Bijlage 1 - Jaarstukken 2024
Tekst van het document
Nr.
Specifieke activiteit
1
2
Gerealiseerd op 31-12-2024
Stimuleren van bewoners om slecht geïsoleerde (koop)woningen aan te passen naar de isolatiestandaard op basis van vastgesteld plan van aanpak (1e tranche) Vanuit de huidige kaders van het natuurvriendelijk isoleren wordt in de 1e helft van 2025 gestart met een collectieve isolatieactie voor koopwoningen met een lage WOZ en slechte energielabels (D of lager). Vaststellen plan van aanpak voor verduurzamen van woningen van specifieke doelgroepen Door prioritering van capaciteit op de aanbesteding van het soortenmanagementplan, is de vaststelling van het plan van aanpak voor verduurzamen van woningen van specifieke doelgroepen verschoven naar Q2-2025.
Nr.
Doelstelling
7.3
Verminderen restafval en meer gescheiden afvalinzameling
Nr.
Specifieke activiteit
1
Monitoren VANG-doelstellingen en evalueren nieuw afvalbeleid De VANG- doelstellingen zijn gemonitord met de evaluatie. Deze evaluatie is met een raadsinformatiebrief op 19 juni 2024 aan de raad aangeboden.
Nr.
Doelstelling
7.4
Onderhoud riolering en verbetermaatregelen riolering
Nr.
Specifieke activiteit
1
46
Gerealiseerd op 31-12-2024
Gerealiseerd op 31-12-2024
Implementeren conclusies en aanbevelingen uit het hemelwaterstructuurplan in de herinrichting Singel, Nieuwstraat, Molenstraat Het definitief tracé van het hemelwaterstructuurplan werken we nu uit. De uitkomst verwerken we in het ontwerp voor de herinrichting Singel, Nieuwstraat en Molenstraat.
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Nr.
Doelstelling
7.5
Schone Luchtakkoord
Nr.
Specifieke activiteit
1
Verbeteren communicatie en stimuleringsmaatregelen
2
In het najaar is via de lokale media én social media gecommuniceerd over houtstookmaatregelen in verband met de start van het houtstookseizoen. Bij meldingen ten aanzien van houstookoverlast is er een brief gestuurd naar alle omwonenden om te informeren over de juiste wijze van houtstook en het gebruik van de stookwijzer. Onderzoek vervolg verdere samenwerking regionaal en met provincie
Gerealiseerd op 31-12-2024
De regionale verkenning is in 2024 afgerond. Dit heeft ertoe geleid dat we in de eerste helft van 2025 met een advies komen om wél of niet deel te namen aan het Schone Lucht Akkoord. Nr.
Doelstelling
7.6
Uitvoeren lokaal warmtebronnenonderzoek
Nr.
Specifieke activiteit
1
Informeren over resultaten onderzoek We stemmen regionaal verder af in hoeverre er in 2025 nog verder onderzoek benodigd is naar lokale bronnen, in het kader van de transitievisie warmte (Warmteprogramma)
Gerealiseerd op 31-12-2024
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2024
2024
2024
Rek - Begr
Totaal lasten programma 7
2.264
2.830
2.769
61
Totaal baten programma 7
1.656
2.202
2.258
56
Saldo lasten en baten programma 7
-608
-628
-511
117
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
47
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2024 zijn: Bedragen x € 1.000 1
2
3
4 5
6
7 8
48
Omschrijving De totale bijdrage aan de ABG die in de reguliere exploitatie wordt verantwoord is € 486.000 lager dan geraamd. Dit voordeel wordt voor € 6.000 toegerekend aan het programma Volksgezondheid en milieu. De exploitatie riolering vormt een gesloten exploitatie. Voor- en nadelen ten opzichte van de geraamde lasten en baten worden vereffend door middel van een mutatie ten gunste of ten laste van de voorziening riolering. De lagere lasten worden hoofdzakelijk veroorzaakt door: - lagere onderhoudskosten (€ 24.000) - lagere kosten van reiniging en inspectie (€ 188.000) - hogere energiekosten/telecommunicatie (€ 66.000) De lagere inkomsten worden hoofdzakelijk veroorzaakt door een lagere onttrekking t.l.v. de voorziening riolering (€ 118.000). De exploitatie afval vormt een gesloten exploitatie. Voor- en nadelen ten opzichte van de geraamde lasten en baten worden vereffend door middel van een mutatie ten gunste of ten laste van de voorziening afval. De hogere lasten worden met name veroorzaakt door uitgevoerde analyses, een uitgevoerde enquête en de evaluatie van het diftar-systeem (24.000). De hogere baten worden hoofdzakelijk veroorzaakt door: - Lagere opbrengsten gescheiden inzameling glas, papier, pmd (€ 15.000) - Hogere afvalstoffenheffing (€ 14.000) De uiteindelijke bijdrage aan de Omgevingsdienst is lager dan begroot (€ 522.000 versus € 528.000).
Vanuit het RIEC Brabant-Zeeland is een bijdrage ontvangen in verband met het door de Omgevingsdienst uitgevoerde onderzoek naar drugsdumpingen over akkers en de juridische ondersteuning inzake de te nemen bestuurlijke maatregelen. Deze bijdrage was niet geraamd. Het geraamde budget voor duurzaamheid is in 2024 niet volledig aangewend (€ 33.000 versus € 61.000). Het overschot ad. € 28.000 wordt toegevoegd aan de bestemmingsreserve, dit leidt tot een nadeel op de post reserves. In 2024 zijn minder advieskosten voor bodem, geluid en lucht gemaakt dan geraamd. Diverse kleine verschillen Totaal
L/B L
Bedrag 6
V/N V
L B
138 -111
V N
L B
-31 36
N V
L
6
V
B
36
V
L
28
V
L L/B
7 2 117
V V V
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? De gemeente Baarle-Nassau is een aantrekkelijke gemeente met vitale kernen en een aantrekkelijk buitengebied. We willen deze positie behouden en versterken. In onze toekomstvisie Baarle BRUIST en onze omgevingsvisie hebben we vastgelegd welke doelen we willen bereiken. We doen dit samen met onze partners, inwoners en ondernemers.
Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.
Doelstelling
8.1
Actualiseren Omgevingsvisie (uit 2019)
Nr.
Specifieke activiteit
1
Vaststellen (geactualiseerde) Omgevingsvisie In 2024 is het ontwerp van de omgevingsvisie opgesteld en ter inzage gelegd. De vaststelling is gepland in de raadsvergadering van 23 april 2025. Er zijn 13 zienswijzen ingediend over het ontwerp van de omgevingsvisie.
Nr.
Doelstelling
8.2
Ontwikkelen Omgevingsplan buitengebied gemeente Baarle-Nassau (doorlopen formele procedure) Specifieke activiteit Gerealiseerd op 31-12-2024
Nr. 1
Gerealiseerd op 31-12-2024
Start wijziging omgevingsplan-procedure Er is verder gewerkt aan de voorbereidingen voor het omgevingsplan. De inventarisatie is in Q1 2025 gereed. Voor de regels van het omgevingsplan is een Casco opgesteld, welke in 2025 verder zal worden uitgewerkt. Geconcludeerd wordt dat het doel, het opstarten van de omgevingsplanprocedure niet is gehaald in 2024. Voor 2025 en verder wordt een Plan van aanpak opgesteld, waarmee we meer grip hebben op het omgevingsplanproces.
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
49
Nr.
Doelstelling
8.3
Ontwikkelen Paraplubestemmingsplan
Nr.
Specifieke activiteit
1
Vaststellen Paraplubestemmingsplan
Gerealiseerd op 31-12-2024
Het paraplubestemmingsplan is aangeboden voor vaststelling in de gemeenteraad van 23 april 2025. Nr.
Doelstelling
8.4
Ontwikkelen Programma WonenPlus voor de gemeente Baarle-Nassau
Nr.
Specifieke activiteit
1
Vaststellen WoonvisiePlus Het omgevingsprogramma wonen is vastgesteld.
2
Vaststellen uitvoeringsagenda
Gerealiseerd op 31-12-2024
Het uitvoeringsprogramma wonen is een vervolgstap van het omgevingsprogramma wonen en wordt in 2025 opgesteld. Nr.
Doelstelling
8.5
Ontwikkelen plan realisatie flexwoningen
Nr.
Specifieke activiteit
1
Ontwikkelen van een plan Uitvoering van het project loopt. We verkennen drie locaties. Een stedenbouwkundig bureau voert nu in samenwerking met woningcorporatie Leystromen en de gemeente een verkavelingsstudie uit.
Nr.
Doelstelling
8.6
Onderzoek uitvoeren naar permanent wonen op recreatieparken
Nr.
Specifieke activiteit
1
Onderzoek afronden
Gerealiseerd op 31-12-2024
Gerealiseerd op 31-12-2024
Het college heeft kennis genomen van het rapport vitaliseren of transformeren naar wonen. Algemeen stappenplan scanfase en procesfase. Onderdeel van dit stappenplan is een algemeen afwegingskader. Het college heeft de raad hierover in december 2024 geïnformeerd.
50
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Nr.
Doelstelling
8.7
Ontwikkelen woningbouwplan Loveren fase 2
Nr.
Specifieke activiteit
1
Starten planologische procedure
Gerealiseerd op 31-12-2024
De milieucontouren van bedrijven in de directe omgeving en provinciale regels hebben gevolgen voor de bouwmogelijkheden in het projectgebied. Dit vraagt om een aanvulling op de eerder uitgevoerde stedenbouwkundige verkenning. Op basis van deze aanvulling kunnen afspraken worden vastgelegd in een (intentie)overeenkomst met de ontwikkelende partijen. Daarna kan in 2025 de omgevingsplan procedure worden voorbereid. Nr.
Doelstelling
8.8
Gebiedsvisie transformatiegebieden Baarle-Nassau
Nr.
Specifieke activiteit
1
Vaststellen gebiedsvisie Zoals in de eerste en tweede TURAP gemeld wordt de ruimtelijke visie op de transformatiegebieden Baarle-Nassau opgenomen in de Omgevingsvisie. Concrete projecten kunnen op uitvoeringsniveau worden opgepakt. De Omgevingsvisie wordt in 2025 vastgesteld.
Gerealiseerd op 31-12-2024
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2024
2024
2024
Rek - Begr
Totaal lasten programma 8
1.553
1.734
1.287
447
Totaal baten programma 8
982
974
505
-469
Saldo lasten en baten programma 8
-571
-760
-782
-22
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
51
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2024 zijn: Bedragen x € 1.000 1
2 3
Omschrijving De totale bijdrage aan de ABG die in de reguliere exploitatie wordt verantwoord is € 486.000 lager dan geraamd. Dit voordeel wordt voor € 53.000 toegerekend aan het programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing. Het jaarlijkse budget voor het actualiseren van de omgevingsvisie, het omgevingsbeleid en het omgevingsplan is niet aangewend. Een deel van de kosten m.b.t. de private ontwikkelingen blijkt niet verhaald te kunnen worden (€ 70.000). Het betreft hier o.a.
L/B L
Bedrag 53
V/N V
L
13
V
L B
-72 44
N V
B
-7
N
L B
437 -482
V N
L B
21 22
V V
B
-45
N
L/B
-6 -22
N N
- Bestemmingsplan Loveren tussen 5-7 € 10.000 - Keizershoek 6 € 4.000 - Parc de Kievit € 8.000
4 5
6 7 8 9
52
De lasten en baten worden niet geraamd, begrotingstechnisch gaan we er vanuit dat de lasten en baten neutraal zijn. De legesopbrengsten voor principeverzoeken in 2024 zijn lager dan begroot (€ 6.000 versus € 13.000) De lasten en baten binnen het grondbedrijf vormen een gesloten exploitatie. Het nadeel op deze post ad. € 45.000 wordt veroorzaakt door het verschil tussen de begrote winstneming (€ 15.000) en de werkelijke winstneming (- € 30.000) in 2024. Het nadeel van € 45.000 op deze post leidt tot een voordeel van € 45.000 op de post reserves. Het totale financiële effect op de gemeentelijke exploitatie is dus neutraal. De structurele rijksmiddelen t.b.v. de Wet betaalbare huur zijn niet aangewend. In 2024 is rente ontvangen over de verstrekte starters-, blijvers- en duurzaamheidsleningen. Deze rentebaten worden niet geraamd. De legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen in 2024 zijn lager dan begroot (€ 353.000 versus € 398.000) Diverse kleine verschillen Totaal
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Algemeen
Algemeen
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
53
Algemene Dekkingsmiddelen Algemeen We onderscheiden algemene en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel, de opbrengsten van gronden of opbrengsten uit verleende diensten zoals het verstrekken van een paspoort. Ook de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen verantwoorden we steeds binnen het betreffende programma. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die we vrij kunnen aanwenden. Dit geld is op voorhand dus niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar zetten we in om tekorten op de programma's te dekken. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en dividend. Treasury De uitvoering van treasury is geregeld in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Financiering.
Belastingen Voor nadere informatie over de belastingen wordt ook verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Algemene uitkering Jaarlijks ontvangt elke gemeente volgens een bepaald verdeelstelsel een uitkering uit het Gemeentefonds. De uitkering is bestemd voor de bekostiging van autonome taken van de gemeente, taken die veelal dicht bij de burger liggen. Het verdeelstelsel is opgenomen in de Financiële verhoudingswet. In de verdeling wordt rekening gehouden met onderlinge kostenverschillen waar gemeenten mee te maken hebben en met de draagkracht van de gemeenten (de belastingcapaciteit). Karakteristiek voor de algemene uitkering is dat iedere gemeente vrij is in de besteding. De omvang van de algemene uitkering is voor de gemeenten een gegeven, maar de gemeente kan zelf bepalen aan welke voorzieningen zij haar geld besteedt (eigen prioriteitenstelling). De algemene uitkering is in de jaarstukken 2024 begrotingstechnisch verwerkt op basis van de septembercirculaire 2024. De werkelijke inkomsten zijn gebaseerd op de meest recente specificatie van het gemeentefonds. Begroot versus werkelijk: Begroting 2024 (conform septembercirculaire 2024) Werkelijk 2024 Verschil
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
€ 15.525.000 € 15.676.000 € 151.000
voordelig
55
Dit voordeel wordt veroorzaakt door: Verrekeningen voorgaande jaren Landelijke beëindigingsregeling veehouderijbedrijven Register externe veiligheidsrisico's Spreidingswet Meerkosten Oekraïne sociaal domein Vangnetconstructie energietoelage Compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg Diverse kleinere verschillen Totaal
€ 56.000 Voordelig € 20.000 Voordelig* € 10.000 Voordelig* € 24.000 Voordelig* € 18.000 Voordelig* € 10.000 Voordelig* € 9.000 Voordelig* € 4.000 Voordelig* € 151.000 voordelig
*Maakt onderdeel uit van de decembercirculaire 2024 en was daarom niet te voorzien in de begroting 2024. Stelpost inflatie De stelpost indexeringen 2024 is, op € 1.000 na, volledig aangewend in 2024.
56
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces worden gerekend tot de overhead. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden in het primaire proces. 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O/HRM. 4. Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie met uitzondering van communicatie met de klant. 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning in het primair proces. De totale overheadkosten van de gemeente Baarle-Nassau bedragen in 2024 ongeveer € 3.954.000 (zie tabel 1). Een groot deel van deze kosten wordt gemaakt en verantwoord in de ABG-organisatie. Op basis van een in het verleden vastgestelde verdeelsleutel worden de kosten door de ABGorganisatie in rekening gebracht bij de gemeente Baarle-Nassau. Tabel 1 Omschrijving
2023
Aandeel overheadkosten in bijdrage ABG Kap.last. materieel/huisvesting + onderhoud huisvesting Salariskosten secretaris (100%) Inhuur derden Overige kosten secretaris Opleidingskosten Werving en selectie Robuust rechtbeschermingssysteem VNG P&C (art. 213a, betalingsverkeer, begroting en jaarrekening) Archief Verzekeringen Juridische (advies)kosten Gemeentehuis en -werf (advieskosten) Huuropbrengst ABG (materieel/huisvesting) Opgelegde kosten dwangbevelen en aanmaningen Minderopbrengst verhuur gemeentehuis t.o.v. kosten Vergoeding salariskosten secretaris (40% i.v.m. directie ABG) Totale overheadkosten
3.494.109 252.171 119.321 29.500 5.488 18.450 0 12.879 20.817 66.698 14.614 2.051 37.701 -252.171 -4.506 -21.868 -54.520 3.740.734
2024 (primair) 3.804.046 338.240 130.000 0 3.000 0 0 9.359 12.474 18.200 56.900 12.276 3.500 0 -338.240 -8.100 0 -52.000 3.989.655
2024 2024 (wijzigingen) (gewijzigd) 216.339
9.200
904 2.400 21.125
249.968
2024 (Rekening)
4.020.385 3.803.776,97 338.240 290.527,37 130.000 142.071,63 0 0,00 3.000 5.098,25 9.200 9.200,00 0 0,00 9.359 0,00 12.474 13.917,39 19.104 8.603,71 56.900 52.012,43 14.676 15.252,93 3.500 1.514,94 21.125 21.124,59 -338.240 -290.527,37 -8.100 -12.977,24 0 -47.712,13 -52.000 -57.532,18 4.239.623 3.954.351,29
Zelfevaluatie basisregistraties & belastingen In de collegevergaderingen van 18 februari jl. zijn bevindingen over de zelfevaluaties BAG, BGT en BRO 2024 vastgesteld door de 3 colleges. Het betreft de volgende basisregistraties: BAG: Basisregistratie Adressen en Gebouwen BGT: Basisregistratie Grootschalige Topografie BRO: Basisregistratie Ondergrond Deze rapportages zijn opgesteld om verantwoording af te leggen over de uitvoering van de Wet BAG, Wet BGT en Wet BRO en aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties als formeel toezichthouder. Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
57
De scores van deze basisregistraties gaven de afgelopen jaren al een positief beeld te zien en in 2024 zijn deze scores nog verder gestabiliseerd. Door de werkprocessen continue te blijven verbeteren, kunnen de scores hooggehouden worden.
58
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals Gemeenschappelijke Regelingen en Gemeenten, Vennootschapsbelasting (VpB) plichtig indien, en voor zover, zij een onderneming drijven. Er is sprake van een onderneming indien cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden: • • •
Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; die deelneemt aan het economische verkeer; met het oogmerk om winst te behalen.
Wanneer aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan dan wordt de betreffende activiteit aangemerkt als een onderneming. Het gevolg daarvan is dat de onderneming (lees: gemeente) een aangifte VpB moet indienen bij de belastingdienst. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat van alle activiteiten 'slechts' het grondbedrijf aangemerkt wordt als winstgevende onderneming. Om te kunnen bepalen wat de daadwerkelijke belastingdruk op het grondbedrijf wordt, dient het BBV resultaat gecorrigeerd te worden naar het fiscale resultaat. In het oog springende verschillen tussen beide winstbepalingen zijn: • • • •
Slechts de werkelijk betaalde rente mag als kosten opgevoerd worden; grondbedrijf vreemde activiteiten moeten geëlimineerd worden; toekomstige prijsstijgingen mogen niet opgevoerd worden als kosten/baten; kapitaalstortingen en onttrekkingen moeten geëlimineerd worden.
Het belastingtarief van de VpB is als volgt: Belastbaar bedrag 2023
Tarief 2023
Belastbaar bedrag 2024
Tarief 2024
t/m € 200.000
19%
t/m € 200.000
19%
meer dan € 200.000
25,8%
meer dan € 200.000
25,8%
De aangifte over fiscaal jaar 2023 is bij de fiscus ingediend. Op deze aangifte gaan wij uit van een fiscale winst van € 244.545. Door verrekenbare verliezen uit voorgaande jaren leidt dit voor 2023 tot een belastbare winst van € 5.547. Hieruit volgt een te betalen bedrag aan vennootschapsbelasting van € 1.054. Na vaststelling van de jaarstukken 2024 zal de aangifte over 2024 opgesteld en ingediend worden. Op basis van de prognoses over 2024 verwachten wij in 2024 geen fiscaal resultaat.
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
59
Onvoorzien Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is geraamd. Er zijn geen voorschriften, of normen, over de omvang van deze post. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang zij nodig acht. De primaire raming voor 2024 bedraagt € 28.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma's tezamen. Bij aanwending moet worden voldaan aan de volgende criteria (de drie O’s): Onvoorzien, Onontkoombaar en Onuitstelbaar. In 2024 is de post, op € 1.000 na, volledig aangewend.
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000
Nr. Omschrijving 9A Algemene dekkingsmiddelen
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2024
2024
2024
Rek - Begr
L
431
244
225
19
B
17.656
18.460
18.632
172
L
4.388
4.638
4.363
275
B
398
398
409
11
L
0
0
1
-1
B
0
0
0
0
L
28
1
0
1
B
0
0
0
0
Totaal lasten Algemeen
4.847
4.883
4.589
294
Totaal baten Algemeen
18.054
18.858
19.041
183
Saldo lasten en baten Algemeen
13.207
13.975
14.452
477
9B Overhead
9C Vennootschapsbelasting
9D Onvoorzien
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
61
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2024 zijn: Bedragen x € 1.000 1
2
3
4
5
6
7
8 9 10
11
62
Omschrijving De totale bijdrage aan de ABG die in de reguliere exploitatie wordt verantwoord is € 486.000 lager dan geraamd. Dit voordeel wordt voor € 228.000 toegerekend aan de algemene dekkingsmiddelen. De rentelasten van langlopende geldleningen worden toegerekend aan de investeringen, op basis van de boekwaarde per 1 januari. Tegenover de toegerekende rentelasten staat eenzelfde bedrag aan rentebaten. Per saldo betreft het hier dus een neutrale post. Ten gunste van de voorziening debiteuren (excl. sociale zaken) is, op basis van een risicoanalyse van de openstaande vorderingen, een extra storting gedaan. Deze extra storting wordt met name veroorzaakt door een openstaande vordering met betrekking tot het verhalen van kosten a.g.v. toegepaste bestuursdwang (zie hiervoor ook programma 1 Veiligheid). De begrote rentelasten voor langlopende geldleningen bedragen € 278.000, de werkelijke rentelasten bedragen € 239.000. Dit wordt met name veroorzaakt doordat we geen langlopend geld hebben aangetrokken (geraamd was € 3.000.000 voor een half jaar tegen 3,5%). Tevens hebben we over het overtollige saldo aan liquide middelen, dat we verplicht bij DNB moeten stallen (schatkistbankieren), rente ontvangen. Deze inkomsten zijn niet geraamd. Per saldo is € 31.000 minder aan ozb ontvangen ten opzichte van het geraamde bedrag (begroot € 2.196.000 versus werkelijk € 2.165.000).
Het betreft hier een hogere opbrengst bij de woningen (€ 9.000) en een lagere opbrengst bij de nietwoningen (€ 40.000) met name veroorzaakt door bezwaren van 2024 en oudere jaren. De algemene uitkering over 2024 valt € 95.000 hoger uit dan waar in de begroting, op basis van de septembercirculaire, rekening mee is gehouden. Daarnaast heeft een positieve verrekening plaatsgevonden voor de jaren 2022 en 2023 van per saldo € 56.000. Voor een toelichting op het verschil wordt verwezen naar het taakveld "Algemene uitkering". In 2024 heeft een korting op de bijdrage aan de ABG plaats gevonden. Deze korting kon worden toegepast, omdat een deel van de door de ABG gemaakte personeelskosten inclusief bijbehorende overheadkosten, kon worden verantwoord onder de CDOKE-middelen. In 2024 is ten opzichte van de begroting meer toeristenbelasting ontvangen (€ 301.000 versus € 284.000). In 2024 is het budget voor artikel 213a onderzoeken niet aangewend. Van de ABG wordt jaarlijks een bedrag aan huur ontvangen dat gelijk is aan de begrote kapitaallasten en onderhoudskosten van het gemeentehuis en de gemeentewerf. Omdat de werkelijke onderhoudskosten in 2024 lager zijn dan het geraamde bedrag, ontstaat een voordeel in de exploitatie (groot onderhoud € 63.000 voordeel en klein onderhoud € 15.000 nadeel).
Tegenover dit voordeel staat een nadeel van € 63.000 dat wordt toegevoegd aan de reserve groot onderhoud gemeentehuis + gemeentewerf. Dit nadeel is zichtbaar op de post reserves. Diverse kleine verschillen Totaal
L/B L
Bedrag 228
V/N V
L
-21
N
L
-82
N
L
39
V
B
28
V
B
-31
N
B
151
V
L
72
V
B
17
V
L B
10 48
V V
L/B
18 477
V V
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Paragrafen
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
63
Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke heffingen zijn na de doeluitkeringen en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds de belangrijkste bron van inkomsten. In de paragraaf Lokale heffingen doen wij verslag van: • de gerealiseerde inkomsten; • het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; • de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven en welke beleidsuitgangspunten hieraan ten grondslag liggen; • de ontwikkeling van de lokale lastendruk; • het kwijtscheldingsbeleid.
Lokale heffingen De lokale heffingen zijn met € 4,9 mln. goed voor 19% van de inkomsten in Baarle-Nassau. In onderstaande tabel zijn de gerealiseerde inkomsten in 2024 afgezet tegen de begroting. Hierbij is een onderverdeling gemaakt in gebonden heffingen (aan te wenden voor doel) en vrij besteedbare heffingen. De inkomsten uit lokale heffingen vallen per saldo € 23.000 hoger uit dan begroot. De afwijkingen worden hieronder per heffing toegelicht.
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
65
Heffingen
Begroot 2024
Realisatie 2024
Gebonden heffingen Afvalstoffenheffing
704.000
717.726
Leges Markten en kermissen
634.490 26.240
661.009 18.406
Rioolheffing
639.000
641.540
2.003.730
2.038.681
Forensenbelasting OZB Niet-woningen eigenaren
376.115 562.619
374.499 537.670
OZB Niet-woningen gebruikers OZB Woningen eigenaren
341.407 1.292.169
326.009 1.301.404
Reclame en precariobelasting Toeristenbelasting
47.703 283.919
51.325 301.399
Totaal Vrij besteedbare heffingen
2.903.932
2.892.306
Totaal opbrengsten
4.907.662
4.930.987
Totaal Gebonden heffingen Vrij besteedbare heffingen
Gebonden heffingen Bij de gebonden heffingen is kostendekkendheid het uitgangspunt. De gebruiker betaalt in principe de integrale kosten van de geleverde producten en diensten. Een meer dan kostendekkende heffing is niet toegestaan; daarentegen kunnen bestuurlijke overwegingen aanleiding zijn tot het vaststellen van lagere tarieven. Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de paragraaf lokale heffingen inzicht verschaffen in de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven. Naast de kosten op de betreffende taakvelden worden namelijk nog een aantal posten extracomptabel toegerekend aan de tarieven, zoals overhead, rente en BTW. 66
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Hieronder wordt achtereenvolgens ingegaan op de afvalstoffen-, de rioolheffing en de gemeentelijke leges (retributies). Waar het in de begroting ging over de tariefberekeningen, gaat het in de jaarrekening over het behaalde resultaat van deze heffingen. Afvalstoffenheffing De gemeente is verplicht om huishoudelijk afval op te halen. Van de opbrengst afvalstoffenheffing betaalt de gemeente de inzamelings- en verwerkingskosten, maar ook de exploitatie van de milieustraat. De inzameling van het afval in Baarle-Nassau wordt uitgevoerd door IOK Afvalbeheer. Als gevolg van de invoering van diftar, bestaat de heffing uit een vastrecht en een variabel tarief (per kilo restafval). De afvalstoffenheffing wordt geïncasseerd door Brabant Water. De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing, dit houdt in dat de geïnde gelden aangewend moeten worden voor het doel. Uitgangspunt in Baarle-Nassau is een 100% kostendekkende afvalstoffenheffing: de tarieven bewegen mee met de ontwikkeling van de toerekenbare kosten. De voorziening Afvalstoffenheffing vormt de sluitpost van de exploitatie. De voorziening heeft een egaliserende functie, ze kan worden gebruikt om via het tarief te sparen voor grote uitgaven in de toekomst (onderhoud, vervanging) of om ongewenste schommelingen van het tarief op te vangen.
In onderstaande tabel is de exploitatie van de afvalstoffenheffing in de begroting afgezet tegen de realisatie. Begroting 2024
Realisatie 2024
787.495 39.485 -/- 233.000 593.980
811.334 39.485 -/- 255.427 595.393
Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
26.324 57.343 677.647
26.324 64.101 685.817
Opbrengst heffingen
704.000
717.726
Dekking Resultaat = Mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)
104% 26.353
105% 31.909
Kosten taakvelden Begroting gemeente Baarle-Nassau Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Netto kosten taakveld Afval
Uit de tabel valt af te lezen dat de opbrengst afvalstoffenheffing in 2024 € 6.000 meer kostendekkend is dan begroot. Het exploitatieoverschot wordt toegevoegd aan de voorziening afvalstoffenheffing. Rioolheffing Voor de afvoer van afvalwater en de zuivering daarvan, heeft de gemeente de plicht om voor een goed werkend rioleringsstelsel te zorgen. Ook heeft de gemeente de zorgplicht om de grondwaterstand en de afvoer van hemelwater (regenwater) te beheren. Om al deze watertaken te bekostigen wordt er één belasting geheven, de rioolheffing.
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
67
De gemeentelijke watertaken gaan gepaard met relatief grote uitgaven en hebben een langjarige planning. In het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (VGRP) is het onderhoud aan het rioleringsstelsel voor de komende jaren in kaart gebracht. Voor de rioolheffing geldt een vast tarief (€ 1,47 in 2024) per kubieke meter water dat vanuit het perceel van de belastingplichtige wordt afgevoerd. De rioolheffing is, evenals de afvalstoffenheffing, een bestemmingsheffing. Ook hier is een 100% kostendekkende heffing het uitgangspunt in Baarle-Nassau. In onderstaande tabel is de exploitatie van de rioolheffing in de begroting afgezet tegen de realisatie. Begroting 2024
Realisatie 2024
Kosten taakvelden Begroting gemeente Baarle-Nassau Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Netto kosten taakveld riool
773.729 94.120 -/- 4.000 863.849
625.501 94.120 -/- 8.572 711.049
Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
62.746 111.599 1.038.194
62.746 149.043 922.838
639.000
641.540
62% -/- 399.194
70% -/- 281.298
Opbrengst heffingen Dekking Resultaat = Mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)
Uit de tabel valt af te lezen dat de rioolheffing in 2024 voor een bedrag van € 118.000 meer kostendekkend is dan begroot. Ten behoeve van de sluitende exploitatie wordt het tekort onttrokken aan de voorziening VGRP. Retributies Retributies worden geheven als de gemeente een dienst verleent aan een individu of een van haar bezittingen ter beschikking stelt. Voorbeelden van retributies zijn leges, markt- en standplaatsgelden en lijkbezorgingsrechten (grafrechten). In 2018 zijn de meeste tarieven voor de drie ABG gemeenten geharmoniseerd. De geharmoniseerde tarieven worden gezamenlijk voor de drie gemeenten geïndexeerd om te voorkomen dat de tarieven weer uit elkaar gaan groeien. Voor de overige tarieven geldt de reguliere index zoals deze is opgenomen in de begroting. Jaarlijks bij het opstellen van de begroting wordt een kostendekkendheidsanalyse gemaakt van de legesverordening. De lasten worden berekend aan de hand van de normatieve tijdsbesteding en de toerekenbare uurtarieven. De baten worden berekend op basis van de verwachte productie en de geïndexeerde legestarieven. De inkomsten uit retributies zijn € 19.000 hoger dan begroot.
68
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Vrij besteedbare heffingen De vrij besteedbare heffingen zijn een belangrijk politiek instrument en maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk (belasting-)beleid. De heffingsinkomsten zijn in principe vrij besteedbaar. Onroerende Zaakbelasting (OZB) Inwoners betalen onroerendezaakbelasting (OZB) als zij op 1 januari van een belastingjaar eigenaar zijn van een woning of gebruiker/eigenaar van een niet-woning. De OZB is gebaseerd op de WOZwaarde op 1 januari van het voorgaande jaar. De gemeente bepaalt de aanslag op basis van de getaxeerde waarde van de onroerende zaak (de WOZ-waarde). Deze waarderingsgrondslag wordt jaarlijks middels hertaxatie, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ), vastgesteld. Het beleid is dat de OZB-opbrengst niet beïnvloed wordt door de hertaxaties van het onroerend goed. Met andere woorden: als de totale waarde van het onroerend goed daalt, als gevolg van lagere taxatiewaarden, zullen de OZB-tarieven extra stijgen zodat de totale opbrengst gelijk blijft. De gerealiseerde OZB opbrengst is € 31.000 (1,4%) lager dan begroot. Toeristenbelasting Voor personen die niet staan ingeschreven in de gemeente wordt toeristenbelasting geheven als zij blijven overnachten in een hotel, een pension of een ander vakantieonderkomen. Voor de toeristenbelasting zijn de houders van de hotels, pensions en campings belastingplichtig.
Zij kunnen het tarief aan de toerist doorberekenen. De toeristenbelasting wordt na afloop van het boekjaar opgelegd op basis van de ontvangen aangiften. Voor de jaarrekening is een inschatting gemaakt van de opbrengst 2024. De uiteindelijke minder- of meeropbrengst wordt dan in het volgend boekjaar verantwoord. De verantwoorde opbrengst in 2024 is € 17.000 hoger dan begroot. Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven aan natuurlijke personen, die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, er op meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zichzelf of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Twee keer per jaar, in april en oktober, wordt bij de beheerders van de bungalow- en chaletparken een overzicht van de belastingplichtigen opgevraagd. Aan de hand van deze overzichten worden de aanslagen opgelegd. De opbrengst forensenbelasting valt € 2.000 (0,4%) lager uit dan begroot. Reclamebelasting Deze belasting wordt geheven aan elke ondernemer die een reclame-uiting heeft binnen de bebouwde kom van de gemeente Baarle-Nassau. De opbrengst van deze belasting wordt geheel aangewend ter bevordering van de lokale economie. In Baarle-Nassau zijn 2 zones aangewezen waarbinnen de belastingplicht geldt. De belasting wordt berekend op basis van de WOZ-waarde van de bedrijfsvestiging.
Tot een WOZ-waarde van € 150.000 geldt een vast tarief, daarboven wordt dit bedrag vermeerderd met een vast bedrag per € 1.000. De reclamebelasting bedraagt maximaal € 1.005,00 per vestiging. De opbrengst reclamebelasting valt € 5.000 (14%) hoger uit dan begroot.
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
69
Precario De precariobelasting is een aanslagbelasting, welke wordt geheven van degenen die één of meer voorwerpen heeft in de openbare ruimte, zoals terrassen. De opbrengst precariobelasting valt € 2.000 (15%) lager uit dan begroot.
Ontwikkeling van de lokale lastendruk Jaarlijks brengt het Coelo (het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) een Atlas van de lokale lasten uit. Daarin is op het vlak van de lokale lastendruk een vergelijking van alle Nederlandse gemeenten gemaakt. Uitgangspunt voor de berekening van de lokale lastendruk zijn de lasten OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden. De volgende tabel geeft de meerjarige ontwikkeling van de lokale woonlasten weer voor de jaren 2022-2024: Woonlasten Onroerende zaakbelasting* Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal woonlasten Stijging (Absoluut) Stijging (Relatief) Gemiddelde woonlasten (COELO) Provincie Noord-Brabant Gemeenten < 25.000 inwoners Gemeente Alphen-Chaam Gemeente Gilze en Rijen Gemeente Goirle Gemeente Hilvarenbeek Gemeente Zundert
2022 € 361 € 266 € 183 € 810 € 70 9,4%
2023 € 371 € 270 € 173 € 814 €4 0,5%
2024 € 475 € 269 € 180 € 923 € 109 13,4%
€ 841 n.t.b.* € 1.058 € 683 € 938 € 914 € 975
€ 871 € 985 € 1.062 € 736 € 942 € 790 € 1.124
€ 908 € 1.037 € 1.100 € 763 € 1.007 € 865 € 1.245
(Bron: COELO)
(*) Deze informatie is niet beschikbaar via waarstaatjegemeente.nl
Uitgangspunten berekening Baarle-Nassau: - OZB: gemiddelde woningwaarde volgens COELO op waarde peildatum (2024 = € 460.731); - Afvalstoffenheffing: het COELO gaat voor een meerpersoonshuishouden in 2024 uit van 145 kg aangeboden restafval; - Rioolheffing: waterverbruik meerpersoonshuishouden met een waterverbruik van 130 m3.
Kwijtscheldingsbeleid Zoals binnen onze gemeente gebruikelijk bestaat de mogelijkheid om voor de aanslagen rioolheffing en afvalstoffenheffingen jaarlijks een verzoek om kwijtschelding in te dienen. Personen die aan de voorwaarden voldoen (betrokkenen hebben geen vermogen en de betalingscapaciteit is te laag om de aanslag te betalen), kunnen door het indienen van een dergelijk verzoek voor één of beide heffingen kwijtschelding ontvangen. In de tariefberekeningen voor de afvalstoffen- en rioolheffing is rekening gehouden met de inkomstenderving door kwijtschelding. In 2024 is voor een bedrag van € 12.000 aan kwijtscheldingen verleend, dat is € 3.000 lager dan begroot.
70
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risicoprofiel De risicoanalyse heeft plaats gevonden ten tijde van het opstellen van de jaarrekening 2024. Er zijn circa 40 risico’s geïdentificeerd waarvan de kans en financieel gevolg zijn ingeschat. Door aan elk risico een score toe te kennen zijn risico’s te rangschikken en te prioriteren om te managen. De risicoscore wordt bepaald door de formule kans x geldgevolg. In deze paragraaf worden de tien risico’s met de hoogste score gepresenteerd waarbij de risico’s van de bouwgrondexploitaties niet zijn meegenomen. De tien grootste risico’s per 1 januari 2025 zijn:
De totaal benodigde weerstandscapaciteit van alle risico's van de gemeente Baarle-Nassau bedraagt € 1.676.100. Dat is € 303.920 meer dan de berekende benodigde weerstandscapaciteit bij het opstellen van de begroting 2025. Deze toename heeft betrekking op: - de uitbreiding van het college met één wethouder - de hogere bijdrage aan de ABG - jeugdzorg
Berekening weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bevat drie componenten: de algemene reserve minus de claims (verplichtingen) die daar op zijn gelegd door de raad de algemene bedrijfsreserve grondexploitaties de begrotingspost onvoorzien In onderstaande tabel is de ontwikkeling van deze drie componenten weergegeven.
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
71
Meerjarenprognose beschikbare weerstandscapaciteit nr. Omschrijving
2024
2025
2026
2027
2028
2.536.509
2.352.704
2.119.246
2.119.246
2.119.246
pm
pm
pm
pm
2.352.704
2.119.246
2.119.246
2.119.246
2.119.246
1.265.975
1.232.331
1.246.781
1.265.083
1.265.781
-29.783 -3.861
16.499 -2.049
18.302
698
1.232.331
1.246.781
1.265.083
1.265.781
1.265.781
12.670
12.670
12.670
12.670
12.670
D beschikbare weerstandscapaciteit
3.597.705
3.378.697
3.396.999
3.397.697
3.397.697
E benodigde weerstandscapaciteit
1.676.100
1.676.100
1.676.100
1.676.100
1.676.100
2,15
2,02
2,03
2,03
2,03
A Algemene reserve stand per 01 januari Mutaties/Claims op basis van raadsbesluiten 1 Bestemming resultaat jaarrekening 2023 2 Omgevingswet/omgevingsvisie 3 Aanpak vuurwerkoverlast 4 Afboeken kosten nieuwbouw CCB 5 Uittredingskosten GR Veilig thuis 6 Opstellen woonvisie 7 Opstellen cultuurhistorische waardenkaart 8 Visie sociaal domein 9 Onderzoek toekomstig gebruik gemeentehuis 10 BP met verbrede reikwijdte 11 Omgevingsplan Grens 32 12 Pilot subsidieverwerving 13 Ondernemerspeiling 14 Realisatie basisinfrastructuur Bels Lijntje 15 Beleid Vrijkomende Agrarische Verbouwing 16 Woonwagenbeleid 17 Extra capaciteit wonen 18 Grensstation
262.812 -25.000 -35.506 -159.009 -17.559 -5.736 -60.656 -39.087 -21.125 -40.882 -42.057
(Meerjaren)begroting 19 Bestemming resultaat jaarrekening 2024 t/m 2027 stand per 31-12 (afgerond)
-78.875 -8.120 -47.943 -20.000 -15.000 -30.000 -8.179 -5.000 -10.341 -10.000
B Algemene bedrijfsreserve grondexploitaties stand per 01 januari 20 Winstneming Maaijkant 2e fase 21 Gebiedsvisie voor transformatiegebieden kern BLN stand per 31-12 (afgerond) C Onvoorzien
F weerstandsvermogen (ratio) kwalificatie
uitstekend uitstekend uitstekend uitstekend uitstekend
Ontwikkelingen weerstandsvermogen De prognose van het weerstandsvermogen op 31 december 2024 is een momentopname. Uit de meerjarenprognose van de algemene reserve blijkt dat het weerstandsvermogen naar verwachting de komende jaren uitstekend blijft. Wel is een licht dalende trend zichtbaar; van 2,15 ultimo 2024 naar 2,03 ultimo 2028.
72
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Inzicht in financiële status Het is belangrijk dat we inzicht hebben in de financiële status en de financiële weerbaarheid van onze gemeente.
Financiële kengetallen In het gewijzigde BBV is een basisset van vijf kengetallen verplicht gesteld. Deze kengetallen geven in samenhang informatie over de financiële status van de gemeente. Het BBV geeft geen landelijke normering voor de kengetallen. De kengetallen zijn een weerspiegeling van het gevoerde beleid binnen een gemeente. De kengetallen moeten zodoende in samenhang worden beoordeeld, wat ook de onderlinge vergelijkbaarheid met andere gemeenten bemoeilijkt.
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
73
Verloop kengetallen Financiële kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Rekening 2023 12% 12% 48% 1% -3% 86%
Begroting 2024 37% 36% 41% 0% 0% 98%
Rekening 2024 17% 17% 45% 3% -3% 93%
Nadere toelichting Legenda: Voldoende
Attentie/kwetsbaar
Kwetsbaar
Kengetal: Netto schuldquote De netto schuldquote beoordeelt de schuld als aandeel van de inkomsten. Eenvoudig gezegd betekent een netto-schuldquote van 100% dat de schuldenlast de omvang heeft van een jaaromzet. Op basis van de jaarrekeningcijfers 2024 bedraagt de netto schuldquote voor Baarle-Nassau 17%. Het model beoordeelt een netto schuldquote tot 100% als goed (“groen”), tussen de 100% en 130% is voorzichtigheid geboden (“oranje”) en boven de 130% doet een gemeente er goed aan de schulden af te bouwen (“rood”). Met een netto schuldquote van 17% zit Baarle-Nassau diep in het groen. Kengetal: Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote wordt tevens berekend met een correctie voor verstrekte leningen (uitgaand geld). Het verschil met de netto schuldquote (zonder correctie) vertegenwoordigt het mogelijke risico dat de gemeente loopt als alle verstrekte leningen niet terug betaald zouden worden.
Kengetal: Solvabiliteitsratio/schuldratio Onze financieringsstructuur is zodanig dat we een deel met eigen vermogen hebben gefinancierd en daardoor een aanvaardbaar bedrag aan schulden hebben. We beschikken dan ook over een gezonde financieringspositie. De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarin bezit op de balans is afbetaald. Hoe hoger de uitkomst hoe gunstiger. We financieren dan immers meer met eigen vermogen. Op basis van de jaarrekeningcijfers 2024 scoort BaarleNassau een solvabiliteitsratio van 45%. De schuldratio geeft aan welk aandeel van het gemeentebezit is belast met schulden. Dit is het spiegelbeeld van de solvabiliteitsratio. Baarle-Nassau heeft dus een schuldratio van 55% (100% - 45%).
74
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Kengetal: Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder rente en afschrijvingen) te dekken. In Baarle-Nassau is dit in 2024 het geval.
Kengetal: Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond is van belang omdat deze waarde nog moet worden terugverdiend door middel van verkopen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Wanneer een gemeente grond tegen de veel lagere prijs van landbouwgrond heeft aangekocht, loopt ze minder risico dan wanneer er dure grond is aangekocht. Ultimo 2024 bedraagt de boekwaarde van de grondexploitaties -3% van de totale baten (voor bestemming). Het risico voor de gemeente is dus nihil. Kengetal: Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft de mate aan waarin de lokale lasten, en hiermee de gemeentelijke baten, eventueel kunnen worden verhoogd om financiële tegenvallers op te kunnen vangen of om ruimte voor nieuw beleid te creëren. Onze woonlasten van meerpersoonshuishoudens bedragen 91% van het landelijk gemiddelde. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde hebben we dus nog ruimte om de woonlasten te verhogen. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat feitelijk alleen het onderdeel OZB verhoogd kan worden, omdat wij voor riool- en afvalstoffenheffing 100% kostendekkendheid hanteren. De belastingcapaciteit is gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden (kosten van rioolheffing, afvalstoffenheffing en OZB).
Een percentage van minder dan 100% geeft aan dat de woonlasten onder de landelijk gemiddelde tarieven liggen. De gemiddelde woonlasten bedragen in 2024 € 923. Het landelijk gemiddelde over 2024 bedraagt € 994.
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
75
Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Wij zijn inrichter, beheerder en voor een groot deel ook eigenaar van de openbare ruimte in BaarleNassau. Bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte ontstaan kapitaalgoederen zoals wegen, riolering, water en groen. Kapitaalgoederen zijn van directe invloed op een goed, veilig en efficiënt leef-, werk- en woonmilieu voor de inwoners. Daarnaast is het financieel belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen groot, omdat we de waarde ervan dienen te behouden en het een aanzienlijk beslag op onze begroting legt. Naast producent en beheerder van die kapitaalgoederen zijn we er zelf ook gebruiker van. Bij het uitvoeren van onze taken maken we bijvoorbeeld gebruik van het gemeentehuis en de gemeentewerf.
Beleidsdocumenten • • • • •
Wegbeheerplan 2024-2028 (concept) VGRP 2021-2025 Onderhoudsplanningen gebouwen 2023-2033 Beleidsplan sport en bewegen 2021-2025 "Baarle Beweegt" Groenvisie Grenzeloos groen 2017
Wegbeheerplan Beleidskader Wegbeheer is een wezenlijk onderdeel van het beheer van de openbare ruimte. Om deze openbare ruimte, welke voor een belangrijk gedeelte het leefgenot en de veiligheid voor onze inwoners bepaalt, op een verantwoorde wijze te kunnen beheren zijn middelen nodig. Om deze middelen zo efficiënt en effectief mogelijk in te zetten is gekozen voor de CROW methodiek. In het najaar van 2022 heeft voor alle wegen, door een extern bureau, een globale visuele inspectie plaats gevonden. Op basis van deze inspecties is het concept-wegbeheerplan 2024-2028 opgesteld. In het wegbeheerplan is opgenomen de minimale technische kwaliteit van de verharding conform de CROW-richtlijn te houden (minimaal niveau B). Het concept-wegbeheerplan 2024-2028 heeft als basis gediend voor het uitvoeringsprogramma van 2024. Financiële consequenties In 2024 is een budget geraamd van € 359.000 ten behoeve van de jaarlijkse onderhoudskosten. De werkelijke uitgaven in 2024 bedragen € 330.000. Daarnaast is in verband met onderhoudswerkzaamheden aan kabels en leidingen een bedrag van € 17.000 aan degeneratiekosten ontvangen. Tevens is een subsidie van € 9.000 ontvangen voor verkeersveiligheid i.v.m. het verwijderen van oneffenheden en het repareren van scheuren. Het overschot aan middelen ad.
€ 55.000 (€ 359.000 € 330.000 + € 17.000 + €9.000) is conform het raadsbesluit toegevoegd aan de reserve wegen. De totale kosten van het achterstallig onderhoud op basis van de weg-inspecties zijn becijferd op een bedrag van € 893.000. Dit bedrag is in 2023 toegevoegd aan de voorziening achterstallig onderhoud wegen. In 2024 is een bedrag van € 2.400 uitgegeven t.b.v. het inlopen van achterstallig onderhoud.
Verbreed gemeentelijk rioleringsplan Beleidskader De raad heeft op 4 november 2020 het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (VGRP) vastgesteld.
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
77
Het beleid, zoals opgenomen in het VGRP, is gericht op: • • • • • •
Het inzamelen van het binnen gemeentelijk gebied geproduceerde afvalwater; Het inzamelen van hemelwater; Het transporteren van het ingezamelde water naar een geschikt lozingspunt; Het voorkomen van ongewenste emissies naar oppervlaktewater, bodem en grondwater; Het zoveel mogelijk beperken van overlast voor de woonomgeving (in de breedste zin van het woord); Het doelmatig beheren van de riolering, het oppervlaktewater en grondwater tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten.
Financiële consequenties Voor 2024 is een onttrekking aan de voorziening riolering geraamd van € 399.000 (lasten hoger dan de baten). De daadwerkelijke onttrekking aan de voorziening riolering bedraagt € 281.000. De lagere onttrekking ad. € 118.000 wordt met name veroorzaakt door: - lagere onderhoudskosten - lagere kosten reiniging en inspectie - hogere elektriciteitskosten gemalen - hogere toerekening btw (niet geraamd) - overige verschillen
€ 24.000 € 188.000 € 66.000 € 37.000 € 9.000 € 118.000
(zie ook toelichting op programma 7)
Water Hiervoor wordt verwezen naar het Verbreed gemeentelijk rioleringsplan.
Meerjarig onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen Beleidskader In 2023 is de meerjaren-onderhoudsplanning voor de gemeentelijke gebouwen geactualiseerd voor de periode 2023-2033. Jaarlijks wordt bekeken of er tussentijdse aanpassingen nodig zijn. De onderhoudsplanning geeft inzicht in het jaarlijks geplande groot en klein onderhoud. Voor al het in 2024 geplande onderhoud is telkens bekeken in hoeverre het onderhoud echt noodzakelijk is. Op basis daarvan is bepaald de werkzaamheden uit te voeren dan wel door te schuiven naar de toekomst. Daarnaast zijn de onderhoudswerkzaamheden zoveel mogelijk afgestemd met de gebruikers van de gebouwen. Financiële consequenties •
Gemeentewerf In 2024 is een bedrag van € 200 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 8.700 was geraamd, is € 8.500 toegevoegd aan de reserve Gemeentewerf.
•
Gemeentehuis In 2024 is een bedrag van € 22.700 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 77.200 was geraamd, is € 54.500 toegevoegd aan de reserve Gemeentehuis.
•
Brede school In 2024 is een bedrag van € 23.200 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 40.100 was geraamd, is € 16.900 toegevoegd aan de reserve Brede school De Uilenpoort.
78
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
•
Cultureel Centrum In 2024 is een bedrag van € 49.300 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 19.900 was geraamd, is € 29.400 onttrokken aan de reserve Cultureel Centrum Baarle.
•
Bremerpoort In 2024 is een bedrag van € 9.200 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 9.800 was geraamd, is € 600 toegevoegd aan de reserve MFA De Bremerpoort.
•
Brandweerkazerne In 2024 is niets uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 9.700 was geraamd, is € 9.700 toegevoegd aan de reserve Brandweerkazerne.
Buitensportaccommodaties Beleidskader De raad heeft op 29 september 2021 het beleidsplan sport en bewegen 2021-2025 "Baarle Beweegt" vastgesteld. Hierin is tevens het beleid met betrekking tot het groot onderhoud (vervangingsinvesteringen) aan de buitensportaccommodaties opgenomen. Het groot onderhoud betreft met name kosten voor het onderhouden/vervangen van de atletiekbaan, de tennisbanen, de voetbalvelden, regeninstallaties, veldverlichting, hekwerken/afrasteringen, netten, ballenvangers, doelen en de dugouts. Financiële consequenties •
Tennis Baarle-Nassau In 2024 is geen groot onderhoud uitgevoerd. Omdat hiervoor een bedrag van € 5.200 was geraamd, is € 5.200 toegevoegd aan de reserve Buitensportaccommodaties.
•
Atletiek Baarle/Nassau In 2024 is geen groot onderhoud uitgevoerd. Omdat hiervoor een bedrag van € 7.300 was geraamd, is € 7.300 toegevoegd aan de reserve Buitensportaccommodaties.
•
Voetbal Baarle-Nassau In 2024 is geen groot onderhoud uitgevoerd. Omdat hiervoor een bedrag van € 17.800 was geraamd, is € 17.800 toegevoegd aan de reserve Buitensportaccommodaties.
•
Voetbal Ulicoten In 2024 is geen groot onderhoud uitgevoerd. Omdat hiervoor een bedrag van € 200 was geraamd, is € 200 toegevoegd aan de reserve Buitensportaccommodaties.
Groenstructuur- en groenbeheerplan Beleidskader In 2017 heeft de gemeenteraad de groenvisie “Grenzeloos Groen” vastgesteld. Grenzeloos groen betekent dat groen geen barrières vormt. Ook niet voor flora en fauna. Bij de inrichting van het groen is (bio)diversiteit daarom een belangrijk uitgangspunt. Ons groen dient voor het toekomstbestendig behouden en versterken van de groene karakteristiek van Baarle Nassau. Ten behoeve van de groenvisie is een inventarisatie gedaan van het huidige groen, de uitkomsten hiervan zijn verwerkt in het beheersysteem. Verder zijn er (bomen) structuurkaarten gemaakt. Bij de groeninventarisatie zijn slechte plantvakken in kaart gebracht. Dit betekent dat deze plantvakken omgevormd of gerenoveerd moeten worden. Daarbij gelden voor het groen de kwaliteitsaspecten
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
79
toekomstbestendig, duurzaam en (bio)diversiteitsproof. Hierdoor kunnen de plantvakken ook in de toekomst goed onderhouden worden. Financiële consequenties In 2024 is een deel van de werkzaamheden uitgevoerd op basis van de groenvisie "Grenzeloos Groen". De kosten hiervan bedragen € 60.000 (renovatie De Akkers).
80
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Financiering Inleiding Regelgeving met betrekking tot de uitvoering van taken op het gebied van treasury is opgenomen in de Wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen.
Treasurystatuut Het beleid op dit onderdeel is voor onze gemeente vastgelegd in het Treasurystatuut 2019 gemeente Baarle-Nassau (raad 18 december 2019).
Renteschema a.
De externe rentelasten over de korte en lange financiering
€
239.489
b.
De externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten
€ €
27.883 211.606
€
211.606
d1. Rente over eigen vermogen
+/+ €
-
d2. Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
+/+ € €
211.606
-/-
c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
-/-
€
-
-/-
€
-
+/+ €
-
c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
e.
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
f.
Renteresultaat op het taakveld Treasury
-/Voordelig
€
303.825 (92.219)
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet heeft betrekking op financieringsvormen met een looptijd tot maximaal 1 jaar. De kasgeldlimiet bepaalt het bedrag dat maximaal met kort geld mag worden gefinancierd en wordt berekend op basis van een vast percentage (8,5%) van het begrotingstotaal. Op basis van de begroting 2024 is de kasgeldlimiet voor de gemeente Baarle-Nassau voor 2024 geraamd op € 2,353 miljoen. De kasgeldlimiet is in 2024 in geen enkel kwartaal overschreden.
Renterisiconorm De renterisiconorm is direct gerelateerd aan het budgettaire risico. De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
81
Tabel renterisico en renterisiconorm
1.Renteherzieningen op vaste schuld 2.Aflossingen Renterisico (1+2) 3.Begrotingstotaal 4.Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage Renterisiconorm (3 x 4)
Begroot 2024
Werkelijk 2024
0 280.000 0
0 280.000 0
22.797.000 27.677.000 20% 20% 4.559.400 5.535.400
Toets renterisiconorm 5.Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)
4.279.400 5.255.400
Bovenstaande tabel laat zien dat de renterisiconorm voor de rekening 2024 € 5.535.400 bedraagt. Gezien het renterisico van € 280.000 kan gesteld worden dat de renterisiconorm niet is overschreden.
Leningsbehoefte en leningenportefeuille Bij aanvang van 2024 bedroeg de leningportefeuille € 6.840.000. In 2024 zijn geen langlopende leningen aangetrokken en heeft voor € 280.000 aan aflossingen plaatsgevonden. Aan het einde van 2024 bedroeg de leningportefeuille € 6.560.000.
Houdbare overheidsfinanciën Rijk en decentrale overheden In Europa zijn regels afgesproken over de overheidsfinanciën. Zij bepalen de normen voor het begrotingstekort (EMU-saldo) en de overheidsschuld (EMU-schuld). De Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) bevat het benodigde wettelijke instrumentarium voor het bereiken en in stand houden van houdbare overheidsfinanciën. De meest in het oog springende afspraak is het bereiken van begrotingsevenwicht op middellange termijn. Hiermee wordt uitdrukking gegeven aan de noodzaak van structurele reductie van het EMU-tekort en het garanderen van een houdbare EMU-schuld. De beheersing van het EMU-saldo is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het Rijk en de decentrale overheden. De eindverantwoordelijkheid voor de overheidsfinanciën als geheel ligt bij het Rijk. Gemeenten dienen hun tekort te houden onder de af te spreken percentages. Het Rijk wil gemeenten een boete opleggen via een korting op het Gemeentefonds wanneer zij de aan hen toegewezen EMU-norm overschrijden
Schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor hoeft de Nederlandse staat minder geld te lenen op de financiële markten en daalt de staatsschuld. Schatkistbankieren is ingevoerd voor gemeenten, provincies, waterschappen, en gemeenschappelijke regelingen. Dit heeft een positief effect op de omvang van de EMU-schuld.
82
Jaarstukken 2024 Baarle-Nassau
Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoering van onze gemeente is sinds 1 januari 2016 ondergebracht in de ABG-organisatie. Het is een ambtelijke fusie, de deelnemende gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen zijn bestuurlijk zelfstandig. Om binnen die context van verschillende besturen de vele uitdagingen in de samenleving slagvaardig aan te kunnen pakken, is een stevige organisatie vereist. Eén ABG-kantoor De ABG-organisatie bouwt door aan een toekomstbestendige organisatie. In 2024 zijn alle drie gemeenteraden akkoord gegaan met de aankoop en verbouwing/uitbreiding van het kantoorpand aan het Anne Frankplein in Rijen en is de ontwerpfase van start gegaan. Vanuit één gezamenlijk ABGkantoor kantoor kunnen medewerkers elkaar vanaf eind 2026 makkelijker ontmoeten, meer verbonden samenwerken en uiteindelijk een nog betere dienstverlening leveren. Investeren in medewerkers In 2024 jaar zijn bij de ABG-organisatie 57 medewerkers in dienst gekomen en 62 medewerkers uit dienst gegaan. Het lukt nog steeds personeel op de arbeidsmarkt of inhuurmarkt te vinden, hoewel de invulling van vacatures langer duurt dan voorheen en er vaker een toelage betaald moet worden om mensen te binden. Het percentage ziekteverzuim was gemiddeld 7,1%. Het beleid is erop gericht om verzuim preventief te beïnvloeden.
In het nieuwe contract met de Arbodienstverlener is daarom bijvoorbeeld extra ingezet op vroegsignalering, verzuimbegeleiding en (online) coaching. De ABG-organisatie heeft in 2024 gekeken naar mogelijkheden om haar (toekomstige) medewerkers aantrekkelijkere secundaire arbeidsvoorwaarden aan te bieden. Met als doel hun tevredenheid en loyaliteit te vergroten. Dit heeft geresulteerd in een uitbreiding met onder andere het FiscFreeprogramma. Hiermee kunnen medewerkers producten kopen waarover minder belasting moet worden betaald. Voorbereid op de toekomst Het ABG-bestuur heeft in 2024 middelen beschikbaar gesteld voor een opdracht aan adviesbureau Berenschot om een strategische koers voor de ABG te ontwikkelen. Dit als vervolg op de benchmark van de bedrijfsvoering die zij in 2023 al hadden uitgevoerd. Om een toekomstbestendige en weerbare organisatie te zijn die de drie gemeenten een goede dienstverlening kan (blijven) bieden, maken zij een plan met daarin noodzakelijke focuspunten en investeringen. In het onderzoek wordt ook meegenomen hoe een transparante, stuurbare en toekomstbestendige verdeling van de kosten tot stand gebracht kan worden. Bijdrage ravijnjaar De ABG-organisatie staat als gemeenschappelijke regeling dicht bij de drie gemeente.
Met het oog op het ravijnjaar 2026 is daarom afgelopen jaar onderzocht wat zij zou kunnen bijdragen om de gemeentelijke begrotingen in balans te brengen. Door het ABG-bestuur is vervolgens een maatregelenpakket vastgesteld met zaken die slimmer kunnen in de begroting en de bedrijfsvoering. Jaarrekening ABG-organisatie Voor een nadere toelichting op de resultaten van de ABG-organisatie verwijzen wij naar haar jaarstukken. (Fraude)risicobeheersing Het college van gemeente Baarle-Nassau is zich bewust van het inherente risico van fraude dat zij, zowel intern als extern, loopt bij het uitvoeren van haar activiteiten. In het controleplan wordt