Bijlage OMWB Kaderbrief 2024
Tekst van het document
Inkomsten
en
Kaderbrief 2024 19,4
6,8
miljoen
miljoen
Programma VTH-taken
1.350 Declarabele norm
283 1,7
miljoen
Advies en Projecten
Formatie
1,9
miljoen
Overig
per fte
Totaal aantal declarabele uren
228
55
Primair proces
Overhead
fte
Programma Collectieve taken
uur
fte
fte
308.000 uur
1 februari 2023
Uitgaven
Uitvoering taken 91%
en
20
9,6
0,2
miljoen
miljoen
miljoen
Uitvoering taken
Overhead
Onvoorzien
18,3
1%
0,2
2%
0,4
Overhead 6%
1,1
57%
5,4
9%
0,9
www.omwb.nl
0,2
27%
2,6
5%
0,5
miljoen
miljoen
miljoen
miljoen
miljoen
miljoen
miljoen
miljoen
miljoen
Personeelslasten
Rente en afschrijvingen
Huisvesting en organisatie
Overige kosten
Personeelslasten
Huisvestingskosten
Facilitaire kosten
ICTbudgetten
Overige kosten
Ontwikkelingen met impact op de begroting (toelichting vindt u in paragraaf 2.1.1 van de begroting)
sluit omgevingsrecht (Bor) ingang van 2019 volledig e menteerd in de regio - en West-Brabant.
2%
Energie en duurzaamheid Energiebesparing bij bedrijven, en dus toezicht en handhaving vanuit de OMWB, krijgt steeds meer aandacht.
MWB-norm Vanaf 2019 werken we volgens de MWB-norm. Het doel: de kwaliteit van onze producten en diensten verbeteren. Daarnaast wordt de norm grondslag voor een duurzame
Zorgvuldige veehouderij en volksgezondheid De Provincie Noord-Brabant streeft ernaar in 2020 tot de meest innovatieve, duurzame en slimme agrofoodregio’s van Europa te behoren. Dit heeft invloed op onze VTH-taken.
Verbod op asbestdaken 2024 Asbestdaken die in contact staan met de buitenlucht zijn vanaf 2024 verboden. Om de doelstellingen te behalen is meer saneringscapaciteit nodig én moeten eigenaren gestimuleerd worden om te gaan saneren.
Omgevingswet De OMWB bereidt zich samen met deelnemers voor op de Omgevingswet door middel van pilots, proactieve consultaties en samenwerkingsverbanden. Dit vraagt ook om aanpassing van de werkprogramma’s en ontwikkeling van competenties van medewerkers.
Bestuurlijke ontwikkelingen De gemeenteraadsverkiezingen hebben plaatsgevonden. Dat betekent bestuurlijke wisselingen en het inwerken van de nieuwe bestuursleden.
ICT-budgetten De OMWB vernieuwt het ICT-landschap om te werken en klaar te zijn voor toekomstige ontwikkelingen. Dit zien we ook terug in de begrote uitgaven voor 2019. Meer informatie vindt u in paragraaf 2.2.3 van de begroting.
>
Inhoudsopgave 1. Inleiding
3
2. Over de Kaderbrief 2024
5
3. Beleidsmatige ontwikkelingen
6
3.1 Waar gaan we voor de komende jaren? 3.2 De Omgevingswet
3.4 Ontwikkelingen VTHKA 3.4.1
Ontwikkelingen binnen vergunningverlening
18
3.4.2
Ontwikkelingen binnen toezicht
19
3.4.3
Ontwikkelingen binnen handhaving
20
3.4.4
Ontwikkelingen binnen de klachtenregeling
20
6
3.4.5
Externe Veiligheid
21
7
3.4.6
Asbest
21
3.4.7
Provinciaal programma KOMPAS
22
3.2.1 Implementatie Omgevingswet (milieunormen, gebiedsgericht beleid)
18
7
3.5 Strategisch HRM
22
3.6 Professionalisering
23
3.2.2
Gebiedsgerichte aanpak
8
3.2.3
Bodem
9
3.6.1
Kwaliteitsmanagement
23
3.2.4
Private kwaliteitsborging
10
3.6.2
Van Goed naar Beter (VGNB)
23
3.2.5
Sanering verkeerslawaai
10 11
4.
Bedrijfsvoering
24
3.3.1
Interbestuurlijk programma (IBP)
11
4.1 Informatiebeveiliging
25
3.3.2
Energie en Klimaat
12
4.2 Geo Informatie Systemen
25 26
3.3 Verkenningen
3.3.3 Regeling ‘CO2-normering werkgebonden
<
personenmobiliteit’
13
5.
3.3.4
Circulaire economie
14
5.1 Algemene uitgangspunten
26
3.3.5
Cybercriminaliteit
14
5.2 Baten en tariefontwikkeling
26
3.3.6
Ketenaanpak
14
5.3 Lasten
27
3.3.7
Schone Lucht Akkoord
15
5.3.1
Personeel in loondienst
27
3.3.8
Ontwikkelingen binnen natuurbescherming
16
5.3.2
Personeel niet in loondienst
27
3.3.9
Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS)
16
5.3.3
Overige (materiële) kosten
28
3.3.10 Transitie Zorgvuldige Veehouderij
17
5.3.4
Incidentele kosten kwaliteitsmanagement
28
OMWB Kaderbrief 2024
Financiële uitgangspunten
5.4 Investeringen
28
5.5 Weerstandsvermogen
28 2
>
1.
Inleiding De Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) werkt aan een schone, veilige en duurzame leefomgeving. De thema’s waar de OMWB zich mee bezig houdt (onder andere stikstof, PFAS, luchtkwaliteit, uitstoot industrie, energie en natuur) zijn zeer divers. En de dynamiek op al deze onderwerpen is groot; we zitten immers in meerdere transities tegelijk (klimaat, energie, digitaal). Het belang van de kwaliteit van onze leefomgeving wordt steeds meer onderkend. Voor onze veiligheid, maar ook kwaliteit en duurzaamheid van de natuur en de fysieke leefomgeving. Het zijn allemaal maatschappelijk actuele thema’s die impact en belang hebben voor iedere inwoner en ondernemer. De OMWB heeft een belangrijke rol bij de aanpak van deze vraagstukken. Met vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering kunnen we deze transities stimuleren. Dit betekent voor onszelf dat we door lopend moeten investeren in de kennis en deskundigheid van ons personeel, én in de juiste informatiesystemen om risicogericht en datagestuurd te kunnen werken. De doorontwikkeling tot een profes sionele omgevingsdienst is cruciaal om deze rol ook daadwerkelijk te vervullen. Daarom zal de OMWB vanaf 2023 en verder ook extra investeren in het opzetten en uitrollen van kwaliteitsmanagement. Hét thema voor de komende periode is dan ook: ‘Van goed naar beter’.
Ook landelijk wordt er de komende jaren hard gewerkt om het stelstel van Omgevingsdiensten robuuster, effectiever en professioneler te maken via het Interbestuurlijk programma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (IBP VTH), middels verschillende werkgroepen in zes pijlers. De uitkomsten hebben zeker gevolgen voor onze dienst. De OMWB participeert daarom in dit programma. Op 15 maart 2023 vinden de Provinciale Staten verkiezingen plaats. Een record aantal partijen doet mee. Afhankelijk van hoe meerderheden gevormd kunnen worden, kan dit grote invloed hebben op de politiek-bestuurlijke en beleids
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
3
>
matige keuzes op de thema’s waar de OMWB aan werkt. Datzelfde geldt na de getrapte verkiezing van de Eerste Kamer ten aanzien van wetgeving dat van invloed is op ons werk. Het moment van invoering van de Omgevingswet zal naar alle waarschijnlijkheid 1 januari 2024 worden. De OMWB moet zich in 2023 goed voorbereiden op de implementatie en de invoering van de wet. Daarvoor moet een groot aantal processen binnen de OMWB aangepast worden en de invoering zal veel vragen van de samenwerking en afstemming met onze deelnemers. In deze Kaderbrief 2024 geven wij de hoofdlijnen van de beleidsmatige ontwikkelingen aan, evenals de financiële uitgangspunten. Een aantal gemeenten hebben richtlijnen ingediend voor de begroting 2024. Deze gemeenten ontvangen een reactie hierop. De afgelopen periode heeft een ongekend hoge inflatie gekend. Ook voor de komende jaren worden prijsstijgingen en hoge energieprijzen voorzien. Dat zal invloed hebben op onder meer ons inhoudelijk werk, de vervoerskosten en de huisvestingslasten. Een nieuwe cao is nog niet in zicht. Ook de personeelslasten zullen naar verwachting de komende periode aanzienlijk stijgen. Daarnaast zien we de afgelopen jaren een verschuiving van werkzaamheden naar steeds meer specialistisch werk, wat in de regel een hoger tarief kent.
Tenslotte is het werkelijke ziekteverzuimpercentage hoger dan in de Begroting 2023 rekening mee is gehouden. Hierdoor komt de
Bovenstaand geeft een eerste inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen waar
declarabiliteitsnorm steeds meer onder druk te staan.
de OMWB naar verwachting de komende jaren mee te maken heeft. Bij al onze medewerkers is er veel passie voor ons vak en enthousiasme om hier de
Op basis van voorgaande is gebleken dat de
schouders onder te zetten. We zien de komende jaren dan ook met vertrouwen
prijsindexcijfers zoals toegepast in de oorspronkelijke
tegemoet.
begroting 2023 niet passend zijn. De aanpassingen voor 2023 zullen worden uiteengezet en toegelicht in
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
de eerste begrotingswijziging 2023. De actualisatie van
Alfred Arbouw
het tarief voor 2024 wordt in de Begroting 2024 toegelicht.
Directeur OMWB
4
>
2.
Over de Kaderbrief 2024 Deze Kaderbrief vormt het eerste product uit de Planning & Controlcyclus 2024 en is opgesteld om betrokkenen bij de dienst te infor meren over nieuwe ontwikkelingen en de effecten hiervan op zowel bedrijfsvoering als financiën. De Kaderbrief is van belang voor het vormgeven van de Begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027. De daadwerkelijke inzet voor 2024 wordt uiteindelijk geraamd in de werkprogramma’s en de provinciale opdracht. Niet alle ontwikkelingen worden benoemd in deze brief, enkel de belangrijkste worden toegelicht. Hoofdthema’s De OMWB gaat zich de komende jaren richten op vijf hoofdthema’s: de Omgevingswet, het verkennen van inhoudelijke onderwerpen, het instrumentarium voor vergunningverlening, toezicht, handhaving, klachten en advies (VTHKA), strategisch HRM-beleid en professionalisering (kwaliteitsmanagement en het programma ‘Van goed naar beter’). Deze overkoepelende onderwerpen vormen de rode draad in deze Kaderbrief 2024. Doorontwikkeling Gemeenschappelijk Uitvoeringskader In 2018 is het Gemeenschappelijk Uitvoeringskader (GUK) vastgesteld. Het GUK is onderdeel van de gezamenlijke beleidscyclus, zoals wettelijk voor gemeenten, provincies en omgevingsdiensten is voorgeschreven in artikel 7.2 van het Besluit omgevingsrecht (Bor)1.
Het kader beschrijft de algemene uitgangspunten en de strategieën die door de OMWB worden gehanteerd bij de uitvoering van de VTH-milieutaak (vergunningverlening, toezicht en handhaving op milieugebied) voor de gemeenten in de regio Midden- en WestBrabant. In 2023 volgt een evaluatie van het GUK. Daarnaast komt er een nieuw GUK voor de periode 2023-2026. Hierbij worden de regionale en landelijke ontwikkelingen nauw betrokken.
1
Het (oorspronkelijke) GUK is gebaseerd op het Besluit Omgevingsrecht. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal het GUK hierop gebaseerd zijn.
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
5
>
3.
Beleidsmatige ontwikkelingen De OMWB heeft in de regel geen verantwoordelijkheid voor het opstellen van inhoudelijk milieubeleid, dat is aan de deelnemers. Er zijn wel landelijke, regionale en inhoudelijke ontwikkelingen die de organisatie ertoe bewegen om na te denken over haar toekomstbestendigheid en toegevoegde waarde voor een schone, duurzame en veilige leefomgeving. Als antwoord op deze (toekomstige) uitdagingen heeft de OMWB een missie en visie opgesteld die richting geeft aan de koers van de organisatie. In deze visie is een strategische agenda opgenomen die dient als leidraad voor de verschillende onderwerpen. 3.1 Waar gaan we voor de komende jaren? Hieronder worden de missie, visie en strategische agenda van de OMWB in het kort toegelicht. Missie De Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant werkt zichtbaar samen aan een schone, veilige en duurzame leefomgeving. Visie De OMWB is voor de Provincie Noord-Brabant en de gemeenten in Midden- en West-Brabant een toegevoegde waarde, het kenniscentrum, de inspirator en de aanjager om hen, samen met ketenpartners, gevraagd en ongevraagd integraal te adviseren over omgevingsvraagstukken en de bevoegde gezagen uit te dagen en te ondersteunen om de verantwoordelijkheid te nemen voor een leefomgeving met toekomst voor ons nageslacht. We zijn op regionaal niveau dé bewaker van een schone, veilige en duurzame leefomgeving.
Onze leefomgeving is divers en vormt een maatschappelijk actueel thema voor iedere inwoner en ondernemer. We voeren onze taken uit in een maatschappij waar de inhoudelijke complexiteit toeneemt, evenals de roep om meer transparantie. Daarnaast zijn veranderingen van beleid, samenwerkingsvormen en digitalisering aan de orde van de dag. Als deskundige uitvoeringsorganisatie
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
6
>
signaleren en agenderen we de voortdurende veranderingen in de fysieke leefomgeving. Dit betekent een doorlopende ontwikkeling en vernieuwing van ons werk. Onze deskundige medewerkers op het vlak van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) werken binnen de kaders van de wetten van milieu, natuurbescherming, bouwen en wonen. Zo kunnen we de gemeenten in Midden- en West-Brabant en de Provincie Noord-Brabant professioneel en met kennis van zaken adviseren. Zowel op regionaal als landelijk niveau dragen we onze expertise uit. Strategische Agenda De OMWB investeert in het borgen van de kwaliteit in de huidige werkprocessen en de doorontwikkeling van uitvoeringsdienst naar omgevingsdienst. Dit laatste door in overleg en afstemming met onze deelnemers de uitdagingen van de Omgevingswet en de klimaatopgaven actief op te pakken. Daarvoor zijn twee pijlers gedefinieerd:
3.2 De Omgevingswet
1. E en excellente uitvoering van onze kerntaken. Het goed uitvoeren van het
Zoals reeds vermeld in hoofdstuk 2 gaat de OMWB zich de komende jaren rich-
werkprogramma is voor de OMWB een primaire verantwoordelijkheid;
ten op vijf hoofdthema’s. Het eerste thema betreft de Omgevingswet, waarvan
2. ( Nieuwe) ontwikkeltaken op goede wijze inhoud geven en daarvan leren
hieronder een toelichting.
(adaptieve organisatie). 3.2.1 Implementatie Omgevingswet (milieunormen, gebiedsgericht beleid) Op basis van deze beide pijlers heeft de OMWB haar strategische agenda geba-
De Omgevingswet wordt naar alle waarschijnlijkheid per 1 januari 2024 van
seerd, waarvan de hoofdthema’s - zoals reeds in hoofdstuk 2 vermeld - zijn:
kracht. Het VTH-kader zal op deze datum zijn aangepast aan de nieuwe wet.
• de Omgevingswet;
Beleidsmatige keuzes zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan worden
• het verkennen van inhoudelijke onderwerpen;
na de inwerkingtredingsdatum vastgesteld door de gemeenten. Bij de totstand-
• het instrumentarium voor vergunningverlening, toezicht, handhaving,
koming van deze documenten is het noodzakelijk de input van de ketenpart-
klachten en advies (VTHKA);
ners mee te nemen en te participeren met de omgeving. De lokale overheden
• strategisch HRM-beleid;
hebben tot 2024 de tijd voor het vaststellen van de omgevingsvisie en tot en
• professionalisering.
met 2029 de tijd voor het vaststellen van de juridische regels in het omgevingsplan. Milieu, duurzaamheid en gezondheid maken integraal deel uit van
<<
<
Deze strategische agenda vormt de rode draad in deze Kaderbrief 2024 maar
de fysieke leefomgeving. Deze thema’s krijgen een plaats in de omgevingsvisie
niet alle onderwerpen zijn even zwaar vertegenwoordigd. Voor een aantal
en het omgevingsplan. De OMWB zal bij de vorming betrokken zijn. Om de
onderdelen geldt dat het meerjarige programma’s zijn die reeds het besluitvor-
digitale samenwerking te bevorderen wordt bij de start van de Omgevingswet
mingsproces hebben doorlopen, en ingebed zijn in de begroting van de dienst.
het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) door het Rijk uitgerold.
OMWB Kaderbrief 2024
7
>
Het DSO bundelt en ontsluit informatie die bij de diverse partners aanwezig is.
3.2.2 Gebiedsgerichte aanpak
Zowel omgevingsdiensten als hun deelnemers moeten tijdig zorgen dat hun
In de strategische agenda wordt gesproken over het verkennen van de ge-
systemen aansluiten op het landelijke DSO. Via het DSO is straks (mogelijk deels
biedsgerichte aanpak. Hieronder valt ook het gebiedsgericht werken waarover
na invoering van de Omgevingswet) informatie over een locatie beschikbaar
binnen diverse beleidsgebieden en -regels wordt gesproken. Ook bij de
die nodig is voor het verkrijgen van inzicht in de fysieke locatie, de vigerende
toekomstige Omgevingswet wordt gesproken over gebiedsgericht werken.
omgevingsplannen, verordeningen en regels. Koppeling met andere openbare
De OMWB staat een onderscheid in gelaagdheid bij gebiedsgericht werken voor.
informatie draagt bij aan het inzicht voor overheid en bedrijven in specifieke loca-
Wij onderkennen daarbij vier niveaus. Deze zijn:
ties. Het stelsel biedt zo waardevolle informatie die gebruikt kan worden bij aan-
1. E en medewerker van de OMWB voert zijn VTH-taken uit binnen een bepaald
vragen en schetst een beeld van de impact van initiatieven op de leefomgeving.
gebied. 2. D e OMWB beschouwt binnen een bepaald gebied alle milieu- en duurzaam-
Het in kaart brengen van gebieden draagt bij aan de duurzaamheid, veiligheid
heidsaspecten en geeft op basis van de huidige wetgeving en lokale beleids-
en gezondheid van de leefomgeving. De Omgevingswet is bedoeld om tot een
regels een integraal advies.
integrale manier van (samen)werken en afwegen te komen. Samen met ketenpartners (waterschappen, GGD en Veiligheidsregio) beschikt de OMWB over veel informatie. Die informatie zetten we in bij de uitvoering van het VTH-takenpakket.
3. D e OMWB beschouwt samen met andere partners de beleidsvelden binnen een bepaald gebied van de huidige wetgeving. 4. D e OMWB beschouwt samen met andere partners de beleidsvelden binnen
Deze informatie kan ook relevant zijn bij de ontwikkeling van omgevingsvisies
een bepaald gebied om hierover een integraal advies uit te brengen over de
en -plannen door gemeenten en provincie. Denk hierbij aan data als milieu- en
huidige situatie en toekomstige situatie inclusief beheer.
bedrijfsinformatie. Het omzetten van het huidige inrichtingenbestand naar een activiteitenbestand is een grote klus. Van de 40.000 inrichtingen die onze regio
Niveaus 3 en 4 sluiten het beste aan bij de Omgevingswet, aangezien bij deze
kent, moeten alle milieubelastende activiteiten opgenomen worden in het activi-
niveaus twee doelen van de wet worden bereikt, namelijk:
teitenbestand. De omzetting vindt ook in 2024 en daarna nog plaats.
• het gebied centraal plaatsen; • maatwerk binnen een gebied mogelijk maken.
Impact OMWB 2024 en verder
Voor 2024 staat het uitvoeren van een verkenning naar gebiedsgericht werken
De invulling van de omgevingsvisie en het omgevingsplan draagt bij aan de
in de planning. De uitkomsten worden besproken met de eigenaren/opdracht-
wijze hoe de OMWB haar VTHKA-taken uitvoert.
gevers in de regio. De verkenning zal duidelijk moeten maken binnen welke termijn niveaus 3 en 4 behaald worden. Een plan van aanpak wordt opgesteld om verdere invulling aan het thema te geven.
Impact OMWB 2024 en verder Het vervolg op de verkenning van de gebiedsgerichte aanpak draagt bij aan de wijze hoe de OMWB haar VTHKA-taken (samen met partners) uitvoert.
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
8
>
Tevens zien we dat er grote ambities zijn die de bodem raken, zoals de woningbouwopgave, de plannen voor warmteopslag & energietransitie, de ruimtelijke adaptatie, de ondergrondse infrastructuur. Het kabinet wil water en bodem sturend maken bij deze ruimtelijke keuzes, zie hiervoor de beleidsbrief van eind 2022. Omdat de uitvoering van de maatregelen op decentraal niveau wordt gelegd, bij de provincies, de gemeenten en de waterschappen, worden samenwerking en uitwisseling van kennis tussen de verschillende overheden van extra belang. Daarom is de OMWB betrokken bij het kennisnetwerk Brabantse Bodem & Ondergrond in wording. Doel is om te komen tot een nieuwe nationale kennisinfrastructuur die bestaat uit (uiteindelijk) een landsdekkend overzicht van regionale kennisnetwerken. Dit kennisnetwerk zal volgens planning in 2024 operationeel zijn. In 2022/2023 hebben de meeste regio-gemeenten samen met de OMWB hun Nota’s bodembeheer herzien en door de gemeenteraad laten vaststellen. Daarnaast hebben zij aanvullende beleidsregels voor bodem en ondergrond opgesteld. Het gaat om regels voor het omgaan met grond en baggerspecie, denk aan PFAS-houdende grond, het beschermen van gevoelige bestemmingen en het toepassen van thermisch gereinigde grond.
De regels uit de Nota bodembeheer komen met ingang van de Omgevingswet automatisch naast de Bruidsschat in het Tijdelijk omgevingsplan van de gemeenten. De aanvullende beleidsregels kunnen gemeenten te zijner tijd opnemen in hun definitieve omgevingsplan. 3.2.3 Bodem De inwerkingtreding van de Omgevingswet leidt tot grote veranderingen bin-
De bevoegdheidsverschuiving onder de Omgevingswet en de landelijke ont-
nen het werkveld Bodem. Zo komt de Wet bodembescherming te vervallen en
wikkelingen vragen om een andere manier van werken binnen het werkveld
verschuift het bevoegd gezag voor bodem en ondergrond voor een groot deel
Bodem van de OMWB. Om de gemeenten te ondersteunen bij hun nieuwe
van de provincie naar de gemeenten. Door deze overdracht komen alle basista-
bevoegd gezagsrol passen wij de samenwerking binnen het werkveld bodem
ken voor de bodem(sanering) bij de gemeenten te liggen. De drie Brabantse
aan en zorgen we voor een bundeling/uitwisseling van expertise, kennis en
omgevingsdiensten hebben samen met vertegenwoordigers van de gemeenten
vaardigheden. De OMWB wil ervoor zorg dragen dat het werkveld bodem
en de provincie een Verantwoord uitvoeringsniveau opgesteld van de nieuwe
via duidelijke lijnen en aanspreekpunten aan de gemeenten wordt gebracht
VTH-bodemtaken onder de Omgevingswet. Dit niveau wordt met ingang van de
en dat hiermee de samenwerking wordt geïntensiveerd.
Omgevingswet in de gemeentelijke werkprogramma’s opgenomen.
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
9
>
Impact OMWB 2024 en verder
Daarnaast houdt de gemeente de regie over de voortgang van het totale
-V oor eind 2024 staat een eerste evaluatie in de planning van het Ver-
bouwproject. Ze beoordeelt de bouwmelding, handhaaft tijdens de bouw, zorgt
antwoord uitvoeringsniveau van de nieuwe VTH-bodemtaken onder de
ervoor dat tijdens de bouw geen hinder ontstaat voor omgeving en milieu en
Omgevingswet. De uitkomsten worden besproken met de eigenaren/op-
beoordeelt de gereedmelding van de initiatiefnemer. De Wkb heeft als doel de
drachtgevers in de regio;
bouwkwaliteit te verbeteren. Met de Wkb zal ook de aansprakelijkheid van de
-D e invulling van de bodembeleidsregels in de omgevingsplannen van de
bouwer voor bouwfouten toenemen.
gemeenten draagt bij aan de wijze hoe de OMWB haar VTH-taken op bodemgebied uitvoert; -D e OMWB past vanaf 2024 haar werkwijze aan om de gemeenten beter
Impact OMWB 2024 en verder
te kunnen ondersteunen bij hun nieuwe bevoegd gezagsrol voor bodem
Komende jaren zeer beperkte impact op omvang van werkzaamheden voor
en ondergrond.
de OMWB.
3.2.4 Private kwaliteitsborging
3.2.5 Sanering verkeerslawaai
Gelijktijdig met het in werking treden van de Omgevingswet treedt stapsgewijs
Na het in werking treden van de Omgevingswet verandert na vele jaren ook de
de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. Deze wet ver-
sanering van geluidgevoelige bestemmingen (met name woningen). De huidige
plaatst de toetsing aan de bouwtechnische eisen van een bouwwerk van
regeling onder de Wet geluidhinder (Wgh) stamt uit de jaren ‘80 en leverde
de gemeente naar een onafhankelijke partij, de zogenoemde kwaliteitsborger.
per gemeente saneringslijsten op van woningen met potentieel een te hoge
Dit geldt niet direct voor alle bouwwerken, maar gaat in fasen, te beginnen
geluidbelasting op de gevel als gevolg van wegverkeerslawaai. Deze woningen
met bouwwerken in de laagste risicoklasse (gevolgklasse 1), bijvoorbeeld
moeten voor de (maatgevende) wegen projectgewijs worden onderzocht en zo
grondgebonden eengezinswoningen, vakantiewoningen en kleinere bedrijfs
nodig worden gesaneerd. Het liefst door maatregelen aan de bron, zoals het
panden. Na een paar jaar vindt een evaluatie van de nieuwe werkwijze plaats.
verminderen van de verkeersintensiteit, maar als het niet anders kan door het
Als deze positief uitvalt, vallen de bouwwerken in hogere gevolgklassen vanaf
aanbrengen van geluidsisolerende maatregelen aan de woning zelf. De con-
dat moment onder de nieuwe wet. Denk bijvoorbeeld aan onderwijsgebouwen
trolerende en coördinerende instantie hierbij is het Bureau Sanering Verkeers
en bibliotheken (gevolgklasse 2) en ziekenhuizen (gevolgklasse 3).
lawaai (BSV). Via deze instantie kan voor de sanering projectsubsidie worden aangevraagd bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat op basis van
Met de invoering van de Wkb vervallen niet alle bouwgerelateerde werkzaam-
de ‘Subsidieregeling sanering verkeerslawaai’.
heden voor de gemeente. Onder de Omgevingswet bestaat er namelijk een
Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt een nieuwe bijdragere-
splitsing in een ruimtelijk en een technisch deel, waarbij het ruimtelijke deel
geling voor de sanering van verkeerslawaai van kracht. De bestaande regeling
(toetsing aan het omgevingsplan) een bevoegdheid van de gemeente blijft.
blijft echter nog wel van toepassing op alle reeds opgestarte en door BSV gesubsidieerde, maar nog niet afgeronde saneringsprojecten. De nieuwe regeling komt in plaats van de bestaande Subsidieregeling sanering verkeerslawaai.
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
10
>
De belangrijkste wijzigingen/toevoegingen in de nieuwe bijdrageregeling zijn:
3.3 Verkenningen
• Alle woningen die niet eerder onder de Wgh zijn of worden gesaneerd (waar-
Zoals reeds vermeld in hoofdstuk 2 gaat de OMWB zich de komende jaren
onder woningen die zijn ‘gesaneerd’ door het instellen van een maximum-
richten op vijf hoofdthema’s. Het tweede thema betreft de Verkenningen,
snelheid van 30 km/uur en zogenaamde ‘oude weigeraars’) en gebouwen met
die hieronder worden toegelicht. Het gaat om onderwerpen die raken aan de
een geluidbelasting boven de grenswaarde en gebouwen opgenomen op de
inhoudelijke doorontwikkeling van de VTH-taken en specialistische taken onder
saneringslijst art. 15.2 Omgevingsbesluit worden aangemerkt als geluidge-
dit programma.
voelige gebouwen. • Voor sanering onder de Omgevingswet komen geluidgevoelige gebouwen met
Interbestuurlijk programma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving
een hogere geluidbelasting dan de saneringsdrempels in aanmerking: 65 dB
(IBP VTH)
voor provinciale wegen buiten de bebouwde kom en 70 dB voor alle overige
Op 4 maart 2021 verscheen het rapport ‘Om de leefomgeving’. Het rapport is
situaties, waaronder gemeentelijke wegen.
in opdracht van de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, mevr.
• Naast een verplichte sanering (woningen die niet eerder met Rijksmidde-
S. van Veldhoven, geschreven door de adviescommissie Vergunningverlening,
len zijn gesaneerd én met een geluidbelasting boven de grenswaarde) zal
Toezicht en Handhaving onder leiding van dhr. J.J. van Aartsen. De commis-
er ook een vrijwillige sanering zijn. Dit betreft woningen die eertijds op de
sie vermeldt dat inmiddels duidelijk is wat wel en wat niet werkt binnen het
saneringslijsten onder de Wgh zijn terechtgekomen, niet eerder zijn gesa-
VTH-stelsel. De grenzen aan doorontwikkeling binnen het stelsel komen vol-
neerd én met een geluidbelasting tot 5 dB onder de saneringsgrenswaarde.
gens de commissie in zicht. In het rapport geeft de commissie inzicht in wat is
• Het benodigde saneringsbudget gaat rechtstreeks naar ‘overheidsorganisaties
bereikt, hoe dat past bij de bedoeling van het stelsel en wat aanvullend nodig
met een grote saneringsopgave’, zoals provincies, omgevingsdiensten en
is om het stelsel te verbeteren.
grote gemeenten. Naast de toekomstbestendigheid van het stelsel heeft de commissie zich vooral gericht op de omgevingsdiensten en het functioneren ervan. Dit ook in relatie
<<
<
Impact OMWB 2024 en verder
tot het bevoegd gezag en hoe het Rijk zijn regierol kan versterken. De bedoe-
Mogelijke (forse) toename van nieuwe saneringsprojecten.
ling van het stelsel zoals geformuleerd door de commissie Mans uit 2008 (‘De
OMWB Kaderbrief 2024
11
>
tijd is rijp’) is door de commissie gebruikt als uitgangspunt. De commissie is
implementeren. Er zijn dwingender ingrepen nodig om de hoofdproblemen van
van oordeel dat het stelsel niet goed functioneert en niet voldoet aan de oor-
vrijblijvendheid en fragmentatie aan te pakken. Om dit te bewerkstelligen is
spronkelijke bedoeling van de commissie Mans. De verbeteringen in de toepas-
door de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat een Interbestuurlijk
sing en uitvoering van het omgevingsrecht leveren onvoldoende resultaat op.
programma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (IBP VTH) opgesteld.
Het stelsel wordt volgens de commissie - nog steeds -
Het programma heeft een looptijd van twee jaar (2022-2024). In het pro-
gekenmerkt door fragmentatie en vrijblijvendheid. Het belangrijkste gevolg
grammaplan worden de programmadoelen van het IBP VTH concreet gemaakt.
is dat omgevingsdiensten hun rol niet kunnen vervullen zoals oorspronkelijk
Grofweg geldt dat het eerste jaar (2022) vooral bedoeld is voor het scherpen
bedoeld. De commissie geeft in het rapport aan dat het stelsel op de volgende
van de wijze van uitvoering en concretisering van de aanbevelingen van de
punten tekortschiet:
commissie Van Aartsen. Het tweede jaar (2023) wordt benut voor de daad-
•O nafhankelijkheid van de omgevingsdiensten bij het uitvoeren van hun taak
werkelijke implementatie. De implementatie van een aantal ingrijpende zaken
is ten onrechte ondergeschikt gemaakt aan nabijheid bij het bevoegd gezag.
loopt nog door in 2024. Ook zal de eerste spin-off van het programmaplan in
• Omgevingsdiensten zijn onvoldoende robuust om vanuit professionele distantie
2024 zichtbaar moeten worden.
hun rol te kunnen spelen, door een combinatie van: - een te kleine schaal van een aantal diensten; - negatieve effecten van outputfinanciering op handhaving en kennisontwikke ling en deskundigheidsbevordering; - t e grote diversiteit in het takenpakket waardoor een regionale handhaving strategie niet van de grond komt.
Impact OMWB 2024 en verder De invulling van het Interbestuurlijk programma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (IBP VTH) draagt bij aan de wijze hoe de OMWB zijn VTHKA-taken uitvoert.
• I nformatie-uitwisseling en kennisontwikkeling zijn onder de maat voor het opbouwen van deskundigheid en voldoende specialisatie. Laat staan dat deze zijn toegesneden op de toekomstige vraagstukken waar bevoegd gezag en omgevingsdiensten mee te maken krijgen. •H et interbestuurlijk toezicht op een behoorlijke en rechtmatige uitvoering
gebruik is groter dan ooit. De gevolgen van klimaatverandering worden steeds
De meest in het oog springende lacune is het geheel ontbreken van (extern)
meer aan den lijve ondervonden en mondiale ontwikkelingen zijn van grote
toezicht op het functioneren van de omgevingsdiensten: het toezichtsgat.
invloed op de leveringszekerheid van energie en kosten daarvan. Deze ontwik-
•H et interbestuurlijk toezicht functioneert onvoldoende om de noodzakelijke
kelingen hebben directe gevolgen voor de taakuitvoering van de OMWB. Om de
•R egie door het Rijk ontbreekt, stelselverantwoordelijkheid door de bewindspersoon is in de huidige vorm een fictie.
<
De aandacht voor klimaat, energiebesparing en verduurzaming van het energie-
van medebewindstaken, zoals VTH, is over de gehele linie zwak ontwikkeld.
checks en balances te garanderen.
<<
3.3.2 Energie en Klimaat
landelijke CO2-reductiedoelen te halen is een versnelling nodig. Om bedrijven aan te zetten tot meer energiebesparing zijn regelgeving, toezicht en handhaving belangrijke instrumenten.
De commissie stelt hiermee dat in de afgelopen jaren is gebleken dat ‘door-
Met het in werking treden van de Omgevingswet wordt energietoezicht toege-
ontwikkeling’ niet de weg is om de noodzakelijke verbetering in het stelsel te
voegd aan het basistakenpakket van omgevingsdiensten. Op 1 juli 2023 wordt
OMWB Kaderbrief 2024
12
>
de regelgeving aangescherpt en eind 2022 is er meer Rijksbudget beschikbaar gekomen voor omgevingsdiensten om toezicht en handhaving uit te voeren. Dit werkt door in 2024. Er is meer gespecialiseerde capaciteit voor energietoezicht beschikbaar en de interne deskundigheid wordt voortdurend vergroot. Zeer grote verbruikers, waaronder ook de bedrijven die deelnemen aan het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) moeten voor 1 december 2023 een
3.3.3 Regeling ‘CO2-normering werkgebonden personenmobiliteit’
energieonderzoeksrapportage aanleveren en in 2024 wordt het toezicht bij
De ‘normerende regeling werkgebonden personenmobiliteit’ geldt voor werk-
deze bedrijven verder geïntensiveerd. Op verzoek van gemeenten voeren we
gevers met honderd of meer werknemers en draagt bij aan het verduurzamen
ook toezicht en handhaving uit op de energielabel C-verplichting voor kantoren
van zakelijke mobiliteit en woon-werkmobiliteit, zoals afgesproken in het
die sinds 1 januari 2023 geldt. Tevens zijn we betrokken bij een aantal Green
Klimaatakkoord. Om de CO2-uitstoot op werkgebonden personenmobiliteit te
Deals in de regio. Daarin heeft een aantal partijen afspraken gemaakt over
reduceren, wordt het voor werkgevers verplicht om jaarlijks te rapporteren over
verduurzaming van bedrijven die verder gaat dan de wettelijke eisen.
de zakelijke mobiliteit én de woon-werkmobiliteit. Het doel van de jaarlijkse rapportage is onder meer om vast te stellen of aan de norm wordt voldaan en
Er blijft in 2024 veel aandacht voor de opbouw en analyse van energiedata.
data te verzamelen over de CO2-uitstoot.
Deze gegevens stellen ons in staat om het energietoezicht informatiegestuurd uit te voeren waardoor de effectiviteit van het energietoezicht wordt vergroot.
Deze regeling treedt naar verwachting in de eerste helft van 2023 in werking.
Ook blijven we betrokken bij nieuwe ontwikkelingen op het terrein van energie-
De belangrijkste verplichtingen voor een werkgever zijn vanaf dat moment het
transitie, zoals een regionaal onderzoek naar de afname- en toepassingsmoge-
invullen van de jaarlijkse rapportage en het conformeren aan de norm voor
lijkheden van waterstof en nieuwe innovatieve mogelijkheden voor het uitvoe-
zakelijke mobiliteit per 1 januari 2026. Vanaf 2026 geldt een maximum aan
ren van stimulerend energietoezicht.
CO2-uitstoot voor zakelijke kilometers van werknemers. Omgevingsdiensten moeten er vanaf 2024 op toezien dat bedrijven de rapportages tijdig en volledig indienen. In 2023 worden de gevolgen voor de OMWB in kaart gebracht
Impact OMWB 2024 en verder
en wordt een implementatievoorstel opgesteld. In 2024 vindt de implementatie
-D oor de aanscherping van wet- en regelgeving en met de extra financiële
hiervan plaats. Hierover gaan we samen met onze deelnemers in gesprek.
middelen van het Rijk wordt de uitvoering van energietoezicht verder geïntensiveerd en verbeterd. De capaciteit wordt in 2024 verder uitgebreid. Dit heeft geen financiële gevolgen voor de gemeenten en provincie. - Het toezicht op en handhaving van de energielabel C-verplichting voor kantoren wordt op verzoek van de gemeenten door de OMWB uitgevoerd.
Impact OMWB 2024 en verder Nadat we de gevolgen van deze regeling voor de OMWB in kaart hebben gebracht wordt een implementatieplan opgesteld en ingevoerd. Tenslotte zullen we toezien op de naleving ervan.
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
13
>
3.3.4 Circulaire economie
3.3.5 Cybercriminaliteit
Een circulaire economie is gericht op het optimaal inzetten en hergebruiken
Onder cybercriminaliteit verstaan we criminaliteit waarbij een computersys-
van grondstoffen in de verschillende schakels van de productieketen: van de
teem wordt aangevallen of wordt misbruikt voor criminele activiteiten. Tegen-
winning van grondstoffen tot consumptie. Grondstoffen dreigen schaars te
woordig heeft criminaliteit steeds vaker een digitale component. Bij allerlei
worden door een groeiende bevolking en toenemende welvaart in de wereld.
soorten misdrijven maken criminelen ook gebruik van computers en smart
Hierdoor wordt het steeds belangrijker om de beschikbare grondstoffen zo
phones. De kans dat dit gebeurt bij bedrijven wordt steeds groter. Het gijzelen
efficiënt mogelijk te gebruiken. Het hergebruiken van secundaire grondstoffen
of manipuleren van de bedrijfscomputers kan in het meest extreme scenario
wordt bemoeilijkt door de huidige afvalwetgeving. Zonder aanpassingen van
leiden tot ongecontroleerde bedrijfsprocessen en uiteindelijk tot ernstige
wetgeving, (regionaal) beleid en pilots komt circulariteit onder druk te staan.
milieuschade. Ook kan diverse geheime data op straat komen te liggen of
De OMWB volgt de ontwikkelingen rond circulaire economie nauwlettend en
worden misbruikt. Er is helaas geen wondermiddel tegen cybercriminaliteit.
zet waar nodig haar kennis hierover in.
Wel kunnen organisaties een set aan maatregelen treffen die de weerbaarheid tegen cybercriminaliteit vergroot en de impact van incidenten beperkt. In eerste instantie heeft de OMWB hierin een signalerende en meedelende
Impact OMWB 2024 en verder
functie. Wanneer de OMWB hierin een andere rol gaat spelen, moeten er
-H et volgen en vertalen van ontwikkelingen rondom circulaire economie
aanvullende financiële middelen vanuit de deelnemers beschikbaar komen.
en hier zo nodig de eigenaren over adviseren en invulling geven richting bedrijven. -W aar mogelijk hergebruik van secundaire grondstoffen en duurzame inzet van grondstoffen stimuleren.
Impact OMWB 2024 en verder - De OMWB updatet continu de systemen tegen cybercriminaliteit. - De OMWB gaat het gesprek aan met bedrijven waar cybercriminaliteit kan uitmonden in milieuschade.
3.3.6 Ketenaanpak De ketenaanpak die zich richt op grensoverschrijdende milieuproblematiek op de thema’s bodem, asbest en afval wordt verder geprofessionaliseerd. Dit doen wij door de aanbevelingen van de commissie Van Aartsen op het gebied van informatie-uitwisseling tussen handhaving- en ketenpartners te intensiveren en door de projectmatige invulling van het programma Ketenaanpak verder te vormen naar de verkregen inzichten uit het Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit 2021.
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
14
>
We worden slagvaardiger in het blootleggen van non-compliance bij bedrijven door het instrument ‘Diepgaand administratief toezicht’ (DAT) deel uit te laten maken van het VTH-instrumentarium op basis van een strategisch kader en uitvoeringskader. Daarnaast borgen wij een effectievere interventie door in een dergelijke aanpak vroegtijdig af te stemmen met handhavingspartners. Tot slot werken we in 2024 verder aan een Brabantbrede ketenaanpak door de werkprogramma’s van de OMWB, ODZOB en ODBN te harmoniseren en gezamenlijk projectteams te vormen die knelpunten in de keten weten op te lossen.
Impact OMWB 2024 en verder De komende jaren zal steeds meer aandacht naar ketentoezicht uitgaan, wat zich vertaalt naar een toename van (multidisciplinaire) werkzaam heden op dat vlak. Hoe groot de toename zal zijn is vooralsnog heel lastig aan te geven. Vooralsnog bieden ontwikkelingen geen aanleiding tot capaciteitsuitbreiding. Met betrekking tot het ‘Schone Lucht Akkoord’ en/of de transitie naar de Omgevingswet (gemeentelijke omgevingsplannen) kan het volgende worden 3.3.7 Schone Lucht Akkoord
gemeld. De leemte in het wettelijk kader (en bruidsschat) met betrekking tot
Met betrekking tot het ‘Schone Lucht Akkoord’ in relatie tot de provinciale inzet
het geurbeleid (definiëren en sturen op aanvaardbare hinderniveaus in leef-
speelt er een aantal zaken. Zo is er sprake van intensivering/uitbreiding van
omgeving) op de beleidsthema’s industriële geurhinder, overlast particuliere
het provinciale meetnet luchtkwaliteit met betrekking tot stikstof en
houtstook en horeca-geuren, zet gemeentes voor problemen. Van de OMWB
fijnstof. Ook vindt extra onderzoek plaats naar luchtkwaliteit bij ‘hot-spots’.
wordt verwacht een trekkende en adviserende rol in te nemen.
Dit betreft de luchtkwaliteit in belaste gebieden waarbij ook ammoniak en benzeen betrokken is. De OMWB breidt in overleg met de provincie luchtkwaliteitsmetingen/locaties uit richting de meer belaste gebieden. Gemeenten
Impact OMWB 2024 en verder
kunnen inschrijven om in aanmerking te komen voor deze luchtkwaliteits-
Verdere mogelijke intensivering van luchtkwaliteitsmonitoring valt voorals-
monitoring. Vanaf 2023 zijn - naast de achtergrondstations in de provincie -
nog buiten de werkprogramma’s, waardoor personele uitbreiding op korte
twee volledig ingerichte mobiele meetstations operationeel (dit betreft een
termijn noodzakelijk is.
extra opdracht) die halfjaarlijks worden verplaatst.
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
15
>
3.3.8 Ontwikkelingen binnen natuurbescherming
Impact OMWB 2024 en verder
De ODBN verleent namens de provincie vergunningen en ontheffingen op het
- De OMWB houdt haar deelnemers op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen.
gebied van de Wet natuurbescherming (Wnb) - waar het stikstofdossier ook
- Ook in 2024 zal de inzet van de OMWB (in combinatie met ODBN) op
onder valt - voor geheel Noord-Brabant. Het stikstofvraagstuk blijft ons dagelijkse werk beïnvloeden. Het ontbreekt aan helder landelijk beleid, de maatschappelijke discussie wordt steeds scherper gevoerd en we zien dat rechterlijke uitspraken grote invloed hebben op het beleid en onze uitvoering
het stikstofdossier groot zijn, de exacte omvang is door telkens nieuwe (juridische) ontwikkelingen moeilijk in te schatten. - We verwachten in 2024 wederom een stijging in de opdrachtwaarde voor soortenbescherming.
daarvan. Hierdoor is ook het provinciaal beleid aan wijzigingen onderhevig. We zien dat de juridische inzet in omvang toeneemt. We verwachten dat er nieuwe uitspraken komen met consequenties voor onze VTH-uitvoering.
3.3.9 Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS)
Daarom blijft de inzet van onze juristen en specialisten onverminderd van
Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) vormen een urgent thema dat de afgelopen
belang. Daarnaast verwachten we een toename van handhavings- en intrek-
jaren steeds meer aandacht heeft gekregen. De aanwezigheid van ZZS speelt
kingsverzoeken. Het stikstofdossier zal ook in 2024 veel inspanning vergen.
breed: in lucht, water, bodem en ook in afval speelt het op. Deze stoffen zijn
De OMWB houdt samen met de ODBN deze ontwikkelingen nauwlettend in
geclassificeerd als de gevaarlijkste stoffen voor mens en milieu en het streven
de gaten en vertaalt deze zo snel als mogelijk naar de uitvoering.
is om deze stoffen uit de leefomgeving te weren.
Naast stikstof verzorgt de OMWB ook zelfstandig de VTH-taken op het gebied
De drie Brabantse omgevingsdiensten hebben zich in opdracht van de provincie
van soortenbescherming. Mede door de komst van de Omgevingswet komt er
van 2019-2021 door middel van een grootschalige inventarisatie samen met
steeds meer aandacht voor soortenbescherming. Anders dan bij de reguliere
de waterbeheerders een beeld gevormd van ZZS-emissies in Noord-Brabant.
VTH-regelgeving gaat de Omgevingswet voor het onderdeel natuur nog altijd
Door de aanwezigheid van grote industrie in Midden- en West-Brabant heeft
uit van ‘Nee, tenzij..’-wetgeving. De Omgevingswet heeft in die zin niet alleen
de OMWB voor ZZS een coördinerende rol tussen genoemde partijen. Sinds
tot doel om de fysieke leefomgeving te ontwikkelen, maar ook om deze goed
2021 zijn we bezig de provinciale bedrijven waar ZZS aanwezig bleken te zijn,
te beschermen. De afgelopen jaren is de maatschappelijke bewustwording
Vermijdings- en Reductieprogramma’s (VRP’s) voor ZZS aan te laten leveren
en betrokkenheid bij natuur versterkt en door landelijk overheidsbeleid ge-
en deze te beoordelen. Iets waar we in 2023 nog mee verder gaan. Vervolgens
stimuleerd. Dit leidt tot een veranderende rol en taak van de OMWB. Zo is de
moeten de bedrijven over een periode van vijf jaar uitvoering gaan geven aan
gemeentelijke vraag voor het bieden van ondersteuning voor wat betreft de
de VRP’s, iets waar onze toezichthouders op gaan toezien. Na vijf jaar moeten
toepassing en uitvoering van de Wnb gegroeid. We verwachten dat deze vraag
bedrijven met ZZS een nieuw VRP aanleveren ter beoordeling en na goedkeu-
in 2024 verder toeneemt.
ring door ons weer ten uitvoer gaan brengen. Dit cyclische proces heeft ten doel om het gebruik en de emissies van ZZS zo ver mogelijk te minimaliseren.
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
16
>
Voor de gemeentelijke vergunningplichtige bedrijven moet hetzelfde gebeuren, zoals hiervoor beschreven. Inventarisaties werden in 2022 voor acht gemeen-
Impact OMWB 2024 en verder
ten voor een deel van hun bedrijven gedaan en dit zal in 2023 en soms in 2024
Het volgen van ontwikkelingen rondom ZZS en het adviseren daarover
doorlopen. Vanwege de kosten kiezen gemeenten ervoor om de kosten van
wordt in 2024 deels bekostigd vanuit het budget Collectieve taken en deels
de ZZS-inventarisatie te spreiden over meerdere jaren. In 2023 komen er een
vanuit alle opdrachten ten aanzien van ZZS van de gezamenlijke deelne-
tiental gemeenten bij die ook verzocht hebben om ZZS-inventarisaties bij hun
mers. Verder wordt ook verwacht dat ODNL taken rondom ZZS meer zal
vergunningplichtige bedrijven uit te voeren. Zodra bekend is dat een bedrijf
gaan oppakken in 2023 en verder. Dit zorgt er waarschijnlijk voor dat de
ZZS heeft zullen ze er op aangeschreven worden om een VRP voor ZZS aan te
omgevingsdiensten steeds minder van allerlei zaken rondom ZZS zelf ‘het
leveren, dat na goedkeuring uitgevoerd moet gaan worden. We verwachten een
wiel moeten uitvinden’ en er effectiever gewerkt kan gaan worden.
voorzichtige start in 2023 maar in de jaren daarna gaat het een flinke inspanning vergen van zowel de OWMB als de bedrijven. Meldingsplichtige bedrijven blijven vooralsnog voor ZZS buiten schot, maar er is bekend dat deze ook ZZS kunnen hebben. Als de Omgevingswet in 2024 in werking zou treden, veran-
3.3.10 Transitie Zorgvuldige Veehouderij
dert dit en moeten we opnieuw nagaan hoe we ons hier toe gaan verhouden.
De transitie naar een Zorgvuldige Veehouderij is in Brabant in volle gang en blijft hoog op de maatschappelijke agenda staan. De OMWB focust zich voor
Het vergroten van de kennis van ZZS bij onze vergunningverleners, toezicht-
namelijk op de uitvoeringsconsequenties van het veranderende beleid, zodat
houders en specialisten blijft net zoals de afgelopen jaren een belangrijke stap
de VTH-taken kwalitatief goed en efficiënt uitgevoerd kunnen worden. De afge-
om mee te nemen in onze taakuitvoering. Maar ook in de risicoanalyse
lopen jaren is de Brabantbrede Taskforce Veehouderij volop bezig geweest met
bij de herijking van het Regionaal Kader moet ZZS een plaats krijgen. Zo kun-
het formuleren en implementeren van maatregelen om met behoud van het
nen we inzoomen op branches met een hoog risiconiveau, door projectmatig
beleid de hoeveelheid werk die op de Brabantse omgevingsdiensten afkomt,
en themagericht toezicht. Landelijk lopen verschillende pilots die betrekking
aan te kunnen. Deze maatregelen zijn succesvol gebleken in het terugdringen
hebben op ZZS, zoals bijvoorbeeld bij afvalverwerkers. Als OMWB volgen we de
van het capaciteitsvraagstuk, maar blijven een aandachtspunt vormen. Vanwe-
ontwikkelingen op de voet en nemen we veelal actief deel. Verkregen inzichten,
ge wisselingen in wet- en regelgeving, o.a. onder druk van jurisprudentie en
onder meer op basis van de resultaten van de eerdergenoemde pilots, kunnen
verschuiving van provinciale deadlines uit de Interim Omgevingsverordening
invloed hebben op de inrichting van werk- en ontwikkelprogramma’s.
(IOV), blijven we monitoren welke invloed dit heeft op onze VTH-capaciteit. Nu de deadline van 1 april 2023 uit de provinciale IOV voor het indienen van aanvragen Wnb-vergunning voor het aanpassen van verouderde stallen is verschoven naar 1 oktober 2023, zullen in de loop van 2023 veel aanvragen (Wnb én Wabo) ingediend worden, waarvoor dan capaciteit beschikbaar moet zijn. Dit op voorwaarde dat het Rijk inmiddels duidelijk heeft gemaakt hoe de Wnb-vergunningverlening verder kan, nu de emissiefactoren van stalsystemen ter discussie staan. De deadline voor het daadwerkelijk aangepast hebben van de
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
17
>
stallen, om zo te voldoen aan de scherpe emissie-eisen uit de IOV,
3.4 Ontwikkelingen VTHKA
is verschoven van 1 januari 2024 naar 1 juli 2024. Het Rijk heeft nu nog
Zoals reeds vermeld in hoofdstuk 2 gaat de OMWB zich de komende jaren rich-
geen duidelijk en consistent beleid uitgezet voor veehouderijen. Er wordt wel
ten op vijf hoofdthema’s. Het derde thema betreft de ontwikkelingen binnen het
gesproken over zaken als onteigening, opkoopregelingen en het intrekken van
instrumentarium voor vergunningverlening, toezicht, handhaving, klachten en
vergunningen – zeker in relatie met het stikstofdossier – maar dit heeft zich
advies, die hieronder worden toegelicht.
nog niet vertaald naar duidelijke beleidsvorming. Dit alles zorgt voor maatschappelijke onrust. Dat zien we ook terug in onze VTH-werkzaamheden.
3.4.1 Ontwikkelingen binnen vergunningverlening
We volgen ontwikkelingen binnen de veehouderij en aanpalende onderwerpen
De belangrijkste ontwikkelingen binnen vergunningverlening zijn toe te schrijven
– zoals stikstof, stoppers en saldering – nauwgezet. Als OMWB blijven we het
aan de komst van de Omgevingswet.
belang van een tijdige vertaling naar het VTH-instrumentarium benadrukken. Tenslotte zien we ook het belang van het onderwerp gezondheidsrisico’s rond
In het geval dat de Omgevingswet begin 2024 daadwerkelijk van kracht is, zal
veehouderijen toenemen. Met de komst van de Omgevingswet wordt het the-
dat de uitvoering van vergunningverlening sterk beïnvloeden. Zo zullen wijzigin-
ma gezondheid nog belangrijker, omdat dit dan opgenomen is in de Wet zelf.
gen van procedures en processen (verkorte termijnen, gebruik DSO, milieule-
Hierbij werken we nauw samen met de GGD als kennisdrager en adviseur.
ges), de introductie van het begrip Milieubelastende activiteit (MBA), verschuiving van vergunnings- naar meldingsplichtig, wijziging van het bevoegd gezag (van provincie naar gemeente en vice versa) en de voorbereiding van complexe
Impact OMWB 2024 en verder
vergunningprocedures aan de zogenaamde Omgevingstafel, impact hebben op
-A ls OMWB blijven we actief betrokken bij de ontwikkelingen. Naast het
het vergunningverleningsproces, het aantal te behandelen vergunningen en
capaciteitsvraagstuk proberen we ook de gevolgen voor het VTH-beleid
meldingen en de inzet van de OMWB in de voorbereiding op vergunningverlening
en -strategie in kaart te brengen.
(omgevingsplannen en -tafels). In 2023 wordt vol ingezet op de voorbereiding
-G ezondheid en veehouderij gaan door de invoering van de Omgevingswet
op de Omgevingswet. Samen met onze deelnemers wordt geoefend met omge-
en met het oog op het maatschappelijke debat een grotere rol spelen in
vingstafels en praktijkcasussen en de omzetting van inrichting naar MBA’s wordt
de VTH-taken.
voortvarend opgepakt. De Omgevingswet zal zeker een meerjarig ontwikkeltra-
-D e piek voor vergunningverlening zal eind 2023 en doorlopend in 2024 liggen m.b.t. aanvragen voor de benodigde stalaanpassingen.
ject betekenen voor alle betrokken partijen. We zullen met onze partners ons werk en onze processen steeds beter afstemmen op de gewijzigde regelgeving.
-V oor toezicht ligt de piek in 2024 bij het toezicht op het daadwerkelijk doorvoeren van de benodigde stalaanpassingen.
Digitalisering helpt om het hele proces van vergunningverlening sneller, efficiënter en transparanter te maken. Het programma ‘Altijd Actuele Digitale Vergunning’ (AADV) speelt in op de komst van de Omgevingswet. Binnen het meerjarig programma AADV wordt een applicatie ontwikkeld die alle geldende voorschriften van bedrijven laat zien. In dit overzicht is dan in één oogopslag te zien welke regels gelden voor welke bedrijven en welke veranderingen zijn doorgevoerd.
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
18
>
Met de komst van de Omgevingswet bestaat de mogelijkheid om milieuleges
Het nieuwe gemeenschappelijke uitvoeringskader (GUK) is hier ook op gericht.
te heffen over milieubelastende vergunningsplichtige activiteiten. De hoogte
Met een doorontwikkeling en uitbreiding van de brancheaanpak gaan strate-
van de legesbedragen moet gelijke tred houden met de kosten die worden
gische doelen uit beleidsplannen, ambities van de bestuursorganen, landelijke
gemaakt. Bij de start van de Omgevingswet is de ervaring met de kosten-
milieuthema’s en omgevingsanalyses veel meer gekoppeld worden aan inhou-
baten beperkt. De eerste evaluatie van de legesverordeningen vindt vanaf
delijke toezichtdoelen met indicatoren. Het outcome gericht werken maakt hier
2024 plaats.
deel van uit. Hoe kan toezicht laten zien dat door de inzet de leefomgeving daadwerkelijk schoner, veiliger en duurzamer wordt? Het doorontwikkelen van informatiegestuurd en datagedreven werken (IGW) is hierin belangrijk. Maar
Impact OMWB 2024 en verder
ook het monitoren en het sturen op de kwaliteit van de data en de analyses
-H et is op dit moment nog niet duidelijk welke impact de Omgevingswet
daarvan. Zo kunnen we ons toezicht steeds efficiënter en effectiever maken en
gaat hebben op het aantal vergunningsaanvragen. Dit zal naar verwach-
vooral inzetten op maatschappelijke thema’s die er toe doen.
ting ook per type aanvraag variëren. - Er ligt een omvangrijke opgave om het inrichtingenbestand te transfor-
Ook in 2024 blijven we inzetten op nieuwe manieren van toezicht en een mix
meren naar milieubelastende activiteiten en hiervoor de meldingen en
van interventies, zoals het interventietoezicht op de borging van de naleving
vergunningen op orde en (altijd) actueel te hebben.
en gedragsbeïnvloeding. Toezicht wordt immers uitgevoerd door mensen op
- Het Omgevingsoverleg (de Omgevingstafel of het Vooroverleg) is belang-
mensen. Kennis over gedrag, gedragsverandering en gedragsbeïnvloeding is
rijk om te kunnen voldoen aan de gestelde behandelingstermijn van acht
dan ook een wezenlijk onderdeel van goed toezicht. We zetten in om te voor-
weken. Om dat in 2024 goed ingericht te hebben, is nauwe samenwer-
komen in plaats van te repareren. We proberen met toezicht bij te dragen aan
king en afstemming met onze deelnemers van cruciaal belang.
een VTH-stelsel dat toekomstbestendig is om een schone en veilige leefomge-
- Legesverordeningen worden gemonitord en indien nodig geactualiseerd.
ving te borgen in relatie tot de uitdagingen waar we voor staan. Regelnaleving
- De milieuvergunningen zijn gedigitaliseerd en toegankelijk.
is een middel in plaats van een doel.
Impact OMWB 2024 en verder
<<
<
3.4.2 Ontwikkelingen binnen toezicht
Door het nieuwe gemeenschappelijke uitvoeringskader (GUK) en de door-
Vanuit toezicht vindt er een omslag plaats van vraaggestuurd toezicht op basis
ontwikkeling van informatiegestuurd en datagedreven werken wordt de
van historie van de gemeente naar een risicogericht toezichtprogramma met
inspectiecapaciteit steeds beter ingezet daar waar dit het meeste rende
differentiatie naar branches en milieubelastende activiteiten en uiteindelijk naar
ment oplevert. Daarnaast wordt een mix van interventies
een inzet die vooral gericht is op maatschappelijke doelen en effecten.
ingezet om effectiviteit verder te verhogen.
OMWB Kaderbrief 2024
19
>
3.4.3 Ontwikkelingen binnen handhaving
3.4.4 Ontwikkelingen binnen de klachtenregeling
Handhaving ligt onder een vergrootglas, mede door de verschillende publicaties
De OMWB voert de klachtenregeling uit voor de deelnemers. De afgelopen jaren
over milieucriminaliteit en de toenemende maatschappelijke aandacht voor
zagen we een forse toename in het aantal milieuklachten. Deze trend zet zich
een schone, veilige en duurzame leefomgeving. Hoewel handhaving nooit een
nog steeds voort en dat verwachten we ook voor 2024. Daarmee zien we onver-
opzichzelfstaand doel is, vormt het wel het cruciale sluitstuk wanneer toezicht
mijdelijk ook een kostenstijging voor onze deelnemers voor 2024. De financiële
alleen niet meer toereikend is. In het najaar van 2022 is de LHSO vastgesteld.
impact hiervan wordt nader uitgewerkt in de begroting 2024 en/of het programma
De LHSO is de opvolger van de LHS uit 2014. In de kern is de strategie nage-
Collectieve Taken.
noeg onveranderd. Wat anders is, is dat de aansluiting op de Omgevingswet goed wordt gelegd, terminologie wordt geactualiseerd en de bestuurlijke boete
In 2022 is op basis van herziene werkprocessen en een gewijzigde personele
wordt toegevoegd. Verder is de relatie tussen bestuursrecht en strafrecht (nog)
bezetting de klachtenafhandeling efficiënter verlopen. Daarnaast is in 2022 het
beter beschreven en geborgd. Er komt een onderzoek naar waarom nog niet
bedrijvenbestand in ‘S@men’ opgeschoond en zijn we alerter op dubbelingen en
alle overheden de LHS(O) volgen of juist wel toepassen. Verder komt er een
fouten hierin. Dit zorgt voor minder fouten in de afhandeling. In 2023 en ook
proces van beheren, evalueren en actualiseren.
straks bij de overgang naar het nieuwe systeem hebben we hier veel voordeel van. In 2023 gaan we aan de slag met een trainings-/kennisprogramma voor A2, dit om de kwaliteit buiten kantoortijd aanzienlijk te verbeteren. We verwachten
Impact OMWB 2024 en verder
hier in de tweede helft van 2023 en daarna de effecten van te merken.
- I n 2024 verwachten we een toename van de inzet van strafrecht, door een adequate toepassing van de LHSO. -D oor het informatiegestuurd handhaven hebben we in 2024 een beter
In 2024 werken we met een nieuw systeem voor de registratie van milieuklachten. Dit omdat het registratiesysteem ‘S@men’ niet meer wordt ondersteund. De aan-
beeld van de aard en omvang van de milieuovertredingen en -criminali-
besteding van het klachtensysteem vindt begin 2023 plaats. De beoogde oplever-
teit binnen ons werkgebied.
datum/inwerkingtreding is 1 oktober 2023; ‘S@men’ verdwijnt in januari 2024.
- Deze rol is gecompliceerder dan voorheen, gegeven de afname van het aantal strikte middelvoorschriften en regionale verschillen in regelgeving en vergunningen.
Impact OMWB 2024 en verder - Als gevolg van blijvende toename in klachten voorzien we een kostenstijging in de klachtafhandeling. Om dat tegen te gaan, blijven we efficiëntere werkwijzen onderzoeken. - In 2024 werken we met een nieuw registratiesysteem.
<<
<
OMWB Kaderbrief 2024
20
>
3.4.5 Externe Veiligheid
3.4.6 Asbest
Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt het thema ‘externe vei-
Asbest was, is en blijft voorlopig een prioritair onderwerp op de landelijke
ligheid’ gemoderniseerd. Dit brengt diverse veranderingen teweeg, zoals een
en regionale agenda’s. Voorlopig is asbest ook nog niet uit onze leefomgeving.
vernieuwde aanpak van het groepsrisico en een nieuwe database waarin de
De asbestvoorraad is aanzienlijk én er is geen dalende trend te zien in het
informatie over externe veiligheidsrisico’s verzameld wordt, het Register
aantal asbestsaneringen. Tegelijkertijd constateren we ook geen toename.
Externe Veiligheid (REV).
Voor de middellange termijn verwachten we dat dit beeld stabiel blijft.
In plaats van het groepsrisico wordt gewerkt met ‘aandachtsgebieden’. Dat
Uit onze data blijkt dat het naleefgedrag, mede door de toezichttaken die wij
zijn schillen rondom risicobronnen waarbinnen het groepsrisico moet worden
risicogericht uitvoeren op gemelde saneringen, hoog is. We kunnen wel in
beoordeeld. Gemeenten en provincie moeten externe veiligheid meenemen
mindere mate ons VTH-instrumentarium inzetten om de risico’s bij gemelde
bij hun afwegingen voor de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie leggen zij
saneringen af te dekken. Tegelijkertijd zien wij dat door de aanwezigheid van
vast welke activiteiten al aanwezig zijn in het gebied en welke ontwikkelingen
asbest het mogelijk is om, onttrokken aan toezicht, illegaal en ondeskundig
gewenst zijn. Daarnaast maakt het bevoegd gezag een keuze over het gewens-
asbest te saneren. Ook maakt die aanwezigheid van asbest de leefomgeving
te beschermingsniveau. Het goed nadenken over de inrichting van een gebied
gevoelig voor de negatieve milieu- en maatschappelijke effecten die ontstaan
kan mensen die in dat gebied wonen, werken of recreëren beschermen tegen
als gevolg van incidenten, zoals asbestbranden en extreem weer.
de gevaren van een brand, explosie of een gifwolk. Gemeenten worden dus gevraagd in een vroeg stadium naar veiligheid te kijken en dit uit te werken
In onze taakuitvoering bewegen wij daarom steeds meer naar een rechtstreekse
in het omgevingsplan. Na het definitief in werking treden van de Omgevings-
aanpak van het asbestprobleem; de aanwezigheid van asbest in onze leef-
wet moeten bevoegde gezagen aan de slag met de definitieve vaststelling van
omgeving actief terugdringen zodat de negatieve effecten van illegaliteit en
Omgevingsplannen. Door de complexiteit van Externe veiligheid ondersteunt
incidenten automatisch worden verkleind. Dit doen wij door het inzetten van
de OMWB hierbij.
andere instrumenten, zoals beleidsadvisering aan gemeenten om asbestdaken te laten vervangen en om actief informatie te verstrekken aan eigenaren van asbest om te voorkomen dat al dan niet bewust illegaal of ondeskundig asbest
Impact OMWB 2024 en verder
wordt verwijderd.
In 2024 volgt verdere vormgeving aan het (geografisch) platform vanuit het VTH-systeem, waarin de meeste data over het omgevingsbeleid wordt verzameld in het REV naar de Atlas Leefomgeving. Het REV zal tot die tijd handmatig worden geactualiseerd en beheerd (door middel van de Bevoegd gezag module) door de OMWB. De bevoegde gezagen geven hiervoor opdracht aan de OMWB.