorgsegment (WB) 2.000 1.700

1.500

1.100

1.000 700 500 0

200

100

200

400

300

100 200

800

600

600

700 300

200

0

100

200

100 100

2022

Ki n

de ro pv an

g

k ci

aa l

w er

rg So

di an Ge h

Je ug dz o

... ca pt en

sz or g ui

gi le Ve rp

Th

... & ng

& Z e ig ve r O

sa ui H

2023

W

... rt se n

en

GG Z

hu ek en Zi

U

ni

ve r

si ta i

iz en

r.

...

..

0

VOOR BRONNEN ZIE BIJLAGE 4

12

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

OVERKOEPELENDE UITDAGINGEN

NB: De toename van de Zvw-zorgkosten valt volledig in de leeftijdscategorie 65+. In de leeftijdscategorie 65- is er zelfs een reductie te zien in de kosten.

2.000

1.200

+ 7% (68M EUR) 1.000

1.000

800

800

600

600

400

+ 2% (7K)

200

0

400

200

ZVW

Populatie

2021 2030 VOOR BRONNEN ZIE BIJLAGE 4

0

x 1.000 inwoners

In de grafiek hiernaast staat links de kosten­ontwikkeling in de Zvw tussen nu en 2030 (+7%). Rechts is de groei van de populatie weergegeven (+2%). De kosten stijgen daarmee harder dan de premie-inkomsten.

x miljoen EUR

Kostenontwikkeling Zorgverzekeringswet

13

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

OVERKOEPELENDE UITDAGINGEN

Kostenontwikkeling Wet Maatschappelijke Ondersteuning

Het gaat om zowel Hulp Bij Huishouden, Ondersteuning Thuis en Hulpmiddelen en Diensten.

aantal

Wmo aanvragen en arbeidsmarkttekort 33.000

-570

32.500

-580

32.000

-590

31.500

-600

31.000

-610

30.500

-620

30.000

-630

29.500

-640

29.000

-650 -660

28.500 2023

VOOR BRONNEN ZIE BIJLAGE 4

Wmo aanvragen (WBW) Arbeidsmarkttekort (WB)

2024

2025

2026

2027

aantal

De zorgkloof ontstaat ook bij de Wmo. De aanvragen stijgen en het personeel daalt. Het aantal gebruikers van de Wmo stijgt tussen 2023 en 2027 in elke gemeente in de regio West-Brabant West. Het aantal gebruikers in 2027 ligt ongeveer 8% hoger dan in 2023 terwijl het tekort op de arbeidsmarkt verder toeneemt.

14

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

OVERKOEPELENDE UITDAGINGEN

500

500

+ 4,5% (18M EUR) 400

+ 4,5% (15K)

400

300

300

200

200

100

100

0

Wlz

Populatie

0

2017 2030

VOOR BRONNEN ZIE BIJLAGE 4

x 1.000 inwoners

In de grafiek links staat de kostenontwikkeling in de Wlz tussen 2017 en 2030 (+4,5%). Rechts is de groei van de populatie weergegeven (+4,5%). De kosten stijgen daarmee gelijk aan de premie inkomsten. Al moet worden benoemd dat de geraamde kostenontwikkeling van de Wlz erg conservatief is op basis van beschikbare data.

x miljoen EUR

Kostenontwikkeling Wet Langdurige Zorg

15

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

KERNPROBLEMEN EN AMBITIES PER PRIORITAIRE OPGAVE (KWALITATIEF EN MET DATA)

Prioritaire opgave 1: Kwetsbare ouderen nu en in de toekomst Beschrijving van de prioritaire opgave(n) Het vertrekpunt van ondersteuning is ‘de leefwereld’ van de ouderen op het gebied van wonen, leven en welzijn. In de periode 2023-2028 blijft het aandeel formele zorg in de ondersteuning en zorg van kwetsbare ouderen in de regio West-Brabant West, gelijk. Gelet op de vergrijzing en toename complexe casuïstiek, is hiervoor een relatieve afname van 16% nodig van de zorgvraag. Dit bereiken we door in alle facetten van de reis van ouderen, de zorg- en ondersteuningsvraag te beantwoorden vanuit een coalitie van welzijn en zorg en het versterken van informele zorg: hand in hand, met als basis eigen regie en het gewone leven. Hierbij zien we welzijn als een breed begrip: het sociaal werk en de verbinding vanuit hier naar het totale voorliggende veld van bewegen, cultuur, onderwijs, (vrijwilligers)werk, etc. Beschrijving van de ambitie op de opgave(n) → Vergroten van eigen regie, veerkracht en zelfredzaamheid van kwetsbare ouderen en hun netwerk verlaagt de vraag naar formele zorg en hulp. → Inzetten op preventieve interventies die multiproblematiek (of verergering) voorkomen. → Zorg- en welzijnspartners handelen collectief vanuit positieve gezondheid om aan te sluiten op de behoefte van ouderen.

→ Zorg- en welzijnspartijen werken gelijkwaardig samen in wijken en buurten zodat een integraal aanbod voor ondersteuning en zorg ontstaat.

→ Partijen werken datagericht: meten en verbeteren op basis van data. Beschrijving van de doelstellingen op de opgave(n) → Toename ervaren gezondheid en welbevinden (GGD gezondheidsmonitor, 0-meting 2020-2021), Leeftijd 65 jaar en ouder. → Relatieve afname zorgconsumptie, dit meten we middels: 1 Herhaalbezoeken huisarts. 2 Herhaalbezoeken SEH en HAP. 3 Crisisopnames (IBS, ELV, EHKO, rechtelijke machtiging). 4 Aantal verpleegplaatsen. 5 Aantal Wmo-indicaties. 6 Afname aantal uren wijkverpleging per inwoner/cliënt. → Op de korte termijn is de opgave om de toename van zorgconsumptie af te wenden. Op de langere termijn is de opgave de zorgconsumptie zoveel mogelijk te voorkomen. → We benutten ook de krachten binnen de groep ouderen t.b.v. mantelzorg en/of vrijwilligerswerk. Beschrijving van de impact die deze opgave heeft (minder zorg, slimmere zorg, betere zorg) → De zorgvraag wordt uitgesteld. → De zorgvraag wordt verminderd. → De kwaliteit van leven neemt toe.

VOOR EEN AANLEIDING EN EEN SAMENVATTING UIT HET REGIOBEELD: ZIE BIJLAGE 1

16

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

KERNPROBLEMEN EN AMBITIES PER PRIORITAIRE OPGAVE (KWALITATIEF EN MET DATA)

Prioritaire opgave 2: Druk op de arbeidsmarkt en afname mantelzorgers Integraal onderdeel van het regioplan Omdat het thema arbeidsmarkt zo’n essentieel onderdeel is van alle onderdelen in het regioplan, is besloten om voor deze prioritaire opgave geen aparte ambitie en doelstellingen te formuleren. Het thema mantelzorg is ondergebracht bij thema 1: kwetsbare ouderen nu en in de toekomst.

VOOR EEN AANLEIDING EN EEN SAMENVATTING UIT HET REGIOBEELD: ZIE BIJLAGE 1

17

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

KERNPROBLEMEN EN AMBITIES PER PRIORITAIRE OPGAVE (KWALITATIEF EN MET DATA)

Prioritaire opgave 3: Mentale gezondheid Beschrijving van de prioritaire opgave(n): Het versterken en verbeteren van de toegankelijkheid van de ggz en het sociaal domein voor mensen met een psychische kwetsbaarheid of psychiatrische aandoening. In de basis is terug te leiden naar een aantal hoofdopgaven: → Als gevolg van verdere ambulantisering in de ggz, wonen steeds meer mensen met een psychische kwetsbaarheid of psychiatrische aandoening in de wijk en niet meer in een ggz-instelling. Het beeld lijkt nu te zijn dat de leefbaarheid in wijken hierdoor meer onder druk is komen te staan. In sommige wijken is een concentratie van kwetsbare inwoners waarneembaar, wat tot meer ervaren overlast in de wijk leidt. We zien ook dat hulpverleners vaker bezig zijn met inwoners met verward gedrag. → Huisartsen hebben soms moeite om te bepalen of hun cliënten gebaat zijn bij hulp van de ggz en/of het sociaal domein. Hierdoor komt het voor dat huisartsen onterecht een cliënt naar de ggz verwijzen. Met als gevolg dat de cliënt soms onnodig lang moet wachten voordat de juiste zorg of ondersteuning wordt geboden. De samenwerking tussen huisartsen, sociaal domein en ggz / verslavingszorg moet op dit punt ook beter. → De wachtlijsten en wachttijden voor de ggz en verslavingszorg zijn lang en hierdoor verergert de problematiek van de cliënt.

Daarnaast zien we dat cliënten ten onrechte op een wachtlijst staan, bijvoorbeeld omdat zij ergens anders beter geholpen zijn of omdat zij op meerdere wachtlijsten staan.

→ Door de tekorten op de arbeidsmarkt moeten we de zorg en ondersteuning anders organiseren. Ook als we in staat zijn om mensen aan de zorg te binden, zijn er nog onvoldoende arbeidskrachten. → Mede als gevolg van de genoemde tekorten op de arbeidsmarkt staat een deel van het cruciale aanbod ggz onder druk. Cruciaal omdat het aanbod slechts door één of enkele aanbieders in de regio wordt geleverd en er direct gezondheidsschade ontstaat voor de cliënt, op het moment dat het aanbod niet meer in de regio aanwezig is. Zorgaanbieders in de regio en zorgverzekeraars gaan begin 2024 met elkaar in gesprek over de (noodzakelijke) invulling van het cruciale zorgaanbod in de regio. Binnen de zorg- en welzijnsketen zien we een toename van complexiteit (combinatie LVB, ggz en verslaving). De komende jaren neemt bovendien het aantal ouderen ook toe en dus ook het aantal ouderen met psychische klachten. De ggz, de verslavings- en ouderenzorg kunnen deze toename in aantallen en complexiteit moeilijk aan en de wachttijden overschrijden de normen. De kwaliteit van zorg en ondersteuning voor bijzondere doelgroepen, denk aan cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening of mensen met onbegrepen gedrag, staat hierdoor onder druk. VOOR EEN AANLEIDING EN EEN SAMENVATTING UIT HET REGIOBEELD: ZIE BIJLAGE 1

18

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

KERNPROBLEMEN EN AMBITIES PER PRIORITAIRE OPGAVE (KWALITATIEF EN MET DATA)

Prioritaire opgave 3: Mentale gezondheid Beschrijving van de ambitie op de opgave(n) Om de toegankelijkheid in de ggz te verbeteren en wachttijden te verminderen, zetten we in op voorkomen én uitstellen van een zorgvraag. We sluiten hierbij zoveel mogelijk aan bij de behoefte van de inwoner. Dat vraagt aandacht voor collectieve preventie en het verbinden van de huisarts, sociaal domein en ggz (incl. verslavingszorg) in een brede mentale gezondheidsbeweging. Psychische klachten worden niet onnodig gemedicaliseerd, de inzet van het sociaal domein wordt maximaal benut om te voorkomen dat dure gespecialiseerde zorg nodig is. Juist door de verbinding tussen het sociale en medische model willen we in West – Brabant West sneller kunnen op- en afschalen in het bieden van passende zorg, als dat nodig is. Daarnaast benutten we de mogelijkheden van e-health nog onvoldoende. Dat willen we veranderen om zo onze schaarse professionals zo effectief mogelijk te laten werken. Beschrijving van de doelstellingen op de opgave(n) → Het verminderen van mentale gezondheidsproblemen en suïcide(pogingen). → Verminderen van de wachttijden door instroom met 10% te reduceren en door- en uitstroom te verbeteren.

→ Meer inzetten van e-health. → Minder mensen met psychische klachten/suïcidaal gedrag in huisartsenzorg en het sociaal domein, omdat meer mensen zich mentaal gezond voelen en beschikken over de vaardigheden om deze in stand te houden. → Doorbreken van het taboe om te praten over mentale gezondheid(sproblemen) en suïcide(gedachten) en het verminderen van het stigma op het hebben van een psychiatrische aandoening. Beschrijving van de impact die deze opgave heeft (minder zorg, slimmere zorg, betere zorg) → Door een betere triage zou 10% van de cliënten niet bij de ggz terechtkomen. → Meer inzet van zelfzorg-apps in de overbruggingsfase of bij cliënten die thuis wonen, leidt in principe tot minder crisis­ opnames en niet tot het verergering van de klachten. Doel is 6% capaciteitsreductie. → Cliënten worden sneller geholpen doordat zij vaker direct naar het juiste ondersteunings- of zorgaanbod worden verwezen.

VOOR EEN AANLEIDING EN EEN SAMENVATTING UIT HET REGIOBEELD: ZIE BIJLAGE 1

19

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

KERNPROBLEMEN EN AMBITIES PER PRIORITAIRE OPGAVE (KWALITATIEF EN MET DATA)

Prioritaire opgave 4: Kansrijk opgroeien Beschrijving van de prioritaire opgave(n) Het verkleinen van gezondheidsverschillen is het meest effectief in het begin van iemands leven (en eigenlijk al net voor het begin). Zo’n 30-40% van de ouders ervaart problemen en stress bij de opvoeding van hun kind. Sociaaleconomische problemen in het gezin en psychosociale problemen bij ouders en kinderen, belemmeren dat een kind, en daarmee de jongere en jongvolwassene, kansrijk kan opgroeien. Op dit moment mist er een integraal preventienetwerk rond de (potentieel) kwetsbare kinderen, waarin een sterke verbinding tussen het sociaal en medisch domein wordt gelegd. Het is nodig om in de komende (3-4) jaren de doorlopende preventieketen zo vorm te geven dat we risicogroepen in beeld krijgen en kunnen toeleiden naar een passend aanbod. We moeten hierbij ongelijk investeren voor gelijke (gezondheids)kansen. Beschrijving van de ambitie op de opgave(n) Over 4 jaar staat er een integrale preventie- en zorgketen, waarin in ieder geval geboortezorg, jeugdgezondheidszorg, jeugdhulp en het sociaal domein op elkaar zijn aangesloten. Vanuit die preventie-infrastructuur is een passend aanbod gerealiseerd, dat aansluit op de drie actielijnen van Kansrijke Start: voor de zwangerschap, tijdens de zwangerschap, na de geboorte. Hierbij is specifiek aandacht voor risicogroepen.

VOOR EEN AANLEIDING EN EEN SAMENVATTING UIT HET REGIOBEELD: ZIE BIJLAGE 1

Beschrijving van de doelstellingen op de opgave(n) → Eind 2024 staat er een regionale ketensamenwerking Kansrijke Start met een regionale coalitie en lokale coalities waaraan alle gemeenten (en hun partners) deelnemen. →V  anuit het regionale netwerk optimaliseren we de klantroute Kansrijke Start in alle gemeenten. →B  innen 4 jaar hebben we een basis veilige en gezonde kindomgeving georganiseerd die we blijvend uitbouwen en versterken en waarin het kind centraal staat. →V  ersterken van zelfverzekerd (toekomstig) ouderschap. Beschrijving van de impact die deze opgave heeft (minder zorg, slimmere zorg, betere zorg). Door te investeren in de eerste levensjaren van een kind en versterking van positief (toekomstig) ouderschap, investeren we in een gezonde maatschappij. Preventie in de eerste levensjaren, voorkomt zorgkosten in het latere leven. Eerdere inzet van (zorg)capaciteit bespaart latere, vaak grotere inzet en voorkomt menselijk leed. Zo dragen we bij aan: →e  en gezonde generatie met een kansrijke start voor de meest kwetsbare kinderen; →m  inder huisartsbezoeken en ziekenhuisopnames van jonge kinderen; → minder beroep op de huisartsenpraktijk door inwoners; → l agere maatschappelijke en zorgkosten op een later moment.

20

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

KERNPROBLEMEN EN AMBITIES PER PRIORITAIRE OPGAVE (KWALITATIEF EN MET DATA)

Prioritaire opgave 5: Leefstijl, leefomgevinggerelateerde ziekten en kansenongelijkheid Beschrijving van de prioritaire opgave(n) Er is gezondheidswinst te behalen door een gezondere leefstijl en leefomgeving. We zien in West-Brabant West een toename van de prevalentie van leefstijl- en leefomgeving-gerelateerde ziekten. Bovendien zien we een ongezondere leefstijl (zoals een hoger percentage overgewicht en lager percentage sporters). We kampen met een slechtere luchtkwaliteit en meer geluids­ overlast, voornamelijk veroorzaakt door industrie en wegverkeer. Door inzet op leefomgeving en gezonde leefstijl willen we toe naar een toename van de feitelijke en ervaren (positieve) gezondheid, door een afname van de prevalentie van leefstijl- en leefomgeving-gerelateerde ziekten. Doel hiervan is om zorg en welzijn toegankelijk te houden voor diegenen die deze zorg nodig hebben. Doelstelling In de regio West-Brabant West stijgt het percentage inwoners (18+) dat hun gezondheid ervaart als goed tot zeer goed en het brede gevoel van welbevinden van alle inwoners in de periode 2023-2028 tot boven landelijke gemiddelde. (Ervaart eigen gezondheid als goed tot zeer goed: Landelijk gemiddelde 2022 is 70%, D6 en Brabantse Wal is 67%)

Beschrijving van de ambitie op de opgave(n) De regio West-Brabant West heeft op het gebied van leefstijl en leefomgeving de ambitie om: → te zorgen dat we al onze gezonde inwoners gezond houden; → te zorgen dat we bij mensen met een kwetsbare gezondheid het maken van gezondere leefstijl­keuzes makkelijker en toegankelijker maken; → te zorgen dat we de gezondheid van (chronisch) zieken zodanig bevorderen dat dit hun kans op herstel vergroot. We doen dit door een beweging te creëren waarbij we werken aan: → het gezonder maken van de leefomgeving van mensen in West-Brabant, zodat deze de gezondheid van onze inwoners bevordert en beschermt; → een passend, toegankelijk, integraal en begrijpelijk ondersteuningsaanbod op leefstijl; → het vergroten van gezondheidsvaardigheden en kansengelijkheid.

VOOR EEN AANLEIDING EN EEN SAMENVATTING UIT HET REGIOBEELD: ZIE BIJLAGE 1

21

REGIOPLAN WEST-BRABANT WEST

KERNPROBLEMEN EN AMBITIES PER PRIORITAIRE OPGAVE (KWALITATIEF EN MET DATA)

Prioritaire opgave 5: Leefstijl, leefomgevinggerelateerde ziekten en kansenongelijkheid Ervaart eigen gezondheid als (zeer) goed (18+ jaar) – 2022 – Subregio’s

Bron: GGD

22