GR24.06.22B Jaarstukken 2023 definitief

Jaarstukken 2023

1

Inhoudsopgave

Inleiding ................................................................................................ 3

Jaarverslag ............................................................................7 Programmaverantwoording ........................................................... 8 1. Bestuur en Veiligheid ........................................................................... 10 2. Ruimtelijk Domein............................................................................... 15 3. Sociaal Domein................................................................................... 26 4. Financiën, Control en Economie ............................................................. 33

Paragrafen ................................................................................... 41

1. Lokale heffingen ................................................................................. 42 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................... 46 3. Bedrijfsvoering ................................................................................... 56 4. Grondbeleid ....................................................................................... 63 5. Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................ 69 6. Financiering ....................................................................................... 73 7. Verbonden partijen ............................................................................. 76 8. Toekomstagenda 2030......................................................................... 82 9. Wet open overheid (Woo)..................................................................... 85

Jaarrekening ........................................................................ 86 Verkorte balans per 31 december 2023 ...................................................... 87 Overzicht baten en lasten ........................................................................ 87 Verschillenanalyse Jaarrekening 2023 t.o.v. begroting 2023 na wijziging (per programma): ......................................................................................... 88 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ................................................ 92 Incidentele baten en lasten per programma ................................................ 93 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves .................................... 96 Balans per 31 december 2023 .................................................................. 97 Toelichting op de balans 31 december 2023 (activa) .................................. 101 Toelichting op de balans 31 december 2023 (passiva) ................................ 108 Wet Normering Topinkomens (WNT) ........................................................ 116 EMU-saldo ........................................................................................... 118 Single Information Single Audit (SiSa) .....................................................

119 Waarderingsgrondslagen........................................................................ 125 Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................. 127

Bijlagen .............................................................................. 128

2

Inleiding De jaarstukken bestaan uit het Programmaverslag en de Jaarrekening.

Programmaverslag Het programmaverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen. De programmaverantwoording is gelijk aan de opzet van de begroting 2023 en is opgebouwd uit 4 programma's: 1. Bestuur en Veiligheid 2. Ruimtelijk Domein 3. Sociaal Domein 4. Financiën, Control en Economie Hierin wordt per programma verantwoording afgelegd over de in de begroting 2023 genoemde doelstellingen. De paragrafen geven een "dwarsdoorsnede" van de jaarstukken, bezien vanuit een bepaald perspectief. Jaarrekening De jaarrekening geeft inzicht in de balans en een overzicht van baten en lasten.

Terugblik 2023 Ondanks diverse uitdagingen en onzekerheden heeft de gemeente Asten laten zien dat ze verschil kan maken. Door midden in de samenleving te staan, dichtbij de mensen. Door ook kleine dingen te doen waarmee we onze inwoners en ondernemers helpen. Het gaat dan niet alleen om praten over bouwen, maar ook daadwerkelijk bouwen. Het tonen van daadkracht en het stellen van grenzen door een weerbaar bestuur is cruciaal voor het behoud van leefbaarheid en veiligheid binnen de gemeentegrenzen. Belangrijk is ook dat we als gemeente ons niet alleen naar binnen richten. We zijn ons bewust van onze rol en verantwoordelijkheden in de bredere regio. Dat doen we vanuit kracht en vertrouwen in ons eigen kunnen. Ondanks een nog onzekere financiële toekomst, bleven we alert en grepen we in waar nodig. De voorzieningen voor jong en oud hielden we overeind en verbeterden we wanneer dit nodig was.

3

1. Realisatie doelstellingen 2023

Bij de begroting 2023 zijn doelstellingen opgenomen en daaraan is een planning gekoppeld qua uitvoering en realisatie. Gedurende het jaar en bij de jaarrekening wordt de voortgang van deze doelstellingen beoordeeld. In bovenstaande afbeelding wordt een totaalbeeld gegeven van de voortgang van de doelstellingen bij de jaarrekening 2023. Veel van de doelstellingen zijn gerealiseerd of liggen op schema. Per doelstelling wordt dit verder toegelicht in de programmaverantwoording. 2. Resultaat 2023 Het resultaat 2023 is € 1.571.576,= positief. De grootste verschillen die het resultaat beïnvloeden zijn hieronder weergegeven. Resultaat Burgerinitiatieven

108.700

Salariskosten

834.178

Overige personeelskosten (inhuur, opleidingen, DVO's)

339.878

Onderhoud bermen, elektra openbare verlichting en wegen, straten en pleinen

168.743

Lagere lasten omgevingsvergunningen

102.736

Zorgkosten sociaal domein (WMO, Jeugd, BMS)

-361.464

Leerlingenvervoer

-182.078

Opvang Oekraïners

1.376.505

Aanvulling algemene reserve grondbedrijf

-431.537

Algemene uitkering

759.334

Toeristenbelasting voorgaande jaren

-1.527.110

Hogere OZB opbrengst niet woningen

137.120

Onvoorzien

140.002

ICT; uitgestelde investeringen

152.885

Diverse verschillen < 100K

-46.316

Totaal

1.571.576

Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar de verschillenanalyse per programma in de jaarrekening (vanaf pagina 86).

4

3. Overheveling budgetten naar 2024 Informatiebeveiliging € 20.000,= In 2023 is via de Turap budget gevraagd voor preventie/reactieve maatregelen informatiebeveiliging. Dit bedrag is in 2023 niet uitgegeven omdat de informatiebeveiligingscapaciteit grotendeels op is gegaan aan incident Neerloon. In 2024 moet dit alsnog worden opgepakt. Opleidingen € 30.000,= In 2023 is een aantal opleidingen uitgesteld naar 2024 zoals functioneel beheer, helder adviseren en Veilige Publieke Taak. Verduurzaming bedrijventerreinen € 14.200,= Het project verduurzaming bedrijventerreinen is in 2023 gestart met een ondernemersbijeenkomst en er zijn verkennende gesprekken gevoerd met Co-creatie en Jari management. Vanwege personele wisselingen is in 2023 vertraging opgelopen. De opdrachtverlening gaat waarschijnlijk in 2024 plaatsvinden. Maatschappelijke begeleiding statushouders € 42.660,= Dit bedrag is bij de decembercirculaire 2023 ontvangen voor maatschappelijke begeleiding statushouders i.v.m. een hogere instroom vluchtelingen. Van 2024 tot en met 2026 is er waarschijnlijk sprake van doorvoering tot inrichten van een tussenvoorziening voor statushouders op de Buitenjan. Dit budget kan hier voor worden ingezet. Uitvoeringsprogramma Wonen, Zorg en Welzijn € 40.000,= De gemeente ziet een behoorlijke opgaven op het thema wonen zorg en welzijn voor de komende jaren.

In de raadsvergadering van 12 december 2023 is het Programma Wonen 2024-2030 en Uitvoeringsprogramma Wonen 2024-2027 behandeld. Hierin wordt het opstellen van een uitvoeringsprogramma wonen, zorg en welzijn genoemd. De beleidsadviseur Wonen, zorg en welzijn gaat overkoepelend voor de gemeente Asten aan de slag gaat met het uitvoering geven aan de woonvisie met bijbehorende uitvoeringsprogramma’s, met de prestatieafspraken van de woningbouwverenigingen en met de regionale ontwikkelingen. Het realiseren van het uitvoeringsprogramma wonen, zorg en welzijn is hier een verlengstuk van en onderdeel van de opgave. Opvang ontheemden Oekraïne € 693.855,= De gemeente Asten heeft in 2022 en 2023 meer geld ontvangen van het Rijk voor de opvang van Oekraïense ontheemden dan dat we hebben uitgegeven. In totaal gaat het om een bedrag van € 2.059.155,= over deze 2 jaren. We zorgen nu voor tijdelijke opvang van Oekraïense ontheemden op locaties waar dit t/m maart 2025 gedoogd wordt. Zoals het er nu naar uitziet moeten we na deze periode voor andere huisvesting zorgen. Dit gaat mogelijk extra geld kosten. De gemeente Asten kent een hoge ambitie als het gaat om de opgave voor wonen en zorg. We willen extra middelen reserveren voor 2024 om ons zelf in staat te stellen hier nog voortvarender mee aan de slag te gaan.

We stellen voor om het restant van de Oekraïne gelden niet terug te betalen aan het Rijk en het restant bedrag van 2023 over te hevelen naar 2024 (in totaal is dit € 1.376.505, waarvan € 682.650,= al eerder is gereserveerd). Budget (tijdelijk) personeel € 600.000,= Door krapte op de arbeidsmarkt is het al jaren lastig om vast personeel te werven. Hierdoor is het noodzakelijk om tijdelijk personeel in te huren. De kosten van deze

5

inhuur zijn de afgelopen jaren flink toegenomen, waardoor het beschikbaar gestelde bedrag voor tijdelijke personeel bij de begroting 2024 niet toereikend is. Resultaat Resultaat

1.571.576

Informatiebeveiliging Opleidingen Verduurzaming bedrijventerreinen Maatschappelijke begeleiding statushouders Uitvoeringsprogramma Wonen, Zorg en Welzijn Budget (tijdelijk) personeel Opvang ontheemden Oekraïne Resultaat jaarrekening 2023

-20.000 -30.000 -14.200 -42.660 -40.000 -600.000 -693.855 130.861

4. Bestemming resultaat Gezien de onzekere financiële tijden wordt voorgesteld om het resultaat 2023 toe te voegen aan de algemene reserve. Hierdoor dient het als buffer voor de toekomst en kan het ingezet worden tekorten in dekken. 5. Controleverklaring De controle van de jaarrekening is, op grond van artikel 213 van de Gemeentewet, uitgevoerd door Crowe Foederer. De controleverklaring maakt onderdeel uit van de jaarstukken 2023 en het accountantsverslag 2023 ligt ter inzage. Rechtmatigheidsverantwoording Tot en met 2022 gaf de accountant naast de getrouwheid een oordeel over de rechtmatigheid van de gemeente. Met ingang van 2023 geeft het college van burgemeester en wethouders een rechtmatigheidsverantwoording af. Dit betekent niet dat de accountantscontrole en -verklaring overbodig worden. De accountant geeft nog steeds een getrouwheidsoordeel over de jaarrekening. Omdat de rechtmatigheidsverantwoording wordt opgenomen in de jaarrekening betekent dit dat de accountant ook een oordeel over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording geeft. 6. Jaarverslag archief In de archiefverordening is opgenomen dat er een jaarverslag archief wordt uitgebracht. Dit wordt apart aan de raad voorgelegd.

6

Jaarverslag

7

Programmaverantwoording Het coalitieakkoord 2022-2026 is de basis voor de begroting en jaarrekening 2023. De begroting en jaarrekening 2023 zijn opgebouwd uit 4 programma's: 1. Bestuur en Veiligheid 2. Ruimtelijk Domein 3. Sociaal Domein 4. Financiën, Control en Economie Bij ieder programma worden de visie, de verantwoordelijke portefeuillehouder en een taartdiagram met baten en lasten van het programma vermeld. Onder de programma's worden de ambities uitgewerkt. Het gaat hierbij om de volgende ambities:  Goed bestuur op z'n Astens  Bouwen en goed wonen  Vitaal buitengebied  Klimaat, energie en duurzaamheid  Sterke lokale economie en mobiliteit  Bruisende en aantrekkelijke kernen  Sociaal en gezond  Veilige buurt en thuis  Financieel gezond Per ambitie wordt het volgende opgenomen:  Wat willen/wilden we bereiken? De tekst sluit aan bij het coalitieakkoord.  Welke beleidsnota's zijn relevant? De beleidsnota's die vastgesteld zijn door de raad en waar rekening mee moet worden gehouden bij de uitvoering van het beleid.  Activiteiten en planning. Welke activiteiten en planning hanteren we om onze doelstelling te kunnen realiseren.  Wat mag het kosten? / Wat heeft het gekost? Per programma worden hier de baten en lasten vermeld. Dit gebeurt voor 2023 in een tabel en visueel.

8

Overzicht baten en lasten per programma 2023 Programma

Begroting 2023 na wijziging

Begroting 2023

Rekening 2023

Lasten 1. Bestuur en Veiligheid

11.907.642

13.225.774

11.227.387

2. Ruimtelijk Domein

10.512.291

17.092.146

12.718.085

3. Sociaal Domein

22.771.538

26.454.831

26.954.684

4. Financiën, Control en Economie

4.313.299

11.730.873

15.987.543

49.504.770

68.503.624

66.887.699

1. Bestuur en Veiligheid

-1.512.171

-1.547.889

-1.719.968

2. Ruimtelijk Domein

-5.399.121

-8.792.153

-7.418.419

3. Sociaal Domein

-6.300.853

-6.929.905

-9.306.396

4. Financiën, Control en Economie

-36.292.625

-51.233.677

-50.014.492

Totaal Baten

-49.504.770

-68.503.624

-68.459.275

0

0

1.571.576

Totaal Lasten Baten

Resultaat

9

1. Bestuur en Veiligheid Visie We leveren publieke dienstverlening aan de Astense samenleving. Gezamenlijk bouwen we aan een duurzaam vitaal en veilig Asten. Dit betekent onder meer dat we de grote maatschappelijke opgaven, die daaruit voortvloeien, samen realiseren. Dit vereist een wijze van bestuur, gericht op de inzet en verantwoordelijkheid van de gemeenschap zelf, die we daartoe stimuleren en faciliteren.

Portefeuillehouder Burgemeester A. van Extel-Van Katwijk Wethouder L. van de Moosdijk (Dienstverlening)

Goed bestuur op z'n Astens Wat wilden we bereiken? We leveren publieke dienstverlening aan de Astense samenleving. Gezamenlijk bouwen we aan een fijne woon-, werk- en leefomgeving vanuit eigen kracht, dichtbij en samen met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Wij geven ruimte aan creativiteit en nemen obstakels weg om goede dingen te kunnen doen. We nemen een ondernemende houding aan, werken vanuit 'de bedoeling', handelen vanuit 'ja-tenzij' en hanteren alleen regels waar ze nodig zijn. We werken integraal, handelen pro-actief en zijn flexibel genoeg om te schakelen tussen verschillende (overheids)netwerken, partners en uitvoeringsvormen. We pakken de regie waar dat nodig is. Het vertrouwen van inwoners in de politiek en in de overheid staat in algemene zin onder druk. Een gezonde bestuurscultuur, integriteit en onderlinge verhoudingen zijn zaken die wij als absolute basis van goed bestuur zien. Daarom besteden wij de komende periode veel aandacht aan deze thema’s. Wij gaan regelmatig met elkaar en met de gemeenteraad in gesprek. Het actief betrekken van inwoners is daarbij heel belangrijk. Op die manier behouden en verstevigen wij het vertrouwen in de Astense politiek.

Goed bestuur betekent voor ons:  Collegiaal: gelijkwaardigheid als uitgangspunt, zorgen voor een open en constructief debat tussen coalitie en oppositie, college en gemeenteraad én met inwoners en maatschappelijke partners;  Transparant en integer: betrouwbaar, betrokken, duidelijk en met respect naar eenieder;  Midden in de gemeenschap: inwoners en ondernemers opzoeken, ook bijeenkomsten buiten het gemeentehuis;  Met visie, lef en plezier: ‘samen aanpakken en genieten’;  Lerend en zelfcorrigerend vermogen: kwetsbaar durven opstellen, regelmatig met elkaar en met inwoners/ondernemers evalueren;  Open communicatie: laten zien wat de gemeente voor haar inwoners doet en op een passende wijze communiceren naar alle doelgroepen.

Welke beleidsnota's waren relevant?       

Toekomstagenda Asten 2030; Programma-opdrachten voor de onderliggende programma's uit de Toekomstagenda Asten 2030: Transformatie buitengebied, Vitale kernen, Centrumontwikkeling, Klimaatbestendig en energieneutraal Asten, Omgevingswet en Vitale democratie; Nota integrale sturing programma's en organisatie; Bedrijfsplan Asten, terug naar de bedoeling; Optimalisatie grote burgerinitiatieven (mei 2021); Nota verbonden partijen; Gedragscode integriteit en procedure integriteitsbeleid; 10

 

Algemeen privacybeleid (AVG) gemeente Asten; Plan van aanpak Veilige publieke taak.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Goed bestuur op zijn Astens 1.1.1. Midden in de gemeenschap staan De uitvoering van het Astens Manifest speelt hierbij een belangrijke rol, voor raad, college en organisatie. Ieder vanuit zijn eigen rol, verantwoordelijkheid en positie, maar wel vanuit een integrale aanpak als gemeente Asten. Dit verloopt naar wens en het onlangs vastgestelde communicatieplan zal hierin verdere verbeteringen en verandering brengen. 1.1.1. Integriteit Zie ook onderdeel 1.1.5. (Veilige publieke taak, aanpak weerbare overheid).Daarnaast wordt bezien om bij indiensttreding van nieuwe collega's en het afnemen van de ambtseed een verbinding te maken met het thema integriteit.Naast het onlangs vastgestelde integriteitsprotocol voor politieke ambtsdragers, zal ook het protocol voor de ambtelijke organisatie geactualiseerd worden. 1.1.2. Dienstverlening op z'n Astens: gewoon goed helpen! Er is door taakveld communicatie samen met het Sociaal Team Asten hard gewerkt aan een nieuwe website voor het Sociaal Team. De website van het Sociaal Team is medio 2023 gelanceerd. De gemeente Asten wil dat de website voor iedereen te gebruiken is, ook al heeft iemand één of meerdere beperkingen. Daarom werken wij volgens de Richtlijnen voor Toegankelijkheid van Webcontent (WCAG) 2.1. Deze richtlijnen zijn een landelijke kwaliteitseis voor overheidswebsites.

In mei 2023 is de website www.asten.nl door een onafhankelijke partij getoetst en deze voldoet nu volledige aan de WCAG 2.1. 1.1.3. Communicatie: laten zien wat we doen voor onze inwoners De communicatienota 2023-2026 is in het tweede kwartaal vastgesteld door het college. Daarin is beschreven hoe de gestelde doelen in het coalitieakkoord ten aanzien van communicatie kunnen worden bereikt. 1.1.4. Vitale democratie en burgerinitiatieven In 2023 is een bijdrage uit het budget grote burgerinitiatieven toegekend voor realisatie van een lichtmonument in Heusden. Er zijn geen andere grote burgerinitiatieven aangevraagd of deze waren niet dusdanig uitgewerkt dat ze aan de raad konden worden voorgelegd. Een en ander heeft er toe geleid dat de raad tijdens de begrotingsbehandeling in november 2023 heeft besloten de structurele reservering voor grote burgerinitiatieven stop te zetten. Er zijn diverse nieuwe, kleine burgerinitiatieven aangevraagd. Ook is diverse malen een beroep gedaan op het fonds burgerinitiatieven dat beheerd wordt door Udas. De actie om een nieuw dynamisch plan voor het programma Vitale Democratie te maken, waarbij ook gekeken wordt naar de wens om meer te doen met de opbrengst uit de TIP Asten onderzoeken, moet nog worden opgepakt. 1.1.5. Veilige publieke taak We hebben het actieplan Veilige publieke taak voor 80% uitgevoerd.

De aanpak van Integriteit (gezamenlijk ontwikkelen van de nieuwe gedragscode voor bestuur én voor de organisatie) is in volle gang. De nieuwe protocollen voor VPT (agressie) en Informatiedeling zijn zo goed als klaar. De uitrol naar verdere organisatieonderdelen is voorbereid en krijgt in 2024 zijn beslag. Het opleidingsprogramma is bijna klaar en wordt afgestemd op inhoud en planning met de teamleiders. In het eerste kwartaal van 2024 is de verwachting dat we het actieplan uitgevoerd hebben. Het onderwerp VPT is wel met regelmaat onderwerp van gesprek geweest, o.a. met de klankbordgroep. Dit heeft ook weer aanleiding gegeven tot vervolgacties.

11

1.1.6. Samenwerking en verbonden partijen De Peelsamenwerking is in een governancevoorstel bij de colleges en het Waterschapsbestuur geweest. Allen zijn akkoord. De Programmamanager die samen met de secretarissen zorgt voor de Peelagenda en inrichting van de netwerkorganisatie is benoemd en gestart op 18 september 2023.Er is gewerkt aan een collegevoorstel voor de samenwerkende Peelgemeenten welke begin 2024 beoogd is ter besluitvorming aan de colleges voor te leggen, na afstemming met secretarissen, MT en OR.Met de verbonden partijen is intensief contact, via de regieambtenaren en het management. Op 20 september 2023 heeft er een themabijeenkomst 'verbonden partijen' met de gemeenteraad plaatsgevonden. Hier zijn nog verdere stappen te zetten en daar zijn ideeën over om samen met college en raad te bespreken.

Veilige buurt en thuis Wat wilden we bereiken? Het is belangrijk dat we ons veilig voelen in onze eigen buurt en thuis. Zonder veiligheid geen vrijheid. Wij willen dat iedereen in Asten veilig kan wonen, verblijven, werken en ondernemen. Een betrouwbare overheid zorgt voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en ondernemers. Wij vinden het dan ook essentieel om veiligheid te garanderen in onze gemeente en blijven een beroep doen op ieders eigen verantwoordelijkheid als het gaat om preventie. Wij stimuleren bijvoorbeeld het gebruik van de buurtapps en de politie (wijkagent) en de Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) zijn zichtbaar op straat.

Welke beleidsnota's waren relevant?          

Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Asten 2023-2026; Visie VRBZO 2025; Beleidsregels Bereikbaarheid en Bluswatervoorziening Brabant; Beleidsplan risicocommunicatie Zuidoost-Brabant 2022-2025; Regionaal Risicoprofiel 2019 Regionaal Crisisplan 2016 (versie 2024-2027 inmiddels vastgesteld) Beleidsregel handhavingsprotocol Opiumwet 13b Asten 2021; Beleidsregels wet BIBOB; Algemene Plaatselijke Verordening (APV); VTH-beleid 2023.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Veilige buurt en thuis 1.2.1. Stevig doorzetten van strijd tegen ondermijnende criminaliteit De strijd tegen ondermijnende criminaliteit voeren wij nog steeds. We hebben onder andere het Meldpunt Ondermijning opgericht waarbij inwoners onderbuikgevoelens kunnen delen (online of via een meldkaart). In 2023 zijn via deze kanalen 17 meldingen ontvangen. Via Meld Misdaad Anoniem zijn nog eens 13 meldingen ontvangen. Daarnaast hebben we onze organisatie en het bestuur bewust proberen te maken van ondermijning door ondermijningscontainers te laten komen naar onze gemeente. In juni is de Week van de Weerbaarheid georganiseerd waar verspreid over 2 weken veel interne bijeenkomsten en workshops zijn georganiseerd voor collega's.Daarnaast zijn we actief op casusniveau in samenwerking met onze partners in Taskforce/ RIEC verband. 1.2.2. Investeren in veilige werkomgeving en weerbaarheid voor politici, bestuurders en medewerkers Het pilotproject voorloopt voorspoedig. De Brabantse norm voor weerbaarheid is door ons in het VPT project opgenomen. Inmiddels is een bureau in de arm genomen voor het vervolg bij andere teams. Dit is in 2023 verder uitgerold. Daarnaast heeft de week van de weerbaarheid in juni voor de medewerkers ook bijgedragen aan bewustwording rondom een veilige en weerbare werkomgeving. 12

1.2.3. Uitvoering geven aan integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 De Kadernota is op 4 juli 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. In de uitvoering is er met name aandacht voor de aanpak van ondermijning, digitale veiligheid en de verbinding tussen zorg en veiligheid. Voor wat betreft de aanpak ondermijning is onder 1.2.1. (Stevig doorzetten van strijd tegen ondermijnende criminaliteit) een en ander beschreven. Ten aanzien van digitale veiligheid wordt voor de organisatie gewerkt aan een plan van aanpak en de uitrol daarvan. Om hier van jongs af aan aandacht aan te besteden is afgelopen jaar het project Hackshield gepromoot op alle basisscholen. Eén school heeft actief meegedaan aan dit project. We gaan hier ook in 2024 mee door. Op het vlak van zorg en veiligheid werken collega's over de afdelingen heen samen in casuïstiek, indien nodig ook buiten de gemeente onder de vlag van het Zorg- en Veiligheidshuis. 1.2.4. Aanpak illegale bewoning recreatievoorzieningen op recreatieterreinen en huisvestingslocaties arbeidsmigranten De afgelopen jaren is de aanpak met betrekking tot strijdige huisvesting van arbeidsmigranten doorgezet. In 2023 zijn de eerste definitieve handhavingsbesluiten met betrekking tot aanpak illegale bewoning op recreatieparken opgelegd.

In het 4e kwartaal zijn voorbereidingen getroffen zodat in januari 2024 handhavingsbeleid op illegale bewoning op recreatieterreinen vastgesteld is. 1.2.5. Risico-inventarisatie natuurgebieden Het natuurbrandbeheersplan Groote Peel is in oktober 2023 vastgesteld en in het 2e kwartaal 2024 wordt het uitvoeringsprogramma vastgesteld. De overige natuurgebieden gaan van start in 2024.

13

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma. 1. Bestuur en Veiligheid

Begroting

Begroting na wijz. 2023

Rekening

bedragen x € 1.000

2023

Lasten

-11.908

-13.226

-11.227

-9.663

-10.496

-8.806

Inwoners

-651

-867

-413

Bestuur

-1.437

-1.628

-1.608

Organisatie

-7.263

-7.690

-6.541

-311

-311

-245

Veilige buurt en thuis

-2.244

-2.730

-2.421

Integrale Veiligheid

-1.556

-1.657

-1.646

-689

-1.072

-775

Baten

1.512

1.548

1.720

Goed bestuur op z'n Astens

1.398

1.462

1.594

278

288

321

Goed bestuur op z'n Astens

Intergemeentelijke samenwerking

Integraal toezicht en handhaving

Inwoners Bestuur Organisatie

2023

71 1.120

1.174

1.202

114

86

126

Integrale Veiligheid

56

56

68

Integraal toezicht en handhaving

58

30

58

Saldo van baten en lasten

-10.395

-11.678

-9.507

Resultaat

-10.395

-11.678

-9.507

Veilige buurt en thuis

14

2. Ruimtelijk Domein Visie De gemeente Asten blijft een aantrekkelijke gemeente om te wonen: voor alle doelgroepen in de drie kerkdorpen moet voldoende aanbod zijn of worden gecreëerd. Je wooncarrière starten of doorgroeien: we maken het mogelijk in Asten. Zo willen we bijvoorbeeld aantrekkelijk blijven voor jongeren om na hun studie terug te keren in Asten en faciliteren we passende woonvormen voor senioren. We werken mee aan passende huisvesting voor onze economisch belangrijke arbeidsmigranten. We wonen en werken in een omgeving waarvan het klimaat verandert. We nemen onze verantwoordelijkheid voor het tegengaan van klimaatverandering door het verkleinen van onze CO2-uitstoot en het stimuleren van duurzame energieopwekking. We willen de gevolgen van klimaatverandering op kunnen vangen en klimaatbestendig worden door minder verstening, meer groen, een betere wateropvang, minder hittestress en een grote biodiversiteit in flora en fauna. We staan ook voor de opgave de agrarische sector te verduurzamen en meer in balans te brengen met natuur en landschap en de gezondheid van onze inwoners. We nemen een faciliterende rol aan in het ruimtelijk domein. We denken en werken mee aan het verwezenlijken van (ruimtelijke) plannen van onze inwoners die kwaliteit aan onze gemeente toevoegen en bijdragen aan het behalen van de opgaven zoals opgenomen in onze Toekomstagenda Asten 2030.

Daarbij werken we al in het begin van 2023 in de geest van de op handen zijnde Omgevingswet, die het de inwoners makkelijker moet maken om hun plannen te realiseren.

Portefeuillehouder Wethouder J. Bankers Wethouder J. Spoor (huisvesting specifieke groepen en woonwagenlocaties) Wethouder L. van de Moosdijk (grondbeleid en grondaankopen)

Bouwen en goed wonen Wat wilden we bereiken? Het moet voor iedereen mogelijk gemaakt worden om in Asten betaalbaar en/of naar behoefte te kunnen wonen. Iedereen verdient een kans op de woningmarkt. Wij gaan daarom nog meer en sneller bouwen in alle drie de kernen. In een actueel programma Wonen, vastgesteld door de raad eind 2023, is vastgelegd hoe wij in de komende jaren gaan inzetten op aspecten als hoeveel woningen we willen bouwen, wat de kwaliteit van deze woningen moet zijn, op welke locaties we gaan inzetten, hoe we omgaan met (sociale) huur- en koopwoningen, welke doelgroepen we willen bedienen en welke woonvormen we mogelijk willen maken. Het programma Wonen vormt ook de basis voor de meerjarige prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties Wocom en Bergopwaarts die zijn ondertekend eind 2023 / begin 2024. Ons doel is om de eigen inwoners meer kansen te geven op de woningmarkt en ongewenste ontwikkelingen met woningen tegen te gaan.

Welke beleidsnota's waren relevant?     

Toekomstagenda Asten 2030; Omgevingsvisie Asten; Versnellingsagenda woningbouw gemeente Asten; Woonvisie gemeente Asten 2015 t/m 2024; Nota grondbeleid.

15

Wat hebben we hiervoor gedaan? Bouwen en goed wonen 2.1.1. Woningen centrum Asten Met verschillende initiatiefnemers c.q. ontwikkelaars vinden gesprekken plaats en door verschillende initiatiefnemers c.q. ontwikkelaars worden plannen ontwikkeld gericht op de herontwikkeling van locaties ten behoeve van de bouw van woningen. Denk hierbij aan de herontwikkeling van de Aldi locatie, de Prins en het plan op de Prins Bernhardstraat. Op de huidige Aldi locatie wordt een herontwikkeling beoogd naar maximaal 42 woningen voor de doelgroep starters en senioren. De woningen worden gesitueerd in drie bouwmassa's, waarbij het binnenterrein kwalitatief wordt ingericht met voldoende parkeermogelijkheden en veel groen. 2.1.1. Bouw 205 woningen Loverbosch fase 3 Het bestemmingsplan is inmiddels onherroepelijk. Tevens is in oktober gestart met het bouwrijp maken. Deze werkzaamheden zijn naar verwachting in het 2e kwartaal 2024 afgerond. Parallel zijn we bezig met de gronduitgifte. Van Wanrooij is bezig met de gefaseerde verkoop van de 66 door hen te realiseren woningen in het plan, waarvan de eerste 24 woningen allen verkocht of in optie zijn. Met Bergopwaarts zijn we volop in overleg over de invulling van de gronden waarop de 67 door hen te realiseren woningen zijn beoogd.

Verder heeft in november 2023 de loting voor de 31 kavels voor zelfbouw plaatsgevonden, zowel voor een vrijstaande als een twee-onder-één-kapwoning. Al deze gronden zijn onder optie. Tot slot zijn er twee bouwvelden beschikbaar gesteld voor CPO-trajecten. Een bouwveld voor starters en één voor senioren. 2.1.1. Kluizendries-Kluisstraat Ommel Tegen het ontwerpbestemmingsplan is een zienswijze ingediend, waardoor vertraging optreedt in de planprocedure. Over de inhoud van de zienswijze vond nader overleg plaats tussen de betrokken agrariër, de projectontwikkelaar en de gemeente. Insteek is om tot een gezamenlijke oplossing te komen, waardoor de bestemmingsplanprocedure in 2024 kan worden voortgezet. Een en ander betekent dat er vertraging optreedt in het beoogde bouwproces. 2.1.1. Bouw woningen Ommel In 2023 is de nodige tijd besteed aan het opstellen van een zogenaamde 'globale stedenbouwkundige verkenning' voor Ommel. Deze verkenning is inmiddels in concept gereed. Daaruit blijkt dat in het gebied Ommel-Oost, waarbinnen op een aantal percelen de WVG is gevestigd, vooralsnog niet kan worden gebouwd vanwege hinder- en geurcirkels. Daarentegen biedt het gebied Ommel-Noord wel mogelijkheden om op korte termijn woningen te realiseren. Recent zijn in dit gebied gronden aangekocht en vinden verdere onderhandelingen plaats.

Dit betekent dat de gemeenteraad op korte termijn wordt voorgesteld om een grondexploitatie voor Ommel-Noord, inmiddels plan Hogeweg Ommel genoemd, vast te stellen. De planvorming om te komen tot de bouw van ca. 100 - 150 woningen in het toekomstige woongebied Hogeweg Ommel wordt in 2024 verder ter hand genomen. 2.1.1. Heusden Oost Fase 3 Het gebied Heusden-Oost fase 3 is inmiddels bouwrijp gemaakt, waardoor met de bouwwerkzaamheden in het betreffende gebied een aanvang kan worden genomen. Aansluitend wordt bekeken op welke wijze aanvullend kan worden gekomen tot verdere uitbreiding. Hiertoe zal een stedenbouwkundige verkenning worden uitgevoerd, om te analyseren welke locatie het meest geschikt is voor woningbouwontwikkeling. 2.1.2. Actieve grondpolitiek voor ontwikkeling van nieuwe plannen Op 12 december 2023 is de Nota Grondbeleid 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. In deze nota wordt gekozen voor het toepassen van ‘situationeel grondbeleid’. Dit betekent kort gezegd dat per casus wordt bekeken welke vorm van grondbeleid wordt toegepast. Zo is in de gevallen van de plannen Biesvelden/ Asten en Hogeweg/Ommel nadrukkelijk gekozen voor actieve grondpolitiek. 16

2.1.3. Extra bouwen voor starters en senioren In het kader van de uitgifte van bouwgrond wordt vroegtijdig gekeken op welke wijze tegemoet kan worden gekomen aan de behoefte voor de bouw van voldoende woningen voor starters en senioren. Dat leidt tot een mix aan bebouwing in de uitbreidingsgebieden. Tevens is het een aandachtspunt in het kader van gesprekken met initiatiefnemers die woningen willen realiseren op zogenaamde inbreidingslocaties. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan de ondergrond van de Lambertusschool, waar ruimte komt voor levensloopbestendige woningen voor senioren. Op diverse plekken kijken we ook hoe deze twee doelgroepen elkaar kunnen versterken. Zo wordt er op de vrijkomende schoollocatie in Loverbosch fase 2 ruimte geboden voor beneden- en bovenwoningen voor starters en senioren. Als belangrijke input voor dit thema geldt het nieuwe Programma Wonen. 2.1.4. Extra middelen voor starters Conform provinciale afspraken voorziet ieder (nieuw te ontwikkelen) woningbouwprogramma in 2/3e deel betaalbare woningen (waarvan 30% sociale huur). Daarnaast is de verordening starterslening onlangs aangepast. De maximale koopsom om in aanmerking te komen voor de starterslening is verhoogd van € 250.000 naar de NHG-grens (€ 405.000). Het maximaal te lenen bedrag is € 50.000 voor bestaande en nieuwbouwwoningen. 2.1.5.

Woonvormen senioren In het kader van de gesprekken met verschillende initiatiefnemers voor zowel inbreidings- als uitbreidingslocaties is dit een doelgroep waarvoor de ontwikkelingsmogelijkheden bekeken worden. Hierbij wordt gekeken naar zowel de geschiktheid van de locatie als de geschiktheid van de betreffende woonvorm. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar woonvormen die wat verder van het centrum gelegen zijn, maar goed passend zijn voor senioren. Daarnaast wordt optimaal gebruik gemaakt van locaties dichtbij het centrum. 2.1.6. Kwalitatief goede huisvesting onderzoeken voor specifieke groepen Afgelopen jaar hebben we in Asten ontheemden uit Oekraïne opgevangen op 3 gemeentelijke locaties en bij particulieren. De taakstelling voor de huisvesting van statushouders is behaald. Arbeidsmigranten: Het huidig beleid op het gebied van arbeidsmigranten moet worden aangepast. Dit is gebleken uit een evaluatie. In 2023 is een trendanalyse gedaan en een toekomstbeeld opgesteld. Met deze stukken is duidelijk geworden welke trends en ontwikkelingen er zijn, waar behoefte aan is en welke richting Asten in wil slaan op het gebied van huisvesting arbeidsmigranten (wensbeelden). Op basis van deze stukken is een concept beleid opgesteld (concept ruimtelijk toetsingskader huisvesting arbeidsmigranten). Verdere afstemming en besluitvorming vindt plaats in 2024.

De beleidswens om te zorgen voor (kwalitatief en kwantitatief voldoende) huisvesting van arbeidsmigranten in Asten is inmiddels ook vastgelegd in het programma Wonen 2024-2030 (vastgesteld december 2023).Woonwagenbewoners: Over de huisvesting van woonwagenbewoners zijn we gesprekken aangegaan met Bergopwaarts. Mede naar aanleiding van dit overleg heeft het college besloten om de komende jaren een inhaalslag te maken in het realiseren van standplaatsen ten behoeve van het plaatsen van woonwagens. Dat doen we door kleine locaties (maximaal 5-7 standplaatsen) te ontwikkelen in toekomstige uitbreidingsgebieden. Ook zijn we in overleg over het (mogelijk) inrichten van tijdelijke standplaatsen op locatie De Bovist. 2.1.7. Opstellen Programma Wonen Het nieuwe Programma Wonen is vastgesteld in de raad van december 2023.

17

2.1.8. Bouwen in CPO In het plangebied Heusden-Oost fase 3 is een CPO-project in ontwikkeling genomen. In het plangebied Loverbosch fase 3 zijn twee bouwvelden ingericht voor de realisatie van een CPO-project voor senioren en een CPO-project voor starters. Tevens wordt er bij nieuwe ontwikkelingen, zowel op inbreidings- als op uitbreidingslocaties kritisch gekeken of dat bouwen in CPO van toegevoegde waarde kan zijn. 2.1.9. Kijken naar meerwaarde welstand Krediet is opgenomen in de Voorjaarsnota 2024 en wordt verwerkt in de begroting 2024, uitvoering start dan medio 2024. 2.1.10. Investeren in voorzieningen woningbouwplannen In het kader van de verdere ontwikkeling van de beoogde woongebieden in de gemeente wordt bekeken hoe hieraan het beste invulling te geven. In de Nota Grondbeleid 2023 wordt daarop nader ingegaan. 2.1.10. Uitvoering grondnota voor ontwikkeling van nieuwe plannen De aankooponderhandelingen ten behoeve van het toekomstig woongebied Loverbosch fase 4 / Biesvelden fase 1 zijn inmiddels afgerond. Zodra de 'globale stedenbouwkundige verkenning Ommel-Oost' voorhanden is, kunnen nadere keuzes worden gemaakt op welke wijze de aankooponderhandelingen in Ommel verder op te pakken. Voor de kern Heusden wordt binnen afzienbare tijd bekeken op welke locatie(s) in de toekomst mogelijk woningbouw kan plaatsvinden. Op basis daarvan wordt de aankoopstrategie gekozen.

2.1.11. Nieuwe prestatieafspraken sluiten met woningcorporaties De prestatieafspraken 2024 met WoCom zijn in december 2023 door het college vastgesteld. De prestatieafspraken 2024 met Bergopwaarts zijn in februari 2024 vastgesteld. 2.1.12. Transitie Omgevingswet In 2023 heeft de organisatie alle benodigde voorbereidingen afgerond om voldoende klaar te zijn voor inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Waar benodigd is bestaand beleid Omgevingswetbestendig gemaakt door het aanpassen van terminologie en grondslagen. Er is participatiebeleid vastgesteld. Binnen de organisatie is de omslag in gang gezet om te gaan werken met het nieuwe instrument programma onder de Omgevingswet. Er is verder gewerkt aan de opbouw van het nieuwe omgevingsplan. Zowel de organisatie als MT, college en raad zijn ingelicht over de overgang naar de nieuwe ruimtelijke procedures en wat dit betekent. Er is een lokale intaketafel en een regionale omgevingstafel ingericht, waarmee integrale en snelle beoordeling van ruimtelijke initiatieven mogelijk is. Er zijn diverse technische testen uitgevoerd te verzekering van een soepele aansluiting op de zogeheten productieomgeving van het digitaal stelsel Omgevingswet per 1 januari 2024.

De website is aangepast, zodat er niet alleen algemene informatie over de Omgevingswet is te vinden, maar ook alle terminologie en grondslagen op de verschillende pagina's over ruimtelijke dienstverlening Omgevingswetbestendig zijn. Dit geldt ook voor de standaardbrieven en sjablonen. Er is een team ingericht als eerste ingang bij vragen of problemen met de Omgevingswet. Wij hebben samen met de VNG en de Peelgemeenten een 'Klaar voor de start test Omgevingswet' uitgevoerd, waaruit is gebleken dat we met onze voorbereidingen voldoende klaar zijn om de overgang naar de Omgevingswet per 1 januari 2024 te maken.

18

Vitaal buitengebied Wat wilden we bereiken? De agrarische sector is en blijft belangrijk voor Asten. De komende jaren komt de transitie in het landelijke gebied in een stroomversnelling als gevolg van toegenomen landelijke en provinciale wet- en regelgeving. Wij willen dat de gemeente Asten stoppende bedrijven en bedrijven die doorgaan zo goed mogelijk begeleidt. Daarnaast staan wij samen met onze boeren voor de opgave om de sector te verduurzamen, meer in balans te brengen met natuur en landschap en de gezondheid van inwoners. Technologische ontwikkelingen en innovatie zijn belangrijke middelen om deze doelen te kunnen realiseren.

Welke beleidsnota's waren relevant?        

Regionaal streefbeeld van ons landelijk gebied (MRE); Regionale Ontwikkelstrategie; Ontwikkelperspectief NOVEX de Peel 2050; Koersdocument Gebiedsgerichte Aanpak Vitale Peel; Ruimtelijke Agenda de Peel (RAP); Ruimtelijke Ontwikkelstrategie De Peel; Ruimtelijk afwegingskader De Peel; Geurverordening.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Vitaal buitengebied 2.2.1. Ruimte geven aan boeren om grond voor meerdere doeleinden te gebruiken In 2023 is gestart met het bezoeken van agrarische bedrijfslocaties waar geen of minder dieren worden gehouden dan vergund. Met hen worden gesprekken gevoerd over alternatieve mogelijkheden op de betreffende locaties. Soortgelijke gesprekken worden ook gevoerd met (potentiële) deelnemers aan de landelijke beëindigingsregelingen. 2.2.2. Meedenken met/stimuleren van initiatieven voor meer natuurinclusieve en extensieve vormen van landbouw We maken alternatieve vormen van landbouw bespreekbaar en faciliteren deze. Daarnaast proberen we zelf als gemeente het goede voorbeeld te geven door meer natuur- en landschapselementen toe te voegen in het buitengebied die bijdragen aan meer biodiversiteit. 2.2.3. Gebiedsgericht aanpak De gebiedsgerichte aanpak Waardjesweg-Hazeldonk-Heesakkerweg (Glastuinbouwvisie) wordt opgepakt samen met gemeente Someren en zal waarschijnlijk in het 4e kwartaal 2024 gereed zijn. Andere gebiedsgerichte aanpakken worden opgepakt op verzoek van inwoners zelf. Ook neemt de gemeente deel aan de Gebiedsgerichte aanpak Vitale Peel. 2.2.4. Nieuwe toekomstvisies op de agrarische sector en nieuwe glastuinbouwvisie Zie de toelichting bij 2.2.3. 2.2.5.

Groenbeleid met balans tussen wonen, ondernemen en recreëren Het Groenbeleidsplan wordt 'Groen programma' in het kader van de Omgevingswet. Dit komt in het 2e kwartaal 2024 in de raad. 2.2.6. Extra investeren in wandel-, fiets- en ruiterpaden Samen met de toeristisch- recreatieve sector zijn we in 2023 gestart om verschillende recreatieve routestructuren, zoals de ruiterroute en de Peellandse Heksenroute, te ontwikkelen. 19

Klimaat, energie en duurzaamheid Wat wilden we bereiken? Ook in Asten leveren we gezamenlijk met onze inwoners en ondernemers een bijdrage aan de aanpassingen in energiegebruik en klimaatverandering. Daarbij hebben we oog voor de betrouwbaarheid, betaalbaarheid en haalbaarheid van plannen, maar tonen ook gezonde ambitie. Energie en klimaat zijn grote opgaven, waarbij wij de samenwerking opzoeken op de schaal van de MRE en de Peelgemeenten. We beginnen met het benutten van mogelijkheden die geen of weinig effect hebben op de woon- of leefomgeving, bijvoorbeeld door in te steken op het zoveel mogelijk besparen van energie en het plaatsen van zonnepanelen op daken. Voor grootschalige energieopwekking is het nodig dat de netwerkcapaciteit wordt vergroot. De gemeente Asten gaat met andere gemeenten en de provincie druk uitoefenen op de verantwoordelijke partijen om dit zo snel mogelijk op te lossen.

Welke beleidsnota's waren relevant?   

Regionale Energiestrategie (RES-MRE); Programma Warmtetransitie. Gemeentelijk Rioleringsplan Asten 2021-2025

Wat hebben we hiervoor gedaan? Klimaat, energie en circulariteit 2.3.1. Bossen revitaliseringsimpuls geven De Dennendijkse bossen, Eeuwselsebos en de Witte Bergen zijn omgezet van productiebos naar natuurbos. Een eerste subsidieaanvraag is ingediend (en gehonoreerd) om te beginnen met het revitaliseren van een groot gedeelte van de Dennendijkse bossen. Deze werkzaamheden zijn inmiddels in volle gang. Ook kijken we naar de mogelijkheden met de landbouwpercelen (Bleeken) in dit gebied. 2.3.2. Planten duizenden extra bomen Het pilotproject Heesakkerweg is in februari 2024 gereed. Hier worden bomen, bosplantsoen, kruidenrijke mengsels en landschappelijke elementen gerealiseerd die aansluiten bij de omgeving.Het deelproject Roerdompweg is bijna gereed. Hier zijn bomen en bosplantsoen aangeplant, waarbij de aansluiting is gemaakt met de Dennendijkse bossen. Het inzaaien volgt nog i.v.m het zaaiseizoen. De voorbereiding en inventarisatie voor de grote aanbesteding is gestart in samenwerking met een adviesbureau. Deze aanbesteding wordt in 2024 uitgezet. 2.3.3. Opstellen programma afval/grondstoffen Het Grondstoffenbeleidsplan is in oktober 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. 2.3.4.

Uitvoeringsprogramma energiebesparing gebouwde omgeving Uitgevoerde acties 2023:* Afronding bonnenactie kleine maatregelen (RREW);* 1ste collectieve inkoopactie isolatie;* Week van de duurzaamheid en groene markt;* Klussendienst aan huis voor kleine maatregelen;* Pilot buurtaanpak Eikelaar;* Ondersteuning energiehuis slim wonen (doorlopend);* Warmtescan 1000 woningen.Het programma wordt jaarlijks bijgesteld op basis van beschikbare middelen vanuit het rijk en leerpunten van uitgevoerde acties. 2.3.5. Onderzoek naar mogelijkheden voor energieopslag in samenwerking met MRE en bedrijfsleven Binnen de MRE-samenwerking op energietransitie is de Werkgroep Energiesysteem actief. Deze werkgroep initieert en volgt projecten t.b.v. het toekomstige energiesysteem, inclusief projecten voor een efficiënt elektriciteitssysteem. Opslag van energie (alle vormen) is daarbinnen een belangrijk onderdeel, evenals waterstof en het maken van combinaties van opwek en afname (energie-opwek en landbouw).

20

2.3.6. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed en wagenpark De 0-meting voor de gemeentelijke mobiliteit is uitgevoerd en we hebben advies ontvangen voor het verduurzamen van de gemeentelijke mobiliteit. Met dit advies maken we in het 1e kwartaal 2024 een uitvoeringsplan waarbij we prioriteren, rekening houdend met benodigde capaciteit in de organisatie.N.b. de rapportageplicht (over de duurzaamheid van de werkgebonden mobiliteit) is uitgesteld van 1 januari naar 1 juli 2024. Het onderzoek naar de gemeentelijke gebouwen t.b.v. het gestructureerd verduurzamen loopt. Dit is in het 1e kwartaal 2024 af. 2.3.7. Voorkomen en verminderen van wateroverlast (projecten in uitvoering): De rioolvervanging incl. afkoppelen hemelwater van de Dijkstraat (onderdeel van Fietspad Dijkstraat) is gereed, evenals het afkoppelen van het hemelwater bij de rotonde Dijkstraat-Schoolstraat-Burgemeester Wijnenstraat-Molenstraat. De uitvoering van het project herinrichting Voorste Heusden/Patrijsweg is gestart. De aanbesteding van de Wolfsberg is doorlopen. De uitvoering is in 2024 gestart. 2.3.7. Voorkomen en verminderen van wateroverlast (projecten in voorbereiding): De voorbereiding van de projecten herinrichting Wilhelminastraat als het verbeteren van drukrioleringsclusters 27, 30 en 35 zijn opgestart. De voorbereiding rioolvervanging Rozenstraat 7-15 start direct in 2024.

De voorbereiding van het project waterafvoer Penningkruid wordt nog niet opgestart, want deze gaat samen lopen met de herontwikkeling van de schoollocatie 't Lover aan het Biggekruid (werk met werk maken). 2.3.8. Voorbereiden en uitvoeren project Wolfsberg Het project is in aanbesteding, gunning waarschijnlijk begin 2024.In overleg met de aannemer wordt nog bepaald wanneer de startdatum van de uitvoering zal zijn i.v.m. huidige weersomstandigheden. 2.3.9 Opstellen uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Het opstellen van een regionale visie, missie en strategie is opgenomen in het Jaarplan Klimaatadaptatie 2024, dat eind november 2023 door de Stuurgroep is vastgesteld.

Bruisende en aantrekkelijke kernen Wat wilden we bereiken? Van Asten, Heusden en Ommel willen wij nog aantrekkelijkere kernen maken voor (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. Dat betekent investeringen doen in de centra, in de uitstraling en in belangrijke voorzieningen zoals scholen en de verkeersveiligheid.

Welke beleidsnota's waren relevant?        

Kaders Aanpak Vitalisering Recreatieve Locaties; Perspectief Vrijetijdseconomie De Peel 2030; Rapport Marketing voor de Peel; Toekomstagenda Asten 2030; Economische agenda De Peel 2022-2026 "De Peel maakt het!"; Uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme 2007-2010; Centrumvisie 2007; Afsprakenkader Detailhandel in de Peel.

21

Wat hebben we hiervoor gedaan? Bruisende en aantrekkelijke kernen 2.4.1. Vergroening Koningsplein en Markt Deze projecten volgen na vaststelling van de Centrumvisie. Vergroening van het centrum is een belangrijke doelstelling in de aanpak van de Centrumvisie. 2.4.1. Kwaliteitsimpuls evenemententerrein (project het Loverveld) Op 12 juli 2023 is de gemeenteraad akkoord gegaan met het plan het Loverveld, de financiële consequenties zijn verwerkt in de begroting 2024. De uitvoering van de werkzaamheden staat gepland in 2025. In 2024 worden o.a. de noodzakelijke onderzoeken uitgevoerd en de nodige bestekken voorbereid. 2.4.2. Onderwijshuisvesting (SHP): realisatie Kindcentrum 'de Ontdekking' aan de Beatrixlaan Kindcentrum de Ontdekking is gereed. Kadastrale splitsing staat gepland voor juni 2024. 2.4.2. Onderwijshuisvesting (SHP): realisatie nieuw schoolgebouw Voordeldonk De nieuwbouw van de Voordeldonk loopt op schema, de oplevering staat gepland in juni/juli 2024. 2.4.2. Onderwijshuisvesting (SHP): schoolgebouw Loverbosch en handhaven school in Ommel Voor de kwaliteitsimpuls van de school in Ommel worden in overleg met PlatOO en Korein plannen verder uitgewerkt. De omgevingsvergunning hiervoor is verleend.

De verwachting is dat de werkzaamheden starten in het 2e kwartaal 2024.De plannen voor de schoollocatie in de wijk Loverbosch (fase 3) worden nader uitgewerkt en besproken met de schoolbesturen. Het bestemmingsplan 'Loverbosch Schoollocaties' is in procedure, vaststelling beoogd in het 1e kwartaal 2024. 2.4.3. Investeren in optimaliseren van schoolomgeving zoals bij basisschool Voordeldonk Het optimaliseren van de schoolomgeving rondom de Beatrixlaan bij Kindcentrum 'de Ontdekking' is gereed.Bij de schoolomgeving Voordeldonk is het werk gestart met de realisatie van parkeerplaatsen. Tevens wordt hier breed gekeken naar de schoolomgeving bijvoorbeeld m.b.t. de aanplant van een perceel met fruitbomen, moestuin en bosplantsoen, ook vanuit een educatieve rol i.r.t. de school.

22

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma. 2. Ruimtelijk Domein

Begroting

Begroting na wijz. 2023

Rekening

bedragen x € 1.000

2023

Lasten

-10.512

-17.092

-12.718

Bouwen en goed wonen

-2.608

-3.602

-2.990

Huisvesting en bouwen

-2.108

-2.926

-2.791

-500

-676

-199

Bruisende en aantrekkelijke kernen

-5.682

-8.094

-6.692

Openbare werken

-2.339

-3.442

-3.113

Groen, natuur en milieu

-2.524

-3.958

-2.944

Onderwijshuisvesting

-819

-693

-635

Klimaat, energie en duurzaamheid

-2.188

-4.319

-2.366

Klimaat, energie en duurzaamheid

-2.188

-4.319

-2.366

Vitaal buitengebied

-35

-1.077

-670

Transitie buitengebied

-35

-1.077

-670

5.399

8.792

7.418

Bouwen en goed wonen

925

925

898

Huisvesting en bouwen

925

925

898

2.034

3.893

3.226

339

1.090

1.151

1.603

2.712

1.971

92

92

104

Klimaat, energie en duurzaamheid

2.440

3.895

2.643

Klimaat, energie en duurzaamheid

2.440

3.895

2.643

Vitaal buitengebied

79

651

Transitie buitengebied

79

651

Implementatie Omgevingswet

Baten

Bruisende en aantrekkelijke kernen Openbare werken Groen, natuur en milieu Onderwijshuisvesting

2023

Saldo van baten en lasten

-5.113

-8.300

-5.300

Resultaat

-5.113

-8.300

-5.300

23

Toelichting afhandeling arbitragezaak Attero In de risicoparagraaf bij de Begroting 2023 was een risico opgenomen met betrekking tot de arbitragezaak Attero over de naheffing minderlevering restafval 2015-2017. De gemeente Asten heeft hiervoor bij de jaarrekening 2022 een voorziening gevormd van € 329.650,=. Eind 2023 is dit volledig afgewikkeld en is de te betalen vergoeding voor Asten definitief vastgesteld op € 283.637,=. Hierdoor kan € 46.013,= vrijvallen uit de voorziening. Dit bedrag komt ten gunste van het jaarrekeningresultaat 2023.

24

Investeringen programma

Kredieten

Begroting

Rekening

Saldo

t/m 2023

t/m 2023

2023

2.1 Bouwen en goed wonen Invoering omgevingswet Uitbreiding uren i.v.m. omgevingswet en versnellingsagenda woningbouw Totaal

Kredieten

1.652.000

1.175.245

476.755

424.320

169.672

254.648

2.076.320 1.344.917

731.403

Begroting

Rekening

Saldo

t/m 2023

t/m 2023

2023

2.2 Vitaal buitengebied Gebiedsgerichte aanpak Vitale Peel Totaal

Kredieten 2.3 Klimaat, energie en duurzaamheid Planten extra bomen

95.077

25.799

69.278

95.077

25.799

69.278

Begroting

Rekening

Saldo

t/m 2023

t/m 2023

2023

1.200.000

14.601

1.185.399

- Wolfsberg

1.038.000

70.254

967.746

- Voorste Heusden (rioolgedeelte) - Wilhelminastraat / parallelweg Heesakkerweg - Penningkruid

1.181.000

207.636

973.364

3.717.000

9.169

3.707.831

Voorkomen en verminderen wateroverlast in:

- Rozenstraat 7-15 - BBB Beatrixlaan (elektromechanische renovatie) - Riolering buitengebied - Verbeteren drukrioleringsclusters 27, 30 en 35 Totaal

Kredieten 2.4 Bruisende en aantrekkelijke kernen Herinrichten Burgemeester Ploegmakerspark (voorbereiding) Kwaliteitsimpuls evenemententerrein Schoolgebouw Voordeldonk Schoolomgeving Voordeldonk Schoolgebouw Varendonck De Ontdekking Totaal

57.000

57.000

63.000

63.000

40.000

40.000

1.023.000

50.291

972.709

513.000

0

513.000

8.832.000

351.951 8.480.049

Begroting

Rekening

Saldo

t/m 2023

t/m 2023

2023

50.000

4.735

45.265

20.000 7.740.000

28.638 2.994.123

-8.638 4.745.877

895.000

207.846

687.154

5.101.620

4.705.780

395.840

13.806.620 7.941.122 5.865.498

25

3. Sociaal Domein Visie Elke inwoner in Asten, jong en oud, kan en mag meedoen. Samen, voor en met elkaar. Als gemeente Asten dragen wij bij aan optimale ontwikkelingskansen in een aantrekkelijke omgeving, waarbij we oog hebben voor jong en oud. We zetten in op preventie en organiseren zorg en ondersteuning dicht bij huis, met professionals waar je terecht kan met al je ondersteuningsvragen. Alle inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag wordt een passende oplossing richting de toekomst geboden. Zodat ze uiteindelijk op eigen kracht, eventueel met hulp van hun netwerk, verder kunnen. We geven bijzondere aandacht aan voorliggende voorzieningen en stimuleren maatschappelijke initiatieven. Zo geven we vorm aan een vitaal Asten, aantrekkelijk voor iedere inwoner.

Portefeuillehouder Wethouder J. Spoor Wethouder J. Bankers (Ommel 1000+)

Sociaal en gezond Wat wilden we bereiken? Binnen het sociaal domein staat voor ons een aantal pijlers centraal:  Kansen voor iedereen;  Sterke, sociale omgeving;  Gezondheid en vitaliteit;  Financieel gezond;  Samen met elkaar;  Ondersteuning & voorzieningen. Deze pijlers zijn gericht op alle leeftijdsfasen en voor alle vormen van ondersteuning: vanaf preventie en zelfredzaamheid tot professionele ondersteuning. Ze zijn uitgewerkt in het beleidsplan sociaal domein en dit plan is voor ons een goede basis voor de doorontwikkeling de komende jaren. In uitvoeringsplannen wordt per jaar aangegeven waar in dat jaar de focus op ligt. Werk is van groot belang voor mensen en houdt de samenleving draaiende. Werk zorgt voor contact met andere mensen en leidt tot zelfstandigheid en eigenwaarde. Wie werkt, investeert in zichzelf en draagt zijn steentje bij aan de toekomst van onze samenleving. Soms lukt werken niet of hebben mensen moeite met rond te komen met het geld dat zij verdienen; in dat geval kan men op onze ondersteuning rekenen en dragen we de mogelijkheden van gemeentelijke regelingen uit.

Welke beleidsnota's waren relevant?      

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Asten 2022-2027; Koersagenda GR Peelgemeenten 2022-2024; Positioneringsnotitie Senzer; Beleidsplan Schuldhulpverlening 2019-2022; Meerjarig Beleidsplan GGD Brabant-Zuidoost 2018-2022; Lokale Educatieve Agenda gemeente Asten 2020-2023.

26

Wat hebben we hiervoor gedaan? Sociaal en gezond 3.1.1. Grip houden op zorg(kosten) en kwaliteit van zorg De lijnen met onze (zorg)partners zijn goed. Waar het nodig is wordt geschakeld en gekeken wat er nodig is om (financiële) grip te houden. Dit doen we in nauwe afstemming met de GR Peelgemeenten door informatiegedreven te werken. Dit is inmiddels ingebed in onze dagelijkse manier van werken. 3.1.2. Onderzoeken welke ondersteuning we als gemeente bieden (normaliseren) Zowel regionaal in de Peel als op lokaal niveau is hier aandacht voor. Onder andere via de Koersagenda in het programma "normaliseren" en via de ontwikkeltafel van het Sociaal Netwerk Asten wordt hier aandacht aan besteed.Ook hebben we een artikel in de krant en op social media geplaatst m.b.t. normaliseren. 3.1.3. Bureaucratie en regeldruk verminderen Dit onderwerp heeft in de dagelijkse manier van werken aandacht. Er lopen op dit moment geen specifieke projecten rondom dit onderwerp. 3.1.4. Zorgvoorzieningen op peil houden en samenwerken met partners Tijdens reguliere kwartaalgesprekken met onze samenwerkingspartners is dit onderwerp van gesprek. Er is oog voor de toenemende werkdruk, complexiteit van casussen en de inzet van medewerkers. Indien dit op gespannen voet staat met het zoveel mogelijk voorkomen van wachtlijsten, bespreken we oplossingen. 3.1.5.

Actief ondersteunen en faciliteren vrijwilligers en mantelzorgers In het 4e kwartaal 2023 lag het mantelzorgbeleid ter vaststelling bij de gemeenteraad. Na aanpassing hiervan is dit in het 1e kwartaal 2024 vastgesteld. Op de dag van de Vrijwilliger is de Kanjerkrant uitgebracht. O.a. om het vele vrijwilligerswerk te waarderen en hun werk zichtbaar te maken. Mogelijk trekt het ook nieuwe vrijwilligers. 3.1.6. Project "Eén tegen eenzaamheid" Het voorkomen van eenzaamheid is een terugkomend thema in de brede SPUK-regeling (Specifieke Uitkering). Met de keuzes die in het uitvoeringsprogramma Sociaal Domein gemaakt zijn, is hier in 2023 minimale aandacht voor geweest. Onis Welzijn biedt een succesvolle cursus aan die hierbij aansluit en er blijkt veel belangstelling voor het koffieuurtje op zondag in 't Kwartier. 3.1.7. Preventieve projecten voor ouderen Het Gezond- en actief leven akkoord (GALA) is volledig gericht op preventie. Een groot thema, gericht op ouderen, is valpreventie. Gemeente Asten stelt een ketenaanpak op met lokale partners vanuit zowel het medisch domein als bijvoorbeeld de seniorenverenigingen. 2023 was gericht op verkenning, het jaar 2024 en verder is gericht op de uitvoering. 3.1.8. Sociale en/of psychische problemen bij jongeren Het project STORM loopt in ieder geval tot en met 2025.

De STORM-aanpak is een gezamenlijk (preventie)programma dat de ontwikkeling van een positief zelfbeeld, weerbaarheid en veerkracht onder jongeren stimuleert. Er is aandacht voor de samenwerking en afstemming met het Sociaal Team Asten.De gezins- en jongerencoaches en de jongerenwerkers zijn hierin belangrijk. Ook is er aandacht voor de samenwerking rondom jongeren met het Varendonck-College en IVO-Deurne.

27

3.1.9. Nationaal Programma Onderwijs De verleende subsidies over het schooljaar 2022-2023 zijn definitief vastgesteld. Er resteert nog budget. In de stuurgroep Lokaal Educatieve Agenda (LEA) van 4 december 2023 is afgesproken dat dit budget wordt ingezet voor remedial teaching in de voorschoolse periode. Dit bedrag moet uiterlijk juli 2025 zijn besteed. 3.1.10. Werken met ervaringsdeskundigen Samen met de lokale werkgroep Asten inclusief, die bestaat uit inwoners met een beperking, is de Lokale Inclusie Agenda Asten 'Iedereen doet mee' 2024-2025 gemaakt. Deze agenda is in 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. De werkgroep blijft de komende jaren actief meedenken en ze ontvangen een maandelijkse nieuwsbrief. We zijn een klankbordgroep van (voormalig) inburgeraars gestart die meedenkt over inburgeringsbeleid in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel. Momenteel wordt een plan gemaakt over hoe zij op een structurele manier betrokken kunnen worden bij beleidsvorming rondom inburgering. Tijdens de Week van Lezen en Schrijven in september 2023 heeft er een sessie voor lokale ondernemers plaatsgevonden met twee ervaringsdeskundigen laaggeletterdheid ('taalambassadeurs'). 3.1.11. Meer aandacht geven aan gezond sportbeleid, verenigingsleven en cultuur.

Aan de hand van de Brede Regeling Combinatiefuncties en het herijkte Lokaal sportakkoord is er een nieuw buurtsportcoachprogramma gemaakt. Hierdoor is er meer ruimte voor activiteiten gericht op de uitvoering. Ook is er ruimte voor verenigingsondersteuning. Daarnaast is er via de GALA-middelen aanbod van bewegend leren gerealiseerd voor de jaren 2023 t/m 2026. Alle kinderdagverblijven en basisscholen in de gemeente Asten gaan hiermee aan de slag. Sinds 1 januari 2024 is gemeente Asten een JOGG-gemeente (gezonde jeugd gezonde toekomst). Via die beweging willen we als gemeente op gebied van sport, bewegen en gezondheid samenwerken met bedrijven, maatschappelijke organisaties, verenigingen en inwoners.Het cultuuraanbod voor basisscholen hebben we versterkt door middel van een subsidie aan een lokale stichting die basisscholen ondersteunt bij hun cultuur-aanbod. 3.1.12. Opvolgen aanbevelingen uit Lokaal Sportakkoord en Sportmanifest In het herijkte Lokaal Sportakkoord II en het buurtsportcoachprogramma van Leef! Asten is een aantal uitgangspunten dat raakt aan het Sportmanifest (zoals opleiden bestuurders; vrijwilligersbeleid; sporten en bewegen voor iedereen) opgenomen. Daarnaast zal een aantal uitgangspunten (zoals preventie rondom alcohol en roken; gemeentelijke beleidscapaciteit, creëren van een netwerk) landen in het plan van aanpak JOGG. 3.1.13.