Document · PDF

BN - Masterplan Centrum Baarle 2021

Commissie Bestuur en Middelen 24 maart 2026, gemeente Baarle NassauBij agendapunt: Openbare Ruimte11.890 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

1 juni 2021

Masterplan Centrum Baarle Openbare ruimte

Colofon Opdrachtgever: Gemeente Baarle-Nassau Gemeente Baarle-Hertog

In samenwerking met: Belverde tuin en landschap

Documentnaam: 1012-Centrum Baarle Hertog-Nassau-Masterplan openbare ruimte

Wijzigingsdatum: 1 juni 2021

Wissing B.V. Middenbaan 108, 2991 CT, Barendrecht Postbus 37, 2990 AA, Barendrecht

T + 31 (0)180 61 31 44 www.wissing.nl

Inhoud 1. Inleiding

Aanleiding7 Opgave7 Participatie7 Leeswijzer7

2. Ruimtelijke verkenning

Enclaves9 Verkeersstromen10 Aanhechting met de omgeving per fiets

Toegang en routing

Bronpunten13 Positie van de bebouwing in relatie tot de openbare ruimte

_ Masterplan Centrum Baarle

3. Visie

5. Materialisatie & vergroening

Baarle is...

Bestrating

Visie: Baarle heeft...

Straatmeubilair

Vertaling van visie tot Masterplan

Uitstallingen en terrassen

Overzicht van ingrepen

Algemene vergroening

Hiërarchie van de openbare ruimte

Bouwstenen voor vergroening

Masterplan24

4. Deeluitwerkingen

Bronnenlijst

Hoofdcentrum27 Nevencentrum42 Ontsluitingswegen dorp en parkeren

_ Masterplan Centrum Baarle

1. Inleiding

_ Masterplan Centrum Baarle

Aanleiding

Participatie

Op 7 september 2019 is de Randweg Baarle feestelijk geopend. Dit betekent dat de verkeersstromen door het centrum van Baarle drastisch zijn gewijzigd. Dit biedt een geweldige kans om de openbare ruimte anders in te richten. Enerzijds om de kwaliteitsbeleving van het centrum te verhogen (zowel voor eigen inwoners en ondernemers, als voor toeristen). Anderzijds is hierdoor een verkeersveiligere inrichting te realiseren. Daarbij is de openbare ruimte in het centrum aan vernieuwing toe. De inrichting is niet meer aantrekkelijk en door het vele vrachtverkeer vaak ook kapot gereden. Sommige wegen zijn op dit moment of op korte termijn aan het einde van hun technische levensduur.

Om te komen tot een goed Masterplan voor het centrum van Baarle was een belangrijk onderdeel de ‘stakeholders’ en inwoners intensief te betrekken in het totstandkomingsproces. Door middel van een interactief proces met stakeholders en inwoners willen we een zo goed mogelijk resultaat bereiken door gebruik te maken van hun kennis (verstand), kunde (ervaring) en netwerken en ze mee te nemen in de afwegingen die gedurende het proces worden gemaakt.

Opgave

Omdat het om het centrum van het dorp gaat, waar alle inwoners gebruik van maken en vele ondernemers onderdeel van uitmaken, wilden we weten welke wensen, ideeën en aandachtspunten inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere stakeholders hebben.

Het Masterplan is een overkoepelend en door stakeholders gedragen Masterplan voor de openbare ruimte, met aandacht voor duurzaamheid, klimaatadaptatie en beeldkwaliteit. De realisatie van het Masterplan moet leiden tot een bruisend en herkenbaar centrum van Baarle.

Bij de start van het proces hebben we daarom verschillende sessies gehouden: •• Vakbeurs met alle betrokken disciplines binnen de gemeenten; •• Interviews met drie zogenaamde influentials, een winkelier, een horeca=ondernemer en een bekende Baarlenaar; •• Werksessie College; •• Werksessie Raadscommissie; •• Ronde tafelgesprekken met (maatschappelijke) organisaties die betrokken zijn bij het centrum; •• Ondernemersavond in de sporthal; •• Bewonersavond in de sporthal; •• Online bijeenkomst voor de inwoners van BaarleHertog.

De drie toegangswegen zijn onderdeel van de opgave, omdat zij de entree van het dorp zijn en deels aan herinrichting toe zijn.

Alle ingebrachte informatie en ideeën hebben we verwerkt tot een concept Masterplan dat we wederom met de stakeholders en inwoners hebben besproken in interactieve

De gemeenten gaan de komende jaren dus een groot gebied herinrichten. Daarbij willen de gemeenten niet de huidige inrichting simpelweg opnieuw aanleggen. Door uniforme uitgangspunten voor de inrichting van de openbare ruimte vast te leggen willen de gemeenten de stedenbouwkundige structuur in ruimtelijke inrichting versterken. Dit is wat we gedaan hebben in dit Masterplan Centrum Baarle:

_ Masterplan Centrum Baarle

online bijeenkomsten. Vanwege de coronamaatregelen was het helaas niet mogelijk om fysiek bij elkaar te komen, maar ook tijdens deze online bijeenkomsten konden we op een goede manier in gesprek gaan met organisaties, ondernemers, inwoners en de raadscommissie. Bij de verdere uitwerking van de verschillende deelplannen zal participatie plaatsvinden met de directe omwonenden.

Leeswijzer In dit Masterplan worden in de verschillende hoofdstukken de voorstellen voor de transformatie van het centrum van Baarle voor de middellange en lange termijn toegelicht. Als eerste lichten we de ruimtelijke verkenning toe waarmee we zijn gestart. De participatie heeft hier een grote rol in gespeeld. Daarna komt de visie in hoofdlijnen aan bod, waarin we beschrijven wat het overall concept is voor de herinrichting van het centrum. In de volgende hoofdstukken bespreken we de ideeën voor een aantal specifieke locaties in Baarle of per onderdeel, zoals de grens en vergroening.

2. Ruimtelijke verkenning

_ Masterplan Centrum Baarle

Enclaves Baarle is een uniek dorp: 30 enclaves binnen 1 dorp, 22 Belgische enclaves en 8 Nederlandse enclaves. De grens loopt in Baarle dwars door wegen, huizen en tuinen. In de bebouwde kom van Baarle worden de enclavegrenzen in de huidige situatie overal zichtbaar gemaakt met behulp van speciale trottoirtegels en aluminium plaatjes in het wegdek. Zo is overal in de openbare ruimte te zien waar de grens loopt. Ook op de gebouwen is aangegeven of een woning of gebouw zich in België of Nederland bevindt. Deze unieke situatie is hét belangrijkste karakteristiek van Baarle. Dit hebben we ook vanuit de participatie meegekregen, zowel organisaties, ondernemers als inwoners hebben aangegeven dat dit belangrijk is voor het dorp en daarmee ook voor de inrichting van de openbare ruimte. Bij de herinrichting van het centrum is het daarom belangrijk om de grens goed zichtbaar te houden in de openbare ruimte en plaatselijk de enclavesituatie te verduidelijken als integraal onderdeel van het ontwerp van de openbare ruimte. De grens doorsnijdt op veel plekken het centrum. Er zijn 2 plekken die extra bijzonder zijn. Als eerste de grens dwars over de Singel, omdat deze centraal in het hart van Baarle is gelegen en daarmee veel toeristen trekt. Deze grens is in de huidige situatie ook al verbijzonderd met afwijkende materialisering en een plaquette in het trottoir.

Ten tweede de grens over de Loswal en de Stationsstraat, omdat deze ook deels door een winkelpand loopt en veel toeristen hier hun bezoek aan Baarle beginnen. Ook het plan om het nieuwe cultuurcentrum Baarle in het verlengde van deze grens te plaatsen, maakt deze grens in de toekomst des te interessanter.

_ Masterplan Centrum Baarle

en s

Voorang ﬁetsers?

Nie

str

aat

lei

n An int

aat

elstr

Kap

Pastoor de Ka

terstraat

Gevaarlijk kruispunt

nstra

Voorang ﬁetsers?

Mole

_ Masterplan Centrum Baarle

Stationstraat

De routes Bredaseweg/Hoogbraak/Chaamseweg/ Nieuwstraat - Turnhoutseweg/Molenstraat - Alphenseweg/ Sint Annaplein waren tot voor kort onderdeel van het provinciale autowegennetwerk. Door het realiseren van de randweg is de hoeveelheid doorgaand verkeer door het dorp aanzienlijk afgenomen. Uit de gesprekken tijdens de participatie blijkt dat vooral doorgaand vrachtverkeer nog steeds voor veel overlast zorgt. In het concept Mobiliteitsplan Baarle 2021 d.d. 26 maart is opgenomen dat er een verbod komt voor doorgaand vrachtverkeer door het centrum en inmiddels is er een verkeersbesluit genomen om vrachtverkeer zonder aantoonbare bestemming te weren in de kom. Dit zorgt ervoor dat er ruimte ontstaat, zowel fysiek als in gebruik, voor herinrichting van het centrum. Het centrum blijft bereikbaar voor de auto, maar het krijgt een veel minder prominente rol in het gebruik van de openbare ruimte. Uit de participatie zijn verschillende plekken in het dorp aangewezen die als verkeersonveilig worden ervaren. De twee autokruisingen Molenstraat - Kapelstraat en Sint Annaplein - Singel zijn hierbij het meest genoemd. Verkeersveiligheid zal bij deze straten daarom extra aandacht krijgen. Het doorgaand landbouwverkeer blijft deels door het centrum gaan en hiermee wordt rekening gehouden bij de herinrichting.

Alp h

Het dorp Baarle kent drie belangrijke toegangswegen: Bredaseweg/Hoogbraak/Chaamseweg, Alphenseweg en Turnhoutseweg/Molenstraat. Deze drie straten komen samen op de Singel.

ew eg

Verkeersstromen

Het Bels Lijntje is een bijzondere fietsroute die dwars door het centrum van Baarle gaat. Deze doorgaande fietsroute kruist op twee punten in het centrum autowegen. De fietsroute heeft op dit moment geen voorrang. In de toekomstvisie Bels Lijntje d.d. maart 2019 wordt de ambitie uitgesproken om de fietsroute voorrang te geven op de auto.

Bre a 1 uamsdewae ur g

Nie

aat

Ulicote n stoor de Kater straat 15Pam in

aat

elstr

Kap

nstra

Mole

Turnhout 45 min

Het Bels Lijntje maakt aan de noordzijde van de Loswal een slinger om de weg recht over te steken, maar deze situatie zorgt in de openbare ruimte voor een hele onrustige situatie met veel ongebruikte hoeken en een onlogische routing voor de fietser. De verkeersonveiligheid in het centrum voor fietsers is een veel genoemd punt tijdens de participatiebijeenkomsten. Er is geen ruimte in het centrum voor meer vrijliggende fietspaden zoals Bels Lijntje, weliswaar krijgt met de nieuwe inrichting de fiets een prominentere plek in het centrum om de toegankelijkheid voor de fietsers (toeristen) te waarborgen.

_ Masterplan Centrum Baarle

str

n An int

lei

Stationstraat

Zoals eerder aangegeven loopt er dwars door Baarle een bijzondere fietsroute, het Bels Lijntje. Het Bels Lijntje was een spoorlijn tussen Tilburg en Turnhout en dit tracé vormde het Nederlandse deel van Spoorlijn 29. Sinds 1990 is het Bels Lijntje een fietspad. Het Bels Lijntje maakt onderdeel uit van een regionaal fietsnetwerk. Dit uitgebreide netwerk van fietsroutes waar Baarle onderdeel van uitmaakt is een belangrijke toeristische ‘attractie’. Het landelijk gebied rondom Baarle wordt veel bezocht door fietsende toeristen, die dan ook vaak Baarle bezoeken. De bereikbaarheid van het dorp met de fiets is uitgebreid vanuit verschillende richtingen. Maar naast het Bels Lijntje zijn er door het centrum van Baarle geen andere vrijliggende fietspaden. Langs de voormalige provinciale wegen, buiten het centrum, en richting naar Ulicoten en langs de Oordeelsestraat zijn er ook vrijliggende fietspaden. De aansluiting van de fietsroutes uit de omgeving op het dorp is belangrijk om goed bereikbaar te zijn en te blijven voor de toeristen.

Tilburg 1 uur

AlA p lp 15henshewen mi eg n

Aanhechting met de omgeving per fiets

el pp in o P m 30

en s

Nie

aat

Verbeteren?

Pastoor de Ka

terstraat

Mole

Verbeteren?

nstra

Voor de herinrichting van het centrum is een logische, aantrekkelijke en kwalitatieve routing het uitgangspunt.

aat

elstr

Kap

Duidelijk met kwaliteit

Vanuit de parkeerplaatsen zijn er langs de hoofdwegen, maar ook via een aantal steegjes of smalle straten verschillende routes naar het hart van Baarle. De ruimte voor de voetganger is variabel en niet overal comfortabel. Ook ontbreekt het soms aan goede en logische verbindingen. Ook de uitstraling van vooral de smallere straten en stegen is niet overal even aantrekkelijk. De slechte kwaliteit van de openbare ruimte voor voetgangers is tijdens de participatie veelvuldig aan bod gekomen.

_ Masterplan Centrum Baarle

str

n An int

lei

Stationstraat

Vanuit alle toegangswegen zijn verschillende parkeerplaatsen goed bereikbaar. Binnen enkele jaren wordt de Oostelijke parking op Belgisch grondgebied gerealiseerd die ervoor zorgt dat ook deze zijde een goede parkeervoorziening heeft.

Alp h

Zowel voor de auto als voor de fiets is Baarle van meerdere kanten goed te bereiken. Er zijn drie hoofdontsluitingsroutes Bredaseweg/Hoogbraak/Chaamseweg vanuit noordwest, Alphenseweg vanuit noordoost en Turnhoutseweg/ Molenstraat vanaf zuid. Twee secundaire ontsluitingen zorgen voor de ontsluiting op de lagere schaal, de Kapelstraat en Oordeelsestraat vanuit het oosten en de Pastoor de Katerstraat en Molenbaan vanuit het westen.

ew eg

Toegang en routing

en s

Nie

str

aat

n An int

Huis Loveren

aat

elstr

Kap

Pastoor de Ka

terstraat

nstra

Aanvullend op de bronpunten in het centrum is Loveren 19 genoemd, het huis met de twee huisnummers. Dit is voor het toerisme een belangrijk bronpunt, maar valt buiten het plangebied van dit Masterplan.

_ Masterplan Centrum Baarle

lei

Mole

De verschillende bronpunten maken clusters die belangrijke gebieden in het centrum definiëren.

Stationstraat

De parkeerplaatsen zijn voor veel bezoekers het startpunt. Daarnaast zijn de supermarkten binnen een centrum belangrijke bronpunten vanwege het grote aantal bezoekers, met daarop aansluitend de andere winkelgebieden, zoals de Nieuwstraat, Molenstraat en Sint Annaplein. Naast deze ‘standaard’ bronpunten hebben we voor Baarle nog twee hele unieke bronpunten gedefinieerd, de grensaanduidingen op de Singel en op de Loswal/Stationsstraat.

Alp h

Bij de herinrichting van een centrum is het belangrijk om de bronpunten in beeld te brengen. Bronpunten zijn de punten waar bezoekers (inwoners en toeristen) starten en ‘eindigen’. Deze plekken worden daardoor veel bezocht.

ew eg

Bronpunten

ew eg

en s

Alp h

Positie van de bebouwing in relatie tot de openbare ruimte

Relatie plein verbeteren

Dit Masterplan richt zich op de herinrichting van de openbare ruimte en dus niet op de gebouwen, maar het raakvlak van de gebouwen aan de openbare ruimte is wel degelijk van invloed en daarom ook onderdeel van de inventarisatie. De gebouwen hebben in meer of mindere mate een directe relatie met de openbare ruimte en de invulling hiervan heeft grote invloed op het beeld in de straat.

Nieuw? Beter! Relatie o.r. met bebouwing door terras of uitstalling winkels

aat

elstr

Kap

de Kater

straat

_ Masterplan Centrum Baarle

nstra

Maar naast de overgang gebouw - openbare ruimte, zijn er ook een aantal gebouwen die een prominente rol spelen in de beleving van de openbare ruimte, vanwege hun prominente ligging of bijzondere uitstraling. Deze promi-

aat

Mole

Daarnaast bevinden zich in het centrum diverse kleinere straten waar de relatie met de gebouwen heel anders is, omdat het hier gaat om woningen of achterkanten. Hierdoor is er geen directe relatie met de openbare ruimte (groene lijn) en dit vraagt dan ook om een andere overgang, bijvoorbeeld door de toevoeging van groen (groene gevels en geveltuintjes).

str

n An int

Aandacht groen?

Pastoo r

lei

Stationstraat

De winkels en horeca hebben een directe relatie met de openbare ruimte (rode lijn) door terrassen en bijvoorbeeld uitstallingen tegen de gevel. Deze inrichting zorgt voor beleving, maar mag het gebruik van de openbare ruimte niet hinderen. Bij de herinrichting van de openbare ruimte zullen hier goede afspraken over moeten worden gemaakt om de ruimte voor voetgangers in stand te houden en waar mogelijk de kwaliteit van de openbare ruimte te versterken.

Nie

nente gebouwen, zoals de beide kerken en (voormalige) gemeentehuizen, moeten gewaardeerd worden en bij de herinrichting kan deze positie verder worden versterkt. Maar er is nog een aantal gebouwen die door hun magere beeldkwaliteit een negatieve invloed hebben op het straatbeeld. Toekomstige transformatie van deze panden kan van grote waarde zijn. Het belangrijkste voorbeeld hiervan is het Rabobankgebouw, deze is tijdens de participatie veelvuldig genoemd als ongepast en kans voor

transformatie. Het gebouw zou volgens de participanten vervangen moeten worden door een meer passend gebouw voor het centrum.

Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand-kerk

Linksboven: Heemhuis Rechtsboven: St. Remigiuskerk (‘De Belse kerk’) Onder: Gemeentehuis Baarle Nassau

_ Masterplan Centrum Baarle

3. Visie

_ Masterplan Centrum Baarle

Baarle is... Een dorp met geschiedenis In de twaalfde eeuw was het gebied moerasgebied. In 1198 gaf Hendrik I, hertog van Brabant, een deel van het land over aan Godfried van Schoten, de heer van Breda. Hendrik behield de gronden die hem huur betaalden. Het gebied dat Hendrik bewaarde, maakt nu deel uit van België. Het gebied dat aan Godfried werd gegeven, bevindt zich nu in Nederland. De titel “Heer van Breda” is nu in handen van Willem-Alexander, koning van Nederland. De titel “Hertog van Brabant” is nu een hoffelijkheidstitel van de erfgenaam van de Belgische troon.

Uitgangspunt Masterplan Deze geschiedenis uit zich niet alleen in de bebouwing, maar ook in een kwalitatieve openbare inrichting. Via smalle steegjes, groene winkelstraten en een gezellig dorpsplein kunnen voetgangers en fietsers zich comfortabel door het centrum heen bewegen.

Een toeristische hotspot Baarle is een dorp waarvan het grondgebied is opgedeeld in een lappendeken van Belgische en Nederlandse territoria. Het Belgische deel omvat 22 enclaves op Nederlands grondgebied. De enclaves omringen op hun beurt zeven Nederlandse gebieden. Het Belgisch grondgebied omgeeft ook een achtste Nederlands gebied bij Ginhoven. Daarbij heeft Baarle ook een quadripunt (twee grenzen die elkaar kruisen dus met een kruising van landen) dat wordt gedeeld door twee van de enclaves, dus extra bijzonder hier met twee in plaats van vier landen.

Uitgangspunt Masterplan © Kaboompics

_ Masterplan Centrum Baarle

Deze bijzondere enclavesituatie zorgt ervoor dat Baarle een geliefde plek is voor toeristen. De grens is duidelijk ervaarbaar en geeft het dorp een bijzondere identiteit. Met name bij de Loswal en op de Singel/Kerkplein zorgt dit voor veel bezoek. Hier kunnen mensen goed met de grens op de foto.

Visie: Baarle heeft... Allure Overzichtelijke straten en pleinen ingericht met hoogwaardige materialen en een optimale vergroening maken Baarle een dorp met allure. Door middel van fietsstraten en shared space (gezamelijke ruimte gedeeld door verschillende soorten gebruikers) met een rustige inrichting voelt de automobilist zich te gast. Dit zorgt ervoor dat het centrum van Baarle een veilige en prettige plek voor zowel bewoners als bezoekers is om te verblijven.

Kwalitatieve voorzieningen Baarle kent een grote hoeveelheid aan kwalitatieve voorzieningen. De Nieuwstraat, Molenstraat en het Sint Annaplein zijn populaire winkelstraten. Deze winkelstraten worden met elkaar verbonden door middel van het centrale dorpsplein, bestaande uit de Singel en het Kerkplein. Hier kan men op één van de vele terrassen van een drankje of hapje genieten. En om even te ontspannen is er op het Sint Annaplein een fijn parkplein waar kinderen kunnen spelen, inwoners elkaar kunnen ontmoeten en er kan worden gerust tijdens een enclavewandeling. Baarle is niet alleen een fijn dorp om te wonen, maar ook een geliefde plaats voor bezoekers, die met een mooie herinnering en een goed gevoel vertrekken na een leuke middag in Baarle.

Een impressie van de beoogde sfeer van het centrum van Baarle.

GreentoColour®

_ Masterplan Centrum Baarle

Vertaling van visie tot Masterplan Rustig en duidelijk ingerichte openbare ruimte en eenheid in de inrichting in heel het centrum Door in heel Baarle dezelfde inrichtingsprincipes en -elementen toe te passen ontstaat er meer eenheid in de uitstraling van de openbare ruimte. Hiermee ontstaat er een overzichtelijk en beter navigeerbaar centrum. De straten krijgen een heldere inrichting met zoveel mogelijk ruimte voor voetgangers, groen en verblijven/terrassen. Door het gebruik van een beperkt aantal verschillende materialen ontstaat de gewenste eenheid. Waar nodig kan dan een verbijzondering in materialisatie ingezet worden, maar de basis is eenduidig.

Door deze rust en eenheid wordt de markering van de grens prominenter De belangrijkste verbijzondering is natuurlijk de grensaanduiding. Door de eenheid in de basis van de inrichitng komt automatisch de grens prominenter in beeld. De markering van de grens kan daarmee ook een rustig ontwerp krijgen, passend bij de totale sfeer van de openbare ruimte, met een duidelijk herkenbare materialisering en vormgeving.

_ Masterplan Centrum Baarle

Dorps met allure De inrichting blijft ingetogen waardoor het past bij het karakter van een dorp. Hoogwaardig materiaalgebruik en oog voor detail maken de inrichting chic en geeft Baarle weer de oorspronkelijke allure. De sfeer die we inzetten bij de herinrichting is daarmee ‘Dorps met allure’.

Restruimte wordt gebruikt voor groen Een groenere openbare ruimte is een gezondere openbare ruimte. Hiervoor wordt een vergroeningsstrategie opgesteld waarbij restruimtes in de openbare ruimte worden ingevuld met kwalitatief groen. Ook binnen deze vergroening wordt gestreefd naar eenheid waarbij het groen de ruimte ondersteund. Deze vergroening speelt in op belangrijke thema’s voor de openbare ruimte; verduurzaming, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Hittestress en wateroverlast komen steeds meer voor en het toevoegen van groen levert een grote bijdrage aan het verminderen van deze problemen.

Is er verschil tussen Nassau en Hertog gewenst? De participatie in de afgelopen maanden heeft een verschil van mening en ideeën opgeleverd. Wel of geen onderscheid tussen Nassau en Hertog. Een proeftekening met verschil in materialisering leverde een zeer onrustig beeld op die ook nog eens verkeersonveilige situaties opleverde. Daarmee is een onderscheid in materialisering voor het gehele centrum ongewenst. Wel kan er in de verdere uitwerking bekeken worden of in nuance een verschil gemaakt kan worden in de bestratingskleur op de Singel/Kerkplein tussen Belgisch en Nederlands grondgebied, aangezien de grens hier een bijzondere ligging heeft en deze ruimte een unieke inrichting krijgt ten opzichte van de rest van het dorp. (zie p. 27)

Overzicht van ingrepen Op basis van de participatie en onze bevindingen hebben we voor alle plekken in het dorp bekeken wat de gewenste ingreep zou zijn om te komen tot de visie ‘Dorps met allure’. De verschillende plekken en straten hebben we beoordeeld, maar ook hebben we gezocht naar ingrepen die voor het hele dorp waardevol kunnen zijn.

Eenheid Door bouwstenen voor de profielen te bepalen ontstaat er eenheid in de opbouw van de openbare ruimte. De bouwstenen bestaan uit: •• Voldoende rijbaanbreedte passend bij het gebruik, dus 5,80 meter bij doorgaand verkeer, maar smaller bij de kleinere straten in het centrum. •• Minimaal één voldoende breed trottoir. Omdat de ruimte niet altijd voldoende is voor twee volwaardige trottoirs, is het streven om in elk profiel in ieder geval altijd één voldoende breed trottoir te maken en deze waar mogelijk te koppelen aan de zijde van de parkeerplaatsen en terrassen. •• Parkeren ligt bij voorkeur aan één zijde in het profiel. In België is het niet toegestaan om tegen de richting in te parkeren bij tweerichtingsstraten en moet het parkeren dus wel aan twee zijden. In deze situaties ligt het parkeren op de plekken waar zich de verbredingen bevinden in het profiel van de straat. •• Restruimtes inzetten voor vergroening, zowel in bestaande profielen als in nieuwe inrichtingen. Daarbij kan groen ingezet worden om de ruimte vorm en schaal te geven. •• Terrassen krijgen, waar mogelijk, meer ruimte als de loopruimte hierbij voldoende blijft.

_ Masterplan Centrum Baarle

Ook in materialisatie en soort beplanting wordt ingezet op de eenheid, zie daarvoor hoofdstuk 5 materialisatie & vergroening.

Vergroening Het vergroenen van de openbare ruimte is in het gehele dorp een thema. Groen bevordert niet alleen de beleving, maar zorgt ook voor biodiversiteit en werkt klimaatadaptie in de hand. Voor het gehele centrum hebben we gekeken hoe we de openbare ruimte kunnen vergroenen. Soms is er veel ruimte, maar soms is deze ook maar beperkt. Per locatie is gekeken naar de mogelijkheden en kansen.

Verblijven Het vergroten van de ruimte, maar vooral van de kwaliteit van de ruimte om te verblijven zorgt ervoor dat het centrum van Baarle veel meer waarde krijgt voor bezoekers, zowel inwoners als toeristen. Fijne plekken om even te zitten, ruimte om te spelen en te ontmoeten of voor een gids om even te stoppen om een toelichting te kunnen geven tijdens een rondleiding, zorgt voor grote meerwaarde in het dorp. Dit gecombineerd met de groene inrichting maakt Baarle een prettig dorpscentrum om te bezoeken en te verblijven.

In de tekening hiernaast staat een overzicht van ideeën die aan de basis liggen voor dit Masterplan. Deze ideeën komen uit de diverse participatiebijeenkomsten en inventarisatie van de huidige situatie. Dit vormt de basis voor het Masterplan en de deelplanuitwerkingen die hierna worden besproken.

Ter hoogte van de Goorweg: Fiets op rijbaan Bebouwde kom: 50km/u - 30km/u = overgang bestrating

Optimaliseren

eg Vergroening / terassen? Parkeren en kwaliteit

Rechttrekken

Trottoir verbreden

Kan deze eruit?

Eenheid

Nie

Groenere eenheid

Versmallen

Sin

Paaltjes eruit aat laad- & losplek

Stationstraat

CCB

str

lei

nn tA

Laden en lossen

Herinrichten als woonstraat

Overrijdbaar plein

Shared space en groen

Middelste bomen weg

aat

elstr

Kap Groen + parkeren? + palen?

Duidelijk proﬁel

Parkeren beter

Eenheid

nstra Mole

Ecologische hoofdstructuur

Hoe omgaan met grens?

Klimaatadaptief ingerichte parkeerplaats

_ Masterplan Centrum Baarle

Hiërarchie van de openbare ruimte Het centrum van Baarle valt op te delen in verschillende gebieden, verschil in gebruik van de openbare ruimte en de functies die zich aan deze ruimte bevinden. In de tekening hiernaast is deze verdeling verbeeld. De hiërarchie binnen de openbare ruimte geeft richting aan de invulling van de herinrichting in maatvoering en materialisatie. Het hoofdcentrum is, zoals de naam al zegt, het belangrijkste deel van het centrum. De meeste voorzieningen bevinden zich in dit deel van het centrum en is het meest intensief gebruikte deel van het centrum. Deze gebieden

_ Masterplan Centrum Baarle

ontvangen de meeste bezoekers, grotendeels te voet. Om deze reden is ruimte voor voetgangers extra belangrijk, dus is een breed trottoir hier gewenst. In het hoofdcentrum is de materialisering exclusiever, passend bij de rol die het speelt voor Baarle. Het Nevencentrum zijn de straten en stegen rondom het hoofdcentrum. De eenheid in maatvoering en vergroening wordt hier doorgezet, maar in materialisatie wordt gekozen voor een meer ingetogen inrichting.

St. Annaplein

Loswal St. Janstraat

Oost Oost

Oost

Loswal Kerkstraat

Kerkstraat

A. van Solmstraat

_ Masterplan Centrum Baarle

A. van Solmstraat Oost

Masterplan De verbeelding op de pagina hiernaast geeft een overzicht van de herinrichting van het centrum. De eenheid in materialisering in een eenduidige maatvoering met verbijzonderingen op bijzondere plekken, veel groen en een duidelijk hart van het centrum zorgen voor een openbare ruimte die past bij Baarle en het weer de allure van vroeger teruggeeft. De verschillende belangrijke openbare ruimtes, zoals de Singel/Kerkplein, het Sint Annaplein, de Nieuwstraat en Molenstraat en de Loswal/Stationsstraat worden aan elkaar verweven als een eenheid met daarbinnen ieder zijn eigen identiteit. De rest van het centrum is hieraan gekoppeld als een logisch netwerk dat uitnodigt in gebruik voor zowel de voetganger, de fietser en de ruimte biedt om te ontmoeten, rusten en verblijven. De auto blijft welkom in het centrum, maar wel te gast. Op deze manier wordt doorgaand verkeer ontmoedigd, maar blijft het centrum voor iedereen goed bereikbaar. In het hoofdstuk hierna beschrijven we de herinrichting per locatie of thema.

_ Masterplan Centrum Baarle

4. Deeluitwerkingen

_ Masterplan Centrum Baarle

Hoofdcentrum Dorpsplein De Singel en Kerkplein vormen samen een levendig en uniek dorpsplein. Dit plein vormt het hart van Baarle. Het is een bruisend plein met voldoende ruimte voor terrassen en zitgelegenheden waar zowel de bewoners als de bezoekers van Baarle rustig kunnen genieten van een hapje en een drankje.

Singel en Kerkplein Het plein wordt ingericht als een overrijdbaar plein op één niveau. De uniforme materialisatie zorgt voor een rustig beeld en voor herkenbaarheid van de grens. De grens wordt door middel van een brede hardstenen band met ingegraveerde witte kruisen vormgegeven. Daarmee is de unieke enclavesituatie goed zichtbaar en een belangrijk onderdeel van de allure van het dorpsplein. Het plein blijft overrijdbaar, maar er is aanzienlijk meer ruimte voor voetgangers en terrassen. Plantvakken en afwijkende materialisatie voor de goot zorgen voor een goede begeleiding van de auto’s over het plein. Door de toepassing van kleurverschil, een klein hoogteverschil en eventueel reliëf wordt ook rekening gehouden met de begaanbaarheid voor blinden en slechtzienden. Op het plein wordt zoveel mogelijk groen toegevoegd. Dit gebeurt in de vorm van plantvakken, leilbomen en een aantal grote bomen. De leibomen staan als groen kader om het plein, de bestaande bomen worden aangevuld om de ruimte als geheel te omzomen. Terrassen lopen onder de leilinden door en op sommige plaatsen kan er onder geparkeerd worden. Plantvakken worden ingeplant met sterke vaste planten en/of siergrassen met een uitbundige bloei. Deze vakken dienen als begrenzing van de rijbaan en zorgen op een aantal plekken voor extra zitgelegenheid.

_ Masterplan Centrum Baarle

Deze toevoeging van groen geeft het plein een aangename uitstraling, biedt mensen de mogelijkheid om de schaduw op te zoeken en zorgt daarmee voor verkoeling op het plein tijdens de warme zomerdagen. Bij de verdere uitwerking dient onderzocht te worden of de aansluiting van de Sint Annastraat voor auto’s kan komen te vervallen, zodat er meer ruimte ontstaat voor voetgangers, terrassen en groen. Ook wordt de verkeerssituatie op de Singel aanzienlijk veiliger. De ruimte die hiermee ontstaat zou verder uitgewerkt moeten worden. Onder andere zal ook gekeken moeten worden naar de stalling van motoren. Tijdens de participatiebijeenkomst is de stalling van motoren van toeristen op de Singel meerdere malen als storend benoemd. De pomp blijft op zijn huidige plek staan. Verkeerskundig is het niet mogelijk om hem op de historische plek midden op de Singel terug te zetten. Ook zou dit ten koste gaan van ruimte voor voetgangers, terrassen en groen. Bij de verder uitwerking kan gekeken worden of er (in combinatie met de pomp) een drinkwaterpunt op de Singel gerealiseerd kan worden. De bushaltes op de Singel moeten worden behouden, maar kunnen mogelijk wel iets worden verplaatst. Bij de herinrichting zullen de posities bepaald moeten worden.

Fietsparkeren onder leilinden.

www.doelbeelden.nl

Linksboven: Plantenbakken als begrenzing rijbaan. Rechtsboven: Zitgelegenheid tussen en rondom groen. Onder: Shared space

_ Masterplan Centrum Baarle

Winkelstraten 1e rang Een divers aanbod aan winkelvoorzieningen trekt bezoekers uit de hele regio naar Baarle. De winkelstraten zijn optimaal ingericht voor voetgangers en zorgen hiermee voor een prettige winkelervaring.

Nieuwstraat en Molenstraat De Nieuwstraat en Molenstraat zijn de twee meest prominente winkelstraten van Baarle. Daarbij maken ze allebei onderdeel uit van de toegangswegen van het centrum. Door middel van de inrichting als fietsstraat functioneren deze straten als optimale winkelstraat zonder doorgaand verkeer te veel te hinderen. De fietsstraat is 5,80 meter breed en bestaat uit twee stroken in herkenbare rode bestrating met daartussen een licht gebolde donkere middengeleider van klinkers (zie profiel op pagina hiernaast). Er worden brede trottoirs toegepast, in de Nieuwstraat aan één zijde zelfs een trottoir van 3 meter breed. Dit zorgt niet alleen voor meer ruimte voor voetgangers maar biedt ook ruimte voor uitstalling van de winkels (maximaal 0,8 meter diep over een breedte van 1,5 meter per winkel). De vrije doorloop dient bij voorkeur 1,80, maar minimaal 1,50 meter te zijn. In het geval van smallere profielen, met name bij de Molenstraat, dienen er trottoirs van minimaal 1,40 meter aangehouden te worden. Parkeren gebeurt op niveau van het trottoir. Daarmee biedt dit wanneer er geen auto geparkeerd staat, extra ruimte voor de voetganger. Langsparkeerplaatsen, in de vorm van kasseien, worden hier afgewisseld met plantvakken beplant met sterke vaste planten en/of siergrassen met een uitbundige bloei en waar mogelijk een boom (rekening houdend met kabels en leidingen).

Bij de Nieuwstraat vindt parkeren slechts aan één zijde van de straat plaats, dit zorgt voor een rustig en eenduidig beeld.

_ Masterplan Centrum Baarle

Boven: Begroeide boomvakken. Onder: Bloembakken aan de lichtmasten.

www.doelbeelden.nl

Linksboven: Brede trottoirs met ruimte voor uitstalling. Rechtsboven: Langsparkeren tussen de bomen. Onder: Vormgeving als fietsstraat.

_ Masterplan Centrum Baarle

Nieuwplein Aan de Nieuwstraat, voor de Onze-Lieve-Vrouw van Bijstandkerk, ligt een klein pleintje. Dit plein wordt op het moment enkel gebruikt als parkeerplaats en heeft een verrommeld beeld. Het plein is in eigendom van de kerk. Voor de herinrichting zal in overleg bepaald moeten worden wat mogelijk is. Ook is er sprake van een gebruiksrecht voor parkeren en recht van overpad voor Nieuwstraat 10. Door deze eigendomssituatie is herinrichting van het plein nog onzeker. Bij transformatie zou ingezet kunnen worden op meer eenheid, gebruik van het voorplein voor het patronaatsgebouw voor terras en meer groen en eventueel zitgelegenheid op het plein. Ook het fietsparkeren moet een duidelijke plek krijgen, waarbij het recht van overpad niet wordt gehinderd. Door de verplaatsing van het standbeeld (naar pleintje patronaatsgebouw) kan er meer rust worden gecreëerd op het plein voor de kerk en een betere inrichting voor parkeren worden gemaakt. De asymetrische ligging van het plein voor de kerk kan worden ingezet om door middel van een hardstenen loper, op de rand van de ‘rijbaan’, de entree van de kerk te markeren. Door de toevoeging van extra groen en leibomen ontstaat een groene omkadering die goed aansluit bij de Nieuwstraat.

www.doelbeelden.nl

_ Masterplan Centrum Baarle

Sint Annaplein Het Sint Annaplein biedt ruimte aan veel verschillende functies, groen parkplein, parkeren, winkelen en doorgaand verkeer. Door het bundelen van de functie parkeren en het versmallen van de rijbaan ontstaat meer ruimte voor het groene parkplein en het winkelend publiek. Het parkeren wordt gebundeld in de noordoost hoek, dicht bij de supermarkt (een belangrijk bronpunt/de grootste gebruiker). Via directe routes van het parkeren naar de winkels aan de zuidzijde van het Sint Annaplein zijn ook deze winkels dichtbij vanaf de parkeerplaats. De ligging van het groene parkplein aan de doorgaande weg zorgt ervoor dat het zichtbaar en beleefbaar is vanaf de openbare ruimte en een mooie groene entree vormt komende vanaf de richting van Alphen. Daarbij zorgt deze ligging ervoor dat het groene parkplein een meer prominente rol krijgt binnen het centrum. De relatie met de Singel is directer en het vormt onderdeel van belangrijke routes door het centrum. Het groene parkplein is een fijne plek om te verblijven, even te rusten, te spelen en te ontmoeten. De grote groene velden zijn vrij te gebruiken (mogelijk ook voor incidentele evenementen) en de ambitie is om een kunstwerk met thema de enclaves als speelelement een plek te geven op dit groene parkplein.

De beplanting bestaat uit velden speelgazon, borders met uitbundig bloeiende vaste planten, lage sierheesters en hier en daar kleine bloesembomen. Door de hogere beplanting aan de wegzijde wordt voorkomen dat spelende kinderen zomaar de weg op rennen. De bestaande leibomen worden verplant en weer als karakteristiek element teruggeplant rondom het parkplein, als duidelijke groene omzoming van de ruimte. Hiermee wordt het parkplein benaderd als één geheel en wordt het groene karakter versterkt. Zo ontstaat een aantrekkelijke kwalitatieve groene plek in het dorp die ruimte biedt aan de verschillende gebruikers.

_ Masterplan Centrum Baarle

De parkeerplaatsen worden omzoomd door groene hagen met gedeeltelijk leibomen. Hierdoor staan de auto’s uit het zicht. In materialisatie wordt aangesloten op de materialen in de rest van het centrum, ook hier worden de parkeerplaatsen aangeduid met matjes van kasseien, de overige bestrating bestaat uit gebakken klinkers. De ruimte van de parkeerplaatsen biedt voldoende ruimte voor de weekmarkt en de kermisattracties. Het trottoir aan de zuidzijde wordt verbreed en vergroend met bomen en plantvakken. Hierdoor wordt de winkel-

beleving aanzienlijk verbeterd. De voorruimte rondom de Jumbo supermarkt wordt deels gebruikt voor parkeren, maar heeft ook een duidelijke entree. Bij de verdere uitwerking zal de exacte plek voor fietsparkeren en terras bepaald worden. Ook hier bestaat de bestrating uit gebakken klinkers, zowel op het plein als op de trottoirs voor versterking van de eenheid in het centrum. De rijbaan richting de Alphenseweg wordt overeenkomstig de Nieuwstraat en de Molenstraat ingericht als fietsstraat.

Boven: Bloemenrijke borders. Midden: Leibomen als verzachte gevel. Onder: Beschut parkeren tussen het groen.

www.doelbeelden.nl

GreentoColour ®

www.doelbeelden.nl

Boven: Toevoegen van zoveel mogelijk groen en zitplekken in en rondem het groen. Onder: Waterspeelplaats als kunstproject met de enclaves als thema.

_ Masterplan Centrum Baarle

Winkelstaat 2e rang Als uitloper van de hoofdwinkelstraten vormt de Stationsstraat een belangrijke schakel tussen een aantal bronpunten. Daarnaast bevinden er zich in deze straat ook nog enkele winkels en horeca. De Stationsstraat bevindt zich in één gebied met het Bels Lijntje en de Loswal. Door dit gebied gezamenlijk te transformeren kan de regionale ecologisch verbinding die het Bels Lijntje is, worden versterkt en ontstaat er een aantrekkelijk groen en functioneel deel van het centrum.

Ecologische verbindingszone

www.doelbeelden.nl

Linksboven: Houten bankjes en zitgelegenheid in en aan het groen. Rechtsboven: (Wilde)bloemen voor vlinders en bijen. Onder: Linksonder: Fietsparkeren in het groen. Rechtsonder: Straat met een groene uitstraling.

Het hele gebied wordt heringericht als ecologische verbindingszone. De beperkte ecologische waarde die het Bels Lijntje in dit deel van de route heeft, wordt aanzienlijk vergroot. Door het toevoegen van bloemrijk gras langs het Bels Lijntje, bloeiende vaste planten in het gehele gebied en nieuwe bomen op de Loswal ontstaat een gebied met grote biodiversiteit binnen de ‘stedelijke’ omgeving. Zo wordt het een belangrijke schakel in de ecologische verbindingszone, maar vormt het ook een hele aantrekkelijke entree van Baarle.

Stationsstraat

_ Masterplan Centrum Baarle

De Stationsstraat is in de huidige situatie een redelijk aantrekkelijk gebied die relatief recent is heringericht. Er is voldoende ruimte voor voetgangers, de bestrating is netjes en de parkeervakken en groenvakken zijn goed verdeeld. Door de groene onderbeplanting onder de bestaande bomen her in te richten, overeenkomstig de rest van het centrum, kan op een relatief simpele manier de biodiversiteit worden vergroot en zal een sfeervoller straatbeeld ontstaan die aansluit op de Dorpse allure in de rest van Baarle. Verder zijn er geen plannen voor herinrichting van de Stationsstraat. Alleen de grens zou wel meegenomen kunnen worden in de herinrichting van de Nieuwstraat.

Bels Lijntje Zoals eerder aangegeven vormt het Bels Lijntje een belangrijk onderdeel van het regionale fietsnetwerk. Deze route brengt dan ook veel toeristen naar Baarle en voor veel van de bezoekers is dit dus de entree van het dorp. Door de status van ecologische verbindingszone ook echt in te zetten, ontstaat een veel fraaier en kwalitatiever beeld. Dat begint al langs de Parallelweg, door hier het gras in te zaaien met bloemrijk gras. Langs de Loswal blijven de bestaande bomen gehandhaafd, maar wordt de onderbeplanting vervangen door bloeiende vaste planten en heesters. De routing van het fietspad wordt aan de noordzijde aangepast conform de historische ligging. Bij herinrichting van de Nieuwstraat kan deze oversteek een mooie overgang zijn. De aansluiting van de Loswal en de Sint Jansstraat verschuiven ook, waardoor er ruimte ontstaat voor twee ruime fietsparkeerplaatsen (met de mogelijkheid voor het opladen van elektrische fietsen). Door de ligging direct aan het fietspad worden toeristen uitgenodigd om hun fiets hier te stallen en verder het centrum in te wandelen. Ook de fietsparkeerplaatsen doen door een begroeide overkapping mee in de ecologische verbindingszone.

Ook een vertaling van het oude routehuisje krijgt een plek langs het fietspad, op de kruising met de Nieuwstraat, wat zowel voor de fietsers als de automobilisten het centrum markeert en gelijk iets vertelt over de rijke geschiedenis van het dorp. Om de prominente rol van het fietspad duidelijk te maken, zou het de voorkeur hebben dat deze voorrang krijgt ten opzichte van de auto, maar dit zal verkeerskundig onderzocht moeten worden en in samenhang met de rest van het Bels Lijntje bepaald moeten worden.

www.doelbeelden.nl

Inspiratiedocument Bels Lijntje-materieel (IDEA / MTD)

Linksboven: Fietspad als ecologische drager. Rechtsboven: Routehuisje bij entree dorp. Onder: Pergola’s als overkapping van fietsparkeren.

Loswal Ook voor veel automobilisten is dit gebied de entree van het dorp, omdat ze hier hun auto parkeren voor een be-

_ Masterplan Centrum Baarle

zoek. De grote parkeerplaats wordt getransformeerd tot een kwalitatieve, rustige, klimaatadaptieve parkeerplaats. Er komen vier rijen van schuin parkeren en twee éénrichtingsstraten. Tussen de parkeervakken is voldoende ruimte voor bomen met onderbeplanting. Rondom de parkeerplaats wordt de groene afzoming aangevuld waar nodig. Tussen de bomen blijft voldoende ruimte over voor de organisatie van evenementen. Daarom komen er geen hagen tussen de parkeerplaatsen, alleen aan het begin, het eind en bij de grens. De bestrating van de parkeerplaatsen bestaat uit open verharding. Dit is goed voor de waterafvoer en hittestress (klimaatadaptatie). Bij de herinrichting van de Loswal worden er door de verplaatsing van de aansluiting Sint Jansstraat extra parkeerplaatsen toegevoegd op de aangelegen parkeerplaats. Op de Loswal liggen ook twee plaatsen voor toerbussen.

_ Masterplan Centrum Baarle

Parallelweg Ook het begin van de Parallelweg, tot aan Nassaupark, zal meegenomen worden bij de herinrichting van de Loswal. Herinrichting van de parkeerplaatsen zorgt voor een efficiëntere indeling en een kwaliteitsverbetering van de rijbaan. Tussen de parkeerplaatsen is ruimte voor extra bomen met onderbeplanting en de bermen worden verrijkt met bloemrijk gras om ook hier te vergroenen. Ook kan er gekeken worden of hier een trottoir kan worden toegevoegd. Dit zal in overleg met de Boerenbond gebeuren vanwege de eigendomssituatie daar.

De grensmarkering op de Loswal In dit gebied loopt de grens dwars over de openbare ruimte en door gebouwen. In het verlengde van deze grens zijn er vergevorderde plannen voor de verplaatsing van het CCB. De bijzondere situatie door de gebouwen, de toekomstige

ligging van het CCB en de ruimte die aanwezig is op de Loswal, maakt dat we deze grens opwaarderen tot een echte eyecatcher. Een plek waar gidsen de ruimte hebben voor een toelichting aan groepen aan het begin van een rondleiding, een plek waar toeristen de ruimte hebben om op de foto te gaan met de grens en een plek waar eventueel ruimte is voor extra toeristische elementen. De verbijzondering van de grens doen we niet alleen met de hardstenen band met witte kruizen, maar ook door de aanleg van een wandelpad met bijzondere inrichting, die eventueel aan twee zijden verschillend kan zijn, bijvoorbeeld door de toepassing van twee soorten bomen, beplanting of bestrating. Daarnaast vormt de grens op deze manier een directe routing van de parkeerplaats richting het centrum. Een bijzondere entree van het dorp die direct de unieke enclavesituatie in beeld brengt voor de bezoekers.

_ Masterplan Centrum Baarle

Nevencentrum Winkelstraat 3e rang Naast de ‘echte’ winkelstraten zijn er in het centrum nog een aantal straten die direct aan het centrum liggen, met nog enkele incidentele winkels of horeca. Deze straten vormen vaak ook een belangrijke rol bij de routing van en naar bronpunten en horen daarom qua sfeer zeker nog bij het centrum. Het gaat hierbij om de Kerkstraat, Desirée Geeraertstraat en Kapelstraat. De eerste twee zijn voorlopig nog niet aan de beurt voor herinrichting, maar de Kapelstraat wel.

Kerkstraat en Desirée Geeraertstraat Beide straten zouden qua inrichting en bestrating zeker wel een transformatie kunnen gebruiken. De indeling van trottoir, parkeren en rijbaan en de verschillende soorten bestrating zorgen in beide straten voor een onrustig straatbeeld. Door de straten te herprofileren met in ieder geval één doorlopend breed trottoir, parkeren op niveau van dit trottoir te leggen aan één zijde van de straat en in verband met het éénrichtingsverkeer te kiezen voor een smalle rijbaan, ontstaat een rustig straatbeeld dat aansluit bij de rest van het centrum. Aangezien deze straten niet binnen korte termijn op de planning staan voor transformatie, wordt in eerste instantie ingezet op vergroening. Overruimtes kunnen worden gevuld met plantvakken en waar mogelijk een boom (afhankelijk van kabels en leidingen). De paaltjes op het trottoir kunnen vervangen worden door hagen (gelijk in ruimtebeslag). Zo ontstaat met minimale ingrepen en binnen afzienbare tijd een heel ander straatbeeld met meer kwaliteit en sfeer, passend bij de dorpse allure.

_ Masterplan Centrum Baarle

Hangende bloembakken aan lichtmasten.

Bomen (met boomrooster) direct in de verharding.

Hangende bloembakken aan lichtmasten.

Hagen als scheiding van de rijbaan.

Ruimere plantvakken met bomen op hoeken en bij brede trottoirs.

Bloemrijke plantvakken in plaats van paaltjes tussen de rijbaan en loopstrook.

Hagen in plaats van paaltjes als afscheiding van de rijbaan.

Bloemrijke plantvakken tussen de rijbaan en loopstrook.

Kapelstraat

Hangende bloembakken

In 2022 wordt gestart met de herinrichting van de Kapelstraat. Daarna wordt de nieuwe oostelijke parking (op grondgebied van Baarle-Hertog) met zijn ontsluitingswegen aangelegd. Na de aanleg van deze oostelijke parking zal het gedeelte van de Kapelstraat tussen de Molenstraat en de in/uitrit naar de nieuwe oostelijke parking ingericht worden als een éénrichtingsstraat. De nieuwe wegen van en naar de oostelijke parking zorgen voor een bijkomende ontsluiting van de omgeving.

aan lichtmasten.

Deze herinrichting biedt de kans om ook hier de gewenste rust en eenheid te realiseren. Één doorlopend breed trottoir, parkeren op het niveau van het trottoir en een eenduidige rijbaan. Het parkeren dient nog wel aan twee kanten plaats te vinden bij tweerichtingsverkeer. Ook hier kunnen de restruimtes ingezet worden voor vergroening. Door de verspringingen in de rooilijn dient er goed gekeken te worden waar het parkeren het beste een plek kan krijgen in het profiel en waar ruimte is voor groen, zodat er nog voldoende ruimte over blijft voor een goed begaanbaar doorlopend trottoir.

_ Masterplan Centrum Baarle

Bloemenmengsels en ruimte voor een boom. Hagen als scheiding van de rijbaan.

Sluiproutes

Naast de straten zijn er in het centrum enkele kleine steegjes en sluiproutes, Roosakkerstraat, Sint Annastraat en de steegjes vanaf de Albert Heijn parkeerplaats naar de Roosakkerstraat, van het Kerkplein naar de Desirée Geeraertstraat en vanaf de Molenstraat naar de Klokkenstraat. Bij de herinrichting van het centrum blijft de Sint Annastraat alleen bereikbaar voor bestemmingsverkeer en heeft het geen aansluiting meer op de Singel. Deze kleine straatjes en stegen maken onderdeel uit van de routes voor voetgangers door het centrum en kunnen juist bijdragen aan een extra beleving. De materialisatie is gelijk aan de trottoirs in het centrum en ook hier worden overruimtes ingezet voor vergroening. Op smalle plekken kan doormiddel van groene gevels, geveltuintjes en begroeide pergola’s een aantrekkelijk groen beeld worden gecreëerd. Bij blinde muren kan door middel van muurschilderingen ook een verbijzondering worden aangebracht. Ook dit zou in het thema van de enclaves kunnen.

Woonstraat De Klokkenstraat is niet echt onderdeel van het centrum, het is meer een woonstraat. Daarom zal deze straat qua inrichting worden aangesloten op de woonstraten rondom de Jumbo die recent vernieuwd zijn. Maar ook in deze straat wordt bij herinrichting eenduidige rijbaan gerealiseerd en geprobeerd om aan één zijde een doorlopend trottoir te maken. Dit kan helaas niet overal omdat het profiel aan de noordzijde bij de aansluiting met het Oosteinde te smal is voor een voldoende brede rijbaan en een breed trottoir.

_ Masterplan Centrum Baarle

Muurschilderingen (Blind Walls Gallery)

www.doelbeelden.nl Linksboven: Hanging baskets aan de lantaarnpaal en gevels. Rechtsboven: Fietsparkeren (nietjes) inpassen in het groen. Onder: Wanneer mogelijk groene gevels toepassen.

_ Masterplan Centrum Baarle

Ontsluitingswegen dorp en parkeren Breda (A58) / Chaam

Tilburg / Alphen / Turnhout (N260) Baarlezijn (west / principes Ook voor de drie toegangswegen centrum) uitgewerkt voor de herinrichting. Het gaat om de Hoogbraak/Chaamseweg, Turnhoutseweg/ Molenstraat en de Alphenseweg. De herinrichting Alphen / Breda (A58) / Tilburg (A58) Chaam zorgt ervoor dat deze wegen een passende entree voor het dorp vormen, met een duidelijk profiel en zoveel mogelijk groen. Achter de Belgische begraafplaats, ontsloten vanTurnhout Baarle (noord / (N260 / N119) af de Kapelstraat, wordt een centrum) nieuwe parkeerplaats gerealiseerd in Baarle-Hertog, de Oostelijke parking.

Baarle (oost / centrum)

Alphen / Tilburg (A58) / Breda

Nijhoven

Turnhout (N260 / N119)

Baarle (zuid / centrum)

Alphen / Tilburg (A58) / Breda

Turnhout (N260 / N119)

Komgrens Start 30 km/u

Ulicoten

Parkeerplaats Baarle (zuid / centrum)

Hoogstraten

_ Masterplan Centrum Baarle

Start ﬁetsstraat Start nieuw proﬁel

Rotondes

www.doelbeelden.nl

De rotondes vormen belangrijke punten Linksboven: op Rechtsboven: de toegangswegen en verdienen een Onder: herkenbaar ontwerp.

Breda (A58) / Chaam

Vanaf de randweg is het dorp te bereiken via vier rotondes. Door goede bewegwijzering wordt de zichtbaarheid verTilburg Breda (A58)//Alphen / beterd en doorgaand verkeer beter rondgeleid. Turnhout (N260) Chaam De rotondes zijn belangrijke en zichtbare punten waar Baarle (west / centrum) veel verkeer langs komt en vormen vanaf de randweg de / Tilburg / Alphen Turnhout (N260) entree van het dorp. Door herinrichting worden ze het viBaarle (west sitekaartje van Baarle om zo het verkeer uit te/nodigen om centrum) Alphen / Breda (A58) / Tilburg (A58) Baarle te bezoeken. Een goed verzorgde groene inrichting Chaam zorgt voor een aantrekkelijke entree van Baarle, die past bij de herinrichting van het dorp. DaarnaastAlphen kan /er op de Breda (A58) / Breda (A58) / Tilburg (A58) Chaam Chaam rotondes bij de inrichting gerefereerd worden naar het Breda (A58) / Turnhout Baarle rijke (noord /geschiedenis bijzondere dorp met en de enclavesituChaam centrum) (N260 / N119) Tilburg / Alphen / atie. De vier rotondes kunnen hierin een serie vormen met Turnhout (N260) voor iedere rotonde een eigen uitstraling om daarmee de Tilburg / Alphen / Baarle (west / Turnhout Baarle (noord / Turnhout (N260) centrum)te vergroten.

centrum) herkenbaarheid (N260 / N119) Alphen / Tilburg (A58) / Baarle (oost / Baarle (west / De rotondes zijn onderdeel van de provinciale weg, dus Breda centrum) centrum) herinrichting en bewegwijzering moet met de provincie Alphen / Alphen / Breda (A58) / verder uitgewerkt worden. Tilburg (A58) Chaam

Baarle (oost / Nijhoven centrum)

Breda (A58) / Chaam

Turnhout (N260 / N119) Tilburg / Alphen / Turnhout Turnhout (N260 / N119) (N260)

Baarle (noord / centrum)

Baarle (west / centrum)

Baarle (oost / centrum)

Breda (A58) / Chaam

Baarle (zuid / centrum)

Tilburg (A58) / Breda Alphen /

Breda (A58) / Chaam

Tilburg (A58)

Nijhoven

Turnhout (N260 / N119)

Baarle (noord / centrum)

Alphen / Tilburg (A58) / Baarle (zuid / Breda

Alphen / Tilburg (A58) / Breda Alphen / Tilburg (A58)

centrum)

Turnhout (N260 / N119)

Baarle (oost / centrum)

Alphen / TilburgAlphen (A58) // Breda (A58) / Tilburg Breda

Nijhoven

Turnhout (N260 / N119)

Baarle (noord / centrum)

Baarle (zuid / centrum)

_ Masterplan Centrum Baarle

Baarle (oost / centrum)

Baarle (zuid / centrum)

Alphen / Ulicoten Tilburg (A58) / Alphen / Hoogstraten Tilburg (A58) / Breda Breda

Turnhout Nijhoven (N260 / N119) Turnhout (N260 / N119)

Nijhoven

Turnhout (N260 / N119) Turnhout (N260 / N119)

Turnhout (N260Ulicoten / N119)

Baarle (zuid / centrum) Baarle (zuid / Alphen / centrum)

Tilburg (A58) / Breda

Hoogstraten

Turnhout (N260 / N119)

Continu profiel Om tot een overzichtelijk en continu profiel te komen gelden voor alle toegangswegen dezelfde principes. Deze principes gaan in ter hoogte van de aanduiding, zoals aangegeven op de kaart op de vorige pagina. De snelheid is bij bijna al deze wegen 30 km/u, met uitzondering van het deel van de Turnhoutseweg. Deze routes zijn belangrijk voor de bereikbaarheid van het dorp. De rijbaan is 6 meter breed voor de goede doorstroming. Fietsers maken gebruik van de rijbaan, passend bij een inrichting van 30 km/u wegen, door middel van fietssuggestiestroken. Ook hier is de ambitie om minimaal aan één zijde een doorlopend breed trottoir te creëren voor voetgangers van minimaal 1,65 meter aan één zijde. In geval van smal profiel wordt er aan één zijde een trottoir van 1 meter toegepast om op deze manier een zo breed mogelijk trottoir aan de overkant te kunnen realiseren. Tussen de rijbaan en het trottoir wordt, indien de ruimte aanwezig is, langsparkeren afgewisseld met inheemse vaste planten of lage heesters en bomen. Wanneer er vanwege kabels en leidingen geen bomen kunnen worden toegepast worden deze vakken ingericht met vaste planten lage heesters en indien er de ruimte voor is hoog opgaande heesters.. De materialisatie bestaat uit een donkere betonstraatsteen voor de rijbaan en een rode voor de fietssuggestiestroken. Het trottoir wordt uitgevoerd in betontegels.

De parkeervakken in een gemelleerde betonklinker/grasbetonsteen. Hierdoor ontstaat een helder onderscheid in gebruik. De huidige inrichting van de Alphenseweg is grotendeels in overeenstemming met bovenstaande (is als referentie gebruikt) en is relatief recent heringericht. Bij de herinrichting van de Hoogbraak is het streven een trottoir toe te voegen tussen de Sportlaan en Goorweg.

_ Masterplan Centrum Baarle

Beplanting bij straatverlichting.

www.doelbeelden.nl

Linksboven: Betonklinkers als materialisering van zowel rijbaan als fietssuggestiestroken. Rechtsboven: Meer soorten groen in de straat. Onder: Overzichtelijk continue profiel.

_ Masterplan Centrum Baarle

Pleintje Molenstraat bij begraafplaats De nieuwe aansluiting vanaf de oostelijke parking, maakt herinrichting rondom de begraafplaats noodzakelijk, mogelijk kan bij deze herinrichting ook de voorruimte van de begraafplaats aan de Molenstraat worden heringericht tot een klein groen pleintje met een zitgelegenheid. Een inrichting zoals deze zorgt voor wat extra lucht aan de Molenstraat die verder beperkt is in zijn ruimte en dus weer een passende entree van het dorp met de gewenste allure.

Oostelijke parking Achter de begraafplaats aan de Molenstraat wordt een nieuwe parking gerealiseerd op grondgebied van BaarleHertog. Deze wordt ontsloten vanaf de Kapelstraat. Wanneer men weer vertrekt kan dit zowel via de Molenstraat als de Kapelstraat. In twee fases zullen hier uiteindelijk circa 200 parkeerplaatsen worden toegevoegd. Een groene klimaatadaptieve inrichting zorgt voor een passende inrichting bij het dorp en de huidige tijd. Open bestrating en groenstroken zorgen voor een goede afwatering. De toevoeging van bomen zorgt voor schaduwwerking en vergroot de biodiversiteit.

www.doelbeelden.nl Beelden ter inspiratie voor de inrichting van de Oosterlijke parking.

_ Masterplan Centrum Baarle

Autoparkeren Vanwege de herinrichting neemt op een aantal plaatsen het parkeren iets af. Dit om de gewenste kwaliteit en ruimteverdeling in het centrum te kunnen realiseren. Bij de Oostelijke parking en de herinrichting rondom de Sint Jansstraat en Parallelweg worden er extra parkeerplaatsen gerealiseerd. De parkeerdruk in het centrum blijkt uit tellingen alleen op zondagmiddag hoog te zijn. Op de overige momenten zijn er in de huidige situatie ruim voldoende parkeerplaatsen aanwezig. Een globale telling van de voorgestelde herinrichtingen komt op een plus van circa 178 parkeerplaatsen. In de afweging tussen kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte en de verdeling van het ruimtegebruik tussen de verschillende gebruikers is de keuze gemaakt voor meer of minder parkeerplaatsen. Op een aantal plekken in het centrum is bewust de keuze gemaakt voor extra ruimte voor voetgangers of vergroening. Voor motoren zal op de Loswal ook een ruimte gereserveerd worden, helaas is dit lastig te reguleren. Vooral motoren op de Singel werden tijdens de participatie als storend benoemd. Bij de herinrichting van de Singel zal hier rekening mee moeten worden gehouden. Ook zal bij elk deelgebied bekeken moeten worden waar de beste positie is voor mindervalideparkeerplaatsen.

Totaal +178

Sint Janstraat +18

Sint Annaplein +1 Nieuwplein +0

Sint Annastraat -3

Loswal / Stationstraat -29

Nieuwstraat -8

Roosakkerstraat +0 Desiree Geeraertstraat +0 Kerkplein -6

Kapelstraat -4 Kerkstraat +2

Laadpalen elektrische auto’s Het aandeel elektrische auto’s neemt steeds meer toe. Bij de herinrichting van de openbare ruimte dient hier dan ook rekening mee te worden gehouden.

Molenstraat -3 Parallelweg -1

De herinrichting van parkeerplaatsen biedt kansen voor het plaatsen van laadpalen en / of het voorbereiden van de ondergrondse infrastructuur voor de mogelijke plaatsing van laadpalen in de toekomst. In ieder geval zullen er op de grotere parkeerplaatsen laadpalen worden gerealiseerd.

_ Masterplan Centrum Baarle

Oosterlijke parking +211

Deelauto’s Op dit moment is er nog geen rekening gehouden met deelauto’s in de openbare ruimte. Maar de loswal zou hier een geschikte parkeerplaats voor zijn.

Fietsparkeren Een groot deel van de bezoekers van Baarle komt op de fiets, zowel toeristen als inwoners. Voor beide is het belangrijk om goede stallingsmogelijkheden in de openbare ruimte op te nemen. Voor de toeristen worden langs het Bels Lijntje twee grotere fietsenstallingen gerealiseerd. Extra faciliteiten zoals oplaadpunten voor elektrische fietsen, eventueel gedeeltelijk overkapt en een directe routing naar het centrum, maken het aantrekkelijk om hier de fiets te stallen. Door de grote hoeveelheid fietsen van de toeristen op deze manier een plek te geven, ontstaat er meer ruimte voor de fietsen van de inwoners in het centrum. In het centrum zal er ruimte voor fietsparkeren worden gemaakt binnen de gestelde profielen in de strook die gereserveerd is voor parkeren en groen. Ook overruimtes die heringericht worden met groen, kunnen deels ingericht worden als fietsparkeerruimte.

Laden en lossen Binnen het centrum worden op een aantal plekken specifieke plekken voor laden en lossen bestemd. Deze plekken liggen op trottoirniveau, zodat als ze niet in gebruik zijn, ze gebruikt kunnen worden door de voetgangers. Het is helaas zo dat veel bezorgers geen gebruik maken van de bestemde laad- en losplekken. Dit kan ook niet verplicht worden gesteld, maar door het goed te faciliteren is er de hoop dat de overlast verminderd.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16728643/1