BLN Programmabegroting 2026 - definitief

Met ingang van 2026 zijn een tweetal bezuinigingen doorgevoerd op het groen (bloemenmanden + groenrenovaties/omvormingen) (zie ook maatregelenpakket aanpak ravijnjaar PPN 2026). Diverse kleine verschillen Totaal

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

L/B L L

Bedrag -22 -14

V/N N N

L

70

V

L

18

V

L

10

V

L

10

V

L

-35

N

L

10

V

L

75

V

L

10

V

L

46

V

L/B L/B

3 181

V V

41

Sociaal domein

Sociaal domein Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken Het sociaal domein staat onder druk. De toename van zorgvragen, de stijging van de zorgkosten, een tekort aan woningen, de krapte op de arbeidsmarkt en de dubbele vergrijzing zorgen voor langdurigere integrale uitdagingen. Daarbij krijgen gemeenten, steeds meer taken en verantwoordelijkheden van de rijksoverheid. We willen stijging van kosten en personele inzet afremmen en hulp en ondersteuning voor iedereen die het nodig heeft beschikbaar houden.

We werken daarom aan een toekomstbestendig sociaal domein. Dat doen we door - versterking van de sociale basis (behouden en gericht investeren) - beperking van de inzet van specialistische hulp (versoberen en versmallen) - verandering van het hulpaanbod en de manier waarop hulp geboden wordt (veranderen) - slimmere organisatie van de toegang, ondersteuning & hulp slimmer (verbeteren en vereenvoudigen) De communicatiestrategie in het sociaal domein is ondersteunend aan deze integrale aanpak. In 2025 zijn belangrijke kaderstellende besluiten genomen en voorbereidingen getroffen. De strategie voor het versterken van de sociale basis is vastgesteld en er zijn besluiten genomen over ombuigingsvoorstellen in het kader van het ravijnjaar. Er is een plan ontwikkeld voor de doorontwikkeling van de inrichting van toegang, ondersteuning en hulp naar een Sterk Lokaal Team. Dit gaan we in 2026 verder uitvoeren. We richten onze pijlen op het versterken van de zogenoemde gemeenschappelijke sociale basis: sterke gemeenschappen waar inwoners en professionals samenwerken, waar inwoners zich inzetten voor elkaar en waar passende hulp en ondersteuning snel beschikbaar is. Zo verminderen we de aanspraak op individuele specialistische zorg. Dat kan niet zonder intensieve samenwerking met inwoners, vrijwilligers en verenigingen. En met partners binnen én buiten het sociaal domein (o.a.

Dorpsteam, Dienstencentrum Ulicoten, CCB, GGD, onderwijs, woningcorporatie, ouderenzorg etc.). Dit betekent dat de gemeente meer ruimte geeft aan

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

43

partners en inwoners en dit brengt een verschuiving met zich mee: minder sturen, meer verbinden en mogelijk maken. Speerpunten voor 2026 zijn onder andere: - uitvoering van de strategie sociale basis; - ontwikkelen en inrichten van Sterke Lokale Teams, inclusief de toegang; - op gang brengen van netwerksamenwerking op ontmoetingsplaatsen; - realiseren van de ombuigingen die in het kader van het ravijnjaar zijn bepaald. We zetten hiermee een - meerjarige - beweging in gang gericht op sterke gemeenschappen, effectievere hulp en ondersteuning en demping van de kosten. We brengen opgaven en budgetten slim bij elkaar en richten ons op wat voor inwoners écht verschil maakt. Voor ouderen - Vitaal ouder worden We stimuleren ontmoeting, beweging en zingeving. Met laagdrempelige activiteiten en dagbesteding, goede samenwerking met huisartsen en ouderenzorg, en extra steun voor mantelzorgers. Ook de lokale aanpak wonen met zorg pakken we verder op. Voor jeugd - Kansrijk opgroeien We versterken ons preventieve aanbod, bijvoorbeeld rond echtscheiding, en maken afspraken met scholen en huisartsen om kinderen (en gezinnen) eerder en beter te kunnen helpen. Ook verbeteren we (regionaal) de manier waarop we zorg inkopen. Voor inwoners in een (potentieel) kwetsbare positie - Verschillen verkleinen Iedereen moet kunnen meedoen.

We verlagen drempels om deel te kunnen nemen aan activiteiten en om tijdig passende hulp en ondersteuning te krijgen. Dat doen we door zorg en ondersteuning juist voor deze groep dichtbij en laagdrempelig te organiseren. We benutten de kennis en ervaring van deze inwoners. We zetten ook in op het voorkomen van dak- en thuisloosheid. Voor alle inwoners – Een veerkrachtige samenleving Gezondheid en verbinding zijn de basis voor een inclusieve samenleving die tegen een stootje kan. Daarom versterken we netwerken, ondersteunen we verenigingen en zorgen we voor een gezonde openbare ruimte. We versterken ondersteuning voor mantelzorgers en de laagdrempelige hulp voor mentale gezondheid, zoals suïcide-preventie. Met een duidelijke communicatiestrategie zorgen we dat inwoners de weg weten te vinden.

DOELSTELLINGEN 2026 6.1 Uitvoeren strategie versterken sociale basis In Q2 van 2025 heeft de gemeenteraad de strategie voor het versterken van de sociale basis ‘De sociale basis, dat ZIJN we samen’ vastgesteld. Deze strategie is samen met maatschappelijke partners en leden van de adviesraden sociaal domein opgesteld. De aanpak is gemaakt. De beweging richting het versterken van de sociale basis gaan we, samen met inwoners en maatschappelijke partners, verder vormgeven. Ontwikkelingen die hierin landen zijn in ieder geval de aanpak voor mantelzorgondersteuning en verenigingsondersteuning. We verbinden de opbrengsten aan andere doelstellingen.

44

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

6.2 Ontwikkelen netwerksamenwerking op ontmoetingsplekken Professionals gaan werken op (fysieke, geografische of digitale) ontmoetingsplekken die voor inwoners ‘logisch’ zijn. Zo kunnen zij dichtbij en beter aansluiten bij de leefwereld van inwoners en vrijwilligers, en met hen samen sterke netwerken vormen. We kiezen de plekken samen met partners, waar we, vanuit het perspectief van inwoners, echt impact kunnen maken. Per plek focussen we op een bepaalde groep inwoners, bijvoorbeeld jeugd of ouderen. Op deze ontmoetingsplekken gaan een aantal ontwikkelingen hand in hand: gemeenschapsversterking, (realisatie van) preventieve en collectieve hulp, en ontwikkeling van sterke lokale teams. 6.3 Doorontwikkeling inrichting toegang, ondersteuning en hulp (Sterk Lokaal Team) We geven uitvoering aan de plannen die we met partners hebben ontwikkeld voor de doorontwikkeling van toegang, ondersteuning en hulp. We realiseren met onze partners de basis voor een sterk lokaal team waarin bestaande taken in samenhang worden vormgegeven en uitgevoerd. De ontwikkeling van netwerksamenwerking, zoals hierboven beschreven, is daarvan een belangrijke pijler. Stap 1 is het realiseren van het basisscenario (zie 6.2.1.) Gedurende 2026 gaan we dit basisscenario verder uitbreiden (stap 2: voorbereiding van het uitbreidingsscenario) .

Zo zorgen we ervoor dat de basis goed staat, voordat we hier nieuwe taken aan toevoegen. Door het versterken van de sociale basis en de inzet van Stevige Lokale Teams blijft er ruimte om specialistische hulp in te zetten voor wie dit écht nodig heeft. Naast de ontmoetingsplekken, ontwikkelen we met partners een brede algemene toegang die voor alle inwoners goed vindbaar en bereikbaar is. 6.4 Realiseren besparingen en ombuigingen in het kader van het maatregelenpakket ravijnjaar De gemeenteraad heeft ombuigingsvoorstellen vastgesteld waar we in 2026 aan werken. Deze hebben betrekking op het realiseren van versoberingen binnen de Wmo, zodat we deze toekomstbestendig kunnen blijven uitvoeren, op het ontwikkelen van preventief en collectief aanbod voor ouderen, gericht op vitaal ouder worden, en op gezond en kansrijk opgroeien stimuleren door voor kinderen met een lichtere hulpvraag preventief en collectief hulpaanbod te ontwikkelen. Hiermee anticiperen we ook op de hervormingsagenda jeugd. Voor de komende jaren hebben we scherpe keuzes te maken om financieel te kunnen blijven werken aan de verdere ontwikkeling van onze gemeente. Dat heeft onder meer te maken met een structurele bezuiniging van het Rijk op het gemeentefonds. 6.5 Inclusie Het beleidskader inclusie krijgt structureel opvolging. Inclusie is van de hele samenleving en domeinoverstijgend.

In 2025 is met betrokken inwoners (met en zonder) ervaringskennis besproken welke rol zij hierin kunnen en willen nemen en wat zij daarbij nodig hebben. In 2026 richten we ons samen met deze werkgroepen op verbreding van het draagvlak voor inclusie In de samenleving. We versterken de werkgroepen door hen te ondersteunen en te faciliteren en door de werkgroepen onder de aandacht te brengen binnen en buiten de ABG-organisatie. 6.6 Basisondersteuning We bereiden nieuwe overeenkomsten voor over de invulling en de wijze van financiering van de basisondersteuning vanaf 2027. De strategie voor het versterken van de sociale basis en de plannen die zijn gemaakt voor doorontwikkeling van toegang, ondersteuning en hulp vormen hiervoor een belangrijk fundament. 6.7 Bestaanszekerheid bevorderen - Participatiewet in balans De Participatiewet wordt de aankomende jaren herzien. Met het programma ‘Participatiewet in balans’ worden stappen gezet om door uitkeringsgerechtigden én professionals ervaren hardheden in de Participatiewet weg te nemen. Kernbegrippen hierin zijn vereenvoudiging,

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

45

vertrouwen en de menselijke maat. We verwachten dat onderdelen van de wetswijziging (spoor 1) ingaan in 2026 en in 2027. 6.8. Beheersen kosten jeugdzorg De kosten voor jeugdzorg nemen elk jaar toe. Zowel landelijk als regionaal worden er stappen ondernomen om de beheersbaarheid te bevorderen en de kostenstijging te beperken. In 2026 bereiden we ons verder voor op de hervormingsagenda jeugd en regionaal passen we onder andere onze inkoopstrategie aan. Daarnaast continueren we succesvolle (lokale) interventies, zoals buurtgezinnen en BN/GR de jongerenaanjager / jongerenparticipatie. We breiden in 2026 de samenwerkingsafspraken met huisartsen en onderwijs uit. Ook het versterken van de sociale basis met aandacht voor integraliteit en de inrichting van de sterke lokale teams dragen bij aan de kostenbeheersing.

Buurtgezinnen Uit de evaluatie blijkt dat buurtgezinnen bijdraagt aan een aantal maatschappelijke opgaven waar we als gemeente voor staan. Zo versterkt het de gemeenschapskracht, draagt het bij aan armoedebestrijding, zorgt het voor minder opvoedstress bij ouders, draagt het bij aan een positievere ontwikkeling van kinderen en een groter sociaal netwerk voor gezinnen die dit onvoldoende hebben. Hierdoor is er bij deze gezinnen minder specialistische Jeugdhulp nodig. We gaan door met de inzet van buurtgezinnen en versterken de borging op netwerkplekken en middels afspraken met het dorpsteam. In 2026 integreren we de werkwijze van buurtgezinnen in de lokale context. Jongerenparticipatie We praten mét jongeren, niet over hen. Het praten met jongeren is een kans om hun directe leefomgeving in de sociale basis te versterken (over hoe zij fijn, veilig en gezond kunnen opgroeien in onze gemeente). Dit is tevens een uitgangspunt van de hervormingsagenda jeugd. De jongerenaanjager voert ook het gesprek met jongeren die ervaringen hebben met Jeugdhulp. Wat kunnen we van hen leren, en hoe kunnen we met hen samenwerken om het preventief beter te doen, om te voorkomen dat jongeren Jeugdhulp nodig hebben.

Daarnaast heeft de gemeente een schakel die in nauw contact staat met de jongeren en alle verenigingen en beleidsafdelingen van de ABG organisatie om meer activiteiten en maatregelen te ondernemen afgestemd op de doelgroep jongeren en om te zetten in acties. Het collectief kan hiervoor meer verbonden, versterkt en geactiveerd worden. Zo dragen we eraan bij dat jongeren fijner kunnen opgroeien in onze gemeente en dat minder jongeren specialistische jeugdhulp nodig hebben.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 6.1

Doelstelling Uitvoeren strategie versterken sociale basis

6.2

Ontwikkelen netwerksamenwerking op ontmoetingsplekken Doorontwikkeling inrichting toegang, ondersteuning en hulp (Sterk Lokaal Team)

6.3

46

Specifieke activiteit Samen met partners en inwoners geven we invulling aan het versterken van de (gemeenschappelijke) sociale basis We hebben netwerksamenwerking ontwikkeld rondom een of twee ontmoetingsplekken • We bereiden het uitbreidingsscenario voor • Naast de netwerkplekken ontwikkelen we een brede/algemene integrale toegang op ABG-niveau

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

Nr. 6.4

Doelstelling We realiseren besparingen en ombuigingen in het kader van het maatregelenpakket ravijnjaar

6.5

Inclusie

6.6

Basisondersteuning

6.7

Bestaanszekerheid bevorderen Participatiewet in balans Beheersing kosten jeugdzorg

6.8

Specifieke activiteit • We realiseren preventief en/of collectief aanbod rondom vitaal ouder worden • We scherpen het beleid op individuele maatwerkvoorzieningen Wmo aan • We realiseren preventief en/of collectief aanbod rondom kansrijk opgroeien • We versterken en verbinden de werkgroepen van inwoners • We geven in onze communicatie aandacht aan themadagen/-weken die direct raken aan inclusie We bereiden nieuwe overeenkomsten voor over de invulling van de basisondersteuning vanaf 2027 We bereiden de wetswijzigingen voor en implementeren deze • We continueren de inzet van buurtgezinnen • We continueren de inzet van de jongerenaanjager

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 6.9 (Voorbereiden) inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo Vanwege de val van het kabinet is de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de Wmo voor onbepaalde tijd uitgesteld. Deze wijziging was bedoeld om de kosten beter beheersbaar te maken en de Wmo-doelgroep beter te bereiken. We blijven de landelijke ontwikkelingen volgen en bereiden ons voor wanneer hierover meer duidelijk wordt. 6.10 Regionaal transformatieteam In het sociaal domein werken we samen met de regio Hart van Brabant. De toename aan vraagstukken en de transformatieopdracht vragen om een verandering in denken, doen en samenwerken om de transformatie te laten slagen. Daarnaast vragen de krappe arbeidsmarkt en beperkte budgetten om een effectievere en efficiëntere samenwerking. Regionale sturing op de transformatie op inhoudelijke opgaven is nodig, omdat de opgaven steeds groter en integraler worden. Met de transformatiesturing kunnen we de grote opgaven in het sociaal domein integraal aanpakken én een efficiënte en effectieve manier van samenwerken in de regio organiseren. Dat doen we onder andere door te sturen op de opgaven in plaats van versnipperde werkgroepen en door vereenvoudiging van de organisatie. Met de transformatiesturing krijgen alle gemeenten in de regio Hart van Brabant meer ruimte voor innovaties en samen leren.

Het transformatieteam en transformatieplan zijn in 2025 gestart en krijgen in 2026 verdere uitvoering. We vertegenwoordigen de lokale gemeenten in regionale overleggen om te sturen op opgaven en om te zorgen voor een goede balans tussen regionale samenwerking en lokale aanpak.

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

47

6.11 Wonen met zorg We voeren de regionale visie wonen met zorg uit in samenwerking met regiogemeenten. Hiervoor geven we onder andere uitvoering uit aan afspraken over het huisvesten van door het rijk benoemde urgente doelgroepen. Daarnaast ronden we de lokale aanpak wonen met zorg af waarmee we in 2025 startten. Deze voegen we als addendum toe aan het programma wonen. Ook voeren we de regionale aanpak dak- en thuisloosheid uit. 6.12 Basisvaardigheden We voeren het regioplan uit en verbinden dit lokaal aan andere opgaven, zoals bestaanszekerheid, arbeidsparticipatie, gezondheid en inclusie. 6.13 Kind- en gezinsbescherming In samenwerking met de regio gaan we het toekomstscenario kind & jeugd stevig verbinden met de ontwikkelingen binnen de inrichting van de toegang en de stevige lokale teams. 6.14 Zorg en veiligheid Samen met de regio werken we aan de doorontwikkeling van de aanpak zorg en veiligheid. 6.15 Inburgering De wet over het intrekken van voorrang op huisvesting voor statushouders is nog in behandeling. Dit kan gevolgen hebben voor de uitvoering en financiering van het inburgeringsbeleid. Vanaf 1 januari 2026 vervalt de aparte uitkering (SPUK) voor de onderwijsroute die inburgeraars voorbereidt op een mbo-, hbo- of universitaire opleiding. De financiering wordt dan onderdeel van de reguliere SPUK voor alle leerroutes.

Dit vraagt om scherpe monitoring, omdat deze onderwijsroute duurder is en mogelijk onder druk komt te staan bij een groter aandeel andere leerroutes. De geplande korting van 10% op de SPUK voor 2026 en 2027 is niet doorgevoerd. Hoe deze korting op lange termijn wordt ingevuld, is nog niet bekend. 6.16 Laagdrempelige ontmoeting We gaan door met uitbreiding voor laagdrempelige en vrij toegankelijke ontmoeting en activiteiten. We staan open voor mogelijkheden voor opvolging van de dagbesteding die bij FRITS is weggevallen.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenbegroting 2027

2028

2029

Totaal lasten programma 6

10.736

8.987

8.753

8.553

8.657

8.725

Totaal baten programma 6

3.428

1.468

1.439

1.386

1.470

1.473

Saldo lasten en baten programma 6

-7.308

-7.518

-7.314

-7.167

-7.187

-7.252

48

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2026 en begroting 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1 2 3

4 5 6 7 8

9 10 11 12 13 14 15

Omschrijving De te betalen bijdrage aan de GR ABG is toegenomen. In 2025 is eenmalig een budget opgenomen t.b.v. de aanpak van de alleenverdienersproblematiek. Met ingang van 2026 is een bezuiniging opgenomen m.b.t. de bijdrage in de kosten van collectieve zorgverzekeringen (zie ook maatregelenpakket aanpak ravijnjaar PPN 2026). In 2025 zijn eenmalige budgetten geraamd voor de maatschappelijke begeleiding van statushouders en inburgering. Het budget voor "Inspectie kinderopvang" is met ingang van 2026 overgeheveld naar programma 7. Per saldo betreft het hier dus een neutrale mutatie. De budgetten voor de WMO zijn in 2026 verhoogd a.g.v. prijsstijgingen en een toename van het aantal inwoners dat gebruik maakt van betreffende voorzieningen. De bijdrage voor het Kleinschalig Collectief Vervoer is in 2026 lager dan in 2025 als gevolg van de nieuwe aanbesteding. Met ingang van 2026 is een bezuiniging opgenomen m.b.t. vitaal ouder worden WMO + dagopvang (zie ook maatregelenpakket aanpak ravijnjaar PPN 2026). Hiervoor zijn m.i.v. 2026 tevens uitvoeringskosten geraamd. Met ingang van 2026 is een budget geraamd voor huur van het nieuwe CCB. In 2025 is een eenmalig budget opgenomen voor het opzetten van een exploitatiemodel voor het nieuwe CCB.

Met ingang van 2026 is een bezuiniging opgenomen op de subsidie voor het CCB In 2025 zijn een eenmalige budgetten opgenomen voor het herstartplan corona en het noodfonds schrijnende gevallen. In 2025 is een algemeen eenmalig budgetten (diverse projecten) opgenomen t.b.v. het sociaal domein. Hierdoor zijn de kosten in 2026 lager dan in 2025. Het budget voor jeugdzorg is in 2026 verhoogd ten opzichte van 2025. Diverse kleine verschillen Totaal

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

L/B L L

Bedrag -33 25

V/N N V

L

12

V

L

23

V

L

8

V

L

-33

N

L

28

V

L

60

V

L L L

-38 -50 25

N N V

L L

35 54

V V

L

137

V

L L/B L/B

-64 15 204

N V V

49

50

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

Volksgezondheid en milieu

Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Een gezond en actief leven voor onze inwoners Om het stelsel van zorg en ondersteuning voor iedereen betaalbaar en beschikbaar te houden zijn in 2023 het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en in 2025 het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) gesloten. Het rijk, gemeenten en zorgverzekeraars maakten afspraken om met elkaar de beweging ‘van zorg en ziekte naar gezondheid en preventie’ te maken. Als gemeente zetten we ons daarom, samen met regiogemeenten en lokale partners, in om gezond leven voor onze inwoners gemakkelijker te maken. Dat betekent dat we vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid nog meer inzetten op preventie en het bevorderen van een gezonde leefstijl, op het intensiveren van de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein, en op een gezonde fysieke leefomgeving . Riolering Klimaatverandering zorgt steeds meer voor zware regenval en droogte. Riolering is een belangrijk onderdeel in de waterketen. We maken zoveel als mogelijk werk- met- werk om gelijktijdig onze doelstellingen op klimaatadaptie te realiseren. Ook koppelen we zoveel mogelijk regenwater af als er werkzaamheden aan de riolering zijn. Bij de aanpak van het watervraagstuk werken we samen met waterschap Brabantse Delta.

Het beleid en het beheer van de riolering is vastgelegd in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) voor de periode 2021-2025. Hierin zijn activiteiten benoemd om de riolering te onderhouden en te verbeteren. We geven uitvoering aan het bestaand vGRP en breiden dit uit naar een Water- en Rioleringsprogramma (WRP), waarbij we uitdrukkelijk water, bodem en klimaat meenemen. Duurzaamheid De gemeente Baarle-Nassau heeft een grote opgave op het gebied van duurzaamheid. In 2024 is daarom de Strategie duurzaamheid opgeleverd en vastgesteld en in 2025 de Uitvoeringsagenda Duurzaamheid. Hierin staat beschreven aan welke thema's de gemeente samen, dichtbij en zichtbaar gaat werken en welke ambities we op de verschillende duurzaamheidsthema’s hebben. Via gerichte inzet van communicatie en participatie betrekken we onze inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties, want een duurzame toekomst maken we samen.

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

51

DOELSTELLINGEN 2026 7.1 Gezond leven bevorderen Gezondheid wordt binnen verschillende beleidsterreinen steeds belangrijker. Daarom ontwikkelen we een integrale ‘aanpak voor gezond leven’. Een integrale aanpak voor gezondheid draagt bij aan effectieve samenwerking en meer rendement ('win-win) Bovendien kunnen we ons hiermee regionaal beter positioneren in regionale samenwerkingsverbanden zoals IZA/AZWA. (zie 7.5) We realiseren hiermee ook de wettelijk opgave voor lokaal gezondheidsbeleid. Deze integrale aanpak richt zich op het stimuleren van sport en bewegen, op preventieve, collectieve hulp en ondersteuning en op een gezonde leefomgeving. Hierin bouwen we voort op ervaringen uit het GALA plan, het sportakkoord, het sportbeleidsplan en van de strategie sociale basis. Ook de ambities uit de omgevingsvisie laten we hierin landen. 7.2 Suïcide preventie Om het aantal suïcides in Nederland te verminderen, treedt de wet integrale aanpak suïcide preventie naar verwachting op 1 januari 2026 in werking. Gemeenten worden hiermee verplicht om lokaal beleid te ontwikkelen dat aansluit op de landelijke agenda suïcide preventie. Ter voorbereiding op deze wet hebben we in samenwerking met regiogemeenten een plan van aanpak ontwikkeld. 7.3 Gezonde openbare ruimte Om gezond leven makkelijker te maken zetten we in op het verbeteren van de speel- en beweegmogelijkheden in de openbare ruimte.

Op basis van de aanbevelingen van de jongerenaanjager denken we in eerste instantie aan de locatie Dasseburcht. Voor de langere termijn maakt een gezonde fysieke leefomgeving deel uit van de aanpak voor gezond leven (zie doelstelling 7.1). 7.4 Hitteplan voor kwetsbare inwoners Steeds vaker hebben we te maken met periodes van hoge temperaturen. Met een hitteplan willen we bereiken dat kwetsbare inwoners hier beter op voorbereid zijn. 7.5 Uitvoeren Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA) In juli 2025 ondertekenden gemeenten (VNG), zorgverzekeraars (ZN) en rijk (VWS) het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord. Dit (onderhandelings-)akkoord loopt tot en met 2028 en bouwt voort op het GALA en IZA. Het AZWA geeft gemeenten en het sociaal domein een gelijkwaardige positie in de beoogde transformatie van zorg naar gezondheid en welzijn. De (financiële) randvoorwaarden voor gemeenten zijn hierbij beter geborgd. In het AZWA worden, ten opzichte van IZA, een aantal doelen en ambities verder uitgewerkt. Er wordt onder andere steviger ingezet op de vermindering van het verwachte personeelstekort, mentale gezondheid, digitalisering en versterking van de sociale basis. Gemeenten krijgen in het AZWA onder andere de opdracht zogenaamde basisfunctionaliteiten te implementeren. De structurele middelen voor gemeenten zullen voor een belangrijk deel regionaal beschikbaar komen.

De hoogte voor de budgetten zijn nog niet bekend. Ten behoeve van efficiënte en effectieve samenwerking met partners zowel in het sociaal als het medisch domein streven we naar zoveel mogelijk eenduidige aanpak op ABG niveau. 7.6 Onderhoud en verbetermaatregelen riolering Om te anticiperen op de gevolgen voor klimaatverandering zijn de mogelijkheden onderzocht om een zogenaamde "blauwe ader" aan te leggen. Dit is een "hoofd" infiltratieriool waarin het hemelwater kan worden geïnfiltreerd en/of worden afgevoerd. In augustus 2023 is het hemelwaterstructuurplan opgeleverd. Het definitief tracé van het hemelwaterstructuurplan werken we in 2025 en 2026 verder uit. De uitkomst verwerken we in het ontwerp voor de herinrichting

52

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

Singel, Nieuwstraat en Molenstraat, en bij andere toekomstige herinrichtingen. We willen de achterstand, die op verschillende onderdelen op het gebied van riolering is ontstaan, aanpakken en de basis op orde brengen. Deze inzichten zijn ook noodzakelijk voor de input voor het nieuwe systeemoverzicht Stedelijk water (SSW). 7.7 in standhouden rioleringssysteem In 2026 inventariseren we het vrij verval- en drukrioleringssysteem (inclusief gemalen) op. Hieruit volgt een maatregelenplan voor zowel klein onderhoud, groot onderhoud/vervanging. Dit is nodig om de functionaliteit van het rioleringssysteem te borgen. 7.8 Schone Lucht Akkoord (SLA) In het coalitieakkoord 2022-2026 is opgenomen dat we verder invulling geven aan het Schone Lucht Akkoord. Voor deze opgave zetten we vooral in op communicatie en stimuleringsmaatregelen. In 2024 hebben we de regionale verkenning om met meerdere gemeenten in de regio Hart van Brabant afgerond (incl. AC en GR). In 2025 is de gemeenteraad een voorstel gepresenteerd ten aanzien van het Schone Lucht Akkoord. 7.9 Uitvoering Programma Duurzaamheid In 2026 geven we verder uitvoering aan de uitvoeringslijnen van de Strategie Duurzaamheid. Hiermee zetten we concrete stappen om de duurzaamheidsambities op het gebied van energie, circulariteit, mobiliteit, klimaatadaptatie en biodiversiteit van de gemeente te realiseren.

De voortgang hierop monitoren we zoveel mogelijk datagedreven (op basis van bestaande bronnen en aansluitend bij landelijke formats). 7.10 Energietransitie In 2026 zetten we samen met woningcorporaties en lokale initiatieven in op de verdere isolatie van (huur)woningen in het kader van de Lokale Aanpak Isolatie, als onderdeel van de Warmtetransitie. Met het Warmteprogramma wordt verder richting gegeven aan het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Als ondersteuning en stimulans voor inwoners is er het fysieke en digitale Energieloket en bieden we naast de landelijke subsidieleningen een Duurzaamheidslening aan. 7.11 Klimaatadaptatie en biodiversiteit We sluiten in Baarle-Nassau aan bij de landelijke ambitie en willen in 2030 beter voorbereid zijn op extremer weer. Daarom nemen we maatregelen bij de inrichting van de openbare ruimte en ondersteunen en stimuleren we inwoners om zelf maatregelen te nemen. Ook stellen we hiervoor een hitteplan op.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 7.1

Doelstelling Gezond leven bevorderen

7.2

Suïcide preventie

7.3

Gezonde openbare ruimte

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

Specifieke activiteit We ontwikkelen een lokale aanpak voor gezond leven inclusief sport- en beweegbeleid We implementeren en voeren het regionaal plan van aanpak suïcide preventie uit • We ontwikkelen plannen voor speel- en beweegmogelijkheden in de openbare ruimte • Voorbereiden van realisatie van speel- en beweegmogelijkheden in de openbare ruimte

53

Nr. 7.4

Doelstelling Hitteplan voor kwetsbare inwoners

7.5

Uitvoeren Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA)

7.6 7.7

Onderhoud riolering en verbetermaatregelen riolering In stand houden rioleringssysteem

7.8

Schone Lucht Akkoord

7.9 7.10

Uitvoering programma Duurzaamheid Energietransitie

7.11

Klimaatadaptie en biodiversiteit

Specifieke activiteit We ontwikkelen een hitteplan samen met inwoners, maatschappelijke partners en regiogemeenten • We stellen een plan van aanpak voor het AZWA op in samenwerking met de regio • We geven de lokale implementatie van het AZWA vorm Het opstellen van een WRP

Inventariseren en opstellen maatregelenplan inclusief vervangingsopgave voor vrij vervalen drukrioleringsysteem • Verbeteren communicatie en stimuleringsmaatregelen • Nemen besluit ten aanzien van deelname aan het Schone Lucht Akkoord Uitvoeren vastgestelde uitvoeringslijnen • Uitvoering Lokale Aanpak Isolatie (vanuit Nationaal Isolatie Programma) • Vaststellen warmteprogramma Voorbereiden opstellen integraal hitteplan

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 7.12 Wet publieke gezondheid De GGD Hart van Brabant en GGD West-Brabant onderzoeken hoe zij de samenwerking kunnen intensiveren. We volgen de ontwikkelingen en beoordelen vanuit onder andere het inwonersperspectief en bedrijfsvoering. We houden u hierover op de hoogte. 7.13 GALA en IZA Rondom het GALA en het IZA voeren we onder andere de volgende activiteiten uit: • Uitvoeren GALA plan en sportakkoord, waaronder actieplan sociale veiligheid, uitvoeren en monitoren subsidieregeling Lokaal SportAkkoord, lokaal implementeren ketenaanpakken, bevorderen mentale gezondheid (0-100) en uitbreiding mogelijkheden voor laagdrempelige ontmoeting. • Samenwerking huisartsen versterken door samenwerkingsafspraken te maken rondom jeugd, ouderen en mentale gezondheid, en implementeren sociaal verwijzen middels vaste contactpersonen. • Bijdragen en uitvoeren IZA regioplan. De afgelopen twee jaar is hard gewerkt aan het ontwikkelen en uitwerken van ambities en plannen. De nadruk komt steeds meer te liggen op regionale en lokale implementatie ervan. Dit vraagt een hogere inzet van onze medewerkers en die van onze partners. • Uitwerken en implementeren transformatieplannen Samen Mentaal Sterk. Het transformatieplan voorziet in dekking/vergoeding van de kosten die gemeenten hiervoor maken.

7.14 Uitvoering wettelijke taken milieu Omgevingsdienst Midden- en West Brabant (OMWB) De Gemeenschappelijke regeling OMWB voert de taken uit voor de gemeente op het gebied van milieu. Jaarlijks stellen we een uitvoeringsprogramma op, op basis van de begroting van de OMWB.

54

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

De kaderbrief en de begroting van de OMWB leggen we ieder jaar voor aan de raad, met de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. 7.15 Riolering en Water In 2026 leggen we de focus op het verder op orde brengen van het planmatig beheer van de riolering. We brengen voor het reguliere onderhoud in beeld waar de komende jaren kleine onderhoudsmaatregelen nodig zijn voor de riolering, gemalen en drukriolering. Uiteindelijk streven we ook naar het in beeld brengen van het groot onderhoud/vervanging. Dit doen we door grotere delen van het rioolstelsel te reinigen en inspecteren, datakwaliteit te verbeteren en diverse vervanging/relining projecten op te starten. 7.16 Circulariteit In 2030 wil de gemeente Baarle-Nassau 50% minder primaire grondstoffen gebruiken. We voeren ons afvalbeheer duurzaam uit, stimuleren bio-based grondstoffen en we verminderen het gebruik van primaire grondstoffen in eigen organisatie. 7.17 Duurzame mobiliteit In de gemeente Baarle-Nassau stimuleren we schone en duurzame vormen van mobiliteit, stimuleren en faciliteren we de transitie van fossiele mobiliteit naar elektrische mobiliteit en verduurzamen we de mobiliteit van onze eigen organisatie. Binnen het programma Mobiliteit wordt ook uitvoering gegeven aan deze doelstellingen.

7.18 We werken in de regio samen aan verschillende duurzaamheidsthema's Wij blijven samen met onze partners (in RESregioverband) uitvoering geven aan de regionale klimaatagenda, door het borgen van klimaatadaptatie in beleid en projecten in de openbare ruimte. Daarnaast zetten we in op mee-koppelkansen bij bestaande en nieuwe projecten. We dragen in 2026 in regionaal verband bij aan de uitvoering van de RES. We werken samen met partijen (o.a. ondernemersverenigingen) om duurzaamheid bij bedrijven verder te stimuleren. 7.19 Afvalinzameling Sinds 2022 is onze gemeente door middel van de BGTS aangesloten bij IOK Afvalbeheer. Deze inzameling verloopt tot op heden naar tevredenheid. We plannen eventuele verbetermaatregelen n.a.v. de evaluatie van de afvalinzameling. 7.20 Zwerfafval In het vierde kwartaal 2025 wordt de Rijksbijdrage voor het terugdringen van zwerfafval aan de gemeenten uitgekeerd. De bijdrage wordt uitgekeerd naar rato van het aantal inwoners. De hoogte van de bijdrage is momenteel nog niet bekend. Als dit wel bekend is, zal bezien worden welke werkzaamheden we voor het terugdringen van zwerfafval kunnen uitvoeren.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenbegroting 2027

2028

2029

Totaal lasten programma 7

2.769

3.598

2.626

2.708

2.779

2.885

Totaal baten programma 7

2.258

2.435

1.926

1.981

2.047

2.105

Saldo lasten en baten programma 7

-510

-1.163

-700

-727

-731

-781

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

55

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2026 en begroting 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1

2

3

4 5 6

56

Omschrijving De bijdrage aan de GGD is toegenomen t.o.v. 2024. Voor een deel wordt dit veroorzaakt door het budget voor "Inspectie Kinderopvang" (€ 8.000) dat is overgeheveld vanuit programma 6. Ten opzichte van 2025 zijn de lasten binnen de exploitatie afval toegenomen met € 22.000 (lagere storting voorziening + € 42.000, indexatie -/- € 64.000). Hiertegenover staan een hogere onttrekking aan de voorziening afval (€ 13.000), hogere inkomsten ad € 15.000 (o.a. afvalstoffenheffing). De kosten op het taakveld riolering zijn afgenomen ten opzichte van 2025. Dit wordt met name veroorzaakt doordat in 2025 eenmalige budgetten zijn geraamd voor reiniging en inspectie (achterstallig), het SSW, het grondwatermeetnet en het actualiseren en updaten van de digitale paspoorten van de gemalen. Verder wordt in 2025 vanuit de exploitatie riolering ook een dotatie van € 500.000 gedaan aan de voorziening riolering (t.l.v. de algemene reserve). Tegenover de hogere kosten staan ook hogere opbrengsten vanuit de rioolheffing als gevolg van een verhoging van de tarieven (+ 107.000). Daarnaast wordt in verband met de lagere kosten t.o.v. 2025 ook een lager bedrag onttrokken aan de voorziening riolering (-/- € 440.000). In 2025 is een eenmalig budget geraamd t.b.v. het participatie traject "Grootschalige opwek van energie". De bijdrage aan de Omgevingsdienst is afgenomen t.o.v.

2025 Diverse kleine verschillen Totaal

L/B L

Bedrag -16

V/N N

L B

-22 28

N V

L B

778 -333

V N

L

15

N

L L/B L/B

6 7 463

V V V

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? De gemeente Baarle-Nassau is een aantrekkelijke gemeente met vitale kernen en een aantrekkelijk buitengebied. We willen deze positie behouden en versterken. In onze toekomstvisie Baarle BRUIST! en onze omgevingsvisie hebben we vastgelegd welke doelen we willen bereiken. We doen dit samen met onze partners, inwoners en ondernemers. We werken met de omgevingsvisie als basis en programma's en het omgevingsplan als uitwerking. Op deze manier geven we vorm aan het omgevingshuis van Baarle-Nassau met de instrumenten uit de Omgevingswet.

DOELSTELLINGEN 2026 8.1 Ontwikkelen Omgevingsplan buitengebied Baarle-Nassau Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is het een wettelijke verplichting voor alle gemeenten om uiterlijk in 2032 een gebiedsdekkend Omgevingsplan vast te stellen. De voorbereiding voor Baarle-Nassau Buitengebied loopt. Het plan voor het buitengebied is gebaseerd op drie pijlers: (1) beleidskeuzes (op basis van o.a. de omgevingsvisie), (2) inventarisatie en (3) het ontwerp van de basisregelset. Daarnaast zal een planMER deel uit maken van de procedure.

In 2026 wordt verder gewerkt aan de basisregelset van het omgevingsplan. Daarnaast wordt er (samen met de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant) gewerkt aan het opstellen de generieke Milieuregels. De inventarisatie is naar verwachting eind 2025 gereed en wordt in 2026 gebruikt voor het tekenen van de werkingsgebieden, die samen met de basisregelset de basis van het omgevingsplan zullen vormen. De verdere voorbereiding en de formele procedure inclusief participatie zullen plaatsvinden in de jaren 2026 en 2027. 8.2 Uitvoering Programma Wonen Wonen is een belangrijk thema, zowel in de huidige als in de komende raadsperiode. In de gemeente Baarle-Nassau streven we naar voldoende betaalbare en comfortabele woningen voor alle inwoners in alle levensfasen. Een integrale aanpak is nodig, want het thema wonen raakt meerdere beleidsvelden. Kader en richting worden mede bepaald door de SRBT-woondeal, regionale woningmarktonderzoeken en de regionale woonzorgvisie.

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

57

In het Programma Wonen zijn de lokale ambities geformuleerd. Dit programma dient als bouwsteen voor de omgevingsvisie en geeft uitvoering aan het woonbeleid van Baarle-Nassau. Het vormt daarmee de basis voor de aanpak van het woningtekort. In 2026 gaan we aan de slag met de volgende maatregelen: Herijken beleidsregels (pre)mantel(zorg)woningen (maatregel 6), afspraken woningcorporaties woningdelen (maatregel 13) en vertaling regionale woonzorgvisie naar lokale woonzorgagenda (maatregel 23). 8.3 Ontwikkelen plan Flexwoningen De woningnood voor betaalbare woningen voor diverse doelgroepen is groot. Flexwoningen bieden hiervoor mogelijk een praktische oplossing. De gemeente en woningcorporatie Leystromen sloten een samenwerkingsovereenkomst af voor de realisatie van 10-15 woningen op een tijdelijke locatie. Onderdeel van het haalbaarheidsonderzoek is het selecteren van een locatie. Aansluitend wordt de participatie opgestart. Eind 2025 vragen we de raad om vaststelling van het stedenbouwkundig plan. Daarna starten we de ruimtelijke procedure op. 8.4 Ontwikkeling woningbouwplan Loveren fase 2 Baarle-Nassau Gemeente en twee ontwikkelaars sloten in 2025 een intentieovereenkomst. We onderzoeken gezamenlijk de haalbaarheid van een woningbouwplan in een mix van sociale, betaalbare en vrije sectorwoningen.

We hebben de intentie uitgesproken de grond te verkopen aan de ontwikkelaars als de ontwikkeling programmatisch, ruimtelijk, financieel en juridisch haalbaar is. Onderdeel van het haalbaarheidsonderzoek is het stedenbouwkundig plan. In 2025 starten we de participatie op. In 2026 vragen we de raad om vaststelling van het stedenbouwkundig plan. Daarna starten we de ruimtelijke procedure. 8.5 Programma grondbeleid en kostenverhaal In het Programma grondbeleid en kostenverhaal stellen we de kaders voor het gemeentelijk grondbeleid en voor het kostenverhaal. Het grondbeleid zal daarvoor geactualiseerd worden. Het kostenverhaal bij particuliere grondexploitaties onder de Omgevingswet is ingrijpend gewijzigd. De verplichting tot kostenverhaal blijft overeind. Naast de vrijwillige bijdragen is het mogelijk om afdwingbare bijdragen te vragen. De onderbouwing van de financiële bijdragen moet goed geregeld worden. 8.6 Quickscan toekomstige woningbouwlocaties Ulicoten Een verkenning is nodig voor het bepalen van mogelijke woningbouwlocaties in Ulicoten. Daarvoor wordt een bestuursopdracht geformuleerd. 8.7 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is op 1 januari 2024 gelijktijdig met de Omgevingswet in werking getreden. Inmiddels werken we ruim anderhalf jaar met het nieuwe stelsel, waarin het toezicht op de bouwkwaliteit is geprivatiseerd.

De rol van de gemeente is hierdoor veranderd. Zij beoordeelt niet langer zelf de technische bouwkwaliteit, maar een onafhankelijke kwaliteitsborger beoordeelt of het bouwwerk voldoet aan de technische eisen.

In 2024 en 2025 hebben we ervaring opgedaan met het nieuwe stelsel, dat voorlopig alleen geldt voor nieuwbouw binnen gevolgklasse 1, zoals grondgebonden woningen en kleine bedrijfspanden. Verbouwingen vallen voorlopig nog niet onder het stelsel.

58

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 8.1

Doelstelling Ontwikkelen Omgevingsplan buitengebied BaarleNassau

8.2

Uitvoeren programma Wonen

8.3

Ontwikkelen plan flexwoningen

8.4

Ontwikkelen woningbouwplan Loveren fase 2

8.5 8.6 8.7

Programma grondbeleid en kostenverhaal Quickscan toekomstige woningbouwlocaties Ulicoten Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

Specifieke activiteit • Beleidskeuzes maken • Vormgeven regelset • Voorbereiden participatie • Onderzoeken noodzaak planMER • Herijken beleidsregels (pre)mantel(zorg)woningen • Afspraken woningcorporaties • Vertalen regionale woonzorgvisie naar lokale woonzorgagenda/aanpak Opstarten ruimtelijke procedure • Afronden participatieproces • Vaststellen stedenbouwkundig plan • Opstellen wijziging omgevingsplan Opstellen programma Opstellen bestuursopdracht De consequenties van de Wet voor de vergunningverlening en het (bouw-) toezicht blijven monitoren en dienstverlening garanderen.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 8.8 Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht dient iedere gemeente te beschikken over een actueel VTH-beleidsplan, een uitvoeringsprogramma en een jaarverslag. De provincie houdt toezicht op deze verplichtingen.

Eind 2024 is het beleidsplan 2025-2029 vastgesteld. Dit plan vormt samen met het uitvoeringsprogramma de basis voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Aangepaste werkwijze vergunningverlening onder de Omgevingswet Begin 2025 zijn de gevolgen van de Omgevingswet en de Wkb voor de werkzaamheden en capaciteit in kaart gebracht. In 2026 werken we volledig volgens de nieuwe systematiek. We maken gebruik van het digitale stelsel Omgevingswet (DSO) en een geactualiseerd VTH-systeem. Werkprocessen en standaarddocumenten zijn aangepast. Inwoners en ondernemers kunnen via het Omgevingsloket eenvoudig aanvragen en meldingen doen. Ondersteuning wordt geboden via het team vergunningen en onze website.

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

59

8.9 Implementatie Omgevingswet De Omgevingswet is in werking getreden op 1 januari 2024. Er is een overgangstermijn tot 31 december 2031 om het tijdelijk omgevingsplan definitief te maken. Een belangrijk onderdeel is het herzien en opnemen van alle gebiedsdekkende bestemmingsplannen in het definitieve omgevingsplan. 8.10 Prestatieafspraken met woningcorporatie Leystromen Op basis van de meerjarige prestatieafspraken 2025 – 2027 stellen we voor 2026 uitvoeringsafspraken vast. 8.11 Regionale samenwerking thema wonen We nemen deel aan regionale overlegstructuren op bestuurlijk en ambtelijk niveau. We gebruiken deze overlegstructuren zo optimaal mogelijk om onze ambities te verwezenlijken. Zo maken we onder andere ambtelijk deel uit van het kernteam Wonen van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) via de woontafel. Bestuurlijk nemen we deel aan de Fair Share-opgaven van de SRBT. Binnen de regio Hart van Brabant sluiten we aan bij overleg over uitwerking van de regionale woonzorgvisie. 8.12 Wet Versterking regie volkshuisvesting De wet Versterking regie volkshuisvesting zorgt voor de wettelijke verankering van alles wat op het gebied van volkshuisvesting in gang is gezet. Een gemeente kan specifieke doelgroepen, eigen inwoners en mensen met bepaalde beroepen ondersteunen bij het vinden van een betaalbare huurwoning of nieuwbouw koopwoning.

Wij volgen de wettelijke mogelijkheden en bij kansen onderzoeken we de mogelijkheden voor de gemeente. 8.13 Ecologische verbindingszones Natuurnetwerk Brabant Voor de realisatie van de ecologische verbindingszones (EVZ's) Schouwloop en Huisvennenloop werken we samen met Waterschap Brabantse Delta. Voor de Huisvennenloop is de benodigde grondaankoop afgerond en wordt een inrichtingsplan opgesteld. De verwachting is dat de EVZ Huisvennenloop in 2026 wordt gerealiseerd. 8.14 Gebiedsontwikkelingsplan Van Gogh Nationaal Park Baarle-Nassau werkt samen met meerdere medeoverheden en andere partners in Van Gogh Nationaal Park (NP). Van Gogh NP is aangewezen als nationaal park. Het samenwerkingsverband gebruikt het masterplan en het uitvoeringsagenda 2024-2028 als basis voor de samenwerking. 8.15 Stimuleringsregeling Landschap De Stimuleringsregeling Landschap (nu Stila, voorheen Stika) subsidieert particulieren om landschapselementen aan te leggen en te beheren. De provincie verdubbelt het bedrag dat de gemeente hiervoor inzet. De provincie zet een veldcoördinator in als contactpersoon voor particulieren die gebruik willen maken van de regeling. 8.16 Transitie buitengebied | gebiedsgerichte aanpak Regte Heide en Riels Laag De Regte Heide en het Riels Laag is een Natura 2000-gebied in de gemeente Goirle. Het gebied heeft te maken met een te hoge stikstofdepositie en verdroging.

Mede daardoor worden kwaliteitsdoelstellingen niet gehaald en vergunningen niet verleend.

De provincie Noord-Brabant heeft een Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) ontwikkeld om met gebiedspartners te werken aan natuurherstel in Natura 2000-gebieden. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de Natura 2000-gebieden zelf, maar ook naar het gehele beïnvloedingsgebied daarvan. In het geval van de Regte Heide en het Riels Laag ligt een deel van de gemeente Baarle-Nassau (en Alphen-Chaam) in dit beïnvloedingsgebied. Wij werken als gemeente op bestuurlijk en ambtelijk

60

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

niveau mee in deze gebiedsgerichte aanpak. Hierbij is aandacht voor de invloed op en van gebieden over de grens met België. 8.17 Regionale en provinciale visievorming Binnen de SRBT (Stedelijke Regio Breda-Tilburg) hebben we met 19 gemeenten en 4 waterschappen in samenspraak met Provincie en Rijk ontwikkelprincipes uitgewerkt die in samenhang het ambitiepakket en de beleidsinhoudelijke basis vormen om de gemeentelijke wensen in de diverse Rijksvisies en Rijksprogramma’s in te brengen. Daarmee beogen we gezamenlijke financiering van gezamenlijke opgaven. Via het ‘Uitvoeringsprogramma SRBT’ zorgen we voor regie op onze opgaven en ambities. Gezamenlijk werken we o.a. aan een ‘dorpenstrategie’ en de van de ‘herijking woondeal’. De voornemens en afspraken worden vertaald binnen de specifieke gemeentelijke context en vastgelegd in de omgevingsvisie en programma's.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenbegroting 2027

2028

2029

Totaal lasten programma 8

1.287

1.850

1.644

1.289

1.309

1.352

Totaal baten programma 8

505

915

986

603

588

588

Saldo lasten en baten programma 8

-782

-935

-658

-686

-721

-764

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

61

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2026 en begroting 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1 2 3 4 5

6 7 8 9 10

11 12 13 14

15 16 17

18

62

Omschrijving De te betalen bijdrage aan de GR ABG is toegenomen. In 2025 is een eenmalig budget geraamd voor gebiedsontwikkeling visvijver, hierdoor zijn de kosten in 2026 lager. In 2025 is een eenmalig budget geraamd voor een quickscan m.b.t. toekomstige woningbouwlocaties, hierdoor zijn de kosten in 2026 lager. In 2025 is een eenmalig budget geraamd t.b.v. het project "Omgevingsplan Grens 32", hierdoor zijn de kosten in 2026 lager. Met ingang van 2026 worden de legestarieven verhoogd zodat de legesopbrengsten de kosten voor 100% dekken (zie ook maatregelenpakket aanpak ravijnjaar PPN 2026). In 2025 is eenmalig een budget geraamd ten behoeve van de aanpak van "Vrijkomende Agrarische Bebouwing", hierdoor zijn de kosten in 2026 lager. In 2025 is een eenmalig budget geraamd voor het actualiseren van het bestemmingsplan buitengebied, hierdoor zijn de kosten in 2026 lager. In 2025 is een eenmalig budget geraamd ten behoeve van het project "inventarisatie/toekomst agrarische sector", hierdoor zijn de kosten in 2026 lager. In 2026 is een eenmalig budget geraamd ten behoeve van het project `Opstellen programma grondbeleid en kostenverhaal`, hierdoor zijn de kosten in 2026 hoger. Met ingang van 2026 worden de legestarieven verhoogd zodat de legesopbrengsten de kosten voor 100% dekken (zie ook maatregelenpakket aanpak ravijnjaar PPN 2026).

In 2025 is een eenmalig budget geraamd in verband met juridische kosten als gevolg van drugsdumpingen, hierdoor zijn de kosten in 2026 lager. Met ingang van 2026 is een bezuiniging doorgevoerd op het budget `Handhaving permanente bewoning` (zie ook maatregelenpakket aanpak ravijnjaar PPN 2026). In 2024 is een eenmalig budget geraamd voor het opstellen van woonwagenbeleid, hierdoor zijn de kosten in 2026 lager. Met ingang van 2026 zijn structureel minder middelen geraamd voor het dashboard wonen. Deze kosten worden vanuit de regio (SRBT) bij de gemeenten in rekening gebracht. In 2025 is een eenmalig budget opgenomen ten behoeve van extra beleidscapaciteit wonen. Hierdoor zijn de kosten in 2026 lager. In 2025 is een eenmalig budget geraamd ten behoeve van het project "Ontwikkeling tijdelijke woningbouw", hierdoor zijn de kosten in 2026 lager. Bouwgrondexploitaties (De lasten en de baten op de grondexploitaties verschillen van jaar tot jaar. Per saldo zijn deze in het jaar, inclusief de winstnemingen, aan elkaar gelijk) (winstneming in 2025 € 16.000 - winstneming in 2026 € 18.000). Diverse kleine verschillen Totaal

L/B L L

Bedrag -25 25

V/N N V

L

15

V

L

48

V

B

16

V

L

8

V

L

8

V

L

50

V

L

-30

N

B

16

V

L

56

V

L

10

V

L

5

V

L

10

V

L

10

V

L

50

V

L B

-37 39

N V

L/B L/B

3 277

V V

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

Algemeen

Algemeen Algemene Dekkingsmiddelen Algemeen Binnen de begroting onderscheiden we algemene en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel, de opbrengsten van gronden of opbrengsten uit verleende diensten zoals het verstrekken van een paspoort. Ook de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen verantwoorden we steeds binnen het betreffende programma.

De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die we vrij kunnen aanwenden. Dit geld is op voorhand dus niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar zetten we in om tekorten op de programma's te dekken. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en dividend. Treasury De uitvoering van treasury is geregeld in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Financiering. Belastingen Voor nadere informatie over de belastingen wordt ook verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen.

Onroerende zaakbelasting De geraamde opbrengsten ozb woningen nemen in de begroting 2026 en 2027 jaarlijks toe met 3%. Voor 2028 en verder is nog geen opbrengstenstijging geraamd. De geraamde opbrengsten ozb niet-woningen, eigenaren nemen in de begroting 2026 toe met 43% en in de begroting 2027 met 2%. Voor 2028 en verder is nog geen opbrengstenstijging geraamd. De geraamde opbrengsten ozb niet-woningen, gebruikers nemen in de begroting 2026 toe met 31% en in de begroting 2027 met 2%. Voor 2028 en verder is nog geen opbrengstenstijging geraamd.

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

63

Forensenbelasting De geraamde opbrengsten forensenbelasting nemen in de begroting 2026 en 2027 jaarlijks toe met 3%. Voor 2028 en verder is nog geen opbrengstenstijging geraamd. Toeristenbelasting De geraamde opbrengsten toeristenbelasting nemen in de begroting 2026 toe met 11% en in de begroting 2027 met 2%. Voor 2028 en verder is nog geen opbrengstenstijging geraamd. Reclamebelasting De geraamde opbrengsten reclamebelasting nemen in de begroting 2026 en 2027 jaarlijks toe met 3%. Voor 2028 en verder is nog geen opbrengstenstijging geraamd. Precariobelasting De geraamde opbrengsten precariobelasting nemen in de begroting 2026 en 2027 jaarlijks toe met 3%. Voor 2028 en verder is nog geen opbrengstenstijging geraamd. Algemene uitkering De ramingen van de algemene uitkering zijn gebaseerd op de meicirculaire 2025. In de 1e begrotingswijziging zijn de wijzigingen naar aanleiding van de septembercirculaire opgenomen. Stelpost inflatie Deze stelpost kan gedurende het jaar aangewend worden ten behoeve van lastenstijgingen, als gevolg van inflatie, waarmee in het geraamde budget nog geen rekening gehouden is.

Tabel: stelpost inflatie (conform berekening o.b.v. indexcijfers uit de meicirculaire) Omschrijving

2026

Prijs BBP o.b.v. meicirculaire 2025 Totaalbudget nog niet geïndexeerde lasten (afgerond € 9 mln.) Benodigde stelpost indexatie

2027

2028

2029

2,74% 2,52% 2,61% 2,50% 9.000.000 9.000.000 9.000.000 9.000.000 246.600

473.400

708.300

933.300

Een deel van de budgetten (+/- € 9 mln.) is m.i.v. 2026 nog niet geïndexeerd. Hiervoor is bovengenoemde stelpost bedoeld.

64

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces worden gerekend tot de overhead. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden in het primaire proces. 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O/HRM. 4. Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie met uitzondering van communicatie met de klant. 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning in het primair proces. De totale overheadkosten van de gemeente Baarle-Nassau worden in 2026 geraamd op een bedrag van ongeveer € 4.476.000 (zie tabel 1). Een groot deel van deze kosten wordt gemaakt en verantwoord in de ABG-organisatie. Op basis van een in het verleden vastgestelde verdeelsleutel wordt 21,6% van de kosten door de ABG-organisatie in rekening gebracht bij de gemeente BaarleNassau. Tabel 1 2024 2025 2026 2027 2028 2028 (werk.) (begr.) (begr.) (begr.) (begr.) (begr.) Aandeel overheadkosten in bijdrage ABG 3.803.777 4.248.021 4.352.348 4.524.731 4.666.953 4.843.919 Stelpost lagere bijdrage ABG 0 -100.000 -100.000 -100.000 -100.000 -100.000 Kap.last.

Materieel/huisvesting + onderhoud huisvesting 290.527 336.189 331.648 323.460 321.384 319.310 Salariskosten secretaris (100%) 142.072 146.000 146.000 146.000 146.000 146.000 Abonnementen en lidmaatschappen 2.679 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 Overige kosten secretaris 2.419 3.400 3.400 3.400 3.400 3.400 Opleidingskosten 9.200 0 0 0 0 0 VNG 13.917 14.474 14.474 14.474 14.474 14.474 P&C (art. 213a, betalingsverkeer, begroting en jaarrekening) 8.604 18.200 8.200 8.200 8.200 8.200 Advieskosten (fiscaal) 5.249 0 0 0 0 Archief 52.012 56.900 56.900 56.900 56.900 56.900 Verzekeringen 15.253 14.676 14.676 14.676 14.676 14.676 Juridische advieskosten 1.515 3.500 3.500 3.500 3.500 3.500 Diverse kosten gemeentehuis en -werf 21.125 38.875 40.000 287.000 287.000 287.000 Vergoeding salariskosten secretaris (40% i.v.m. directie ABG) -57.532 -58.400 -58.400 -58.400 -58.400 -58.400 Opgelegde kosten dwangbevelen en aanmaningen -12.977 -8.100 -8.100 -8.100 -8.100 -8.100 Huuropbrengst ABG (materieel/huisvesting) -290.527 -336.189 -331.648 -323.460 -321.384 -319.310 Minderopbrengst verhuur gemeentehuis t.o.v. kosten -47.712 0 0 0 0 0 Totale overheadkosten 3.954.351 4.385.795 4.475.998 4.895.381 5.037.603 5.214.569 Omschrijving

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

65

Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals Gemeenschappelijke Regelingen en Gemeenten, Vennootschapsbelasting (VpB) plichtig indien, en voor zover, zij een onderneming drijven. Er is sprake van een onderneming indien cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden: • • •

Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; die deelneemt aan het economische verkeer; met het oogmerk om winst te behalen.

Wanneer aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan dan wordt de betreffende activiteit aangemerkt als een onderneming. Het gevolg daarvan is dat de onderneming (lees: gemeente) een aangifte VpB moet indienen bij de belastingdienst. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat van alle activiteiten 'slechts' het grondbedrijf aangemerkt wordt als winstgevende onderneming. Om te kunnen bepalen wat de daadwerkelijke belastingdruk op het grondbedrijf wordt, dient het BBV resultaat gecorrigeerd te worden naar het fiscale resultaat. In het oog springende verschillen tussen beide winstbepalingen zijn: • • • •

Slechts de werkelijk betaalde rente mag als kosten opgevoerd worden; grondbedrijf vreemde activiteiten moeten geëlimineerd worden; toekomstige prijsstijgingen mogen niet opgevoerd worden als kosten/baten; kapitaalstortingen en onttrekkingen moeten geëlimineerd worden.

Het belastingtarief van de VpB is als volgt: Belastbaar bedrag 2024-2025

Tarief 2024-2025

Belastbaar bedrag 2026

Tarief 2026

t/m € 200.000

19,0%

t/m € 200.000

19,0%

meer dan € 200.000

25,8%

meer dan € 200.000

25,8%

Vanwege verrekenbare verliezen uit het verleden zal er de komende jaren naar verwachting geen sprake zijn van betaling van vennootschapsbelasting.

66

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

Onvoorzien Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is geraamd. Er zijn geen voorschriften, of normen, over de omvang van deze post. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang zij nodig acht. De raming voor 2026 bedraagt € 1.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2024

9A

2026

2027

2028

2029

L

225

204

462

760

1.069

1.332

B

18.632

19.367

20.222

20.772

21.186

21.958

L

4.363

4.788

4.874

5.285

5.425

5.600

B

409

403

398

390

388

386

L

1

0

0

0

0

0

B

0

0

0

0

0

0

L

0

13

0

0

0

0

B

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten programma 9 Algemeen

4.589

5.005

5.336

6.045

6.495

6.933

Totaal baten programma 9 Algemeen

19.041

19.770

20.620

21.162

21.574

22.344

Saldo lasten en baten programma 9 Algemeen

14.452

14.765

15.284

15.117

15.079

15.411

9B

9C

9D

Algemene dekkingsmiddelen

2025

Meerjarenbegroting

Overhead

Vennootschapsbelasting

Onvoorzien

Programmabegroting 2026 Baarle-Nassau

67

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2026 en begroting 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1 2 3 4 5 6

7

8

68

Omschrijving De te betalen bijdrage aan de GR ABG is toegenomen. Met ingang van 2026 is het budget voor het uitvoeren van 213a onderzoeken volledig weg bezuinigd (zie ook maatregelenpakket aanpak ravijnjaar PPN 2026). Op basis van de geactualiseerde financieringsbehoefte voor 2026 is het geraamde bedrag voor rentelasten op geldleningen toegenomen t.o.v. 2025. De algemene uitkering uit het gemeentefonds is ten opzichte van 2025 toegenomen. De stelpost voor onvoorziene lasten is met ingang van 2026 nagenoeg geheel komen te vervallen (zie ook maatregelenpakket aanpak ravijnjaar PPN 2026). In de begroting 2026 is een stelpost opgenomen voor indexaties (€ 246.000). De resterende stelpost in de begroting 2025 bedraagt nog € 15.000. De stelpost kan aangewend worden voor budgetten, waarbij gedurende het begrotingsjaar blijkt dat deze onvoldoende of niet geïndexeerd zijn bij het opstellen van de begroting. De opbrengsten Onroerende Zaakbelasting, Forensenbelasting, Toeristenbelasting, Reclamebelasting en Precariobelasting zijn ten opzichte van 2025 toegenomen als gevolg van prijsindexatie. De opbrengsten Onroerende Zaakbelasting voor niet-woningen nemen tevens toe ten opzichte van 2025 omdat de tarieven meer in lijn zijn gebracht met het landelijk gemiddelde (zie ook maatregelenpakket aanpak ravijnjaar PPN 2026).

De opbrengsten toeristenbelasting nemen tevens toe ten opzichte van 2025 omdat de tarieven meer in lijn zijn gebracht met het regionaal gemiddelde (zie ook maatregelenpakket aanpak ravijnjaar PPN 2026). Diverse kleine verschillen Totaal