1.10 - Leystromen - Jaarverslag 2024

46

In april 2025 is in de Voorjaarsnota aangekondigd dat per 1 juli 2025 en per 1 juli 2026 een bevriezing van de huren in de gereguleerde huursector geldt. Dit heeft vanzelfsprekend grote impact op onze operationele kasstroom. Hoewel we volgens onze begroting van 2025 nog in alle jaren voldeden aan de externe normen voor wat betreft de ICR, verwachten we nu binnen de horizon van 10 jaar onder deze norm te zakken. De kasstroomontwikkeling vertraagt, wat gevolgen heeft voor onze ingerekende ambities en geplande investeringen. Het is duidelijk dat we niet vast kunnen houden aan de volledige ambities die in de begroting van 2025 staan. Op dit moment maken wij, mede op basis van de meest recente prognoses per 1e kwartaal van 2025, concreet inzichtelijk wat de impact is van de voorgenomen huurbevriezing op onze financiële maar ook volkshuisvestelijke continuïteit. En in welke mate bijsturing nodig is. In de investeringsvoornemens zitten behalve concrete projecten ook fictieve projecten ingerekend waarvoor nog geen verplichtingen zijn aangegaan. En waarin we als dat nodig is nog kunnen aanpassen/bijsturen zodat we zorgen dat onze ICR binnen de norm blijft.

Interest coverage ratio (ICR) Loan to Value (LTV) Solvabiliteit Schuld per gewogen OGE (€) Terugverdientijd (jaren)

Norm extern

Jaarrekening 2023

Voor Leystromen én onze (toekomstige) huurders is het belangrijk dat onze organisatie financieel gezond is en ook blijft. Zo kunnen we nu en in de toekomst onze opgaven realiseren en is er ruimte voor innovatie en experiment. Met solide financiële sturing en gedegen risicomanagement borgen we dit.

Financiële continuïteit Leystromen hanteert voor het meten van de financiële continuïteit een aantal financiële ratio’s waarop gestuurd wordt. Het zijn dezelfde ratio’s die het WSW hanteert voor haar risicobeoordeling: • • • • •

Interest Coverage Ratio (ICR, norm intern > 1,5, norm extern > 1,4); Loan to Value op basis van beleidswaarde (LTV, norm extern < 70%); Solvabiliteit op basis van beleidswaarde (norm > 30%); Schuld per gewogen OGE (geen externe norm of vaste signaleringswaarde); Terugverdientijd (geen externe norm of vaste signaleringswaarde).

In november 2024 is, na goedkeuring van de Raad van Commissarissen, onze meerjarenbegroting 2025-2029 vastgesteld.

Ontwikkeling van de financiële ratio’s eind 2024 Kengetal

5.9 Financieel gezond

Jaarrekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

>1,4

2,09

1,70

1,76

2,09

2,04

1,94

1,67

<70% >30% -

63% 33% 38.620

39% 58% 41.538

39% 56% 45.900

43% 51% 52.300

48% 49% 61.200

50% 47% 66.600

51% 47% 70.600

41,2

41,5

43,1

45,3

46,7

-

47

Het is een begroting waarin we streven naar het maximaliseren van onze maatschappelijk bijdrage met ambitieuze maar tegelijkertijd ook realistische voornemens. En waarin we borgen dat onze ratio’s (ICR/LTV) passend blijven binnen het financieel kader. (Zie de tabel op de vorige pagina voor de ontwikkeling van de financiële ratio’s eind 2024.) Resultaatanalyse Het resultaat over 2024 bedraagt + € 339,6 miljoen en is daarmee € 485,5 miljoen hoger dan het resultaat in 2023 (- € 145,9 miljoen). Dit komt vooral door de waardeveranderingen van ons vastgoed van + € 327,6 miljoen (2023: - € 157,0 miljoen) en de impact van de belastingen van € 2,5 miljoen (2023: - € 3,4 miljoen). Wanneer we deze posten buiten beschouwing laten, geeft dit inzicht in het genormaliseerd resultaat: (bedragen x € 1.000) Resultaten na belastingen Waardeveranderingen vastgoed Belastingen Genormaliseerd resultaat (operationeel resultaat)

2024 339.600 -327.639 -2.485 9.476

2023 -145.926 157.037 3.380 14.492

Het genormaliseerd resultaat in 2024 is lager dan dat van 2023. Dit komt vooral door hogere onderhoudslasten.

Waardering vastgoed Marktwaarde en beleidswaarde Volgens de Woningwet waarderen we ons vastgoed tegen de marktwaarde in verhuurde staat (verder: marktwaarde). Vanaf het verslagjaar 2018 presenteren we een aparte beleidswaarde.

Deze integreren we in de ratio’s (LTV en solvabiliteit) waarop externe toezichthouders corporaties beoordelen. Tot en met 2023 was de marktwaarde de basis voor de beleidswaarde. Deze werd stapsgewijs gecorrigeerd met afslagen die het gevolg waren van het interne beleid. In het Handboek 2024 staat een gewijzigde methodiek voor bepaling van de beleidswaarde. De beleidswaarde kan volgens de nieuwe methodiek bepaald worden zonder de marktwaarde te bepalen: alleen de rekenregels, de algemene parameters voor kostenontwikkelingen en de mutatiegraad zijn nog (voor een deel) hetzelfde als bij de marktwaardeberekening. Ten opzichte van de oude methodiek worden vier belangrijke aanpassingen doorgevoerd: 1 een rekenhorizon van 60 jaar in plaats van 15 jaar met eindwaarde; 2 het inrekenen van de meerjarenonderhoudsbegroting in plaats van een gemiddelde onderhoudsnorm; 3 het inrekenen van een waardedaling voor woningen met EFG-labels; 4 aanpassing (verlaging) van de disconteringsvoet. De beleidseffecten zijn onderhevig aan schattingen. Hiermee is de beleidswaarde de grootste schattingspost in de jaarrekening. Beschouwing op de ontwikkeling van de marktwaarde en de beleidswaarde De marktwaarde van ons vastgoed is berekend volgens het Handboek Marktwaardering. Deze stijgt in 2024 met € 360,8 miljoen naar een waarde van € 1,953 miljard (2023: € 1,592 miljard).

Dat is een waardestijging van +23%. Hierbij geldt dat in de marktwaardemutatie € 21,4 miljoen toevoeging van nieuwe eenheden (nieuwbouw, aankoop) is inbegrepen. En dat er een 48

wegvallende marktwaarde is als gevolg van verkoop van € -7,0 miljoen.

woning tot de markthuur. En onze werkelijke onderhouds- en beheerlasten zijn hoger dan ingerekend in de marktwaarde.

In de jaarrekening 2024 stijgt de beleidswaarde op basis van de nieuwe methodiek naar € 1,103 miljard (2023: € 632,6 miljoen). Dit is een significante stijging van 75% ten opzichte van de jaarrekening van 2023. Dit komt vooral door de impact van de methodische wijziging van de beleidswaarde van +40%, met de aanpassing van de rekenhorizon en de verlaagde disconteringsvoet als bepalende factor. Daarnaast heeft het opschuiven van de jaarschijf van 2023 naar 2024 én de update van de economische parameters een positief effect (+25%). Tot slot werken de overige aanpassingen in de beleidswaarde door in de waardering. We hebben het dan over de aanpassing van de onderhoudsbegroting/beheernorm en het inrekenen van ons huurbeleid/geactualiseerde WWS en streefhuren.

Wij hebben een inschatting gemaakt van het gedeelte van de herwaarderingsreserve dat beklemd is. Deze schatting ligt in lijn met het verschil tussen de beleidswaarde en de marktwaarde in verhuurde staat van het volledige bezit en bedraagt € 850,2 miljoen. Het verschil van € 850,2 miljoen betekent dat ongeveer 56% van het totale eigen vermogen niet of pas op zeer lange termijn realiseerbaar is. Dit schommelt, met name door de volatiliteit van de beleidswaarde.

Beleidsmatige beschouwing op het verschil tussen de marktwaarde en de beleidswaarde Per 31 december 2024 bedraagt ons eigen vermogen € 1,527 miljard (2023: € 1,187 miljard). Voor een groot deel daarvan (€ 1,276 miljard, in 2023: € 970,9 miljoen) is een ongerealiseerde herwaarderingsreserve gevormd; dit gaat over het verschil tussen de historische kostprijs en de marktwaarde van ons vastgoed. De ongerealiseerde herwaardering op basis van de marktwaarde realiseren we niet of pas op lange termijn. Dit deel van het vermogen is daarmee als het ware beklemd omdat we ons woningbezit beschikbaar en betaalbaar willen houden voor de doelgroep. Dit beleid beperkt ons in het (complexgewijs) verkopen van vastgoed of het laten stijgen van de huren. Daarnaast verhogen we slechts in uitzonderingssituaties bij mutatie de huur van een

Treasury Treasurycommissie Leystromen heeft een treasurycommissie ingesteld die erop toeziet dat we treasury-activiteiten volgens de wet- en regelgeving en passend bij een professionele bedrijfsvoering organiseren en uitvoeren. In ons treasurystatuut is bepaald dat deze commissie 3 keer per jaar bijeenkomt. Dat is in 2024 onder begeleiding van onze externe treasury-adviseur ook gebeurd. Treasury-activiteiten In 2024 hebben de volgende activiteiten plaatsgevonden: • In totaal losten we ongeveer € 32 miljoen aan leningen af en sloten we voor € 63 miljoen aan nieuwe leningen af. Het boetevrij aflossen van een roll-over lening (€ 5 miljoen) en vervangen door een nieuwe roll-over (€ 5 miljoen) telt hierin mee. Ook zit het overdragen van een lening aan een collega-corporatie via een activa-passiva transactie hierin; • Er waren 2 opslagherzieningen; • Op basis van ons geborgde schuldrestant eind 2023 is de hoofdsom van onze obligolening aangepast naar 49

€ 10.910.000 (was € 10.102.000), de opslag boven Euribor is verhoogd naar 0,50% en de bereidstellingsprovisie is verhoogd van 20 naar 23 basispunten.

integriteit en het monitoren van de realiseerbaarheid van de ambities.

Beoordeling toezichthouders

In november 2024 ontvingen wij van de Aw een brief met de uitkomsten van de beoordeling van de rechtmatigheid in verslagjaar 2023. Hierbij vormt de Aw zich een oordeel over onder andere de staatssteun, WNT-normen, passendheidsnorm en de huursombenadering. De Aw heeft geen onrechtmatigheden vastgesteld over verslagjaar 2023.

Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW)

5.10 Risicomanagement

Het risicoprofiel is ongewijzigd vastgesteld. Leystromen kwalificeert zich hiermee als een woningcorporatie met een gemiddeld/laag risicoprofiel. Het WSW beoordeelt onze investeringsambities nog steeds als ambitieus, maar beschouwen ons afwegingskader voor de realiseerbaarheid als zorgvuldig. Er is vastgesteld dat de financiële positie gezond blijft met een ruime ICR en een comfortabele LTV (met een aannemelijke beleidswaarde). WSW erkent dat er dit jaar verdere stappen zijn gezet in de verbetering van de meerjarenonderhoudsbegroting (MJOB) en blijft graag in gesprek over de verdere stappen. Ook blijft WSW graag aangehaakt bij de manier waarop wij het nieuwe Duurzaam Prestatie Model gaan integreren.

Goed risicomanagement en het weloverwogen nemen van risico’s is van heel belangrijk om doelstellingen op verantwoorde manier te behalen.

Autoriteit woningcorporaties (Aw)

Strategische risico’s

Beheersmaatregel

In augustus 2024 ontvingen wij de Toezichtsbrief 2024 waarin is gesteld dat de risico-inschatting voor Leystromen laag is op alle onderdelen van het gezamenlijk beoordelingskader Aw/WSW. Er is geen sprake van interventies of toezichtsafspraken. De Aw benoemt als aandachtspunt de steun voor de nieuwe huurdersorganisatie, het levend en bespreekbaar houden van gedrag, cultuur en

Het risico dat de lokale politiek besluiten neemt met een negatieve invloed op de realisatie van onze doelstellingen.

Doorontwikkelen stakeholdermanagement en duidelijke uitvoeringagenda’s afspreken met de gemeenten en deze monitoren.

Eind 2024 bedraagt het schuldrestant per gewogen OGE € 41.538. Eind 2023 was dit nog € 38.620. De schuldpositie eind 2024 is met € 41,3 miljoen toegenomen ten opzichte van 2023.

In navolging van het nieuwe koersplan hebben we in 2024 onder begeleiding van een externe adviseur de strategische risico’s opnieuw geïnventariseerd. Hierbij keken we naar de externe omgeving en de interne organisatie. Het resultaat was een risicoraamwerk met 14 risico’s. In een workshop hebben de bestuurder, het management en de businesscontroller gezamenlijk deze risico’s geprioriteerd (kans, impact en beheersing). Dit heeft uiteindelijk geleid tot de volgende 6 strategische risico’s.

50

Strategische risico’s

Beheersmaatregel

Het risico dat de landelijke Monitoren van ontwikkelingen en politiek besluiten neemt met een scenario-analyses uitvoeren. negatieve invloed op de realisatie van onze doelstellingen en/of financiële positie. Het risico dat Leystromen slachtoffer wordt van externe fraude of cyberaanvallen.

Cybersecurity eigen omgeving doorlichten en verbeteren, ICT calamiteitenplan, beveiligingsbewustzijnsprogramma op het gebied van cybersecurity en informatiebeveiliging.

Het risico dat we onvoldoende Strategische personeelsplanning, gekwalificeerd personeel kunnen deelname Young Professional opleiden, aantrekken of Programma 2025-2026 (Expeditie behouden om de ambities te Loopbaan), sectorbrede realiseren. arbeidsmarktcommunicatie.

Het risico dat grote macroeconomische/geopolitieke gebeurtenissen leiden tot fundamenteel andere rente- of inflatieniveaus.

Actief treasurybeleid en scenarioanalyses uitvoeren.

Strategische risico’s

Beheersmaatregel

Het risico dat woningen niet langer betaalbaar zijn voor de huurder.

Ontwikkelingen rondom betaalbaarheid monitoren en scenario-analyses bij de begroting.

Deze risico’s monitoren we via de kwartaalrapportage die in het MT en met de Raad van Commissarissen wordt besproken. Bovenstaande risico’s hebben zich in 2024 niet zodanig voorgedaan dat deze van invloed waren op onze financiële ratio’s en hebben niet geleid tot een bedreiging van de financiële continuïteit van Leystromen of tot bijstelling van de maatregelen. Om ook in de organisatie het risicobewustzijn te verhogen, hebben we onder begeleiding van een externe adviseur een aantal sleutelfunctionarissen een risicospel gespeeld. Hierin ging het om de beheersing van risico’s, minimaliseren van verspillingen en het maximeren van het maatschappelijk rendement. Door het spel hebben medewerkers kennisgemaakt met risico’s in de verschillende processen en inzicht gekregen in mogelijke maatregelen om risico’s te verminderen. Zij zijn met elkaar in discussie gegaan over de risico’s binnen Leystromen. Hieraan geven we in 2025 een vervolg. Naast de strategische risico’s monitoren we ook belangrijke operationele risico’s. Zo nemen we projectontwikkelingsrisico’s als vast onderdeel mee in de beslisdocumenten en bespreken we deze in MT en met de Raad van Commissarissen. Treasuryrisico’s worden 3 keer per jaar in de Treasurycommissie besproken. Risico’s voor het realiseren van de doelstellingen in de begroting worden besproken en meegenomen in het begrotingsboekje.

Daarnaast besteden we continu aandacht aan het vergroten van het risicobewustzijn met het beveiligingsbewustzijnsprogramma (zie

51

paragraaf 5.7). En we hadden aandacht voor het risico op onveiligheid van medewerkers. Ook is er steeds aandacht voor soft controls (zie paragraaf 5.2). Andere belangrijke operationele risico’s nemen we op in de kwartaalrapportage. Elke 3 jaar bespreken we met het MT en de Raad van Commissarissen over de risicobereidheid van Leystromen. De hoofdthema’s en belangrijkste doelstellingen uit de begroting waren daarbij de basis. Onze risicobereidheid is terug te zien in de prioritering die wij aanbrengen in de begroting. Het beschikbaar houden van woningen en de verduurzamingsopgave zijn voor ons de belangrijkste thema’s. Wij zijn dan ook bereid meer risico’s te nemen om de doelstellingen van beschikbaarheid en duurzaamheid te behalen. Voor betaalbaarheid en leefbaarheid is die risicobereidheid veel lager, omdat Leystromen op die gebieden relatief weinig of kleine vraagstukken kent. Wij nemen risico’s altijd op een verantwoorde en goed doordachte manier. Het is hierbij belangrijk dat keuzes voor belanghebbenden en toezichthouders begrijpelijk en uitlegbaar zijn. Risico’s die Leystromen niet acceptabel vindt, zijn risico’s die leiden tot: • • • •

grote financiële schade of gerechtelijke boetes; verscherpt toezicht of aanwijzing van de Autoriteit woningcorporaties; bewindvoering of ontslag van bestuurders en/of toezichthouders; omvangrijke imagoschade.

In 2024 hebben we onze frauderisicoanalyse uit 2023 waar nodig herijkt. Zo hebben we inzicht in welke processen het risico op fraude het grootst is en welke beheersmaatregelen we daarvoor getroffen hebben. Maatregelen zijn dan inkoopbeleid, een

procuratieregeling, protocol gewenst gedrag, proces rondom de autorisatie van betalingen, functiescheiding bij onder andere toewijzingen en bij muteren van crediteurenstamgegevens. We hebben geconcludeerd dat Leystromen voldoende beheersmaatregelen heeft getroffen om fraude tegen te gaan. Natuurlijk blijven er áltijd enkele aandachtspunten ter verbetering. Eén van deze verbeteringen gaat over het proces voor inkoop en aanbesteding. Daarom hebben we in 2024 nadrukkelijk aandacht gehad voor (mogelijke) fraude door (onder)aannemers. Wij spraken hierover in het MT en met betrokken medewerkers. We bekeken of we voldoende maatregelen hebben getroffen om dit te voorkomen. Zo is er al extra inzet op toezicht op de werkzaamheden en doen we aanvullende marktconformiteitstoetsen op een aantal grote contracten. In 2025 gaan we een frauderesponseplan opstellen en besteden meer aandacht aan het goedkeuren van facturen. Er zijn in 2024 geen integriteitsissues geweest of meldingen/signalen van fraude. Op basis van risicoanalyse stellen we in overleg met de Raad van Commissarissen een intern controleplan om te toetsen of we (fraude)risico’s beheersen, wet- en regelgeving opvolgen en rapportages betrouwbaar zijn. De bevindingen worden ieder kwartaal aan het MT en de Raad van Commissarissen gerapporteerd via de kwartaalrapportages.

Deze bevindingen zijn samen met de managementletter van de externe accountant input voor de verbetering van processen en de risicobeheersing in de organisatie.

Risicobeoordeling Extern Zowel de accountant als het WSW en Aw oordelen dat de interne beheersing bij Leystromen op orde is.

52

Eind 2024 beoordeelde WSW dat Leystromen een gemiddeld/laag risicoprofiel behoudt. Zij constateren op basis van beleids- en besluitvormingsdocumenten dat Leystromen de risico’s in het bedrijfs- en managementmodel voldoende beheerst. Ook de risico-inschatting van de Aw was in 2024 laag op alle onderdelen van het gezamenlijk beoordelingskader Aw/WSW. Het onderzoek naar de rechtmatigheid over verslagjaar 2023, waarvan we in november 2024 de brief ontvingen van de Aw, heeft niet geleid tot interventies of afspraken over toezicht. Er zijn geen onrechtmatigheden vastgesteld.

53

6 Van de ondernemingsraad

voorzitter zijn ook een nieuwe voorzitter en vicevoorzitter gekozen. Zo blijft ook de OR, net als Leystromen, continu in ontwikkeling.

Een jaar van groei en verandering voor de OR

Vergaderingen in 2024 Soort Overleg OR-vergaderingen Overlegvergadering OR en de bestuurder Artikel 24 overleg Overleg Raad van Commissarissen

Aantal 9 3

In 2023 kondigde de ondernemingsraad (OR) het al aan; we gaan op zoek naar meer structuur in het OR-werk. Dat is gelukt. We hebben in 2024 voor het eerst artikel 24-overleggen gevoerd met de directeur-bestuurder, op advies van onze (nieuwe) adviseur. Dit heeft ons meer inzicht gegeven in de onderwerpen die aan bod (gaan) komen. We werkten voor het eerst met een jaarplanning. Dit bood ons meer structuur. We planden hierdoor tijd in om voorbereidend werk te doen. Ook werkten we weer met werkgroepjes. Om zo niet altijd als voltallige OR overal mee bezig te zijn. Daarnaast maakten we afspraken over de tijdbesteding van ons OR-werk, zodat dit beter te combineren is met de reguliere werkzaamheden.

Samenstelling ondernemingsraad

De OR kreeg dit jaar minder adviesaanvragen en instemmingsverzoeken ter beoordeling voorgelegd dan in 2023. Wel werden we aan de voorkant meegenomen, met name door de afdeling HRM, om over vele onderwerpen mee te denken. Dit vonden wij heel prettig. Zo mocht de ondernemingsraad onder andere meedenken over onderwerpen als het PMO, het nieuwe protocol gewenst gedrag, de nieuwe arbodienst en het onderzoek naar de soft controls.

Instemmingsverzoek invoeren prescreening bij sollicitanten De OR heeft ingestemd met het invoeren van prescreening bij sollicitanten.

Wij hopen de komende jaren op eenzelfde manier de samenwerking op te kunnen blijven zoeken intern, zodat adviesaanvragen en instemmingsverzoeken uiteindelijk alleen hamerstukken zijn. De OR is dit jaar in samenstelling gewijzigd, door het vertrek van de voorzitter. Gelukkig is er, zonder dat er verkiezingen nodig waren, een vervangend lid gevonden. Door het vertrek van de oude

2 2

De OR bestaat uit 7 personen. De eerstvolgende verkiezingen vinden half 2025 plaats.

Belangrijke onderwerpen in 2024 Instemmingsverzoek contract nieuwe Arbodienst De OR stemde in met het aanstellen van een nieuwe arbodienstverlener.

Instemmingsverzoek protocol gewenst gedrag bij Leystromen De OR heeft ingestemd met het toepassen van het vernieuwde protocol gewenst gedrag bij Leystromen. Ook is er eind 2024 informeel ingestemd met een aanvulling op dit beleid, namelijk het beleid grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer. Instemmingsverzoek alcohol, drugs en medicijnbeleid bij Leystromen De OR heeft ingestemd met het toepassen van dit beleid.

54

Overig Vast op de agenda staan diverse onderwerpen zoals automatisering/informatisering en RI&E. Daarnaast laat de OR zich iedere kwartaal bijpraten over de kwartaalrapportage. De ondernemingsraad is in 2024 gestopt met de kennismakingsmomenten met nieuwe collega’s omdat dit lastig te organiseren bleek. In plaats daarvan is een flyer gemaakt met informatie over de OR. Een van de OR-leden geeft deze aan de nieuwe medewerkers.

55

7 Verbindingen Leystromen kent per 31 december 2024 de volgende verbindingen:

Leye Holding B.V. en dochter Leye Energie B.V. Leye Energie B.V. exploiteert een aantal duurzame energieinstallaties in opdracht van Leystromen. De vennootschap heeft een gestort aandelenkapitaal van € 18.000 en een totaal eigen vermogen eind 2024 van € 18.000 (2023: € 18.000). Daarnaast heeft Leye Energie B.V. een vordering op Leye Holding B.V. van € 18.000 (2023: € 18.000) en een schuld aan Leystromen van € 0 (2023: € 0). Het eigen vermogen van Leye Holding is eind 2024 € 10.202 (2023: € 10.202). Verder heeft Leye Holding B.V. een vordering op Leystromen van € 10.202 (2023: € 10.202).

Samenwerkingsverband Van der Weegen Grondbank B.V. Leystromen heeft sinds 2005 een samenwerkingsverband met Van der Weegen Grondbank B.V. uit Tilburg. In dit samenwerkingsverband, ook wel ‘pilot Biest-Houtakker’ genoemd, hebben we kavels aangekocht in de kernen Biest-Houtakker en Baarschot (gemeente Hilvarenbeek) en maken we deze gereed voor verkoop. Zowel de kosten als de opbrengsten worden door de partijen gedeeld. Bij de nieuwe projecten gelden dezelfde uitgangspunten voor het delen van opbrengsten en kosten met Van der Weegen Grondbank B.V. als bij het oorspronkelijke project.

Samenwerkingsverband Woning in Zicht Leystromen werkt samen met 4 andere woningcorporaties in de regio Hart van Brabant met een gezamenlijk woonruimteverdeelsysteem: Woning in Zicht.

56

8 Verslag Raad van Commissarissen

binnen het werkgebied van Leystromen. Deze ontmoetingen passen in het streven van de RvC om meer invulling te geven aan zijn maatschappelijke opdracht.

In 2024 vielen veel stukken van de spreekwoordelijke puzzel op de goede plek, zodat er een mooi beeld van Leystromen ontstaat. Met veel enthousiasme is uitvoering gegeven aan het nieuwe koersplan; de nieuwe Huurdersbelangenvereniging is van start gegaan; een nieuwe, aanvullende woningtoewijzingsmethode (‘Wie sneller wonen wil’) is gestart; medewerkers krijgen optimaal aandacht en ontwikkelkansen op basis van een strategische personeelsplanning; er zijn belangrijke stappen gezet in een hoogwaardig meerjarenonderhouds- en investeringsplan; 2 leden van de Raad van Commissarissen (RvC) en de bestuurder zijn herbenoemd. De organisatie staat steeds meer als een huis. De aandacht voor de bewoners en woningzoekenden kan daardoor nog verder toenemen. Dit wordt herkend en erkend door zowel huurders als stakeholders.

Herbenoemingen lijken in 2024 een rode draad te vormen: voor de zomer zijn 2 leden van de raad herbenoemd voor een periode van 4 jaar. Direct na de zomer stemde de Autoriteit woningcorporaties in met de herbenoeming van de bestuurder. Herbenoemingen zijn voor de raad geen vanzelfsprekendheid. In alle gevallen is met de personen zelf en met de directe medewerkers en collega’s gesproken. Bij de herbenoeming van de bestuurder is ook contact opgenomen met de wethouders van de gemeenten in het werkgebied. Om zo input op te halen voor een bestuurdersopdracht voor de komende jaren. Deze gesprekken zijn door alle betrokkenen zeer gewaardeerd. Helaas heeft mevrouw Bongers aangegeven haar werkzaamheden voor de RvC te moeten beëindigen, vanwege het aanvaarden van een andere functie. De raad dankt haar voor haar deskundige betrokkenheid en inzet in de laatste 4 jaar.

Helemaal in lijn met de beoogde werkwijze is de Raad van Commissarissen bij alle genoemde ontwikkelingen op een passende manier betrokken. Vroegtijdige informatie en mogelijkheden om ideeën uit te wisselen staan hierbij aan de basis, zodat er voldoende afstand kan worden genomen bij besluiten die door de organisatie moet nemen. Ook werkt de raad meer thematisch door gedurende het jaar aan elke programmalijn uit het koersplan afzonderlijk uitgebreid aandacht te geven in samenspraak met relevante medewerkers. De informatie komt in toenemende mate uit eerste hand. De raad heeft frequent contact met medewerkers, spreekt met huurders tijdens ontmoetingsavonden en bijeenkomsten van vrijwilligers, heeft een rondrit gemaakt langs nieuwbouw- en renovatieprojecten en is in gesprek gegaan met de wethouders van de 6 gemeenten

Vanzelfsprekend blijft de raad ook alert voor al zijn reguliere toezichthoudende en werkgeversactiviteiten. Deze krijgen de noodzakelijke aandacht, waarbij de voorbereidende werkzaamheden in de 3 raadscommissies een uitstekende basis vormen. De diversiteit in de samenstelling van de RvC en het respect voor de uiteenlopende meningen dragen bij aan de kwaliteit van de raad. In een aparte sessie is aandacht besteed aan de verschillen en overeenkomsten in persoonlijke waarden en normen, om de samenwerking nog verder te verbeteren. Ook wil de RvC een bijdrage leveren aan de opleiding van nieuwe commissarissen en bestuurders binnen de woningcorporatiesector. Eén persoon heeft in het kader van haar VTW opleiding tot commissaris gedurende

57

een vol jaar bij de RvC stage gelopen. Een ander heeft in het kader van zijn opleiding bestuurder in het publieke domein als trainee eenmalig de vergaderingen van de Raad van Commissarissen, commissies en het MT bijgewoond. Ook in 2025 zijn er weer voldoende uitdagingen. Belangrijk zijn vanzelfsprekend de uitwerking en realisatie van afspraken binnen de Regionale Woondeals op gebied van nieuwbouw en verduurzaming. Daarnaast wil Leystromen zich verder ontwikkelen. De raad heeft veel waardering en dank voor de inzet van alle medewerkers die dit allemaal moeten realiseren. Er is binnen de organisatie een positieve flow ontstaan en dat biedt vertrouwen en een mooi vooruitzicht voor 2025.

Taak en werkwijze De taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de Raad van Commissarissen zijn beschreven in de statuten en in het reglement Raad van Commissarissen. Deze zijn ook te vinden op de website van Leystromen. De RvC richt zich bij de vervulling van zijn taak op het belang van Leystromen, op het te behartigen maatschappelijke belang en op het belang van de betrokken belanghebbenden. De kerntaak van de Raad van Commissarissen is het houden van toezicht op het door het bestuur gevoerde beleid en op de algemene gang van zaken bij Leystromen. Belangrijke onderwerpen zijn: • •

de realisatie van de volkshuisvestelijke/maatschappelijke opgave; de opzet en de werking van de interne (fraude)risicobeheersing- en controlesystemen;

• • •

de kwaliteit van de maatschappelijke verantwoording/de maatschappelijke legitimatie van Leystromen; het financieel verslaggevingsproces; de relatie met de belangrijkste belanghebbenden.

Naast de taak van toezichthouder fungeert de Raad van Commissarissen als klankbord voor de bestuurder en staat haar met advies en raad terzijde. Ook vervult de raad de werkgeversrol voor de bestuurder. Ten slotte is de raad zich bewust van zijn maatschappelijke rol en ontwikkelt daarom activiteiten op het gebied van belanghoudermanagement. De Raad van Commissarissen liet zich regelmatig door het bestuur informeren over de beoogde volkshuisvestelijke doelstellingen en te leveren maatschappelijke prestaties in relatie tot de (financiële) resultaten. Om zo goed invulling te geven aan zijn toezichthoudende taak. De RvC gebruikte diverse externe informatiebronnen om op de hoogte te blijven van wat er speelt in de corporatiesector en bij Leystromen. Deze bronnen waren onder andere: Aedes, Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW), het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en de Autoriteit woningcorporaties (Aw). Uiteraard vond er ook overleg met de accountant plaats.

Bijeenkomsten De Raad van Commissarissen vergaderde het afgelopen jaar 8 keer. De bestuurder, de bestuurssecretaris en de controller woonden deze vergaderingen bij. De accountant was aanwezig bij de vergaderingen waarin de jaarrekening en de managementletter op de agenda stonden. Regelmatig waren ook leden van het MT van Leystromen en medewerkers aanwezig om toelichting te geven

58

over bepaalde onderwerpen of thema’s. Met het oog op de verbinding tussen RvC en organisatie is dit een ontwikkeling die de raad toejuicht. De belangrijkste onderwerpen die in de 8 vergaderingen zijn besproken waren: •

• • • • • • • •

afwikkeling van het in 2023 genomen besluit om een deel van de portefeuille maatschappelijk onroerend goed te verkopen. afronding van het traject naar een betrouwbare meerjarenonderhouds- en investeringsbegroting; jaarrekening 2023, diverse tussentijdse actualisaties begroting 2024 en kaderbrief en begroting 2025; diverse beslisdocumenten voor nieuwbouw- en grote renovatieprojecten; kwartaalrapportages met bijbehorende bestuurlijke beschouwingen; thema’s gerelateerd aan het koersplan, onder andere belanghoudermanagement en duurzaamheid; auditplan 2024, intern controleplan en managementletter 2024; herbenoeming bestuurder; herbenoeming 2 leden Raad van Commissarissen.

Op basis van de kwartaalrapportages wordt de raad onder andere geïnformeerd over de belangrijkste (fraude)risico’s zodat zij daarop periodiek toezicht kan uitoefenen. Gezien de in 2022 uitgevoerde 4-jaarlijkse grondige beoordeling van de externe accountant, was dit in 2024 niet aan de orde. Overigens was de raad ook in 2024 tevreden over de dienstverlening van de externe accountant.

Omdat de RvC net als de bestuurder veel belang hecht aan participatie van huurders is regelmatig hierover met elkaar van gedachten gewisseld. Daarbij liet de RvC zich regelmatig door de bestuurder bijpraten over de initiatieven die op het gebied van huurdersparticipatie ondernomen werden. De voltallige raad had ook een kennismakingsbijeenkomst met het bestuur van de stichting Huurders Belangen Leystromen. Zowel in het voor- als najaar vond een overleg met de ondernemingsraad plaats. Deze overleggen kenmerken zich door een informeel karakter waarin onderwerpen aan de orde komen die voor de ondernemingsraad en de RvC belangrijk zijn. Deze liggen vooral op het gebied van HRM en ICT. Zo kwamen onder andere de strategische personeelsplanning, de uitkomsten van het PMO en de kantoorautomatisering aan de orde. Ook de bestuurder is bij het overleg met de ondernemingsraad aanwezig. Een delegatie vanuit de RvC was daarnaast aanwezig bij de 2 overleggen die de bestuurder in het kader van artikel 24 van de Wet op de ondernemingsraden had met de ondernemingsraad. Aan de maatschappelijke/netwerkrol gaf de raad invulling door onder andere vertegenwoordigd te zijn bij de ontmoetingsavonden die Leystromen voor haar huurders organiseerde.

Ook haalde de raad input op bij meerdere wethouders in onze 6 gemeenten voor de door de RvC vast te stellen nieuwe bestuurlijke opdracht voor de komende 4 jaar.

Commissies De Raad van Commissarissen heeft 3 commissies: een auditcommissie, een commissie Mens en Werkomgeving en een commissie Sociale Innovatie, Digitalisering en Duurzaamheid (SIDD). Al deze commissies hebben hun eigen reglement. Zij adviseren de RvC over onderwerpen die binnen hun taakgebied vallen en bereiden de besluitvorming van de raad voor. Dit laat de

59

verantwoordelijkheid voor de besluitvorming van en door de Raad van Commissarissen onverlet. Net zoals bij de vergaderingen van de RvC sluiten bij de vergaderingen van deze commissies regelmatig medewerkers uit de organisatie aan. De auditcommissie vergaderde 7 keer. De auditcommissie houdt zich met name bezig met de financiële positie van de corporatie, de projectenportefeuille en de interne beheersing/bedrijfsvoering. Bij onderwerpen voor besluitvorming door de Raad van Commissarissen, voorziet de auditcommissie altijd in een advies aan de RvC. In 2024 bracht zij 10 adviezen uit, die alle zijn overgenomen door de raad. De adviezen betroffen investeringen in nieuwbouwprojecten, een sloopbesluit, aanpassing van de volmacht bij het WSW en de begroting en de jaarrekening. Met de controller - die aanwezig is bij alle vergaderingen van de auditcommissie - werd het intern controleplan van het team risico en interne beheersing besproken. De accountant was aanwezig bij de vergaderingen waarin de jaarrekening, het auditplan en de managementletter op de agenda stonden. De commissie Mens en Werkomgeving kwam 6 keer bijeen. Op de agenda stonden de voorbereiding van: • • • •

de herbenoeming van de bestuurder; de herbenoemingen van 2 leden van de RvC; de honorering 2025 van de raad en de bestuurder; de jaarlijkse zelfevaluatie die dit jaar met externe begeleiding was.

Over deze onderwerpen bracht de commissie een advies uit aan de raad. Naast deze formele taken, was er ook ruim aandacht voor hoe de organisatie invulling geeft aan goed werkgeverschap en het strategisch P&O beleid. Aan de orde kwamen daarbij onder andere

de strategische personeelsplanning, de resultaten van het PMO, de voortgang van het Rijnlands denken en de soft controls. De commissie Sociale Innovatie, Digitalisering en Duurzaamheid houdt zich bezig met de invulling van genoemde aspecten binnen de organisatie. Sociale innovatie richt zich op versterking, participatie en eigenaarschap van huurders. Digitalisering heeft betrekking op het gebruik van data en informatie voor financiële en maatschappelijke doelen. Duurzaamheid omvat de verduurzaming van woningen, leefbaarheid van de woonomgeving en de maatschappelijke verankering. De commissie kwam 2 keer bijeen. In de eerste bijeenkomst stond het thema innovatie centraal. In de tweede bijeenkomst waren dat doorstroming en woonfraude, drugs en ondermijning. Samen met de auditcommissie organiseerde de commissie Sociale Innovatie, Digitalisering en Duurzaamheid een bijeenkomst over het thema IT. Dit deden de commissies samen met medewerkers uit de organisatie. Dit jaar zijn daarin de resultaten besproken van de door de leden van de raad, MT en de bestuurder ingevulde VTWdigimeter. Ook was er aandacht voor de AVG en de privacy en awareness bij Leystromen. Beide commissies organiseren deze bijeenkomst jaarlijks.

Werkgeversrol De Raad van Commissarissen is verantwoordelijk voor een goed bestuur. Het bestuur wordt sinds 1 december 2020 gevormd door mevrouw M.T. Dubbeldam. Zij was benoemd voor een periode van 4 jaar. Gelet hierop heeft de raad dit jaar een zorgvuldig traject doorlopen dat resulteerde in het besluit om mevrouw Dubbeldam per 1 december 2024 te herbenoemen voor een periode van 4 jaar. De honorering van de bestuurder voldoet aan de van de Wet Normering Topinkomens afgeleide specifieke regeling voor

60

topfunctionarissen werkzaam bij woningcorporaties. Er was geen sprake van het aan de bestuurder verstrekken van persoonlijke leningen, financiële garanties of andere financiële voordelen die niet vallen onder het beloningsbeleid. Ook was geen sprake van aantoonbare tegenstrijdige belangen waarbij de bestuurder betrokken was.

Naam

PE-norm Behaalde 2022-2024 PE-punten 2022

Behaalde PE-punten 2023

Behaalde PE-punten 2024

Voldaan aan PEnorm

Mevr. M. T. Dubbeldam

108

41,5

72

ja

53

Mevrouw Dubbeldam is naast bestuurder van Leystromen tevens bestuurder van Leye Energie BV. In de 3 jaar voorafgaand aan haar benoeming tot bestuurder was mevrouw Dubbeldam geen lid van de Raad van Commissarissen van Leystromen.

Evaluatie Raad van Commissarissen

De voorzitter van de Raad van Commissarissen heeft periodiek overleg met de bestuurder. Zo wordt onder andere voorafgaand aan een vergadering van de RvC met de bestuurder de agenda voor deze vergadering vastgesteld. Daarbij is ook ruimte om over andere relevante zaken van gedachten te wisselen.

De evaluatie is georganiseerd als een ‘24 uur-sessie’, die uit 3 delen bestond:

Halverwege 2024 vond het tussentijdse voortgangsgesprek plaats en eind 2024 voerde de commissie Mens en Werkomgeving met de bestuurder het eindejaargesprek. Dit gesprek had een wat ander karakter dan gebruikelijk, omdat er net een herbenoemingsprocedure positief was afgesloten waarin al veel onderwerpen waren besproken, zowel door de commissie als op basis van input van het MT van Leystromen. De afdronk was een grote mate van tevredenheid. De commissie is bezig met het ophalen van input voor een nieuwe bestuurdersopdracht. Dit gebeurt zowel intern als extern. Thema’s die hierin een plaats krijgen zijn onder andere de woon-zorg opgave, bouwen en verduurzamen, innovatie (circulariteit, bio-based) en netwerkvorming met bijzondere aandacht voor welzijn. In het kader van de permanente educatie heeft de bestuurder in de periode 2022-2024 in totaal 166,5 PE-punten behaald.

De evaluatie van de raad vond in 2024 met externe begeleiding plaats. Deze werd voorbereid door meerdere leden van de RvC en betrof de raad als geheel en de 3 commissies afzonderlijk.

• • •

een persoonlijke verdieping om elkaars drijfveren te kennen; een informeel intermezzo in de vorm van een gezamenlijk spel en een diner; en de formele zelfevaluatie.

Van het geheel is door de externe begeleider een uitvoerig verslag opgesteld. In het eerste deel is lang stilgestaan bij de persoonlijke waarden en normen om zo elkaars drijfveren goed te begrijpen. Ook is het functioneren van de individuele leden met elkaar besproken. Het was een verrijkende bijeenkomst, waarbij er een mooie balans bleek te zijn in de raad. De inbreng van de ‘vreemde ogen’ van de stagiaire was waardevol en verfrissend. De zelfevaluatie vond plaats in aanwezigheid van de bestuurder. Besproken zijn de onderwerpen die goed gaan, die voor verbetering in aanmerking komen en de toekomstige uitdagingen. De uitkomst was onder meer dat op alle actiepunten van de vorige evaluatie vooruitgang is geboekt. Toch blijven er voldoende

61

aandachtspunten. Er is een ontwikkelplan opgesteld voor de 4 functies van de RvC. Aandacht wordt onder andere gegeven aan het meer pro-actief agenderen van onderwerpen, het nadrukkelijk bespreken van het huurdersperspectief, het ontwikkelen van een visie op netwerkvorming en de vergaderefficiency. De raad heeft ook stilgestaan bij de vraag of Leystromen klaar is voor de toekomst. Op de voorgrond komt dan aandacht voor netwerk- en communityvorming, kwetsbare kennisintensieve specialisaties en het behouden van goede medewerkers. Op de achtergrond spelen onderwerpen als toenemende polarisatie en dreiging en internationale bedreigingen en calamiteiten.

Samenstelling, deskundigheid en onafhankelijkheid van de Raad van Commissarissen Op 31 december 2024 bestaat de Raad van Commissarissen uit 5 leden en is er 1 vacature. Er is een profielschets van de Raad van Commissarissen vastgesteld die voor het laatst in 2019 is geactualiseerd en in 2022 is herbevestigd. Deze profielschets is te vinden op de website van Leystromen. Alle leden van de RvC zijn lid van de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW). De raad heeft per 31 december 2024 de volgende samenstelling:

• •

De heer B. Vukicevic (1972): lid, voorzitter commissie Sociale Innovatie, Digitalisering en Duurzaamheid Hoofdfunctie Directeur/eigenaar Bistua Nuova Holding BV, Interim Management Executive en Strategisch Adviseur Digitalisering Nevenfuncties • • • •

• •

De heer G.J.C.Th. van Schijndel (1956): voorzitter, lid commissie Mens en Werkomgeving Hoofdfunctie Eigenaar Delmer Support BV (bureau op het gebied van organisatieadvies, project- en interim-management) Nevenfuncties • •

voorzitter Stichting Kerkelijk Waardebeheer bestuurslid Stichting Van Gogh Nationaal Park

voorzitter Stichting Koningshoevenontmoeting penningmeester provinciale afdeling Noord-Brabant van het Cultuurfonds

hogeschool docent/onderzoeker Management Digitale Transformatie aan de Hogeschool Utrecht lid Raad van Toezicht Pento, experts in horen, spreken en verstaan lid Raad van Commissarissen Staedion (woningcorporatie) lid Raad van Toezicht Vecht en IJssel, organisatie die persoonsgerichte, professionele zorg, behandeling en begeleiding biedt voor kwetsbare ouderen in Utrecht/IJsselstein en omgeving lid Raad van Toezicht, Albeda College (mbo en bedrijfsopleidingen in de regio Rijnmond) expert lid smart industry van het Investment Committee van Oost NL en TopFonds Gelderland

De heer P.C.J. de Rooij (1976): lid, voorzitter auditcommissie Hoofdfunctie Adviseur Raad van Bestuur Mijzo Nevenfuncties: • •

penningmeester Stichting Vrienden van Amphia eigenaar De Rooij interim management

62

Mevrouw B.F.L. Vermaas – van de Bilt (1968): vice-voorzitter en lid auditcommissie Hoofdfunctie: Directeur Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties Nevenfuncties: • • • • •

• •

lid Raad van Toezicht Zorgspectrum, Nieuwegein (tot 1 juni 2024) lid Raad van Toezicht Stichting Vrienden van Zorgspectrum (tot 1 juni 2024) voorzitter Raad van Toezicht Cavent, Hoeksche Waard Buitengewoon Ambtenaar Burgerlijke Stand gemeente Westvoorne lid adviescommissie post hbo-opleiding Vastgoedmanagement bij Vastgoed Business School, Eindhoven lid redactie Goed bestuur & toezicht, platform voor governance – Mediawerf Uitgevers eigenaar BvdBilt (Governance - commissaris / toezichthouder)

De heer A.R. de Graaf: lid en voorzitter commissie Mens en Werkomgeving Hoofdfunctie: Eigenaar Flexambtenaar.nl (advisering op het gebied van samenwerking, organisatie en bestuur) Benoemd op voordracht van huurdersorganisatie. De wet Bestuur en Toezicht stelt beperkingen aan het aantal commissariaten bij grote ondernemingen. Het maximum aantal commissariaten is 5 waarbij de rol van voorzitter dubbel telt. Een

bestuursfunctie mag worden gecombineerd met maximaal 2 commissariaten, waarbij de rol van voorzitter is uitgesloten. Alle leden van de Raad van Commissarissen voldoen aan deze bepaling: er is geen sprake van het vervullen van commissariaten bij grote ondernemingen.

Rooster van aftreden Naam

In functie sinds

Aftredend Herbenoemd Herbenoem per tot baar tot

Dhr. G.J.C.Th. van Schijndel

01-032019

01-032023

01-11-2026

---

Dhr. B. Vukicevic

29-052019

01-052023

01-05-2027

---

Dhr. P.C.J. de Rooij

29-052019

01-052023

01-05-2027

---

Mevr. B.F.L. Vermaas van de Bilt

01-092020

01-092024

01-09-2028

---

Dhr. A.R. de Graaf

26-042022

01-042026

01-04-2030

In 2024 liep de eerste zittingstermijn van 2 commissarissen af. Herbenoeming is in de ogen van de raad geen vanzelfsprekendheid. Om die reden is onder leiding van de voorzitter van de commissie Mens en Werkomgeving een procedure gestart waarbij is gesproken met de betreffende commissaris en de 63

andere leden van de raad. Hierbij is onder meer stilgestaan bij de vraag of het profiel, de deskundigheid en het functioneren van de betreffende commissaris nog steeds aansloten bij het profiel voor de toekomst. De conclusie van de commissie Mens en Werkomgeving was dat hiervan sprake was en zij adviseerde de raad te besluiten tot een voorgenomen herbenoeming. Nadat een positief advies van de Aw werd ontvangen, zijn de 2 commissarissen herbenoemd. Kort hierna besloot 1 van de 2 herbenoemde commissarissen terug te treden als commissaris. De reden hiervoor was het aanvaarden van een commissariaat bij een zorgaanbieder die werkzaam is in het werkgebied van Leystromen en die ook meerdere objecten van ons huurt. Gezien de mogelijke (schijn van) belangenverstrengeling kwamen zowel de betreffende commissaris als de andere leden van de raad tot de conclusie dat het vervullen van beide commissariaten onverenigbaar was. Omdat het betreffende raadslid is benoemd op voordracht van de huurders, heeft de raad in overleg met het bestuur van de SHBL besloten om in het voorjaar 2025 verder te overleggen over de invulling van de vacature. Tot die tijd is de voorzitter van de RvC mede contactpersoon voor de huurdersbelangenvereniging. De leden van de Raad van Commissarissen vinden het belangrijk te beschikken over de deskundigheid die hoort bij de omvang en activiteiten van Leystromen.

Het systeem van permanente educatie onderschrijven zij dan ook volledig. Alle leden voldoen in 2024 aan de door VTW vastgestelde PEnorm.

Naam

Behaalde PEpunten 2024

PEpunten uit 2023 mee te nemen

PEnorm 2024

Voldaan aan PEnorm

PE-punten naar 2025 mee te nemen

Dhr. G.J.C.T. van 5 Schijndel

3

5

ja

3

Dhr. B. Vukicevic

4

5

5

ja

4

Dhr. P.C.J. de Rooij

--

5

5

ja

--

Mevr. B.F.L. Vermaas - van de Bilt

32

5

5

ja

5

Dhr. A.R. de Graaf

5

2

5

ja

2

De Raad van Commissarissen ziet erop toe dat alle leden onafhankelijk zijn volgens de Governancecode Woningcorporaties en het reglement Raad van Commissarissen. In het verslagjaar was geen sprake van aantoonbare tegenstrijdige belangen waarbij leden van de RvC of het bestuur betrokken waren. Ook vervult geen van de leden van de Raad van Commissarissen of het bestuur een nevenfunctie die onverenigbaar is met het lidmaatschap van de raad. Het overzicht van de nevenfuncties staat ook op de website.

Governance Leystromen onderschrijft de Governancecode Woningcorporaties. Dit betekent onder andere dat de documenten waarvan in deze 64

governancecode is aangegeven dat die op de website van de corporatie moeten staan, daar ook te vinden zijn. De raad heeft ook aandacht besteed aan de door de Autoriteit woningcorporaties gepubliceerde handreiking Integriteit 2024 waarin bijzondere aandacht wordt gevraagd voor (vermoedens van) fraude bij de samenwerking van corporaties met ontwikkelaars, bouwers, (onder)aannemers en installateurs. De organisatie bekeek naar aanleiding van deze handreiking ook hoe bepaalde zaken aangescherpt kunnen worden.

Meldingsplicht Op basis van de Woningwet geldt voor de Raad van Commissarissen een brede meldingsplicht. Onder andere onderstaande zaken moeten bij constatering direct worden gemeld bij de Autoriteit woningcorporaties: financiële problemen, dreigende sanering, het ontbreken van financiële middelen voor het voortzetten van verbindingen, twijfel over de integriteit bij beleid of beheer bij de corporatie, rechtmatigheidskwesties en het niet halen van de toewijzingsnormen. In 2024 hebben deze zaken zich niet voorgedaan.

65

9 Bestuursverklaring Het bestuur van Leystromen verklaart dat alle uitgaven zijn gedaan in het belang van de volkshuisvesting.

Rijen, 21 mei 2025

66

10 Kengetallen Financiële kengetallen

Norm (WSW)

2024

2023

> 1,4 < 85% > 15% < 70% < 70% -

1,70 39% 58% 22% 22% 41.538

2,09 63% 33% 28% 28% 38.620

Kosten per OGE Onderhoudslast per OGE in € 3.478 Netto bedrijfslasten per OGE in €* 1.143 Salarislasten per OGE in € 954 * Voor 2024 zijn de voorlopige netto bedrijfslasten per OGE geschat op basis van de uitgangspunten Aedes benchmark 2023.

2.933 955 802

Vermogenspositie ICR LTV (beleidswaarde) Solvabiliteit in % (beleidswaarde) Dekkingsratio (marktwaarde) Onderpandsratio Nominale schuld per gewogen OGE in €

Niet financiële kengetallen Splitsing Sociaal – Commercieel Totaal aantal eenheden DAEB Totaal aantal eenheden Niet-DAEB Opbouw Woningbezit A: Zelfstandige huurwoningen B: Onzelfstandige overige wooneenheden Totaal woongelegenheden in eigen beheer C: Maatschappelijk vastgoed D1: Garages D2: Bedrijfsruimten/winkels Totaal eenheden in eigendom

2024

2023

9.643 1.563 11.206

9.597 1.559 11.156

9.769 180

9.755 147

9.949

9.902

37 1.182 38 11.206

36 1.180 38 11.156

68

Niet financiële kengetallen Totaal eenheden in eigendom Verhuureenheden in beheer voor derden Koopgarantwoningen Totaal Eenheden Aantal huurwoningen naar huurklasse Goedkoop (2024 t/m 454,47) (2023 t/m 452,20) Betaalbaar (2024 tussen 697,07 en 454,47) (2023 tussen 452,20 en 693,60) Duur tot HTG (2024 tussen 697,07 en 879,66) (2023 tussen 693,60 en 808,06) Duur (2024 boven 879,66) (2023 boven 808,06) Totaal aantal zelfstandige huurwoningen

Mutaties in het bezit Nieuwbouw Totaal Aankoop Verkoop woningen bestaand bezit Verkoop BOG/MOG/ZOG bestaand bezit Van voorraad naar in exploitatie Administratieve correcties Verkoop kavel Uit beheer Sloop Opbouw woningbezit (gewogen OGE’s) A: Zelfstandige huurwoningen B: Onzelfstandig overige wooneenheden Totaal woongelegenheden in eigen beheer C: Maatschappelijk vastgoed D1: Garages D2: Bedrijfsruimten/winkels Totaal eenheden in eigen beheer

2024 11.206 10 53 11.269

2023 11.156 10 54 11.220

972

1.275

6.589

7.050

1.912

1.127

296

303

9.769

9.755

81 3 -11 -15 0 31 0 -3 -36

8 2 -23 0 1 8 -1 -1 0

9.769 180 9.949

9.755 147 9.902

74 236 38 10.297

72 236 38 10.248

69

Verhuren van woningen Mutatiegraad in % Huurachterstand in % van jaarhuur Huurderving in % van jaarhuur Gemiddeld % maximaal redelijk

Personeel Aantal FTE per 1.000 huurwoningen

2024

2023

5,19% 0,73% 0,36% 59,5%

5,94% 0,72% 0,60% 58,4%

2024

2023

11,8

11,0

70

11 Jaarrekening 11.1 Balans per 31 december 2024 (voor resultaatbestemming) (bedragen x €1000) ACTIVA Vaste Activa Immateriële vaste activa Computersoftware Totaal van immateriële vaste activa

Balans per 31 december 2024 Ref

11.5.2

Materiële vaste activa Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie Totaal van materiële vaste activa

11.5.3

Financiële vaste activa Aandelen, certificaten van aandelen en andere vormen van deelneming in groepsmaatschappijen Leningen u/g Vorderingen op groepsmaatschappijen Latente belastingvordering Overige langlopende vorderingen DAEB Totaal van financiële vaste activa

11.5.4

Balans per 31 december 2023 Totaal

DAEB

Niet-DAEB

Eliminaties

Totaal

39 39

611 611

488 488

31 31

519 519

8.141 3.726 1.852.897

1.841.030 111.815 8.474 15.421 1.976.740

1.498.404

111.815 333 11.695 123.842

3.625 3.380 1.505.409

93.683 225 10.345 104.253

1.498.404 93.683 3.850 13.725 1.609.662

3.159 3.159

214 214

3.373 3.373

3.195 3.195

204 204

3.399 3.399

111.017

10

-111.017

10

89.112

10

-89.112

20.923 2.451 13.222 147.613

15.500 1.904

-36.423

14.500 1.192

-37.275

17.414

-147.440

4.355 13.222 17.587

11 22.775 1.982 14.166 128.046

15.702

-126.387

3.174 14.166 17.361

2.004.241

141.509

-147.440

1.998.311

1.637.138

120.190

-126.387

1.630.941

10 11

11.5.5 452 452

Vorderingen Huurdebiteuren Overheid Vorderingen op groepsmaatschappijen kortlopend Belastingen en premies sociale verzekeringen Overige vorderingen Overlopende activa Totaal vorderingen

11.5.6

Liquide middelen

11.5.7

TOTAAL ACTIVA

572 572

Eliminaties

1.841.030

Som der vaste activa

Som der vlottende activa

Niet-DAEB

11.5.1

Vastgoedbeleggingen DAEB vastgoed in exploitatie Niet-DAEB vastgoed in exploitatie Onroerende zaken in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie Onroerende zaken, verkocht onder voorwaarden Totaal van vastgoedbeleggingen

Vlottende activa Voorraden Vastgoed in ontwikkeling bestemd voor verkoop Totaal voorraden

DAEB

452 452

331 55 696

582 582

331 55

411 40

5.973 90 993 7.441

4.838 296 158 5.743

686

6.573

6.794

426

-696

582 582 411 40

686

-686

5.973 90 993 7.442

696

6.279

294

13.721

1.442

-696

14.467

12.537

1.694

-686

13.545

2.017.962

142.951

-148.135

2.012.777

1.649.675

121.884

-127.073

1.644.486

-696

-686

4.838 296 158 5.743 7.220

71

(bedragen x €1000) PASSIVA Eigen vermogen Overige reserves Herwaarderingsreserve Resultaat boekjaar

Balans per 31 december 2024 Niet-DAEB

Eliminaties

Totaal

DAEB

Niet-DAEB

Eliminaties

Totaal

-88.925 1.275.974 339.600 1.526.648

41.743 47.371 21.903 111.017

-41.743 -47.371 -21.903 -111.017

-88.925 1.275.974 339.600 1.526.648

362.053 970.921 -145.926 1.187.048

64.144 30.018 -5.050 89.112

-64.144 -30.018 5.050 -89.112

362.053 970.921 -145.926 1.187.048

5.954 1.629 270 174 8.027

151

13.264 1.629 262 142 15.297

239

10 161

6.105 1.629 270 185 8.188

910 429.464 15.500

20.933

-36.423

910 429.464 10

3.356 449.230

10.840 31.773

-36.423

11.5.8

Voorzieningen Voorziening onrendabele investeringen nieuwbouw en renovatie Voorziening bouwclaims Voorziening persoonlijk loopbaan- en ontwikkelplan personeel Overige voorzieningen Totaal voorzieningen

11.5.9

Langlopende schulden Leningen overheid Leningen kredietinstellingen Schulden aan groepsmaatschappijen Interne lening o/g Terugkoopverplichting woningen, verkocht onder voorwaarden Totaal van langlopende schulden

11.5.10

Kortlopende schulden Schulden aan leveranciers Schulden aan kredietinstellingen Schulden aan groepsmaatschappijen kortlopend Nog te betalen pensioenlasten Belastingen & sociale premies Overlopende passiva

11.5.11

TOTAAL PASSIVA

Balans per 31 december 2023

DAEB

3.281 15.407 696 107 4.266 10.300 34.057 2.017.962

8 247

13.503 1.629 262 150 15.544

1.057 388.029 14.500

22.785

-37.275

1.057 388.029 10

14.196 444.580

3.097 406.683

9.740 32.525

-37.275

12.837 401.933

3.281 15.407

-696 -696

107 4.266 10.300 33.361

1.943 25.802 686 86 3.349 8.781 40.647

-148.135

2.012.778

1.649.675

-696

142.951

1.943 25.802 -686

121.884

-686

86 3.349 8.781 39.961

-127.073

1.644.486

72

11.2 Winst- en verliesrekening over 2024 (Functioneel model) (bedragen x €1000)

Ref Exploitatie vastgoedportefeuille Huuropbrengsten Opbrengsten servicecontracten Lasten servicecontracten Lasten verhuur- en beheeractiviteiten Lasten onderhoudsactiviteiten Overige directe operationele lasten exploitatie in bezit Netto resultaat exploitatie in bezit Verkocht vastgoed in ontwikkeling Omzet verkocht vastgoed in ontwikkeling Lasten verkocht vastgoed in ontwikkeling Toegerekende organisatiekosten Netto resultaat verkocht vastgoed in ontwikkeling Verkoop vastgoedportefeuille Verkoopopbrengst vastgoedportefeuille Toegerekende organisatiekosten Boekwaarde verkochte vastgoedportefeuille op moment van verkoop Netto gerealiseerd resultaat verkoop vastgoedportefeuille Waardeveranderingen vastgoedportefeuille Overige waardeveranderingen vastgoedportefeuille Niet-gerealiseerde waardeveranderingen Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille verkocht onder voorwaarden Waardeveranderingen vastgoedportefeuille

11.6.1 11.6.2.1 11.6.2.2 11.6.4 11.6.5 11.6.6

DAEB

Winst- en verliesrekening over 2024 Niet-DAEB Eliminaties Totaal

71.200 3.367 -3.306 -7.602 -39.971 -4.946 18.742

5.044 219 -328 -477 -2.136 -284 2.039

76.244 3.586 -3.633 -8.079 -42.106 -5.230 20.781

4.779 51 -21 -403 -2.172 -236 1.998

74.017 3.911 -3.956 -6.791 -36.361 -4.850 25.970

2.190 -167 -18 2.006

2.190 -167 -18 2.006

1.510 -811 -98 601

1.510 -811 -98 601

10.851 -159 -9.358

881 -10 -617

11.733 -169 -9.975

6.125 -194 -4.358

-13 -65

6.125 -207 -4.423

11.6.8

1.334

254

1.588

1.573

-78

1.495

11.6.9.1 11.6.9.2 11.6.9.3

-27.166 336.752 88

-40 17.738 267

-27.207 354.490 355

-34.524 -116.076 -29

-1.133 -5.208 -66

-35.657 -121.284 -95

309.674

17.965

327.639

-150.630

-6.407

-157.037

396 -89 306

485 -452 33

23 -235 -212

410 -79 331

433 -314 119

-113 -86

-1.929 -806

-1.837 -490

-86 -68

-1.923 -557

303

411

120 -12.621 -12.198 337.115

624 -11.741 -10.707 -138.330

-507 -507 -4.215

2.485 339.600

-2.546 -5050 -145.926

-835 -5.050

11.6.7

Overige activiteiten Opbrengst overige activiteiten Kosten overige activiteiten Netto resultaat overige activiteiten

11.6.10

89 -363 -274

Overige organisatiekosten Leefbaarheid

11.6.14 11.6.15

-1.816 -720

Financiële baten en lasten Opbrengst van vorderingen die tot de vaste activa behoren en van effecten Overige rentebaten en soortgelijke opbrengsten Rentelasten en soortgelijke kosten Saldo financiële baten en lasten Resultaat voor belastingen Belastingen Resultaat deelneming Resultaat na belastingen

303

11.6.16

11.6.17

Winst- en verliesrekening over 2023 Niet-DAEB Eliminaties Totaal

DAEB

588 -12.621 -11.730 315.212 2.485 21.903 339.600

-469 -469 21.903

21.903

-469 469

-21.903 -21.903

69.238 3.860 -3.935 -6.388 -34.189 -4.614 23.972

411 -507 507

5.050 5.050

117 -11.741 -11.213 -142.545 -3.380 -145.926

73

11.3 Kasstroomoverzicht (directe methode) (bedragen x €1000)

DAEB Kasstroom uit operationele activiteiten Ontvangsten Huren Zelfstandige huurwoningen DAEB Zelfstandige huurwoningen niet-DAEB Onzelfstandige wooneenheden DAEB Intramuraal DAEB Intramuraal niet-DAEB Maatschappelijk onroerend goed Bedrijfsmatig onroerend goed Parkeervoorzieningen niet-DAEB Vergoedingen Overige bedrijfsontvangsten Rente ontvangsten Saldo ingaande kasstromen Uitgaven Erfpacht Personeelsuitgaven: Lonen en Salarissen Sociale lasten Pensioenlasten Onderhoudsuitgaven Overige bedrijfsuitgaven Rente-uitgaven Sectorspecifieke heffing onafhankelijk van resultaat Verhuurderheffing Leefbaarheid externe uitgaven niet investeringsgebonden Vennootschapsbelasting Saldo uitgaande kasstromen Kasstroom uit operationele activiteiten

71.238 63.845

Kasstroomoverzicht 2024 Niet-DAEB Eliminaties

5.044 3.982

77 5.441 16 1.875 652 394 3.427 139 469 75.273

398 5.442

-469 -469

Totaal

DAEB

Kasstroomoverzicht 2023 Niet-DAEB Eliminaties

4.779

Totaal

76.282 63.845 3.982 77 5.441 16 1.875 652 394 3.427 537 80.246

69.025 61.296

4.302 14 507 73.848

5.189

73.804 61.296 3.739 32 5.442 15 2.255 643 382 4.302 424 78.530

3.739 32 5.442 15 2.255 643 382 410 -507

-9.479 -7.117 -1.169 -1.193 32.925 14.952 11.281 -182

-599 -450 -74 -75 -1.796

-10.078 -7.567 -1.243 -1.268 -34.721

-7.974 -5.856 -1.001 -1.117 -27.456

-544 -400 -68 -76 -1.809

-8.518 -6.256 -1.069 -1.193 -29.265

-866

-15.818

-13.079

-721

-13.800

-11.281

-11.529

-507

-182

-357 880 68.296

-70 -711 -4.511

-427 169 -72.338

-590 -312 -1.074 -62.014

-54 -822 -4.457

6.977

931

7.908

11.834

732

-469

469

469

507

-11.529 -590

507

-366 -1.897 -65.965 12.565

74

(bedragen x €1000)

Kasstroomoverzicht 2024 DAEB N-DAEB Eliminaties

Totaal

Kasstroomoverzicht 2023 DAEB N-DAEB Eliminaties

Verkoopontvangsten bestaande huur, woon- en niet woongelegenheden Verkoopontvangsten woongelegenheden (VOV) Verkoopontvangsten grond (Des)Investeringsontvangsten overig

12.580

11.202

7.597

995

-2.383

6.209

347 2.190 22

345 -

335 1.444

-335 -

345 1.444

Tussentelling ingaande kasstroom MVA

12.602

4.359

13.761

7.942

2.774

-2.718

7.998

Nieuwbouw huur, woon- en niet woongelegenheden MVA uitgaande kasstroom Nieuwbouw huur, woon- en niet woongelegenheden Woningverbetering, woon- en niet woongelegenheden Aankoop, woon- en niet woongelegenheden Nieuwbouw verkoop, woon- en niet woongelegenheden Aankoop woongelegenheden (VOV) voor doorverkoop Sloopuitgaven, woon- en niet woongelegenheden Investeringen overig

-17.353

-177

-17.530

-9.655

-719

-10.374

-17.353 -34.483 -2.434

-177 -179 -1.874 -37 -271

-17.530 -34.662 -1.108 -37 -271

-9.655 -20.908 -997 23 -335

-719 -224 -1.707 -83

-10.374 -21.132 -321 -60

-416

-32

-448

-470

-29

Tussentelling MVA uitgaande kasstroom

-54.686

-2.570

3.200

-54.056

-32.342

-2.762

2.718

1.000

-1.000

-1.000 -1.852 1.000

1.752 -1.000

-1.000 -1.752 1.000

2.852

-1.000

-1.852

752

1.000

-1.752

-39.232

-789

-1.852

-40.295

-23.647

1.012

-1.752

63.000

47.000

-31.260

-41.223

Totaal

Kasstroom uit investeringsactiviteiten MVA ingaande kasstroom 1.822

-3200

347 2.190 22 -3.200

MVA uitgaande kasstroom

3.200

2.383 335

-499 -32.386

Financiële vaste activa Ontvangsten verbindingen Ontvangsten overig Uitgaven verbindingen Uitgaven overig Saldo in- en uitgaande kasstroom FVA Kasstroom uit (des) investeringsactiviteiten Kasstroom uit financieringsactiviteiten Ingaand Nieuwe te borgen leningen Uitgaand Aflossing geborgde leningen Aflossing ongeborgde leningen Rollover Kasstroom uit financieringsactiviteiten

1.000 1.852

63.000 -31.260 -1.852

47.000 -41.223 -1.752

1.752

6.800 31.740

-1.852

-515

Liquide middelen per 1 januari Liquide middelen per 31 december

Mutatie liquide middelen

1.852 1.852

-24.388

6.800

31.740

12.577

-1.752

1.752

12.577

-132

-647

763

-9

755

6.794

426

7.220

6.030

435

6.465

6.279

294

6.573

6.794

426

7.220

Wijziging kortgeldmutaties

75

11.4 Grondslagen

Stelsel- en schattingswijzigingen

11.4.1 Algemeen

In 2024 is er geen sprake geweest van stelselwijzigingen.

Algemeen Stichting Leystromen heeft de status van ‘toegelaten instelling’ op het gebied van volkshuisvesting en is werkzaam binnen de juridische wetgeving vanuit de Woningwet en Besluit Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting. Leystromen (KvK-nummer: 180.28.418) is statutair en fysiek gevestigd aan Julianastraat 51 in Rijen. De activiteiten van Leystromen zijn erop gericht mensen te huisvesten in wijken, steden en dorpen. Deze jaarrekening heeft betrekking op de periode 1 januari 2024 tot en met 31 december 2024. Alle bedragen luiden in euro’s, tenzij anders vermeld. Groepsverhoudingen en consolidatie Leystromen heeft een aantal kleine meerderheidsbelangen in enkele deelnemingen die afzonderlijk en gezamenlijk van te verwaarlozen betekenis zijn. Er wordt gebruik gemaakt van de vrijstelling voor consolidatie overeenkomstig artikel 2:407 lid 1a BW. De deelnemingen betreffen: • Leye Holding B.V., Rijen (100%), geen activiteiten; • Leye Energie B.V., Rijen (100% deelneming van Leye Holding B.V.), exploitatie van duurzame energie-installaties.