RU23.11.06E Woonvisie 2010-2019

Woningbouwkader voor Heusden Identiek aan de kern Asten is er voor de kern Heusden een woningbouwkader opgesteld. De gemeente heeft de wens, ondanks het feit dat Heusden geen grote kern is, enige sturing te geven aan de beoogde woningbouw. Onderstaand kader geeft de richting weer, waarbij aansluiting is gezocht bij het dorpsontwikkelingsprogramma. Tabel 8.1: Kern Heusden. Woningbouwkader 2010 t/m 2019 naar doelgroep, prijs en type woning Starters

Doorstromers

Totaal

Oriëntatie Oriëntatie gezinswoningen zorgwoningen Beoogd nieuwbouwaandeel

Prijsstelling

Huuroriëntatie Eengezinswoningen

< € 535

20%

40%

40%

100%

(20%) 5

(20%) 10

(40%) 20

(27%) 45

5

5

10

5

5

> € 535 Grondgebonden Nultredenwoningen Appartementen

< € 535

5

5

> € 535

5

5

< € 535

5

5

> € 535

5

5

(60%) 30

(73%) 95

Kooporiëntatie Eengezinswoningen

(80%) 20

(80%) 45

< € 194.000

10

10

20

€ 194.000-333.000

10

25

35

10

10

> € 333.000 Grondgebonden nultredenwoningen Appartementen

< € 194.000 € 194.000-333.000

15

15

> € 333.000

5

5

< € 194.000

5

5

€ 194.000-333.000

5

5

50

130

> € 333.000 Totaal nieuwbouw

25

55

Relatie met beschikbare plancapaciteit en benodigde sturing Een vergelijking tussen het bovenstaand woningbouwkader en de huidige plancapaciteit voor de kern Heusden in de gemeentelijke woonmonitor, leidt tot de volgende conclusies: • De huidige plannen zijn, net als voor de kern Asten, vooral gericht op de doelgroep doorstromers - oriëntatie gezinswoningen. Dus ook voor Heusden geldt: een rem op de eengezinswoningen (met name het dure koopsegment). • Nog voldoende ruimte is er voor toevoeging van appartementen in de huur en koopsector, ten behoeve van de doorstromers met de oriëntatie zorgwoningen.

- 54 -

Gebiedsontwikkeling Heusden In het iDOP wordt in het wensbeeld uitgegaan van een ontwikkeling van de locatie Hartman. De keuze voor deze locatie hangt samen met de ontwikkeling van de Brede Maatschappelijke Voorziening aan de Pastoor Arnoldstraat. De locatie is vanwege haar ligging in het centrum van Heusden uitermate geschikt als inbreidingslocatie voor woningbouw gericht op ouderen en starters. Voor de invulling van het gebied wordt uitgegaan van een mix van woningen waarvan een gedeelte voldoet aan de criteria voor geschikte zorgwoningen en een deel betaalbaar is voor starters. De supermarkt, horeca, het jongerencentrum en Unitas liggen allen op loopafstand. In de Toekomstvisie van Asten en het uitwerkingsplan Zuid-oost Brabant van de provincie is reeds de mogelijkheid aangegeven voor de uitbreiding van Heusden aan de oostzijde van het dorp, de locatie Smits. Daarnaast kunnen de volgende plannen, genoemd in de woningbouwmonitor 2005-2010, invulling geven aan de woonopgave in de kern Heusden met onder andere: • Van Heugten, met 6 woningen; • Antoniusstraat-’t Hoekske, met 20 woningen (in aanbouw); • Voorste Heusden, aantal woningen niet bekend; • Anthoniusstraat, aantal woningen niet bekend; • Woonservice-ontwikkeling / Brede Maatschappelijke Voorziening, ca. 25 geschikte zorgwoningen en ca. 25 wooneenheden verzorgd wonen.

Bron: ’t Hoekske in Heusden, nieuwbouwproject van woCom

Uitgangspunten voor de woonomgeving: behoud voorzieningen Heusden is een hecht dorp met een actief verenigingsleven. Het grootste deel van de activiteiten speelt zich af in het gemeenschapshuis Unitas. Ook de Spar in Heusden heeft een belangrijke functie, niet alleen als leverancier van dagelijkse levensmiddelen, maar ook als ontmoetingspunt voor buurtbewoners. Het is daarom van belang deze voorziening te behouden, gelet op de demografische ontwikkelingen zal het draagvlak in de toekomst gaan afnemen. Een clustering van voorzieningen in de directe omgeving van de supermarkt zou kunnen zorgen voor een hogere levensvatbaarheid.

- 55 -

Bron: iDOP, v.l.n.r. de Spar, locatie Hartman, Unitas, dorps woonmilieu, Gemeente Asten

- 56 -

9. Uitwerking voor de kern Ommel 9.1.

iDOP-kaders voor Ommel

Waar Asten en Heusden centrum- en leefdorpen zijn, is Ommel een kleinschalig woondorp verscholen tussen de verhoogd liggende A67 en de N279 aan de zuid- en noordkant van het dorp. De ligging van Ommel heeft zijn voor- en nadelen; enerzijds is het dorp ingeklemd tussen twee drukke wegen en een camping die lucht- en geluidsoverlast opleveren, anderzijds is de nabijheid van bossen en beekdalen zeer fraai. Door zijn kleinschaligheid heeft Ommel een zeer hechte sociale gemeenschap die samen veel onderneemt en op bepaalde punten zelfredzaam is. Zo zijn verschillende projecten in het dorp door de inwoners zelf opgepakt (o.a. zelf bouwen van het dorpshuis) en is men gewend zorgverlening onderling te regelen (mantelzorg). Uitgangspunten voor het wonen in Ommel Voor de kern Ommel zijn in het iDOP de volgende uitgangspunten beschreven: • Geen grote, maar constante groei, circa 3 à 4 tot (incidenteel) 10 woningen per jaar. • Nadruk op starters die nu noodgedwongen uit Ommel verhuizen vanwege weinig en duur vrijkomend aanbod en stagnatie in nieuwbouw. Behoefte aan kleine kavels en mogelijk ook huurwoningen, er is maar beperkte behoefte aan appartementen. Betaalbaarheid voor met name starters is essentieel. De constructie ‘Bouwen in Eigen Beheer’ is hiervoor een goede optie. • Voor senioren moeten bestaande woningen worden aangepast en nieuwbouw moet levensloopbestendig zijn.

Dit betekent bouw van geschikte zorgwoningen.

Bron: Indrukken woonomgeving Ommel, woCom

- 57 -

Gebiedsontwikkeling Ommel Naar de toekomst toe zijn er meerdere bouwlocaties in Ommel denkbaar: • Inbreiding Kluisstraat: gemeenschapshuis / café / basisschool, appartementen boven het café en de oude supermarkt; • Inbreiding Kluisstraat, 13 en 8; • Inbreiding De Loo 2; • Uitbreiding richting oostzijde: Jan van Havenstraat en de Kloosterstraat Oost (lange termijn uitbreiding richting Van de Pasweg). De meest geschikte uitbreidingsrichting is de oostzijde. Door deze situering wordt de Kloosterstraat als oud lint weer een middelpunt van Ommel. Echter, de uitbreiding in oostelijke richting is problematisch vanwege het wegverkeerslawaai. Milieumaatregelen zorgen voor vertraging Een groot knelpunt voor de woningbouw in Ommel, met name in uitbreidingslocaties, is de hinder van omliggende wegen. De discussies over fijnstof en geluidsoverlast beperken en vertragen woningbouw, zo heeft het Besluit Luchtkwaliteit tot een aanzienlijke vertraging in het plan Kluisstraat geleid. Voor de gemeente is het daarom van groot belang om de milieuwetgeving op de voet te blijven volgen en tijdig over de consequenties met bewoners te communiceren.

Uitgangspunt voor woningbouw op de uitbreidingslocaties is de realisering van grondgebonden woningen, waarbij de grootte afhankelijk is van de gekozen doelgroep. Het programma voor inbreidingslocaties kan overeenkomen met het uitbreidingsprogramma en is mede afhankelijk van de actuele vraag. Afhankelijk van de vraag of er herstructureringsmogelijkheden komen als gevolg van het concentreren van de gemeenschappelijke voorzieningen, dient de benodigde herstructurering van woningen op deze locaties gelijktijdig plaats te vinden. Als voorbeeld kan worden gedacht aan realisatie van appartementen aan het plein boven het café of inbreiding op de locatie van de oude supermarkt. Wonen en zorg: behoefte aan informatiepunt en vrijwilligerscentrale Bij voorzieningen voor ouderen kan gedacht worden aan een vrijwilligerscentrale voor onder andere mantelzorg. Veel voorzieningen zijn beschikbaar in de nabijgelegen kern Asten. Wel is het gewenst om ook in Ommel een decentraal informatiepunt te vestigen. In het kader van de Wmo heeft de gemeente een belangrijke faciliterende taak bij de directe verlening en informatieverstrekking over allerlei zorgvoorzieningen. Een goede toegankelijkheid van deze voorzieningen is met name in de kleinere kernen van groot belang.

Het dorpshuis in Ommel en de eventueel te realiseren multifunctionele accommodatie zijn de aangewezen locaties voor het opzetten van een informatiepunt.

Bron: iDOP, Café en Dorpshuis De Kluis in Ommel, Gemeente Asten

- 58 -

10. Van visie naar uitvoering De visie geeft de gewenste ontwikkeling van het wonen in de gemeente Asten weer. Om de gewenste ontwikkeling ook daadwerkelijk te realiseren zijn acties noodzakelijk. Ingegaan wordt op de rollen van de verschillende partijen, het uitvoeringsproces, en de monitoring.

10.1. Raad voor de kaders, uitwerking door college Door middel van het vaststellen van een Woonvisie geeft de raad de kaders aan. De daadwerkelijke uitwerking en realisatie is een taak van het college. Het college zal als volgt vorm en inhoud geven aan deze taak. Door sturing • De Woonvisie wordt gebruikt als toetsingskader voor het goedkeuren van (ontwikkel)initiatieven en ‘parkeren’ van minder passende woningbouwinitiatieven. • Jaarlijks vindt verantwoording aan de raad plaats aan de hand van het uitvoeringsprogramma zoals weergegeven in bijlage 1. Door opstellen van afsprakenkader(s) • Het komen tot prestatieafspraken met aanbiedende partijen. • Komen tot intentie- en realisatieovereenkomsten voor de diverse woningbouwprojecten met initiatiefnemers.

10.2. Rollen van partijen Van beleid naar uitvoering De afgelopen jaren is de aandacht voor Wat betekent regie voeren? uitvoering van beleid centraal op de • Stimuleren: rol van de gemeente is agenda komen te staan. Visies en initiëren van nieuwe ontwikkelingen en voldoende intenties worden wel gedeeld. De uit- keuzemogelijkheden (variëteit). De gemeente stimuleert verantwoordelijke partijen dat zij vanuit voering is daarmee nog geen vanzelfhun verantwoordelijkheden bijdragen aan de sprekendheid. uitvoering. Tegelijkertijd ontspinde zich een maat- • Situeren: de gemeente heeft kennis en schappelijke discussie over het maat- overzicht van het netwerk van partijen en schappelijk presteren van onder meer bestaande initiatieven. Hierdoor is zij in staat een integrale afweging te maken. corporaties. • Steun creëren: de gemeente zorgt voor Binnen deze context met een steviger (blijvend) draagvlak voor het beleid bij betrokken accent op uitvoeren en ‘maatschappelijk organisaties. Structureren: de gemeente onderhoudt presteren’ moet de Woonvisie uitge- • netwerken en maakt afspraken over uitvoering werkt worden. van beleid. De laatste jaren zijn enkele stappen • Sturen: de gemeente gebruikt haar gezet die bijdragen aan een heldere beschikbare instrumenten (waaronder vergunverdeling van rollen en verantwoor- ningen en subsidies) om ontwikkelingen te sturen.

delijkheden op lokaal niveau. Minister Dekker heeft in december 2005 in een brief aangegeven te voelen voor een zakelijker werkwijze om van beleid naar uitvoering te komen.

- 59 -

In de handreiking van de VNG ‘Van Woonvisie naar prestatieafspraken’, is vooral aandacht gevraagd voor het proces van samenwerking. Gemeente en corporatie moeten elkaar vinden als natuurlijke bondgenoot voor het wonen. Vanuit deze wederzijdse verbondenheid tussen gemeente en corporaties zijn in het verleden prestatieafspraken gesloten. Deze gedeelde Woonvisie biedt opnieuw een basis om de prestatieafspraken met elkaar te actualiseren en waar nodig aan te scherpen. Voor ontwikkelingen in zowel huur- als koopsector (met name goedkoop en middelduur) zijn woCom en Bergopwaarts belangrijke partners, zonder de samenwerking met andere ontwikkelaars uit te sluiten. Uitwerking beleid door gemeente en beide woningcorporaties De gemeente Asten vult haar rol op de woningmarkt op de volgende manier in: • Het beleid wordt vastgelegd in deze Woonvisie. Richting haar partners houdt de gemeente deze visie als lijn continu vast. • De gemeente vraagt beide corporaties om in 2009 aan te geven op welke manier zij een bijdrage willen leveren aan de totale (samenhangende) inhoud van de Woonvisie. Deze bijdrage zal tevens input zijn voor te actualiseren prestatieafspraken.

• De corporaties mogen op hun beurt ook inspanningen van de gemeente verwachten, bijvoorbeeld in de voortgang van het bestuurlijke proces, tijdig vaststellen van juridische kaders, eenheid van integraal beleid en de hiervoor benodigde personele inzet. Prestatieafspraken met welzijn- en zorgaanbieders De gemeente gaat na of ze naast afspraken met de corporaties ook afspraken kan maken met welzijns- en zorginstellingen voor zover nog niet beschikbaar. Het gaat met name om de totstandkoming van woonservicegebieden, woonzorgarrangementen en de samenwerking tussen partijen. Via meerpartijen-afspraken wil de gemeente het proces van wonen-welzijn-zorg stroomlijnen. Dit sluit aan bij de gemeentelijke verantwoordelijkheden rond de Wmo. Samenwerking uitbouwen met burgers, corporaties, welzijns- en zorginstellingen en ontwikkelaars De gemeente stelt zich actief op in lokale netwerken, richting burgers (vertegenwoordigers), corporaties, welzijns- en zorgaanbieders, makelaars en projectontwikkelaars. Zo verneemt zij tijdig welke ontwikkelingen spelen, en hoe zij haar visie kan verwezenlijken. Voor de samenwerking met partijen ligt er over het algemeen een goede basis. De gemeente bestendigt deze samenwerking door: • Periodiek overleg tussen bewoners(vertegenwoordigers), aanbieders en gemeente over de voortgang van het beleid.

Wellicht kan het in het kader van deze Woonvisie georganiseerde Woonforum daarin een rol spelen. Hieraan hebben immers vele verschillende organisaties deelgenomen. • Daarnaast concrete uitvoeringsafspraken met partijen. Met ontwikkelaars zullen dit doorgaans realisatieafspraken zijn per project. In de toekomst zal de gemeente, in-

- 60 -

dien zij geen grondpositie heeft, het WRO-instrumentarium van de Grondexploitatiewet inzetten.

10.3. Grondbeleid Sturen op grondbeleid en woningbouwkader De gemeente wil zorgvuldig omgaan met de ruimte. Met een actief grondbeleid en door op hoofdlijnen te sturen in de woningbouwprogrammering treedt zij op in het algemeen belang van de doelgroepen in de gemeente. Van veel marktpartijen kan en mag niet verwacht worden dat zij het totaalplaatje van het algemeen belang in ogenschouw nemen. Daarom kiest Asten voor een woningbouwkader dat vanuit de beperkte ruimte zo optimaal mogelijk uitpakt voor alle doelgroepen. Voorwaarden voor initiatieven moeten daarom altijd in overeenstemming zijn met zowel planologische voorwaarden (bestemmingsplan, stedenbouwkundig plan, e.d.) als ook passen binnen het woningbouwkader in deze Woonvisie. Instrumentarium voor kwaliteitsturing De nieuwe Wet ruimtelijke ordening biedt gemeenten de mogelijkheid om met behulp van het nieuwe instrumentarium (bijv. grondexploitatiewet) beter sturing te geven aan uitvoering van het gewenste woningbouwprogramma (zie kader). De Grondexploitatiewet (onderdeel van nieuwe Wro) biedt gemeenten in de toekomst de mogelijkheid om bij bouwplannen, via een exploitatieplan, de gemeenschappelijke kosten te verhalen en locatie-eisen te stellen. Locatie-eisen kunnen onder meer betrekking hebben op: • Woningtypes (inclusief kavelgroottes, oppervlakte woningen, aantal kamers).

• Woningcategorieën en prijzen (vrije kavels voor particulier opdrachtgeverschap en sociale woningbouw, huurprijs, koopprijs). Bij bestemmingsplannen die zich na inwerkingtreding van de grondexploitatiewet nog in een pril stadium van de planontwikkeling bevinden, is de gemeente verplicht om een exploitatieplan op te stellen voor (toekomstige) bouwplannen, waarbij een ingrijpende functiewijziging plaatsvindt (zoals woningbouw op een agrarische of bedrijfsbestemming). Dit geldt voor mogelijke uitbreidingslocaties en grotere inbreidingslocaties die binnen het bestemmingsplangebied vallen. Bij reeds vastgestelde bestemmingsplannen kunnen locatie-eisen, via een exploitatieplan, een rol spelen in de vorm van een 'projectbesluit'.

De Woonvisie conformeert zich aan de gemeentelijke notities ‘grondverwervingsbeleid’ en ‘grondprijsbeleid’, beide uit 2006. Gemeente Asten zal haar huidige grondbeleid op korte termijn herzien. In de nieuwe Grondnota 2009 zullen aspecten zoals grondverwervingsbeleid, grondexploitatie, kostenverhaal, voorkeursrecht, onteigening, grondprijsbeleid, bevordering particulier opdracht-geverschap (vrije kavels) worden opgenomen.

10.4. Communicatie en promotie Het woonklimaat in de kernen van de gemeente Asten is goed tot zeer goed te noemen. Toch heeft de gemeente een stevige woningbouw- en verbeterambitie voor de komende jaren om ook op lange termijn een gemeente te zijn waar het goed wonen is. De gemeente streeft er naar in gezamenlijkheid met haar partners het prettige woonklimaat

- 61 -

en hetgeen daaraan wordt toegevoegd goed voor het voetlicht te brengen. Daarin wordt een leidende rol toegedicht aan de (ontwikkelende) marktpartijen en waar nodig faciliteert de gemeente. Met veel plannen zijn de inwoners immers (nog) onbekend. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een ‘woonkrant’, gebruik van de website met daarin uitgebreid aandacht aan de locaties die in beweging zijn, maar ook aan bijvoorbeeld een (regionale) ‘woonmarkt’.

10.5. Regionale context Deze gemeentelijke koers wordt mede bepaald door de provincie, namelijk door de ontwikkelingen die de provinciale prognose voorspelt (groei bevolking en huishoudens). De gemeente Asten heeft in deze Woonvisie de provinciale prognose als uitgangspunt genomen voor de basisbehoefte aan woningen in de periode 2010 t/m 2019. Subregionaal (Asten, Deurne, Someren, Gemert-Bakel en Laarbeek) zal de woningbouw vervolgens worden afgestemd aan de hand van een subregionale woningbouwprogrammering, een proces dat het SRE faciliteert. Deze Woonvisie vormt daarbij een belangrijk vertrekpunt voor de opstelling van de gemeente in de subregio en SRE-regio. Realiteitszin, ingegeven vanuit de provincie en uitgedragen door de gemeente, geven de ambities in deze Woonvisie op het vlak van wonen in beginsel een sterk lokaal karakter. De gemeente gaat vooralsnog niet uit van een stevige woningbouwambitie die sterk afhankelijk is van instroom van elders en/of lokale werkgelegenheidsontwikkeling. Mochten er zich kansen voordoen of de economische ontwikkelingen geven daar aanleiding toe, dan weet Asten zich voorlopig verzekerd van een royale plancapaciteit. Daarin bestaat in beginsel ruimte om voor verschillende doelgroepen wervende woonmilieus te creëren.

10.6. Monitoring en evaluatie Er is continue aandacht nodig voor de actualiteit en ontwikkelingen rond de Woonvisie, immers de wereld verandert en dat heeft effecten op het gewenste beleid. Via een afgewogen monitoringssysteem werkt de gemeente dit samen met haar partners uit. Dit legt zij ook vast in de prestatieafspraken met de corporaties. Monitoring en evaluatie De acties en afspraken die volgen uit deze Woonvisie zullen op hun actualiteit en effectiviteit gevolgd moeten worden. De gemeente Asten wil de dynamiek op de woningmarkt structureel volgen door monitoring. Het doel hiervan: • Veranderingen op de woningmarkt signaleren of voorspellen. • Tegenvallende of ongewenste ontwikkelingen signaleren en zo mogelijk voorkomen. • Wenselijke ontwikkelingen prognosticeren, initiëren en bevorderen. Cijfermatige monitor: eenvoudig en beknopt De gemeente stelt jaarlijks een overzicht van een beperkt aantal kengetallen op. Hierdoor ontstaat inzicht in de veranderende marktomstandigheden. In de beschrijving bij de monitor geeft de gemeente de belangrijkste conclusies met betrekking tot het woonbeleid

- 62 -

weer en zal indien daartoe aanleiding is haar kaders aanpassen. Belangrijke indicatoren bij de hier geformuleerde beleidsdoelen zijn: • Woningbouwprogramma naar ontwikkelingsfase. • Nieuwgebouwde woningen per jaar, inclusief samenstelling en verdeling over de wijken en kerkdorpen. • Aantal toegekende startersleningen. • Aantal woningen sloop / nieuwbouw per kern. • Ontwikkeling totale woningvoorraad per kern. • Mutaties in de huursector per kern. • Aantal verkochte huurwoningen (inclusief aantal aangeboden woningen / verkoop onder Koopgarant). • Ontwikkeling in de wachttijd voor een huurwoning, per kern, per doelgroep. • Groei en samenstelling bevolking van de gemeente Asten (inclusief de vergelijking hoe deze zich verhoudt met de eerder uitgevoerde prognose). • Saldo vestiging in de gemeente Asten. Kwalitatieve monitor in overleg Naast het verzamelen van cijfers wil de gemeente ook met haar partners in overleg over veranderende omstandigheden. De gemeente wil de jaarlijkse evaluatie en actualisatie van de prestatieafspraken aangrijpen om van gedachten te wisselen met de corporaties. Daarnaast wil de gemeente bestaand overleg met andere partners, zoals de zorginstellingen, huurderbelangenorganisaties en makelaars. Zo krijgt de gemeente steeds een actueel beeld van de markt en houden de partners van de gemeente zicht op het gemeentelijk beleid.

Dit is dus ook goed voor het draagvlak van het gemeentelijk beleid. De resultaten van de monitor worden teruggemeld aan de raadscommissie. De monitor kan aanleiding zijn om het beleid tussentijds bij te sturen. Evaluatie en aanpassing van beleid Naast deze jaarlijkse cyclus ligt een vierjaarlijkse cyclus voor de hand: elke vier jaar veranderen de bestuurlijke context en de situatie op de woningmarkt dusdanig, dat een algehele actualisering van de Woonvisie gewenst is. Voorafgaand aan deze actualisatie zal onder andere via een woonconferentie de uitvoering van het woonbeleid worden geëvalueerd en de actualiteit hiervan worden beoordeeld.

Acties 31. De gemeente Asten gaat haar prestatieafspraken met Bergopwaarts en woCom actualiseren/opstellen. 32. De gemeente streeft naar het realiseren van meerpartijen afspraken om de integraliteit van wonen-welzijn-zorg te waarborgen voor projecten waarin wonen-welzijn-zorg elkaar ontmoeten. 33. De gemeente gaat vanaf 2009 actief invulling geven aan communicatie rondom haar woningbouw- en verbeteractiviteiten. Daarin wordt een leidende rol verwacht van de ontwikkelende marktpartijen en een faciliterende rol van de gemeente. 34. De gemeente gaat samen met haar partners de woningmarkt tweejaarlijks monitoren om haar woonbeleid blijvend te toetsen aan de actualiteit en om de vier jaar uitgebreider onderzoeken. De gemeente zoekt naar afstemming tussen de verschillende onderzoeken onder de burgers van de gemeente. Denk aan afstemming of vervlechting van onderzoek naar leefbaarheid, veiligheid en wonen. 35. Iedere vier jaar zal het woonbeleid met de betrokken partners integraal worden geëvalueerd en geactualiseerd. 36. De gemeente Asten gaat deze Woonvisie aanbieden aan Gedeputeerde Staten van de provincie Brabant en de buurgemeenten ten behoeve van regionale afstemming.

- 63 -

Bijlage 1. Uitvoeringsplan 20010 t/m2019 In het uitvoeringsplan staan opgaven (maatregelen en acties) die voortkomen uit de visie. Voor een deel valt dit al binnen de werkzaamheden van afdelingen, maar voor een deel gaat het om nieuwe activiteiten.

In het uitvoeringsplan is ook de prioriteit aangegeven. Verder is in het schema weergegeven welke partijen bij de verschillende producten, diensten en acties een rol spelen. G=

Gemeente Asten

C=

Corporaties

Concrete uitwerking in uitvoeringsB= woonconsumenten(organisaties) plan De uitvoering van het beleid moet W= welzijnsaanbieders geborgd zijn. De gemeente wil via concrete doelgroep- en gebiedsgerichte Z= zorginstellingen acties en maatregelen zorgen voor deze borging bij gemeentebestuur, M = marktpartijen, projectontwikkelaars politiek en ambtelijke organisatie. Zo’n programma geeft aan welke woningen en flankerende maatregelen wanneer en waar worden gerealiseerd en wie daarbij de relevante partijen zijn. Belangrijke pijlers hierbij zijn: • Het effectief inrichten van de gemeentelijke organisatie afgestemd op de noodzakelijke uitvoering van het programma en / of projecten. • Monitoring van de activiteiten van betrokken actoren om zodoende zicht te houden op gemaakte afspraken en de wijze waarop die worden nagekomen.

-1-

1.

2.

3.

4.

5.

6. 7.

8.

9.

10. 11.

12.

13.

Een op doorstroming gericht bouwprogramma realiseren om dynamiek binnen de woningmarkt te stimuleren. Rechtstreeks nieuwbouw realiseren van woningen voor starters die in beginsel duurzaam beschikbaar zijn en blijven voor starters. Daarbij inzetten op (C)PO, evt. aangevuld met Koopgarantregeling of eisen aan de maatvoering. Onder voorwaarde dat de kernvoorraad op peil blijft, is verkoop van huurwoningen mogelijk. Gemeente maakt afspraak met corporaties over de te verkopen woningen en al dan niet toepassen van Koopgarantregeling. Vasthouden aan huidige toewijzings-methodieken. In de huursector betekent dit deelname via het aanbodmodel. Rangordening voor toewijzing gebeurt bij Bergopwaarts via loting en bij woCom via inschrijfduur. Doorstromers oriëntatie gezinswoningen Een op doorstroming gericht bouwprogramma realiseren om dynamiek binnen de woningmarkt te stimuleren. Gedifferentieerde nieuwbouw naar prijs en kwaliteit. Meer mogelijkheden creëren voor nieuwbouw in particulier opdrachtgeverschap en CPO. Doorstromers oriëntatie zorgwoningen Een op doorstroming gericht bouwprogramma realiseren om dynamiek binnen de woningmarkt te stimuleren. Nieuwbouw van geschikte zorgwoningen in de huur- en koopsector waarbij wordt gestreefd naar Woonkeurnorm, met als eventuele opvolger het GPR-instrumentarium. Gemeente inventariseert het aantal geschikte zorgwoningen binnen koopsector.

Bewustmaken en stimuleren opplussen en aanpassen eigen koopwoning, continueren opplusregeling door Bergopwaarts en woCom voor huurders. Gemeente onderzoekt mogelijkheden voor een financiële stimuleringsregeling voor het aanpassen van huur- en koopwoningen. Corporaties onderzoeken mengvormen van huren en kopen die het voor grotere groepen senioren

-2-

Doorlopend

Maatregel Gemeente en partners gaan na vaststelling van de visie samen aan de slag om dit uitvoeringsprogramma af te stemmen en verder in te vullen. Gemeente en corporaties actualiseren hun prestatieafspraken vervolgens. Overigens kunnen ook afspraken gemaakt worden tussen gemeenten en overige uitvoerende partners. Starters

Jaar start Jaar gereed

Opgave 0.

Betrokken partijen G, C, W, Z, M, B

G, C, M

G, C, B

G, C

C

G, C, M

G, C, M G, C, B

G, C, M

G, C, M

G G, C, Z, W, B

G

C

Verantwoording over 2009

Openstaande actie(s)

15.

16. 17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

-3-

Doorlopend

Jaar start Jaar gereed

Opgave 14.

Maatregel makkelijker maken te verhuizen naar een passende woning en meer keuze bieden. Inzetten van (C)PO voor en door ouderen. Vrijstelling regelen via bestemmingsplan voor tijdelijke mantelzorgrelaties en bijbehorende woningaanpassing. Doelgroep van beleid (aandachtsgroep) Kernvoorraad in stand houden, zijnde 1.400 woningen. Evt. afname tot 1.300 in 2015. Kwaliteitsslag in samenstelling kernvoorraad: met name aansluiting bij woonwensen ouderen (met laag inkomen): geschikte woningen, voornamelijk nieuwbouw. Voor de bepaling van kernvoorraad overgaan van huurprijsbenadering naar woonlastenbenadering, waarin de energetische kwaliteit van woningen een rol krijgt. In dat kader beogen gemeente en corporaties een Prestatieovereenkomst Energie te sluiten, met daarin afspraken over investeringen in de bestaande huurvoorraad alsook duurzame nieuwbouw. De corporaties en gemeente maken afspraken over verkoop van huurwoningen (al dan niet onder regelingen) en wijzen complexen aan waar een terugkoopplicht aan de orde is. Dit om herstructurering op langere termijn beter te kunnen regisseren. Overige doelgroepen I.s.m. corporaties en werkgevers meewerken aan realisatie structurele huisvesting voor arbeidsmigranten, zowel via groepshuisvesting, als reguliere huisvesting.

De komende jaren 50 woningen extra bouwen om tegemoet te komen aan de woonbehoefte van de doelgroep arbeidsmigranten die zich als huishouden hier permanent willen huisvesten. Onderzoek naar gewenste locaties en woonvormen voor woonwagenbewoners, doel: verplaatsing 7 tijdelijke woonwagenplaatsen en op termijn toevoeging van 3 plaatsen tot 2020. De woningcorporaties voeren de taakstelling huisvesting statushouders en GP’ers uit. Om verdringing te voorkomen wordt rekening gehouden met de bouw van 60 extra huurwoningen (woningen die tot de kernvoorraad gaan behoren) die direct of indirect aan deze doelgroep ten goede komen. Wonen, welzijn, zorg Gemeente concretiseert samen met uitvoerende partijen plannen voor kleinschalige woonzorgcombinaties in wijken en dorpen. Gemeente en corporaties werken vraaggericht in het faciliteren van jonge zorgvragers die

Betrokken partijen

G, C, B G

C G, C

G, C

G, C

G, C, M

G, C

G, C

C

G, C, Z, W G, C, Z, W, B

Verantwoording over 2009

Openstaande actie(s)

27. 28.

29.

30.

31. 32.

33.

34.

35.

36.

-4-

Doorlopend

Jaar start Jaar gereed

Opgave 26.

Maatregel kleinschalig willen gaan wonen. Initiatief ligt bij de zorgaanbieders, intermediairs of ouders. Aandacht voor sociale integratie bij realisatie van kleinschalige woonzorgcombinaties in de wijken en dorpen. Bij nieuwbouwplan is een paragraaf over sociale integratie een vereiste. Kwaliteit in de woningvoorraad Gemeente en corporaties maken afspraken over duurzaamheid in de nieuw- en bestaande bouw. Gemeente maakt een plan van aanpak op welke wijze zij participanten in de bouwkolom en ook burgers met nieuwbouwinitiatieven bewust wil maken over de inzet van energetische en duurzame toepassingen. Gemeente neemt actief deel aan de SRE-pilot GPR en beziet in hoeverre deze als algemeen kwaliteitsinstrument is in te zetten in de nieuwbouw en bestaande voorraad. Gemeente en corporaties maken afspraken over potentiële locaties voor verkoop, sloop en/of ingrijpende woningaanpassing. Dit om potentiële herontwikkelingslocaties voor de toekomst in overleg met elkaar veilig te stellen. Van visie naar uitvoering De gemeente gaat haar prestatieafspraken met Bergopwaarts en woCom actualiseren / opstellen. De gemeente streeft naar het realiseren van meerpartijen afspraken om de integraliteit van wonen-welzijn-zorg te waarborgen voor projecten waarin wonen-welzijn-zorg elkaar ontmoeten.

De gemeente gaat vanaf 2009 actief invulling geven aan communicatie rondom haar woningbouw- en verbeteractiviteiten. Daarin wordt een leidende rol verwacht van de ontwikkelende marktpartijen en een faciliterende rol van de gemeente. De gemeente gaat samen met haar partners de woningmarkt tweejaarlijks monitoren om haar woonbeleid blijvend te toetsen aan de actualiteit en om de vier jaar uitgebreider onderzoeken. De gemeente zoekt naar afstemming tussen de verschillende onderzoeken onder de burgers van de gemeente. Denk aan afstemming of vervlechting van onderzoek naar leefbaarheid, veiligheid en wonen. Iedere vier jaar zal het woonbeleid met de betrokken partners integraal worden geëvalueerd en geactualiseerd. De gemeente gaat de Woonvisie aanbieden aan Gedeputeerde Staten van de provincie Brabant en de buurgemeenten t.b.v. regionale afstemming.

Betrokken partijen

G, C, Z

G, C G

G

G, C

G, C G, C, Z, W, M, B

G, C, M

G

G, C

G

Verantwoording over 2009

Openstaande actie(s)

Bijlage 2. Ontwikkelingen in bevolking en woningvoorraad Dit hoofdstuk geeft een beeld van het verloop van de bevolking- en huishoudensontwikkeling. We blikken kort terug en kijken voor de komende jaren vooruit. Daarmee krijgen we zicht op de autonome huishoudens- en de woningvoorraadontwikkeling de afgelopen jaren en voor de komende jaren.

Terugblik Eerst kijken we terug. Welke ontwikkelingen en trends hebben zich de laatste jaren in de gemeente Asten voorgedaan? Laatste jaren: bevolkingsgroei neemt af In totaal wonen er circa 16.500 inwoners in de gemeente Asten. De gemeente bestaat uit drie kernen Asten, Ommel en Heusden. De kerkdorpen Ommel en Heusden zijn aanmerkelijk kleiner en beslaan resp. 6% en 15% van het totale inwonersaantal. Zoals in figuur 2.1 is te zien schommelt de bevolkingsgroei de laatste jaren, dit wordt voornamelijk veroorzaakt door variatie in het migratiesaldo aangezien de natuurlijke aanwas over de jaren 2001-2006 positief blijft. De schommelingen in vestiging en vertrek lijken een duidelijke samenhang te vertonen met de veranderingen binnen de woningvoorraad. De woningbouwproductie laat een wisselvallig verloop zien en is blijkbaar onvoldoende geweest om de mensen vast te houden of om meer mensen aan te trekken. Figuur 2.1: Gemeente Asten. Demografische ontwikkeling en ontwikkeling woningvoorraad 2001-2006

200 150 100 50 0 -50 2001

2002

2003

2004

Bevolkingsgroei Verandering woningvoorraad Geboorteoverschot Vestigingsoverschot (incl. buitenlandse migratie) Bron: CBS, bewerking Companen 2008.

-5-

2005

2006

Migratiestromen: vooral jongeren trekken weg.… De volgende figuur geeft een trendbeeld van de migratiestromen naar leeftijd die van en naar de gemeente Asten verhuizen. Wanneer we de vestigers en vertrekkers van de jaren 2001-2006 uit alle leeftijdsklassen bij elkaar optellen, dan komen we uit op een positief migratiesaldo van +59. Opvallend zijn de zowel positieve als negatieve uitschieters in verschillende leeftijdsklassen. Een verklaring voor deze toe – en afnamen kan het gereedkomen van nieuwbouw zijn. Zo zijn de uitschieters voor de leeftijdsgroep 65 jaar en ouder in 2004 en 2006 te verklaren door de verbouw van het verzorgingstehuis Woonzorgcentrum Sonnehove in Someren, waarvoor zo’n 60 mensen tijdelijk zijn verhuisd naar verzorgingstehuis Bartholomeus in Asten. Negatieve saldi komen vooral voor bij jongeren van 15 tot 25 jaar en, in sommige jaren, ook bij de 65-plussers. Voor jongeren is dit overigens lang niet altijd te wijten aan het ontbreken van passende huisvestingsmogelijkheden. Ook studie, werk en relatievorming zijn hier redenen voor. Figuur 2.2: Gemeente Asten. Migratie naar leeftijd 2002-2006 100 80 60 40 20 0 -20 -40 -60 -80 -100 0-14 jaar

15-24 jaar

25-39 jaar 2002

2003

2004

40-64 jaar 2005

65 jaar en ouder

2006

Bron: Cijfers gemeente Asten, CBS, bewerking Companen 2008.

Gerealiseerde verhuizingen Bijna eenderde van de huishoudens in Asten is in de afgelopen vijf jaar minimaal één keer verhuisd. Ruim een vijfde hiervan is starter. Driekwart van de huishoudens die van de ene zelfstandige woning naar de andere verhuisde, bleef in Asten wonen. Ruim eenderde van de huishoudens maakt de overstap van een huur naar een koopwoning, omgekeerd gaat eentiende van de huidige kopers naar een huurwoning (tabel 2.1). Tabel 2.1: Gemeente Asten. Gerealiseerde verhuizingen naar koop en huur Na verhuizing Huurwoning

79%

21%

Huurwoning

35%

65%

Koopwoning

89%

11%

Totaal Bron: SRE Woningmarktonderzoek 2007.

70%

30%

Vorige situatie

Koopwoning Onzelfstandig

-6-

Migratie naar richting: nauwe relatie met buurgemeenten, trek naar de stad Als we kijken naar de richting van vestiging en vertrek in tabel 2.2 en figuur 2.3, dan vallen twee zaken op: • Asten heeft een sterke positie binnen de subregio: meer vestigers dan vertrekkers. • Met name tussen Asten, Someren en Deurne vindt er veel uitwisseling plaats. • Een relatief sterk negatief saldo met de grotere steden in Brabant: dat zijn hoogstwaarschijnlijk de jongeren die vanwege studie of werk naar de stad trekken. Tabel 2.2: Gemeente Asten. Vertrek en vestiging naar richting 2001-2007 Vestiging vanuit

Vertrek naar

Saldo

Someren

602

413

189

Deurne

485

464

21

Helmond

340

333

7

Eindhoven

228

330

-102

Geldrop-Mierlo

97

70

27

Gemert-Bakel

62

69

-7

Breda

36

70

-34

s-Hertogenbosch

24

36

-12

Tilburg

81

151

-70

Overig Noord-Brabant

636

544

92

Horst aan de Maas

17

22

-5

Maastricht

34

51

-17

Meijel

26

48

-22

Nederweert

33

27

6

Sevenum

3

10

-7

Venlo

32

25

7

Venray

16

18

-2

Weert

18

35

-17

Overig Limburg

142

149

-7

Overige provincies

519

567

-48

Totaal Nederland

3431

3432

-1

Buitenland* 276 271 *Buitenlandse migratiecijfers zijn beschikbaar tot 2006, CBS 2008

5

Figuur 2.3: Gemeente Asten. Vertrek en vestiging naar richting 2001-2007

Bron: Migratiecijfers gemeente Asten, CBS 2008.

-7-

Prov. Brabant

Prov. Limburg

Overige provincies

Vooruitblik: bevolkings- en huishoudensprognose Om een beeld te krijgen van de toekomstige woningbehoefte is het belangrijk om de bevolkings- en huishoudensprognose nader in beeld te brengen. Wij zijn hierbij uitgegaan van de provinciale prognose (Provincie Noord-Brabant, 2008). De bevolking: omslagpunt van groei naar afname in 2015 bereikt De provinciale prognose 2008 toont voor Asten tot 2015 nog een lichte bevolkingsgroei. Er zullen naar verwachting 190 mensen bij komen; van 16.395 in 2008 tot 16.585 in 2015/2016. Daarna zal het aantal flink afnemen tot 16.000 in 2030. Zoals figuur 2.4 uitwijst, vinden er tevens flinke verschuivingen plaats in de samenstelling van de bevolking. De komende jaren zullen ontgroening en vergrijzing steeds sterker doorzetten. Opvallend is de sterke afname in de leeftijd van 35-54 jaar: dat is de leeftijdscategorie die op dit moment juist sterker is vertegenwoordigd. Figuur 2.4: Gemeente Asten. Bevolkingsontwikkeling 2008 tot 2030

85 jaar en ouder 75-84 jaar 65-74 jaar

2030 2020 2015 2010 2008

55-64 jaar 35-54 jaar 25-34 jaar 15-24 jaar 0-14 jaar 0

1.000

2.000

3.000

4.000

5.000

6.000

Bron: Prognose provincie Noord-Brabant 2008.

In figuur 2.5 worden de relatieve toe- en afnamen per leeftijdsklasse weergegeven. Figuur 2.5: Gemeente Asten. Bevolkingsontwikkeling in % 2008 tot 2030

85 jaar en ouder

188%

75-84 jaar

158%

65-74 jaar

67%

-37%

1

2%

55-64 jaar 35-54 jaar

-14%

25-34 jaar

-20%

15-24 jaar

-18%

-50%

0-14 jaar 0%

50%

100%

Bron: Prognose provincie Noord-Brabant 2008.

-8-

150%

200%

Wat valt op? • Asten verliest vooral gezinnen (35-54 jaar), compensatie door groei van potentiële gezinsvormers (25-34 jarigen) en jongeren is niet te verwachten aangezien in deze leeftijdsklassen ook sterke afnamen worden voorzien. • Er is naast ontgroening sprake van vergrijzing. De prognose van 2008 laat een toename van het aantal 55-plussers met 56% zien in de periode 2008 tot 2030, een stijging van 7 procentpunt ten opzichte van de 49% die uit de prognose van 2005 bleek. De Peelregio zit daar net beneden. De huishoudens: groei door sterke vergrijzing, afname gezinnen Samenstelling en ontwikkeling van de bevolking is een interessant gegeven, maar voor het woonbeleid is de huishoudensontwikkeling interessanter. De toekomstige vraag naar huishoudens geeft een beeld van de woningvraag voor de komende jaren. De provinciale huishoudensprognose gespecificeerd naar huishoudenstypen, is weergegeven in tabel 2.3 en figuur 2.6. Tabel 2.3: Gemeente Asten. Ontwikkeling van het aantal huishoudens 2008 tot 2020 2008

2010

2015

2020

2008 tot 2020

Eenpers. hh.

1.515

1.605

1.830

2.070

+555

Samenw. z. kind

2.085

2.135

2.235

2.270

+185

Samenw. m. kind

2.385

2.355

2.260

2.170

-215

Eenouder hh.

275

270

340

415

+140

Overige hh. 1)

25

20

10

5

-20

Totaal 6.285 6.385 6.675 6.930 +645 1) Tot de 'overige huishoudens' behoren personen die geen partnerrelatie of ouder-kindrelatie hebben, maar die wel een gezamenlijk huishouden voeren. Bron: Prognose provincie Noord-Brabant 2008.

Het aantal huishoudens tussen 2008 en 2020 neemt met 645 toe. Dit betekent een jaarlijkse toename van ruim 50 huishoudens tussen 2008 en 2020. De kleine huishoudens zullen sterk toenemen. Het aantal Gezinnen met kinderen neemt af. Figuur 2.6: Gemeente Asten. Ontwikkeling van het aantal huishoudens 2008 tot 2020 3.000

2.500

2.000

1.500

1.000

500

0 Eenpers. hh.

Samenw. z. kind

Samenw. m. kind 2008

2010

Bron: Prognose provincie Noord-Brabant 2008.

-9-

2015

Eenouder hh. 2020

Overige hh. 1)

Terugblik nieuwbouw en huidige woningvoorraad Voor het bepalen van de woningbouwopgave is het belangrijk om zowel te kijken naar de kwantiteit en kwaliteit die toegevoegd moeten worden. Het startpunt hiervoor is de bestaande voorraad: hoe laat zich de Astense woningvoorraad kenmerken? En welke woningtypen zijn de afgelopen jaren vooral toegevoegd? Naast de analyse van de huidige voorraad zijn de huishoudensprognose en de woonwensen van de bevolking bepalend. Voor de analyse van de bestaande voorraad en de woonwensen in hoofdstuk 3 en 4 hebben we voor zover mogelijk gebruik gemaakt van het SRE onderzoek 2007.

Terugblik nieuwbouw In totaal zijn er in de periode 2001-2008 zo’n 740 woningen aan de voorraad toegevoegd, 4 daarmee ligt Asten goed op schema voor wat betreft de minimum taakstelling . De nadruk heeft de afgelopen jaren voornamelijk op nieuwbouw binnen de koopsector gelegen (zie figuur 2.7). De (eengezins) huursector blijft achter, terwijl, gelet op de huishoudens-ontwikkeling (figuur 2.6), verwacht mag worden dat de vraag naar huurwoningen zal toenemen. Figuur 2.7: Gemeente Asten. Nieuwbouw naar type en eigendomsvorm 140 120 100 80 60 40 20

Eg huur

Mg huur

Eg koop

20 08

20 07

20 06

20 05

20 04

20 03

20 02

20 01

0

Mg koop

Bron: CBS 2008, Woningbouwmonitor 2005-2010 e.v. situatie oktober 2008, gemeente Asten.

4

De minimum taakstelling 2005-2010 volgens de SRE Monitor 2007 ligt voor Asten op 82 woningen per jaar.

- 10 -

Bijlage 3. Begrippenkader Aandachtsgroep van beleid Huishoudens die niet of onvoldoende zelfstandig in goede en betaalbare huisvesting kunnen voorzien. Volgens VROM gelden de volgende inkomensgrenzen (prijspeil 2008): Alleenstaande tot 65 jaar tot € 20.600 Meerpersoonshuishoudens tot 65 jaar tot € 27.950 Alleenstaande boven 65 jaar tot € 18.525 Meerpersoonshuishoudens boven 65 jaar tot € 24.625 Aangepaste woningen

Woningen die zijn aangepast voor mensen met een lichamelijke beperking, door bijvoorbeeld een hellingbaan voor de voordeur, verbrede deuren, geen drempels, speciale voorzieningen in de badkamer.

Aanpassingen in huis

Ingrepen of voorzieningen in de woning om deze geschikt te maken voor mensen met een functiebeperking, zoals de aanleg van een hellingbaan.

BBSH

Het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH) regelt de uitvoering van de woningwet ten aanzien van de toelating van woningcorporaties, de taken en het toezien van deze instellingen.

Begeleid wonen

Wonen met begeleiding thuis om te zorgen dat mensen met een beperking zelfstandig kunnen wonen.

Beschermd wonen

Woon- en verblijfsvormen met 24-uurs nabije zorg en bescherming (inclusief toezicht). Met nabij wordt gedoeld op de zorg die permanent aanwezig is. In het algemeen betreft het onzelfstandig wonen, met zowel fysieke aanpassingen als de aanwezigheid van zorginfrastructuur. Het kan voorkomen dat er voorzieningen voor zelfstandig wonen aanwezig zijn (bijvoorbeeld een keuken). Vaak ligt de nadruk op groepswonen. Plaatsen waar ‘beschermd wonen’ wordt aangeboden zijn bijvoorbeeld: verpleeghuizen, deel van de verzorgingshuizen, kleinschalige vormen van groepswonen (bijvoorbeeld voor dementerende ouderen). Particulieren verwerven in groepsverband een bouwkavel met woonbestemming. Hiervoor organiseren zij zich meestal in een vroeg stadium in een stichting of vereniging zonder winstoogmerk, die als opdrachtgever naar architect en aannemer van het project optreedt. Uiteindelijk worden de woningen dus in groepsverband gerealiseerd.

Collectief particulier opdrachtgeverschap

Dure scheefheid

Dit betreft huishoudens behorende tot de aandachtsgroep, gehuisvest in een huurwoning boven de aftoppingsgrens (€ 535).

Doorstromer

Een binnen Nederland verhuizend huishouden. Voor en na de verhuizing is het huishouden de hoofdbewoner van een woning. De vorige woning is na de verhuizing beschikbaar voor nieuwe huishoudens.

Domotica

Technische aanpassingen in huis (zoals automatisch in- en uitschakelen van verwarming, verlichting of elektrische apparaten), maar ook mogelijkheden voor inbraakbeveiliging en alarmering, zodat oudere mensen of mensen met een handicap in hun eigen woning kunnen blijven wonen.

Eigen behoefte

Woningbehoefte voor de opvang van de vraag die vanuit de huidige bevolking ontstaat.

Eengezinswoning

Ook wel grondgebonden woning, de typen lopen uiteen van een tussenwoning en hoekwoning tot twee onder een kap, villa en landhuis.

Extramuralisering

De maatschappelijke tendens om wonen in zorginstellingen (intramuraal) zoveel mogelijk te vervangen door wonen in zelfstandige woningen, waarin zorg wordt verleend.

Geschikt wonen

Zelfstandige woning die geschikt is (of eenvoudig geschikt te maken) voor bewoning tot op hoge leeftijd, ook in geval van fysieke handicaps of chronische ziekten van bewoners. De eisen aan een levensloopbestendige woning hebben betrekking op: • toegankelijkheid (voor gebruikers van rolstoelen, rollators en overige loophulpmiddelen); • veiligheid (ongeval-, inbraak- en brandpreventie); • gebruiksgemak (comfortaspecten die verband houden met ouderdom); • zorgverlening (aanpasbaarheid in verband met zorgverlening thuis); • wijk- en woonomgeving (essentiële voorzieningen, sociale veiligheid); • aanpasbaarheid (voorbereid op levensloopbestendig: snel, eenvoudig en goedkoop geheel toegankelijk te maken). Betaalbare huurvoorraad die wordt bewoond door huishoudens die niet tot de aandachts-

Goedkope scheefheid

- 11 -

groep behoren. Huishouden (WoON)

Elke alleenstaande en tevens elke groep van twee of meer personen die in huiselijk verband samenleven.

Huisvestingsverordening

Een huisvestingsverordening biedt gemeenten de mogelijk om regels vast stellen voor de verdeling van woonruimte.

Huurtoeslag

Bijdrage van de rijksoverheid in de huur voor mensen die in een huurwoning wonen en die in verhouding tot hun inkomen te veel huur betalen; uitbetaald door de belastingdienst.

Huurprijsgrenzen

Kwaliteitskortingsgrens (per 1/7/2008) Aftoppingsgrens huishouden 1 en 2 personen Aftoppingsgrens huishouden 3 personen of meer Maximale huurprijsgrens huurtoeslag

Inbreidingslocatie

(Her-)ontwikkeling van lege plekken binnen bestaand gebouwd gebied.

Intramurale voorzieningen

Letterlijk ‘binnen de muren’; (woon)instellingen die dag- en nachtzorg, hulpverlening en begeleiding bieden; instellingen in de gehandicaptenzorg, ziekenhuiszorg, verpleeghuiszorg en geestelijke gezondheidszorg; bieden 24-uurszorg aan mensen die intensieve zorg en begeleiding nodig hebben.

Kernvoorraad

De kernvoorraad betreft de voorraad huurwoningen van de woningcorporaties met een zodanige huurprijs dat deze woningen geschikt zijn voor de primaire doelgroep. Het betreft alle huurwoning in de sociale sector tot de 2e aftoppingsgrens in het kader van de huurtoeslag van € 535 (prijspeil 1 juli 2008), dus inclusief de woningen tot de 1e aftoppingsgrens van € 500.

Kleinschalig beschermd wonen

Wonen, welzijn en zorg zijn sterk met elkaar verweven. Zorg en toezicht zijn 24 uur per dag aanwezig. Begeleiding en huisvesting van cliënten is groepsgewijs georganiseerd. De zorgverlening is meestal volledig inpandig beschikbaar.

Koopgarant / terugkoopgarantie

Een korting op de aankoopprijs van de woning, terugkoopgarantie en delen in winst en verlies met de verkopende partij.

Koopstarter

Een huishouden dat op zoek is naar een zelfstandige koopwoning en hierbij een huurwoning leeg achterlaat.

Levensloopbestendige woning (ook wel geschikte zorgwoning genoemd)

Zelfstandige woning die geschikt is (of eenvoudig geschikt te maken) voor bewoning tot op hoge leeftijd, ook in geval van fysieke handicaps of chronische ziekten van bewoners. De eisen aan een levensloopbestendige woning hebben betrekking op: • toegankelijkheid (voor gebruikers van rolstoelen, rollators en overige loophulpmiddelen); • veiligheid (ongeval-, inbraak- en brandpreventie); • gebruiksgemak (comfortaspecten die verband houden met ouderdom); • zorgverlening (aanpasbaarheid in verband met zorgverlening thuis); • wijk- en woonomgeving (essentiële voorzieningen, sociale veiligheid); • aanpasbaarheid (voorbereid op levensloopbestendig: snel, eenvoudig en goedkoop geheel toegankelijk te maken).

€ 349 € 500 € 535 € 632

Maatschappelijk Gebonden Dit is een vorm van verkoop van een woning door een woningcorporatie (soms met Eigendom korting), waarbij deze met de koper afspreekt de woning bij (door)verkoop als eerste aan te bieden aan de corporatie. Daarbij wordt de winst of het verlies gedeeld. De corporatie beslist daarna of de woning opnieuw verkocht wordt aan een volgende koper of opnieuw wordt verhuurd. Een voorbeeld van een MGE-constructies is KoopGarant. Meergezinswoning

Ook wel aangeduid als gestapelde woning. Een deel van een gebouw met meerdere woningen, zoals een flatwoning, appartement, galerijflat, etagewoning, boven- en benedenwoning, portiekwoning of maissonette.

Nultredenwoning

Woning met alle primaire ruimten (woonkamer, slaapkamer, keuken, douche, toilet) op één woonlaag. Opplussen is het verbeteren van bestaande woningen zodat ze bruikbaar en veilig zijn voor oudere mensen of mensen met een lichte handicap.

Opplussen Particulier Opdrachtgeverschap

De rijksoverheid wil de zeggenschap van de burger vergroten, en particulier opdrachtgeverschap is hier een instrument voor. Bij particulier opdrachtgeverschap is de burger zelf opdrachtgever van de bouw van zijn eigen huis, dat wil zeggen dat de toekomstige bewoner zelf bouwgrond verwerft en zelf bepaalt met welke partijen (aannemer, architect) en op welke wijze de woning wordt gerealiseerd. Dat kan individueel of met een groep toekomstige bewoners.

- 12 -

Plancapaciteit

Bekende locaties voor woningbouw en het aantal woningen dat naar verwachting daar gebouwd kan worden, ongeacht de procedurele status. Plancapaciteit leidt niet altijd tot realisatie.

Seniorenwoningen

Woningen die specifiek bedoeld zijn voor senioren. Vergelijk: nultredenwoning / geschikte zorgwoning.

Statushouder

Vluchtelingen met een verblijfsvergunning.

Starter

Huishouden dat op zoek is naar een zelfstandige woning en nieuw gevormd is (huwelijk, samenwonen, scheiding, vanuit onzelfstandig wonen naar zelfstandig wonen) en dat geen woning leeg achterlaat.

Verzorgd wonen

Al dan niet zelfstandige eenheden of woningen, die op basis van fysieke kenmerken geschikt zijn voor wonen en zorg. Daarbij is de mogelijkheid tot het verkrijgen van extramurale verzorging, verpleging & begeleiding én hotel- en welzijnsdiensten in deze woningen onlosmakelijk onderdeel van het geboden arrangement. Zorg op afroep is mogelijk. Extra ruimte in de woning voor verzorging en de directe fysieke nabijheid van zorgvoorzieningen en diensten (al dan niet binnen het complex) zijn specifieke kenmerken van deze vorm van wonen. Vaak gaat het om geclusterde woonvormen. Verzorgd wonen wordt bijvoorbeeld aangeboden in: verzorgingshuizen, woonzorgcomplexen, aanleunwoningen, ADL-clusters (Algemene Dagelijkse Levensbehoeften). In de buurt van zorgsteunpunten (ook wel woonzorgzones).

Wmo

Wet maatschappelijke ondersteuning; regelt een samenhangend aanbod van zorg- en welzijnsvoorzieningen die gemeente verstrekken aan mensen die zorg nodig hebben, bijvoorbeeld huishoudelijke verzorging, woningaanpassingen of vervoer naar dagactiviteiten; gericht op het bevorderen van maatschappelijke participatie en civil society; de wet vervangt de wet voorzieningen gehandicapten (wvg), de welzijnswet en delen van de AWBZ; inwerkingtreding 01-01-2007.

Woonservicegebieden of woonservicezones

Een woonservicezone is een (deel van een) wijk of dorp waarin optimale condities zijn geschapen voor wonen met zorg en welzijn. Woonservicezones zijn een middel om zorg en diensten weer meer in de wijk te brengen, waardoor mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen.

Woonzorgcomplex

Cluster van zelfstandige zorgwoningen waar zorg thuis geleverd kan worden. Vaak voorzien van multifunctionele ruimten voor dagbesteding en recreatie. Welzijn en dienstverlening behoren tot het servicepakket van het complex. Veilige en beschutte bouwvorm met soms een bewaakte entree.

Zorgwoning

Verzamelnaam voor die woningen die aangepast zijn voor bewoners met een lichamelijk en/of geestelijke handicap en waar zorg geleverd wordt of de levering van zorg (in de toekomst) mogelijk is. In de Woonvisie worden drie typen zorgwoningen onderscheiden: geschikt, verzorgd en beschermd.

- 13 -

Bijlage 4. Kernprofielen Kern Asten Leeftijdsopbouw

Huishoudensamenstelling

Totaal aantal inwoners Asten is 12.948

Er zijn 5.150 huishoudens in Asten met een gemiddelde grootte van 2,5 personen.

35%

45%

30%

40% 35%

25%

30% 20%

25%

15%

20% 15%

10%

10% 5%

5% 0%

0% 0-15

15-25

25-45 Asten

45-65

Eenpersoons huishouden

65+

Tweepersoons huishouden Asten

Gemeente Asten

Gezin

Gemeente Asten

Gemiddeld inkomen

Woningvoorraad naar type

Gem. maandelijks besteedbaar inkomen € 1.475, ‘05

Aantal woningen in de voorraad: 4.975 100%

45%

90% 40%

80%

35%

70% 30%

60%

25%

50%

20%

40% 15%

30% 10%

20%

5%

10% 0% < € 1.150

€ 1150 - € 2.017

0%

> € 2.017

Eengezins Asten

Meergezins

Geschikte (zorg) woningen

Gemeente Asten

Asten

Gemeente Asten

Huur- en koopsector naar prijsklassen 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% < € 343,49

€ 343,49 - € 526,89

> € 526,89

< € 186.000

Huur

€ 186.000 - € 320.000 Koop

Asten

- 14 -

Gemeente Asten

> € 320.000

Kern Heusden Leeftijdsopbouw

Huishoudensamenstelling

Totaal aantal inwoners Heusden is 2.450

Er zijn 820 huishoudens in Heusden met een gemiddelde grootte van 3 personen.

35%

60%

30%

50%

25% 40%

20% 30%

15% 10%

20%

5%

10%

0%

0%

0-15

15-25

25-45 Heusden

45-65

65+

Eenpersoons huishouden

Tweepersoons huishouden Heusden

Gemeente Asten

Gezin

Gemeente Asten

Gemiddeld inkomen

Woningvoorraad naar type

Gem. maandelijks besteedbaar inkomen € 1.284, ‘05

Aantal woningen in de voorraad: 780 100%

60%

90% 50%

80% 70%

40%

60% 30%

50% 40%

20%

30% 20%

10%

10% 0% < € 1.150

€ 1150 - € 2.017 Heusden

0%

> € 2.017

Eengezins

Gemeente Asten

Meergezins Heusden

Geschikte (zorg) woningen

Gemeente Asten

Huur- en koopsector naar prijsklassen

60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% < € 343,49

€ 343,49 - € 526,89

> € 526,89

< € 186.000

Huur

€ 186.000 - € 320.000 Koop

Heusden

- 15 -

Gemeente Asten

> € 320.000

Kern Ommel Leeftijdsopbouw

Huishoudensamenstelling

Totaal aantal inwoners Ommel is 930

Er zijn 340 huishoudens in Ommel met een gemiddelde grootte van 2,8 personen. 50%

35%

45%

30%

40%

25%

35%

20%

30% 25%

15%

20%

10%

15%

5%

10% 5%

0% 0-15

15-25

25-45

45-65

65+

0% Eenpersoons huishouden

Ommel Gemeente Asten

Tweepersoons huishouden Ommel

Gezin

Gemeente Asten

Gemiddeld inkomen

Woningvoorraad naar type

Gem. maandelijks besteedbaar inkomen € 1.409, ‘05

Aantal woningen in de voorraad: 285 100%

50%

90%

45% 40%

80%

35%

70%

30%

60%

25%

50%

20%

40%

15%

30%

10%

20%

5%

10%

0% < € 1.150

€ 1150 - € 2.017 Ommel

0%

> € 2.017

Eengezins

Gemeente Asten

Meergezins Ommel

Geschikte (zorg) woningen

Gemeente Asten

Huur- en koopsector naar prijsklassen

60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% < € 343,49

€ 343,49 - € 526,89

> € 526,89

< € 186.000

Huur

€ 186.000 - € 320.000 Koop

Ommel

Bron: CBS 2008, SRE Woningmarktonderzoek 2007-2008.

- 16 -

Gemeente Asten

> € 320.000

Bijlage 5. Inspraakreacties samengevat Van 11 juni t/m 23 juli 2009 heeft de concept Woonvisie ter inspraak gelegen. Tijdens deze periode is er een Zeepkistavond gehouden waarbij belangengroepen, woon-, welzijn- en zorgaanbieders ieder enkele minuten tijd kregen om een reactie te geven op de visie. Daarnaast is de concept Woonvisie besproken in de commissie Ruimte en zijn er enkele schriftelijke reacties binnengekomen. De reacties hebben op een enkel punt geleid tot bijstelling van de visie. Veel reacties zijn terug te voeren tot twee thema’s die hierna nader Ontvangen inspraakreacties: worden toegelicht. • • • • • • • • • • •

KBO Koepel Zorgvragers SRE Dorpsraad Heusden Onis MEE Zuidoost Brabant VAC Asten/Someren J Architecten Ambtelijke organisatie Raadscommissieleden

Situering voorzieningen Met name vanuit de KBO en de Koepel Zorgvragers is gewezen op een verdere concentratie van voorzieningen in Asten. Dit wordt als ongewenst gezien, willen senioren langer zelfstandig kunnen blijven wonen in de kernen Heusden en Ommel. De Woonvisie onderschrijft het belang van zowel het bouwen van geschikte zorgwoningen nabij voorzieningen, áls het aanpassen van de huur- en koopvoorraad zodat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen in hun eigen woonomgeving. Het behoud van de leefbaarheid blijft altijd een aandachtspunt, een punt dat terugkomt bij de invulling van plangebied in zowel herstructurerings-, inbreidings- als uitbreidingssituaties. De keuze voor typen woningen, het profiel van de te huisvesten doelgroepen, de reeds aanwezige voorzieningen en de haalbaarheid van nieuwe voorzieningen spelen allemaal een rol bij de planinvulling. Hierbij geldt dat de gemeente niet de enige partij is, maar de markt ook een rol speelt. Wat winkelvoorzieningen betreft, is er een rol voor marktpartijen. De gemeente kan, in samenwerking met de woningcorporaties en zorgpartijen, faciliteren in ‘ontmoeting’. Waarbij ze overigens aangeeft dat niet bij elk cluster seniorenhuisvesting vanzelfsprekend een voorzieningpakket georganiseerd wordt.

Aanpassen bestaande huur- en koopvoorraad Er is een grote behoefte aan een inventarisatie van de voor senioren ‘geschikte’ woningvoorraad, in de huur, maar met name in de koopsector. Wat betreft de huursector hebben de woningcorporaties inzicht in het aantal geschikte zorgwoningen. In de koopsector ontbreekt dit inzicht nog. Richting de gemeente is tijdens de inspraakavond de suggestie gedaan om werk te maken van een dergelijke inventarisatie binnen de koopsector, en daarnaast om acties op te pakken als het bewustmaken van eigenaar bewoners om preventief maatregelen te nemen en om als gemeente woningaanpassingen, óók bij particulieren, te stimuleren. In de Woonvisie is dit punt krachtiger verwoord, waarbij ten eerste wordt ingezet op inventarisatie, ten tweede op bewustmaking en afhankelijk van de resultaten tot slot op eventuele ontwikkeling en inzet van stimulerende maatregelen vanuit de gemeente.

- 17 -