GR24.06.22B Jaarstukken 2023 definitief

Uitvoeren lokaal preventieakkoord In het schooljaar 2022/2023 zijn de basisscholen in de gemeente Asten betrokken bij het Preventieakkoord door aan alle leerlingen van groep acht groepsdruk lessen van Bureau Halt aan te bieden. Ook zijn alle basisscholen benaderd met de vraag of het schoolterrein 100% Rookvrij is en of ze hier nog ondersteuning bij nodig hebben. Er zijn diverse gesprekken gevoerd met het Varendonck College over preventie van middelengebruik. De school denkt op dit moment na om met het programma “Helder op school” van het Trimbos instituut aan de slag te gaan. Uitgevoerde acties vanuit het Regioproject Skip die Trip in 2023 zijn: Een online webinar drugsgebruik op evenementen; Kick off festivalcampagne SKIP die dip en leidraad 'drugs & evenementen' bij Front of House Masterclass drugs en jongeren; Webinar “Doe toch normaal!?” over (de)normalisering van drugsgebruik; Communicatiecampagne 'Skip die Trip'; Campagne-festivalpubliek, 'Skip die Dip'; Leidraad drugs bij evenementen, en Cannabis interventie. Weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis is het streven van het “Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)”.

Het afgelopen jaar is er binnen het beleidsteam Sociaal Domein gekeken welke thema’s raakvlakken hebben, welke thema’s in de huidige vorm kunnen doorlopen, welke thema’s opnieuw opgepakt moeten worden en bij welke thema’s kansen zijn voor 28

verdere verdieping. Het plan van aanpak is in september ingediend en goedgekeurd. Hiermee zijn de financiële middelen voor 2024 t/m 2026 geborgd. Op 22 juni is de commissie Samenleving en Bestuur geïnformeerd over de ontwikkelingen rondom het GALA. Op 16 november is de Adviesraad Sociaal Domein ook bijgepraat. Aansluiten bij de JOGG-aanpak is door de Brede SPUK-regeling 2023 – 2026 nu mogelijk. Per 1 januari 2024 gaat de gemeente Asten een samenwerking aan met Stichting JOGG – Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst voor de periode van 1 januari 2024 tot 1 januari 2027. Door de samenwerking met stichting JOGG creëren we een nieuwe lokale aanpak (een JOGGwerknet) in onze gemeente waarmee we de leefomgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien, structureel gezonder kunnen maken. 3.1.14. Meer aandacht geven aan armoedebeleid In 2023 heeft de gemeenteraad de nota inkomensondersteuning en de aangepaste verordeningen Inkomensondersteuning en Individuele Inkomenstoeslag vastgesteld. Per 1 januari 2024 zijn de wijzigingen in gegaan. De grootste wijziging is het verhogen van de inkomensgrens naar 120%. We besteden veel aandacht aan de communicatie hiervan, onder andere met een nieuwe folder. In 2024 gaan we verder met de tweede fase van de harmonisatie van de minimaregelingen.

In november 2023 is een motie ingediend en aangenomen waarin het college gevraagd is of de sport- en cultuurvoucher uitgebreid kan worden met een breder cultuuraanbod. 3.1.15. Plan maken om taalontwikkeling te bevorderen en laaggeletterdheid terug te dringen In samenwerking met de lokale partners (Onis Welzijn, bibliotheek, ROC ter AA en stichting Lezen & Schrijven) en gemeente Someren werken we continu aan het versterken van de basisvaardigheden van onze inwoners. We hebben een folder gemaakt voor organisaties die mensen tegenkomen die moeite hebben met deze basisvaardigheden. Deze folder bevat informatie over hoe je laaggeletterdheid kunt herkennen, wat het cursusaanbod in Asten en Someren is en wie de lokale aanspreekpunten zijn die kunnen meedenken over welk aanbod passend is voor iemand. Tijdens de Week van Lezen en Schrijven in september hebben er verschillende activiteiten plaatsgevonden om het bewustzijn over laaggeletterdheid te vergroten, waaronder voorlezen en flyeren op de weekmarkt en een ontbijtsessie voor werkgevers. Samen met gemeente Someren en de lokale partners hebben we een plan gemaakt om in 2024 verder te gaan met de aanpak van laaggeletterdheid.

We zijn onder andere bezig met het proactief informeren van organisaties die veel contact hebben met laaggeletterden en het actief promoten van het aanbod voor de groep mensen die Nederlands als tweede taal heeft zoals bijvoorbeeld inwoners met een migratieachtergrond. 3.1.16. Begeleiden van mensen bij levensgebeurtenissen Onder het mom van het versterken van de sociale basis, vallend onder het GALAakkoord, worden initiatieven ontwikkeld waardoor ontmoeting kan ontstaan. In het 2e kwartaal 2023 is gestart met een wekelijks koffie-uurtje in zowel Asten als Heusden. Het Sociaal Team Asten is in hun gesprekken alert op gebeurtenissen die van invloed zijn op het leven van inwoners. 3.1.17. Lokale educatieve agenda 2024-2027 In de stuurgroep LEA van 4 december jl. is de concept LEA 2024-2027 besproken. Planning is dat de LEA 2024-2027 in het 1ste kwartaal van 2024 wordt vastgesteld. Een grafisch ontwerper bewerkt de concept-LEA tot een agenda op 2 A-4tjes. 3.1.20. Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein 2023 De in het uitvoeringsprogramma opgenomen activiteiten worden continu gemonitord. In juni 2023 en januari 2024 is uw raad inhoudelijk geïnformeerd over de voortgang.

29

Bruisende en aantrekkelijke kernen Wat wilden we bereiken? Van Asten, Heusden en Ommel willen wij nog aantrekkelijkere kernen maken voor (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. Dat betekent investeringen doen in de centra, in de uitstraling en in belangrijke voorzieningen zoals scholen en de verkeersveiligheid.

Welke beleidsnota's waren relevant?  

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Asten 2022-2027; Bestuursopdracht binnensport Asten.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Bruisende en aantrekkelijke kernen 3.2.1. Visie Ommel 1000+ uitvoeren De gemeente verricht inspanningen om extra woningen te kunnen bouwen in Ommel en heeft daarvoor gronden verworven, onder andere aan de Hogeweg. De werkgroep Ommel 1000+ heeft gewerkt aan diverse deelprojecten die leiden tot kleine en grote burgerinitiatieven zoals het meer aantrekkelijk maken van het hart van Ommel waaronder het plein (of pleinen), een kunstwerk dat de trambaan nabij de Oostappense Heide beeldend weergeeft. Als deze projecten meer definitief zijn en het benodigde bedrag inzichtelijk is dan zal de werkgroep Ommel 1000+ hiervoor een concreet verzoek doen aan de raad. 3.2.2. Dorpsvisie Heusden Op 23 mei 2023 is de Dorpsvisie Heusden formeel aangeboden aan raad en college. In de komende periode gaan we kijken op welke manier hieraan een vervolg kan worden gegeven en wat daarvoor benodigd is. 3.2.3. Binnensport Asten Op 4 april 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met de bestuursopdracht binnensport. Vanaf april 2023 is fase 1, het vooronderzoek, van start gegaan onder leiding van een projectleider met daarbij een stuur- en projectgroep. Er zijn bestuurlijke gesprekken gevoerd met buurgemeenten, de technische staat van de huidige gebouwen is in beeld gebracht en trends en ontwikkelingen zijn geanalyseerd.

Er zijn referentiebezoeken afgelegd bij diverse zwembaden/sporthallen waar nieuwbouw of verbouw van toepassing is. Op 18 december 2023 heeft een aftrap plaatsgevonden van de zogenaamde werksessies die in 2024 met inwoners, verenigingen en andere belanghebbenden plaats gaan vinden. Op de website van de gemeente Asten is een pagina ingericht waar belangstellenden de stand van zaken kunnen volgen.

Veilige buurt en thuis Wat wilden we bereiken? Het is belangrijk dat we ons veilig voelen in onze eigen buurt en thuis. Zonder veiligheid geen vrijheid. Wij willen dat iedereen in Asten veilig kan wonen, verblijven, werken en ondernemen. Een betrouwbare overheid zorgt voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en ondernemers. Wij vinden het dan ook essentieel om veiligheid te garanderen in onze gemeente en blijven een beroep doen op ieders eigen verantwoordelijkheid als het gaat om preventie. Wij stimuleren bijvoorbeeld het gebruik van de buurtapps en de politie (wijkagent) en de Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) zijn zichtbaar op straat.

30

Welke beleidsnota's waren relevant? 

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Asten 2022-2027.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Veilige buurt en thuis 3.3.1. Voorkomen van huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling. Vanuit de GR Peelgemeenten is een medewerker geschoold tot aandachtsfunctionaris. Een handelingsprotocol wordt opgesteld. Daarnaast wordt gekeken hoe de rol van deze aandachtsfunctionaris verder ontwikkeld wordt binnen het Sociaal Team Asten.

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma. 3. Sociaal Domein

Begroting

Begroting na wijz. 2023

Rekening

bedragen x € 1.000

2023

Lasten

-22.772

-26.455

-26.955

Bruisende en aantrekkelijke kernen

-2.294

-3.374

-3.251

Vitale kernen

-2.294

-3.374

-3.251

-20.380

-22.984

-23.600

WMO en Jeugd

-9.852

-10.919

-11.399

Participatie

-6.505

-7.374

-7.720

Gezondheid, Sport en Cultuur

-2.954

-3.573

-3.439

Welzijn, Vrijwilligerswerk en Mantelzorg

-1.070

-1.117

-1.042

Veilige buurt en thuis

-97

-97

-104

Veilig thuis

-97

-97

-104

6.301

6.930

9.306

Bruisende en aantrekkelijke kernen

911

964

726

Vitale kernen

911

964

726

5.390

5.966

8.580

186

1.357

1.352

4.507

3.571

6.177

695

1.037

1.052

1

1

Saldo van baten en lasten

-16.471

-19.525

-17.648

Resultaat

-16.471

-19.525

-17.648

Sociaal en gezond

Baten

Sociaal en gezond WMO en Jeugd Participatie Gezondheid, Sport en Cultuur Welzijn, Vrijwilligerswerk en Mantelzorg

2023

31

Investeringen programma Kredieten

Begroting

Rekening

Saldo

t/m 2023

t/m 2023

2023

3.2 Bruisende en aantrekkelijke kernen Burgerinitiatief Herinrichting Vorstermansplein

100.000

0

100.000

Burgerinitiatief Processiepark Ommel

100.000

0

100.000

Skatepark Tipi

50.000

0

50.000

Visie binnensport Asten (vooronderzoek)

150.000

58.953

91.047

Totaal

400.000

58.953 341.047

32

4. Financiën, Control en Economie Visie We zijn een aantrekkelijke woon-, werk- en verblijfsgemeente. We stimuleren en faciliteren economische initiatieven en bieden naar vermogen vestigingsmogelijkheden voor onze bestaande en nieuwe bedrijven. We zorgen voor een goed ondernemersklimaat en een levendig en economisch vitaal centrum van Asten. We geven ondernemers de ruimte die kwaliteit aan onze gemeente toevoegen en bijdragen aan het behalen van de opgaven zoals opgenomen in onze Toekomstagenda Asten 2030. We voeren een actief recreatiebeleid waarbij we flexibel meedenken met onze inwoners en ondernemers en ons richten op de (lokale) recreatiebehoefte. Het moet bijdragen aan meer overnachtingen en meer bestedingen door toeristen en dagrecreanten. We willen financieel gezond blijven. Dit betekent een reële en structureel sluitende meerjarenbegroting. We blijven primair kritisch op de uitgaven en op de inkomsten, om onnodige lastenverzwaringen te voorkomen. We monitoren daarbij ook uitdrukkelijk de landelijke en Rijksontwikkelingen op financieel gebied.

Portefeuillehouder Wethouder L. van de Moosdijk Wethouder J. Spoor (Onderwijs & Arbeidsmarkt, Museum)

Sterke lokale economie en mobiliteit Wat wilden we bereiken? De lokale economie willen wij verder versterken. Wij hebben vertrouwen in de kracht van onze ondernemers en we realiseren ons dat ze na een pittige Coronatijd ons als gemeente extra nodig hebben door hen te faciliteren met een ondernemingsvriendelijk klimaat. Wij geven ondernemers dan ook de ruimte, hanteren alleen regels waar het nodig is en investeren meer in de relatie met bedrijven. Onze inwoners, bezoekers en het bedrijfsleven hebben daarnaast baat bij een bereikbaar en veilig verkeersnetwerk voor alle vervoerswijzen in en rondom onze gemeente. Nu de regio groeit vanwege de sterke economie moeten er passende investeringen worden gedaan op het gebied van het bewustzijn rondom vervoerskeuze en veilige verkeersdeelname, het openbaar vervoer, provinciale- en rijkswegen. Ook lokaal moeten wij blijven investeren in het bewust maken van de verkeersdeelnemer en verbeteren van de infrastructuur waarmee de gebruiker zo effectief en veilig mogelijk zijn bestemming kan bereiken.

Welke beleidsnota's waren relevant?           

Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan Asten 2016-2025 (GVVP Asten); Beleidsregels Oplaadpunten elektrische vervoer 2018; Tussentijdse evaluatie GVVP 2016 (2021); Uitvoeringsbeleid laadinfrastructuur elektrische voertuigen (2023); Omgevingsvisie Asten; Toekomst agenda Asten 2030; Nationale agenda Laadinfrastructuur; Strategisch plan verkeersveiligheid 2030; Centrumvisie 2007; Economische Agenda De Peel 2022-2027 "De Peel maakt het!"; Visie Bedrijventerreinen 2009-2023.

33

Wat hebben we hiervoor gedaan? Sterke lokale economie en mobiliteit 4.1.1. Nieuw lokaal bedrijventerrein Om te voldoen aan de lokale vraag naar bedrijventerreinen moeten er nieuwe, regionale afspraken worden gemaakt vanuit de programmering bedrijventerreinen. Deze nieuwe afspraken zijn voorzien uiterlijk medio 2024. 4.1.2. Nieuw regionaal bedrijventerrein Door de gemeenten Helmond en Someren is in december 2023 Wet Voorkeursrecht Gemeenten gevestigd op gronden die in aanmerking komen voor realisatie van het regionaal bedrijventerrein (echter wel met een kleiner oppervlak dan de oorspronkelijk benodigde 160 hectare). In 2024 wordt verder uitgewerkt hoe - ten behoeve van de realisatie van een regionaal bedrijventerrein - de samenwerking tussen de deelnemende gemeentes kan worden vormgegeven. 4.1.3. Opdrachten verstrekken aan lokale ondernemers In 2023 is een ondernemersbijeenkomst georganiseerd in samenwerking met OVA en ICAS waarin BIZOB een presentatie heeft gegeven over hoe lokale ondernemers kunnen meedoen en inschrijven op aanbestedingen. Waar mogelijk betrekken we lokale ondernemers in aanbestedingen. 4.1.4. Extra lokale werkgelegenheid via het midden- en kleinbedrijf Dit is een continu proces. Waar mogelijk denken wij met onze ondernemers mee. 4.1.5.

Verbeteren aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt In 2023 is het regionaal arbeidsmarktplan 2023-2027 Helmond-De Peel vastgesteld. Dit plan geeft de gezamenlijke koers en bijbehorende acties weer voor een duurzame arbeidsmarkt, waar werkgeversorganisaties, werknemersorganisaties, onderwijs, overheid en uitvoeringsorganisaties de komende jaren gezamenlijk uitvoering aan geven. 4.1.6. Creatief ondernemen door ondernemers stimuleren / ondersteunen Dit is een continu proces. Waar mogelijk denken wij met onze ondernemers mee. 4.1.7. Oplossing verkeersknooppunt A67-N279, verbreding A67 en N279 Asten-Veghel In regionale overlegstructuren blijven wij pleiten voor een snelle verbreding van de A67 en de aanpak van de N279. 4.1.8. Dienstverlening via openbaar vervoer verbeteren Sinds 23 oktober 2023 rijdt BRAVO/Hermes met een aangepaste dienstregeling waarbij meer bussen worden ingezet op lijn 320 die door de gemeente Asten loopt. Ondanks deze verbetering ontvangen wij nog klachten over de dienstregeling en de kwaliteit van het openbaar vervoer. Wij blijven hierover in gesprek met BRAVO/Hermes om deze klachten te adresseren. 4.1.9. Maken risicoanalyse en uitvoeringsplan van onze wegen en fietspaden Royal Haskoning DHV heeft een risicoanalyse opgesteld van de wegen binnen de gemeente Asten.

De resultaten van de risicoanalyse nemen we mee bij het opstellen van een nieuw Gemeentelijk Verkeer en Vervoersplan (GVVP) in 2024. 4.1.10. Investeren in verkeerseducatie en voorlichting De verkeersactiviteiten, waaronder e-bike trainingen, scootmobiel trainingen, verkeerslandbouwdagen, traffic informers en lesprogramma's op het basis- en voortgezet onderwijs zijn afgerond volgens planning. 4.1.11. Opstellen nieuw gemeentelijk verkeers- en vervoersplan Start in 2024. In de Begroting 2024 is budget vrijgemaakt voor het actualiseren van het Gemeentelijk Verkeer en Vervoersplan in 2024. 34

4.1.12. Herinrichten Voorste Heusden (aanpassen kruispunten en tussenliggende delen Voorste Heusden) De werkzaamheden zijn gestart. Het riool vanaf het waterbassin tot de kruising Patrijsweg/Voorste Heusden is inmiddels vervangen. De waterbuffer is aangelegd en het straatwerk vanaf de waterbuffer tot aan de Vlinkert is aangebracht. 4.1.13. Rotonde Dijkstraat De aannemer heeft al zijn werkzaamheden afgerond, de rotonde is gereed. Het middeneiland van de rotonde is in adoptie. Dit wordt begin 2024 aangeplant. 4.1.14. Aansluiting Burgemeester Wijnenstraat-Langstraat en Koningsplein-Wilhelminastraat Dit is in 2023 nog niet opgepakt. Eventuele aanpassingen van de aansluitingen Burgemeester Wijnenstraat-Langstraat worden meegenomen bij de actualisatie van het GVVP. Eventuele aanpassingen van de aansluitingen Koningsplein-Wilhelminastraat nemen we mee in het project Wilhelminastraat. 4.1.15. Met provincie in gesprek blijven over geen extra truckparking Op dit moment lopen er geen concrete gesprekken met de provincie over een extra truckparking in Asten. Er zijn ook geen concrete plannen in beeld voor de ontwikkeling hiervan. Wij zijn geen voorstander van een extra truckparking in onze gemeente. 4.1.16. Realiseren goede en veilige fietsverbinding tussen Asten en Bedrijventerrein Zuidoost Brabant in Helmond De gemeente Helmond is projecttrekker.

We voeren gesprekken met de gemeente Helmond over de doorstart van het project. 4.1.17. Uitvoeren onderzoek vrachtverkeer in Heusden In het derde kwartaal 2023 is een onderzoek naar vrachtverkeer in Heusden opgeleverd. De resultaten van het onderzoek worden besproken met de bewonerswerkgroep in Heusden. 4.1.18. Opstellen beleid en visie laadinfrastructuur Op 12 december 2023 heeft de gemeenteraad het nieuwe Uitvoeringsbeleid laadinfrastructuur elektrische voertuigen gemeente Asten vastgesteld. 4.1.19. Evalueren blauwe zone Het parkeeronderzoek is voor de zomervakantie 2023 uitgevoerd. De eindrapportage is opgeleverd en gepresenteerd aan de commissie Ruimte. De resultaten van het parkeeronderzoek worden meegenomen bij het opstellen van de nieuwe Centrumvisie. 4.1.20. Uitvoeren verkeerstellingen Het telprogramma 2023 is uitgevoerd. We maken hierbij gebruik van ons eigen telsysteem dat we samen met de gemeente Someren hebben aangeschaft. 4.1.21. Ophangen snelheidsdisplay We maken gebruik van twee snelheidsdisplays die we op diverse locaties ophangen. We maken hierbij gebruik van ons meldingensysteem.

Bruisende en aantrekkelijke kernen Wat wilden we bereiken? Een aantrekkelijke gemeente is er op de eerste plaats voor onze inwoners, maar ook de recreatieve en toeristische sector heeft daar baat bij. Asten als toeristische parel in de Peel: er liggen nog volop kansen. Denk je aan De Peel, dan denk je aan natuur, weidse landschappen, gezellige cafés, gastvrijheid, karakteristieke dorpen en goede voorzieningen. De Peel en de gemeente Asten verdienen het om gezien te worden en dat geldt zeker niet alleen voor het verleden ervan. Wij willen het recreatieve en toeristische potentieel van Asten, Heusden en Ommel de komende jaren zo optimaal mogelijk benutten. 35

Welke beleidsnota's waren relevant?        

Kaders Aanpak Vitalisering Recreatieve Locaties; Perspectief Vrijetijdseconomie De Peel 2030; Rapport Marketing voor de Peel; Toekomstagenda Asten 2030; Economische agenda De Peel 2022-2026 "De Peel maakt het!"; Uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme 2007-2010; Centrumvisie 2007; Afsprakenkader Detailhandel in de Peel.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Bruisende en aantrekkelijke kernen 4.2.1. Vaststellen nieuwe centrumvisie en deze concretiseren in een uitvoeringsprogramma We zijn in 2023 gestart met het opstellen van een nieuwe Centrumvisie. In de maanden mei t/m juli hebben we een analyse van bestaande rapporten en studies, inclusief een verkenning van aankomende ontwikkelingen in het centrumgebied, uitgevoerd. Ook hebben we een stakeholdersanalyse uitgevoerd en een mini enquête uitgezet onder bezoekers van de verschillende cafetaria in het centrum. Dit heeft geresulteerd in een SWOT-analyse. In september zijn we gestart met het participatieproces waarbij we in gesprek zijn gegaan met inwoners, ondernemers, vastgoedeigenaren en andere belanghebbenden. Hieruit is de werkgroep Centrummakers ontstaan. Deze werkgroep heeft in meerdere sessies meegedacht over kansen en ontwikkelingen voor het centrum. Tijdens de Pompoendagen in oktober zijn we aan de slag gegaan met Placemaking. Tijdens Placemaking hebben we proefopstellingen geplaatst in het centrum. Op de Markt plaatsten we een kiosk, een pannaveldje en Legoblokken. Op het Eeuwig Levenplein voegden we de sfeer- en zitelementen toe en in het Burgemeester Ploegmakerspark hingen we sfeerverlichting en plaatsen we een tentoonstelling met foto's van oud Asten.

In november 2023 hebben we een informatieavond georganiseerd voor belanghebbenden en belangstellenden. Ook zijn we op bezoek gegaan bij de scholieren van het Varendonck College en de bewoners van Savant de Lisse om op te halen welke wensen en ideeën zij hebben voor de nieuwe Centrumvisie. In de maanden voor de zomervakantie hebben we een parkeeronderzoek uitgevoerd waarbij het functioneren van de blauwe zone werd onderzocht en waarbij verschillende scenario's voor de Centrumvisie zijn doorgerekend. In november presenteerden we de resultaten van het parkeeronderzoek aan de commissie. Eind 2023 is een online TIP-enquête uitgezet. In 2024 wordt alle informatie verwerkt tot een nieuwe Centrumvisie. 4.2.2. Bestrijden leegstand en stimuleren ontwikkelingen zodat winkelaanbod op peil blijft. De nieuwe Centrumvisie wordt opgesteld. Het op peil houden van het winkelaanbod blijft hierin een belangrijk uitgangspunt. 4.2.3. Samen met Peelmarketeers Land van de Peel als zelfstandige stichting positioneren In 2023 zijn de Peelgemeenten gestart met de voorbereidingen om van het Land van de Peel een zelfstandige stichting te maken. 4.2.4. Actualiseren uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme In het 1e kwartaal 2024 starten we met het opstellen van een nieuw uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme waarbij we ook kijken naar quickwins op het gebied van recreatieve voorzieningen.

Dit is in de 2023 vanwege onvoldoende beschikbare capaciteit niet gelukt.

36

4.2.4. Ontwikkelingen bij Museum Klok&Peel stimuleren In opdracht van het museumbestuur is bureau Diederendirrix met Van Eijk & Van der Lubbe gestart met het opstellen van een breed gedragen visie voor de inhoudelijke en ruimtelijke herpositionering van het museum in Asten. Het museum is na de gedeeltelijke verbouwing in 2012 toe aan een metamorfose. De gebouwen, de landschappelijke inrichting van de tuin en de omgeving en de presentatie van de collecties zijn toe aan vernieuwing. Ook de bedrijfsvoering moet een metamorfose ondergaan. Het museumbestuur heeft als doel gesteld dat de bezoekersaantallen groeien van 42.000 bezoekers per jaar naar 70.000 bezoekers in 2030. De visie wordt in 2024 opgeleverd. De gemeenteraad is meegenomen in het proces. 4.2.4. Recreatieve basisvoorzieningen op orde brengen Continu proces waarbij we met de recreatieve sector en de lokale VVV samenwerken aan het verbeteren van het voorzieningenniveau.

Financieel gezond Wat wilden we bereiken? Het nationaal en internationaal financieel en economisch klimaat verandert voortdurend. De nafase van Corona en internationale politieke ontwikkelingen hebben ook lokaal hun effect. We hebben de afgelopen jaren veel economische en financiële klappen op moeten vangen. Wij zien dat er weliswaar meer vet op onze botten aan het ontstaan is, maar wij houden nog een slag om de arm. Uiteindelijk zijn wij in grote mate afhankelijk van het geld dat de Rijksoverheid aan ons uitkeert. Wij rekenen erop dat het toegezegde extra geld vanuit de Rijksoverheid komt, maar wij rekenen ook met negatievere scenario’s. Wij willen immers een structureel financieel gezonde en solide gemeentelijke huishouding. Kortom, wij investeren gedurfd, doen dat op grond van een solide basis en met meerdere scenario’s. Niet alleen voor deze bestuursperiode, maar met het oog op de toekomst.

Welke beleidsnota's waren relevant?    

Financiële verordening 2023; Verordening controle financieel beheer en organisatie (controleverordening) 2023; Treasurystatuut 2014; Nota verbonden partijen.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Financieel gezond 4.4.1. Transparante en goed leesbare begroting We zijn begin 2023 gestart met de werkgroep Financiën uit de gemeenteraad.Deze werkgroep zorgt samen met de organisatie voor een begroting die transparant en goed leesbaar is.Het doorontwikkelen van de begroting is een continu proces. 4.4.2. Lokale lasten zo laag mogelijk Dit beleidsprincipe is bij de begroting 2024 toegepast.Het tarief afvalstoffenheffing is gedaald. Uitgaande van een gelijkblijvende lastendruk is de daling van afvalstoffenheffing gecompenseerd door een verhoging van de OZB. 4.4.3. Tegemoetkoming verenigingen (OZB kosten op niveau particulier) Deze beleidsaanpassing zal in 2024 worden voorgesteld.

37

Veilige buurt en thuis Wat wilden we bereiken? Het is belangrijk dat we ons veilig voelen in onze eigen buurt en thuis. Zonder veiligheid geen vrijheid. Wij willen dat iedereen in Asten veilig kan wonen, verblijven, werken en ondernemen. Een betrouwbare overheid zorgt voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en ondernemers.

Welke beleidsnota's waren relevant?  

Informatiebeleid- en uitvoeringsplan. Informatiebeveiligingsbeleid -en uitvoeringsplan.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Veilige buurt en thuis 4.3.1. Verankering preventieve aanpak cybercriminaliteit Cybercriminaliteit vraagt continu aandacht. Dit is een dreiging die in de huidige maatschappij altijd aanwezig is. We investeren in preventieve maatregelen (awareness, technische maatregelen en procedures) om de risico's te beperken. In 2023 werden we geconfronteerd met 2 ingrijpende datalekken. Uiteraard willen we dat niet en doen we alles dit te voorkomen. In 2023 zijn er organisatorische en technische stappen gezet als het gaat over informatiebeveiliging. Met name gericht op bewustwording, aanscherping van (veiligheids)maatregelen, organisatiebrede opschonen van mailboxen etc. Informatieveiligheid en cybercriminaliteit is continu onder de aandacht. In 2024 geven we door middel van een nieuw informatieveiligheidsbeleid en een jaarplan planmatiger uitvoering aan informatieveiligheid.

38

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma. 4. Financiën, Control en Economie

Begroting

Begroting na wijz. 2023

Rekening

bedragen x € 1.000

2023

Lasten

-3.811

-5.561

-9.669

Bruisende en aantrekkelijke kernen

-322

-370

-219

Centrumontwikkeling en Recreatie

-322

-370

-219

Financieel gezond

-800

-1.574

-1.218

Financiën en Control

-800

-1.574

-1.218

-1.135

-1.958

-6.724

Economische zaken

-975

-1.708

-6.549

Mobiliteit

-160

-250

-175

Veilige buurt en thuis

-1.553

-1.660

-1.508

Informatie en Automatisering

-1.553

-1.660

-1.508

Baten

33.929

35.176

40.012

Bruisende en aantrekkelijke kernen

534

534

-1.023

Centrumontwikkeling en Recreatie

534

534

-1.023

Financieel gezond

32.572

33.798

34.764

Financiën en Control

32.572

33.798

34.764

Sterke lokale economie en mobiliteit

815

837

6.263

Economische zaken

795

816

6.228

Mobiliteit

21

21

36

Veilige buurt en thuis

7

7

8

Informatie en Automatisering

7

7

8

Saldo van baten en lasten

30.118

29.615

30.343

Stortingen in reserves

-502

-6.170

-6.319

Onttrekkingen aan reserves

2.363

16.058

10.002

Mutaties reserves

1.861

9.888

3.684

31.979

39.503

34.027

Sterke lokale economie en mobiliteit

Resultaat

2023

39

Investeringen programma Kredieten

Begroting

Rekening

Saldo

t/m 2023

t/m 2023

2023

4.1 Sterke lokale economie en mobiliteit Nieuw regionaal bedrijventerrein De Peel

300.000

100.000

200.000

Herinrichten Voorste Heusden

593.700

214.288

379.412

Rotonde Dijkstraat

400.000

447.281

-47.281

Aansluiting Burg. Wijnenstraat-Langstraat en Koningsplein-Wilhelminastraat

117.424

Fietsverbinding BZOB

50.000

0

50.000

Visie elektrisch laden

12.500

15.460

-2.960

Evaluatie blauwe zone

14.550

20.944

-6.394

Inventarisatie wegmarkeringen

20.000

11.060

8.940

Totaal

Kredieten

117.424

1.508.174

809.033 699.141

Begroting

Rekening

Saldo

t/m 2023

t/m 2023

2023

4.2 Bruisende en aantrekkelijke kernen Opstellen centrumvisie Asten

71.175

60.380

10.795

Toeristisch-recreatieve ontwikkelingen

150.000

0

150.000

Totaal

221.175

60.380 160.795

40

Paragrafen

41

1. Lokale heffingen De lokale heffingen en belastingen De paragraaf lokale heffingen geeft inzicht in de door de gemeente Asten geheven heffingen (belastingen en retributies). De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten. Het (tarieven)beleid voor de lokale heffingen is vastgelegd in de diverse verordeningen die jaarlijkse geactualiseerd worden. Meer algemene informatie over alle lokale heffingen is terug te vinden via de site van de gemeente Gemeentelijke belastingen en WOZ - Gemeente Asten De gemeentelijke heffingen zijn te onderscheiden in drie typen: 1. Algemene belastingen De opbrengsten uit algemene belastingen komen ten gunste aan de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten ingezet worden voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen. De algemene belastingen in Asten zijn de onroerendezaakbelasting, toeristenbelasting en reclamebelasting. 2. Bestemmingsbelastingen Bestemmingsbelastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten bestemd zijn voor specifieke taken of voorzieningen met een algemeen belang. Voor deze belastingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de kosten die zij voor deze voorziening maakt (maximaal kostendekkend). De bestemmingsbelastingen in Asten zijn de rioolheffing, afvalstoffenheffing en hondenbelasting.

Het uitgangspunt in Asten is dat de hondenbelasting slechts wordt ingezet voor kosten die samenhangen met het verminderen van overlast (budgettair neutraal). Deze belasting kan dus worden beschouwd als een bestemmingsbelasting. 3. Retributies (rechten en leges) Retributies worden geheven van inwoners aan wie de gemeente een specifieke dienst verleent. De belangrijkste retributies zijn de leges; vergoedingen voor een bij de gemeente aangevraagde dienst zoals het aanvragen van een paspoort of vergunning. Ook deze retributies mogen net als bestemmingsbelastingen niet meer dan kostendekkend zijn. De heffing van de algemene belastingen en bestemmingsbelastingen wordt uitgevoerd door de Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB). De gemeentelijke belastingen die door de BSOB worden opgelegd zijn de onroerendezaakbelasting, rioolheffing, afvalstoffenheffing, toeristenbelasting, hondenbelasting en de reclamebelasting. Kwijtscheldingsbeleid Ter bestrijding van armoede voert de gemeente Asten een actief kwijtscheldingsbeleid. Wanneer een inwoner op grond van een laag inkomen de gemeentelijke belastingen moeilijk kan betalen, kan een verzoek om kwijtschelding ingediend worden. Voorbeelden van inwoner die voor kwijtschelding in aanmerking komen, zijn huishoudens die uitsluitend zijn aangewezen op een bijstandsuitkering of AOW-uitkering en zonder enig vermogen.

Kwijtschelding kan worden aangevraagd voor onroerendezaakbelasting, rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een maximaal aantal ledigingen. Meer informatie over de procedure en regels rondom kwijtschelding is te vinden via de website van de gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen - Gemeente Asten Opbrengsten lokale belastingen en heffingen

42

Tarieven 2023 Tarieven**

Werkelijk 2022

Begroot 2023

Werkelijk 2023

- Eigenaar woning

0,1046%

0,1153%

0,1020%

- Eigenaar niet-woning

0,2698%

0,2975%

0,2767%

- Gebruiker niet-woning

0,2210%

0,2437%

0,2306%

- Gemiddelde waarde woning

€ 306.710

€ 306.710

€ 381.802

Onroerendezaakbelasting - OZB (in procenten van de WOZ-waarde)

Rioolheffing (per aangesloten perceel) - Eigenaar

€ 270,65

€ 294,50

€ 294,50

- Kwart tarief

€67,55

€

€

€ 182,65

€ 187,65

€ 187,65

€ 91,75

€ 94,30

€ 94,30

- Vastrecht

€ 75,90

€ 83,23

€ 83,23

- Lediging 140 liter container rest

€ 12,00

€ 12,00

€ 12,00

- Lediging 140 liter container GFT

€ 4,00

€ 4,00

€ 4,00

- Lediging 40 liter container rest

€ 6,50

€ 6,50

€ 6,50

- Lediging 25 liter container GFT

€ 2,00

€ 2,00

€ 2,00

- Paspoort vanaf 18 jaar

€ 75,80

€ 77,90

€ 77,85

- Identiteitskaart vanaf 18 jaar

€ 68,50

€ 70,40

€ 70,35

- Gebruiker (per volle 500 m afgevoerd afvalwater >500 m3 en <15.000 m3) - Gebruiker (per volle 500 m3 afgevoerd afvalwater >15.000 m3) 3

73,65

73,65

Afvalstoffenheffing (Diftar)

Leges (diverse tarieven)

- Rijbewijs

€ 41,60

€ 42,75

€ 48,15

€ 6.875,00

€ 7.064,00

€ 6.875,00

- Hotel

€ 2,15

€ 2,25*

€ 2,25

- Bed & Breakfast en daaraan gelijk gestelde

€ 2,15

€ 2,25*

€ 2,25

€ 1,40

€ 1,75*

€ 1,75

€ 74,64

€ 65,04

€ 65,04

- Omgevingsvergunning van € 250.000,= bouwkosten Toeristenbelasting (per persoon, per overnachting)

accommodaties - Overige accommodaties * inclusief amendement bij begrotingsbehandeling Hondenbelasting - Voor de 1e hond - Voor de 2 hond

€ 95,76

€ 83,64

€ 83,64

- Voor de 3e en volgende hond

€ 127,08

€ 110,88

€ 110,88

- “Kenneltarief”

€ 173,88

€ 151,80

€ 151,80

- Vast bedrag per vestiging

€ 255,00

€ 255,00

€ 255,00

- Bij WOZ-waarde > € 139.000,-, vermeerderd met

€

€

€

e

Reclamebelasting

0,85

0,85

0,85

het tarief per € 1.000 waarde tot een maximum van € 510,-

43

Opbrengsten Lokale heffingen en belastingen

werkelijk 2022

begroting 2023 na wijziging

Werkelijk 2023

Rioolheffing

-2.231.110

-2.427.000

-2.448.624

OZB

-4.626.045

-4.909.353

-5.046.473

Afvalstoffenheffing

-1.088.649

-1.175.954

-1.134.990

Leges burgerzaken

-233.418

-220.801

-228.656

Leges omgevingsvergunningen

-820.231

-865.870

-836.629

Hondenbelasting

-99.482

-86.025

-90.304

Toeristenbelasting

-547.337

-534.455

1.023.242

Reclamebelasting

-28.935

-33.637

-30.647

-9.675.207

-10.253.095

-8.793.081

Totaal

Kostendekking Voor de bestemmingsbelastingen (rioolheffing, afvalstoffenheffing en hondenbelasting) en de retributies (rechten en leges) geldt dat deze niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Voor bepaalde leges stelt het Rijk een maximumtarief vast. Hieronder wordt van de diverse lokale heffingen de werkelijke kostendekkendheid van de tarieven 2023 inzichtelijk gemaakt. Kostendekking bestemmingsbelastingen Lasten taakvelden

BTW

Totale netto lasten

Baten heffing

232.769

211.139

2.448.623

-2.448.624

100%

67.572

195.997

1.224.756

1.134.990

93%

32.988

2.229

79.118

90.304

114%

Baten Overhead taakvelden

Rioolheffing 2.017.713 12.998 Afvalstoffenheffing 1.080.858 119.671 Hondenbelasting 43.901 0

Kostendekking

Kostendekking retributies (leges) Lasten taakvelden

Baten Overhead taakvelden

BTW

Totale netto lasten

Baten Leges

Kostendekking

Titel 1 Algemene dienstverlening / burgerzaken 186.818 0 120.135 1.842 308.795 -278.136 90,1% Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning 727.320 0 398.341 76.690 1.202.351 -836.629 69,6% Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn 105.684 0 101.314 0 206.998 -25.398 12,3% 1.019.821 0 619.790 78.532 1.718.143 -1.140.163 66,4% Bij riolering wordt het verschil tussen de lasten en de baten gestort in een voorziening.

44

Lokale lastendruk In dit onderdeel wordt de lokale lastendruk per woonruimte berekend (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing). Werkelijk Begroting Werkelijk Lokale lastendruk 2022 2023 2023 Gebruiker Afvalstoffenheffing (variabel) 1. 84,00 84,00 84,00 Afvalstoffenheffing (vast) 75,90 83,23 83,23 Totaal gebruiker

159,90

167,23

167,23

€ 306.710 320,82 270,65

€ 306.710 353,70 294,50

€ 381.802 389,44 294,50

Totaal eigenaar

591,47

648,20

683,94

Totaal lastendruk

751,37

815,43

851,17

Eigenaar Gemiddelde waarde woning Onroerendezaakbelasting (OZB) 2. Rioolheffing

1.

2.

Bij de berekening van het variabele deel van de afvalstoffenheffing voor werkelijk 2023 wordt uitgegaan van een gemiddeld aantal ledigingen van 5 containers restafval à 140 liter en 6 containers GFT-afval à 140 liter per huishouden. Het tarief onroerendezaakbelasting (OZB) is gebaseerd op de gemiddelde waarde van een woning.

45

2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Informatie over het weerstandsvermogen is van belang om te weten of en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. Deze tegenvallers kunnen incidenteel en structureel van aard zijn, maar hebben altijd invloed op de financiële positie van de gemeente. Hoe hoog het weerstandsvermogen zou moeten zijn is niet exact aan te geven. De omvang is afhankelijk van de (financiële) risico’s die de gemeente loopt en de kans dat de risico’s daadwerkelijk effectief worden. De definitie van een risico = kans x effect. Een risico is de kans op een gebeurtenis met een negatief financieel gevolg voor de gemeente, waarvoor geen dekking aanwezig is. Risicomanagement Risico's zijn onlosmakelijk verbonden met menselijk handelen. Elke organisatie zal risico's moeten nemen om zijn doelen te realiseren. Inzicht in het beheersen van risico's begint bij het risicobewustzijn van medewerkers in de primaire processen. Met een structurele aanpak van risicomanagement krijg je als organisatie grip op het beheersen van risico's. Beleidsnota Nota risicomanagement Gemeente Asten. Weerstandsvermogen Om een uitspraak te kunnen doen over de mate waarin de gemeente Asten financiële tegenvallers kan opvangen is inzicht nodig in: 1.

De risico’s: een risico is de kans op een gebeurtenis met een negatief financieel gevolg voor de gemeente, waarvoor geen dekking aanwezig is. 2. De buffer: hoe groot is onze “spaarpot” om deze risico’s op te kunnen vangen?

Ratio weerstandsvermogen :

4,20

Deze ratio hoort bij de normering uitstekend en betekent dat er ruim voldoende middelen zijn om de gekwantificeerde risico’s af te dekken wanneer zij zich voordoen. In het vervolg van deze paragraaf zijn deze 3 elementen berekend. Onderdeel 1: berekening benodigde weerstandscapaciteit (risico's) De risico's zijn geïnventariseerd en waar nodig geactualiseerd. Voor elk risico is een inschatting gemaakt inzake de kans van het optreden van het risico en de financiële impact indien het risico zich voor doet. Elk risico is vertaald in geld, dus bijvoorbeeld ook een risico op imago schade. Het indelen in kansklasse en financieel gevolg klasse leidt tot de risicoscore. Risicoscore = inschaling kans x inschaling financieel gevolg. Hoe hoger de risicoscore, hoe hoger de prioriteit voor beheersing van het risico. 46

We onderscheiden zoals in onderstaande risicomatrix zichtbaar, drie categorieën:  Categorie rood: risicoscore is 10 punten of meer.  Categorie oranje: risicoscore is 4 t/m 10 punten.  Categorie groen: risicoscore is 1 t/m 3 punten. We onderkennen risico's in relatie tot het realiseren van ambities. De risico's van de categorie rood en oranje noemen we financieel materieel en tellen mee in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. De categorie rood risico's wordt extra gemonitord. De risicomatrix ziet er als volgt uit: K A N S

Klasse

< € 50.000

score 1

IMPACT Tussen € 50.001 en € 200.000

Tussen € 200.001 en € 400.000

score 2

score 3

2,3,6

1

Tussen € 400.001 en € 1.000.000 score 4

Zeer groot Vaker dan 1x/jaar score 5 90% Groot 1x per 1-2 jaar

10,11,13

5

12

4,7

Meer dan € 1.000.000

score 5

score 4 70% Gemiddeld 1x per 2-5 jaar

8

score 3 50% Klein 1x per 5-10 jaar

16

score 2 30% Zeer klein Minder dan 1x per 10 jaar score 1 <10%

9,15

14

Wanneer het financieel gevolg van een risico structureel is, heeft dit ook financiële gevolgen voor verdere jaren. Wanneer een structureel risico zich voordoet zal in de toekomst structurele dekking binnen de begroting moeten worden gezocht.

47

In de volgende twee tabellen zijn de risico's van de categorieën rood en oranje nader gespecificeerd. Het nummer uit de bovenstaande grafiek komt overeen met het nummer uit de onderstaande tabellen. Risicoscore Rood Nr Risicogebeurtenis Kans Impact Geld 1 Afhankelijkheid ICT systemen 90% € 300.000 € 270.000 Beschikbaarheid ICT middelen: storing of uitval van de infrastructuur, stroomstoring, cybercriminaliteit. Beschikbaarheid van essentiële programmatuur i.c.m. verplichtingen in ketens om juist en tijdig informatie te verstrekken. Uitval en/of storingen vormen een bedreiging voor de bedrijfsvoering en daarmee de dienstverlening. 2 Juridische procedures / 90% € 125.000 € 112.500 schadeclaims Tijdens procedures kan blijken dat we niet de juiste procedures hebben gevolgd of een onjuiste beslissing hebben genomen jegens inwoners van Asten of bedrijven. Hiermee staat de onrechtmatigheid in de meeste gevallen vast. Ook kan er vertragingsschade zijn of schade bij niet tijdig beslissen (ingebrekestelling). 3 Beheer openbare ruimte 90% € 125.000 € 112.500 Door klimaatsverandering zien we het risico op schade in de openbare ruimte door extreem weer zoals windhozen, droogte en hagelbuien toenemen. In de laatste jaren zien we de kosten om de openbare ruimte na extreem weer opnieuw veilig te krijgen/op niveau te krijgen oplopen.

4 Privaatrechtelijke heffingen en leges 50% € 450.000 € 225.000 Opgelegde kosten planologische procedures, leges (bijv. voor een aanvraag omgevingsvergunning) en privaatrechtelijke heffingen (bijv. rioolheffing, OZB, toeristenbelasting, afvalstoffenheffing) die leiden tot juridische procedures. Risico op verplichting geheel of gedeeltelijk terugbetalen leges en proceskostenvergoeding. 5 Zorgkosten 70% € 750.000 € 525.000 Door maatschappelijke ontwikkelingen (vergrijzing, toenemende problematiek) blijven de kosten in de toekomst stijgen. Het risico zit met name bij de inzet van dure voorzieningen. Deze is vooraf lastig in te schatten. We hebben als gemeente zorgplicht, dit is een open einde regeling waarbij we verplicht zijn om zorg in te zetten. Dit betekent een risico voor de begrote budgetten. 6 Omgevingswet 90% € 125.000 € 112.500 Gemeente Asten bereidt zich voor op de invoering van de Omgevingswet. Er zijn hiervoor incidentele middelen voorzien. De praktijk na implementatie gaat uitwijzen of er ook sprake zal zijn van hogere structurele bedrijfsvoeringskosten. En welke impact mogelijke ingebrekestellingen kunnen hebben. 7 Voorziening wethouderspensioenen 50% € 1.000.000 € 500.000 In de komende jaren wordt besloten of de wethouderspensioenen (APPA) worden overgedragen aan het ABP. Formele besluitvorming hierover moet nog plaatsvinden.

In de huidige berekening van de voorziening wordt uitgegaan van de methodiek van BZK, wanneer de waardeoverdracht plaatsvindt volgens de uitgangspunten van het ABP kan het zijn dat extra storting nodig is. 8 Onzekerheid algemene uitkering 50% € 2.000.000 € 1.000.000 rijksoverheid De herijking van het gemeentefonds is afgerond. Dit pakt voordelig uit voor de gemeente Asten. Evaluatie vindt plaats gedurende 2025. De algemene uitkering neemt in 2026 fors af als gevolg van het zogenoemde "ravijnjaar". De VNG is hierover nog in onderhandeling met het Rijk. Totaal € 2.857.500

48

Risicoscore Oranje Nr Risicogebeurtenis Kans Impact Geld 9 Beheer openbare ruimte - groen 10% € 700.000 € 70.000 Het risico op ziektes bij bomen en planten neemt toe. In het verleden is veel eentonig plantmateriaal gezet. Daarbij neemt de impact en verspreiding van ziektes en exoten door onder andere klimaatverandering en het uit balans raken van het ecosysteem (onder andere insectenafname) toe. 10 Opslag strooizout 70% € 125.000 € 87.500 Opslag strooizout locatie Venbergweg: De vloer onder de halfopen opslaglocatie voldoet mogelijk niet aan de gestelde eisen ten behoeve van de opslag van strooizout voor gladheidsbestrijding. Dit wordt onderzocht en kan leiden tot een investering om aanpassingen aan de opslag door te voeren. 11 Arbeidsmarktontwikkeling 70% € 125.000 € 87.500 De arbeidsmarkt staat al een langere periode onder druk. In de volle breedte ervaren we dat het meer inspanning en geld kost om gekwalificeerd personeel aan te trekken of in te huren. Het gaat zowel om geschikte kwalificaties als de juiste persoonskenmerken. Naast de kosten voor het aantrekken van personeel is er een risico op onze taken en werkzaamheden. 12 Stikstof 50% € 125.000 € 62.500 De stikstofwetgeving zal druk op onze capaciteit leggen: de toekomst van het buitengebied zal nog meer aandacht gaan krijgen. Wat de kosten en/of vergoeding daarvan zijn is nog niet in te schatten.

We pakken veel van deze zaken in de regio (in Peel- of MRE-verband) op. 13 Imagoschade 70% € 125.000 € 62.500 Gemeente verstrekt verkeerde informatie, misbruik gegevens naar aanleiding van cybercriminaliteit. Privacyregels worden geschonden en er wordt een bestuurlijke boete opgelegd door de Autoriteit Persoonsgegevens. Gemeente is verantwoordelijk voor actueel houden (basis)registraties zoals risicokaart, BRK-PB (beperkingenregister) etc. Gegevens kunnen kwijt raken of onbedoeld wijzigen. Middels audits van externe partijen en interne controles werken we continu aan de kwaliteit van gegevens 14 Gemeentelijke borgstellingen 1% € 53.259.000 € 532.590 De gemeente heeft een achtervangfunctie indien een corporatie in financiële problemen komt. Voor nu het percentage op 1% gezet (komt van 10%). 10% was niet reëel. Er is een Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Zij staat borg (garant) voor de rente- en aflossingsverplichtingen van woningcorporaties. In de nabije toekomst zal het percentage specifieker worden onderbouwd en geduid.

15

Verzekeringsrisico’s en 10% € 700.000 € 70.000 aansprakelijkheid Risico op mogelijke schade aan inventaris, brandschade aan naburige panden of aansprakelijkheden die niet onder de dekking van een verzekering valt. 16 Realisatie (grote) projecten 30% € 1.000.000 € 300.000 (Grote) projecten zoals bijvoorbeeld herstructurering wegen, strategisch huisvestingsplan onderwijs, binnensportaccommodatie: investeringsbedrag gemeente is niet toereikend en / of betrokken partijen bereiken geen overeenstemming over uitwerking / onderlinge samenwerking planontwikkeling. Civieltechnisch: bodemverontreiniging, verleggen kabels en leidingen, nadeelcompensatieregeling (overlast tijdens de uitvoering), scheuren in bebouwing a.g.v. verzakking (bronbemaling) waarbij de kosten hoger zijn dan de geraamde post hiervoor in het project. Riolering: bij sommige projecten wordt een (groot) deel van de kosten ten laste van de reserve riolering gebracht. Wanneer bij inspectie blijkt dat de riolering nog voldoende is, maar de weg toch vervangen moeten worden, stijgen de structurele (afschrijving)lasten in de begroting omdat minder kosten ten laste van de reserve kunnen worden gebracht. Recent is aan het licht gekomen dat in een bepaalde periode asbesthoudende kit is gebruikt bij het verbinden van rioolbuizen. Er is nog onduidelijkheid hoe hiermee om te 49

gaan. Bij rioolvervangingsprojecten kan dit kostenverhogend werken. Explosieven: we beschikken over een risicokaart waaruit blijkt dat grote delen van de gemeente verdacht zijn. We moeten hier nog beleid op ontwikkelen. Bij projecten en werken in de grond kan dit kostenverhogend werken. Daarnaast gaat de stikstofproblematiek een risico vormen. Op dit moment is nog niet bekend wat hier de impact van zal zijn. Grondexploitaties: stijgende kosten zijn een risico. In de reserve grondbedrijf is budget gereserveerd voor afdekking van deze risico's. Beheersmaatregel: brede inzet in projectgroepen en monitoring tijdens project. Totaal € 1.272.590 Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit op basis van de reguliere risico's is als volgt: Totaal bedrag reguliere risico's - rood Totaal bedrag reguliere risico's - oranje Totaal bedrag risico's

€ 2.857.500 € 1.272.590 € 4.130.090

De reguliere risico's worden vermenigvuldigd met een zekerheidspercentage van 90%, omdat niet alle risico's zich tegelijk voor doen. De bandbreedte voor de totaal benodigde weerstandscapaciteit is uiteindelijk als volgt: De reguliere risico's worden vermenigvuldigd met een zekerheidspercentage van 90%, omdat niet alle risico's zich tegelijk voor doen. De bandbreedte voor de totaal benodigde weerstandscapaciteit is uiteindelijk als volgt: Benodigde weerstandscapaciteit = € 3.717.081

Onderdeel 2: berekening beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt, of kan beschikken, om niet begrote kosten te dekken. Deze bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Algemene reserve 2. Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) 3. Post onvoorzien 4. Stille reserves 5. Onbenutte belastingcapaciteit. Overzicht beschikbare weerstandscapaciteit In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de geprognosticeerde beschikbare weerstandscapaciteit per 31-12-2023. Beschikbare weerstandscapaciteit per 31-12-2023 1. Algemene reserve 2. Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) 3. Stille reserves 4. Onbenutte belastingcapaciteit Totaal beschikbaar

Incidenteel

Structureel

12.020.451 549.840 2.334.153 14.904.444

701.263 701.263

50

De beschikbare weerstandscapaciteit op basis van de optelsom van de incidentele en structurele buffer is als volgt: Totaal beschikbare weerstandscapaciteit = € 15.605.707 Ad 1. Algemene reserve De algemene reserve is vrij aanwendbaar voor nieuw beleid (of het opvangen van tegenvallers in het jaarrekeningresultaat). Daarnaast kan deze reserve worden ingezet ter afdekking van (niet begrote) financiële tegenvallers. De stand van de Algemene reserve ontwikkelt zich als volgt: Algemene reserve Stand Algemene Reserve 31-12-2023

2023 € 12.020.451

Ad 2. Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Indien er bestemmingsreserves zijn waarbij de raad nog vrij kan besluiten over de bestemming van het geld én de rente wordt niet als dekkingsmiddel voor de exploitatie ingezet, dan kan dit deel worden ingezet voor de beschikbare weerstandscapaciteit. Het gevolg kan wel zijn dat geplande investeringen (bijvoorbeeld gedekt uit de Reserve Eenmalige Bestedingen) niet door kunnen gaan. Deze vrij aanwendbare bestemmingsreserves omvatten de volgende (stand 31-122023): Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Reserve I&A algemeen Reserve info- en computertechniek Reserve groenfonds Totaal

2023 € 37.074 € 28.033 € 484.733 € 549.840

Ad 3. Stille reserves Als activa onder de waarde in het economische verkeer zijn gewaardeerd is sprake van een stille reserve. Indien deze stille reserve meegenomen wordt in de weerstandscapaciteit is het van belang dat de activa direct verkoopbaar zijn. Bij verkoop ontstaan winsten die eenmalig vrij aanwendbaar zijn. Actualisatie van de stille reserves heeft plaats gevonden bij de begroting 2024. Ad 4. Onbenutte belastingcapaciteit De gemeente kan haar lokale belastingen verhogen om financiële tegenvallers op te vangen. Er is sprake van onbenutte belastingcapaciteit indien het gemeentelijke OZBtarief onder het maximumtarief valt zoals is opgenomen in de gemeentewet en/of wanneer de afvalstoffenheffing/rioolheffing niet kostendekkend zijn. Deze laatste twee heffingen zijn in Asten allebei wel kostendekkend. Bij de berekening van de onbenutte capaciteit van de OZB wordt uitgegaan van de jaarlijkse macronorm van het OZB-tarief (redelijk peil) zoals aangegeven in de meicirculaire 2023. Het OZB-tarief is daarin bepaald op 0,1614% van de gemiddelde WOZwaarde. Het verschil tussen de begrote opbrengsten OZB in 2023 en het redelijk peil is de onbenutte belastingcapaciteit, deze bedraagt € 701.263,=.

51

Onderdeel 3: berekening ratio weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (buffer) en de benodigde weerstandscapaciteit (gekwantificeerde risico's) en wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal (ratio). Om de ratio weerstandsvermogen te beoordelen wordt gebruik gemaakt van de onderstaande normering van NARIS (Nederlandse Adviesbureau voor Risicomanagement): Ratio weerstandsvermogen Meer dan 2,0 Tussen 1,4 en 2,0 Tussen 1,0 en 1,4 Tussen 0,8 en 1,0 Tussen 0,6 en 0,8 Minder dan 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Beschikbare weerstandscapaciteit (totaal)

€ 15.605.707

Benodigde weerstandscapaciteit:

€ 3.717.081

Ratio weerstandsvermogen (totaal):

4,20

Conform bovenstaand overzicht is de weerstandsratio uitstekend en dit betekent dat er ruim voldoende middelen zijn om de gekwantificeerde risico’s af te dekken wanneer zij zich voordoen. Kengetallen Op basis van het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) is het voor gemeente sinds 2016 verplicht om een basisset financiële kengetallen op te nemen in de begroting en jaarrekening. Door middel van deze kengetallen wordt de onderlinge vergelijkbaarheid van gemeenten bevorderd en krijgt de gemeenteraad een globaal inzicht in de verwachte financiële ontwikkelingen in de gemeente. Het is niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven over de financiële positie. Signaleringswaarden Aan de bovenstaande kengetallen zijn (nog) geen normen verbonden. De wetgever heeft de manier waarop gemeenten de kengetallen laten meewegen nadrukkelijk bij de gemeente gelaten. Wel is meegegeven dat het behulpzaam kan zijn om de kengetallen te relateren aan bijvoorbeeld signaleringswaarden. Dit zijn (normen)kaders waarbij zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de signaleringswaarden afkomstig uit de stresstest voor 100.000+ gemeenten.

In de onderstaande tabel zijn de signaleringswaarden te zien en in welke categorie (A, B of C) deze vallen. Hierbij is categorie A het minst risicovol en categorie C het meest risicovol.

52

Signaleringswaarden kengetallen

Categorie A minst risicovol

Categorie B neutraal

Categorie C meest risicovol

1a. Netto schuldquote

< 90%

90 - 130%

> 130%

1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio

< 90%

90 - 130%

> 130%

> 50%

20 - 50%

< 20%

3.

Grondexploitatie

< 20%

20 - 35%

> 35%

4.

Structurele exploitatieruimte

> 0%

0%

< 0%

5.

Gemeentelijke belastingcapaciteit

< 95%

95 - 105%

> 105%

1a. Netto schuldquote 180% 160% 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% -20% -40%

26%

2%

Begroting 2023 Neutraal

Realisatie 2023 Meest risicovol

-20%

Realisatie 2022 Minst risicovol

1a. Netto schuldquote Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen.

53

180% 160% 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% -20% -40%

1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

26%

2%

Begroting 2023 Neutraal

Realisatie 2023 Meest risicovol

-20%

Realisatie 2022 Minst risicovol

1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter.

2. Solvabiliteit Dit cijfer drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer.

3. Grondexploitatie Dit cijfer geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar.

54

4. Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen.

5. Gemeentelijke belastingcapaciteit Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze.

Conclusie gemeente Asten Op basis van de bovenstaande kengetallen kan de conclusie getrokken worden dat de financiële positie van de gemeente over het boekjaar 2023 gezond is.

55

3. Bedrijfsvoering Wat wilden we bereiken? Het bedrijfsplan van nu De maatschappij, de gemeente Asten en omgeving en het bestuur, zowel in bezetting als beoogde doelstellingen en ambities, zijn dynamisch. Om die reden bekijken we geregeld of er aanleiding is om ons bedrijfsplan, ook dynamisch, daarop bij te stellen. In de huidige doelstellingen en ambities van de raad en het college (terug te vinden in de Toekomstagenda, onderliggende beleidsplannen, coalitieakkoord e.d.) zien we een bevestiging dat het bestaande bedrijfsplan (de HOE) nog volledig aansluit bij de inhoud (de WAT). We blijven het bedrijfsplan daarom als instrument hanteren bij de gemeentelijke dienstverlening en uitvoering van (beleids)plannen en regelgeving. Missie en Visie van ons bedrijfsplan We leveren publieke dienstverlening aan de Astense samenleving. Gezamenlijk bouwen we aan een prettige woon-, werk-, en leefomgeving, vanuit eigen kracht, dichtbij de burger (in diens verschillende rollen). We zijn klantgericht en (re)ageren flexibel op veranderingen in de maatschappij. Leidende principes 1. Onze Klanthouding is: Ja, tenzij….. 2. De burgers blijven zelf verantwoordelijk (Faciliterende overheid). 3. We zijn klantgericht, flexibel en omgevingsbewust. 4. High trust-low tolerance: ruimte voor onze professionals (werken vanuit de ‘bedoeling’) met een beperkt aantal kaders/regels. 5.

We maken plezier van ons werk. Waarom en waartoe doen we dit? Omdat het noodzakelijk is aansluiting te houden met de veranderende eisen en wensen in de gemeenschap met actieve burgers die zelf aangeven wat nodig is. We doen de dingen waaraan behoefte is en doen deze dingen goed. Deze aansluiting bepaalt ons bestaansrecht. Én we willen een aantrekkelijke gemeente zijn om voor te werken.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Wat betekent dit voor onze burgers en voor ons? We maken hierover goede afspraken met onze burger, met onze medewerkers en met onze partners in ons netwerk. En we komen (deze) afspraken na! Daarop focussen we ons. Daarvoor is het nodig om:  De begrippen ‘klantgerichtheid’, ‘flexibiliteit’ en ‘omgevingsbewustzijn’ te concretiseren.  De ‘andere’ relatie tussen gemeente en burger daadwerkelijk in te vullen.  Te sturen op klanttevredenheid en professionalstevredenheid.  Duidelijk en daadkrachtig te zijn, ook in lastige situaties, talent te benutten, elkaar te ondersteunen en niet te voorzichtig te zijn (lef tonen). Hoe doen we dat?  We voeren de Toekomstagenda uit, hier in het bijzonder het Programma Vitale Democratie en als onderliggend instrument o.m. de Omgevingswet.  We geven ruimte aan onze medewerkers in hun werk en het vergroten van hun probleemoplossend en communicatief vermogen.  We ontwikkelen ieders eigenaarschap en ambassadeurschap.  We voeren dialoog (UIT-, BE-, AF-, AANspreken) in onze teams.  We gebruiken (alleen) regels en systemen die we nodig hebben.  We maken geen nieuwe nota’s maar doen het (gewoon). We bespreken casuïstiek in de teams en in individuele personele gesprekken. Ieder ervaart zelf en leert ervan. 56

 

We bieden collectieve en individuele trainingen. EN we brengen plezier (terug) in ons werk en in onze organisatie.

Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) In 2023 is besloten het nieuwe landelijk Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) niet te ondertekenen maar de doelen van het Manifest wel te onderschrijven en de hierin genoemde thema's te realiseren op een organische wijze en via de programma's in de toekomstagenda. Het afgelopen jaar is daartoe het beleidsplan 'Strategisch Plan Circulair Asten' vastgesteld; op basis hiervan is voor inkoop gestart met het opstellen van een uitvoeringsplan. Vanwege de te maken impact ligt de prioriteit hierbij voorlopig op inkoop bij 'Bouw en Infrastructuur' en de eigen 'Consumptiegoederen'. Tevens is gestart met het opstellen van een uitvoeringsplan 'duurzaamheid/CO2 reductieplan' voor de GWW sector. Verder is er een nieuw beleid Social Return vastgesteld waardoor dit breder kan worden ingezet bij inkoop. Samenwerking Informatisering & Automatisering (I&A) Eind 2023 is de transitie van de automatisering naar de gemeenschappelijke regeling ICT NML nagenoeg afgerond. Hierdoor realiseren we: 1. Toekomstbestendigheid; 2. Kwaliteit, waaronder het voldoen aan de wettelijke eisen t.a.v. veiligheid; 3. Minder kwetsbaarheid door meer massa; 4. Kostenbeheersing.